Yüksek Lisans Nedir? Türkiye'de Yüksek Lisans Rehberi

Yüksek lisans, lisans eğitiminin üzerine yapılan lisansüstü eğitimin ilk basamağıdır. İngilizcedeki karşılığı "master" ya da "master's degree" olarak geçer. Amacı, lisansta edinilen bilgiyi tek bir alanda derinleştirmek, araştırma yapmayı öğretmek ve mezunu ya akademiye ya da iş hayatında daha uzman bir konuma hazırlamaktır.

Türkiye'de bu programları üniversitelerin enstitüleri yürütür. Sosyal Bilimler, Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Eğitim Bilimleri enstitüleri en bilinenleridir; son yıllarda pek çok üniversite bunları tek bir Lisansüstü Eğitim Enstitüsü altında topladı. Lisansa girişteki gibi merkezi bir yerleştirme sistemi yoktur. Başvurular doğrudan üniversitenin ilgili enstitüsüne yapılır ve değerlendirmeyi her üniversite kendisi yapar. Bu yüzden aynı alanda bile şartlar, kontenjanlar ve tarihler üniversiteden üniversiteye değişir.

Yükseköğretimdeki basamaklar şöyle sıralanır:

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'nde yüksek lisans 7. seviyede, doktora 8. seviyede yer alır.

"Lisansüstü" ile "yüksek lisans" sık karıştırılır. Lisansüstü, lisanstan sonraki bütün eğitimlerin genel adıdır; doktora da bu grubun içindedir. Doktoraya lisanstan doğrudan geçmenin mümkün olup olmadığını yüksek lisanssız doktora yapılabilir mi yazımızda anlattık.

Hangisi size uygun? İleride doktora yapmayı, araştırma görevlisi olmayı ya da bir konuda derinlemesine çalışmayı düşünüyorsanız tezli program doğru seçimdir. Tez süreci emek ister; ama size bilimsel çalışma yapmayı öğretir ve akademinin kapısını açar.

Çalışıyorsanız, kısa sürede bir uzmanlık kazanmak ya da kamuda kademe ilerlemesi gibi bir hak elde etmek istiyorsanız tezsiz program daha pratik olabilir. ALES puanınız yoksa ya da düşükse ALES olmadan yüksek lisans rehberimize ve ALES'siz başvurulan programlar listesine göz atabilirsiniz. Tezsiz programa başlayıp sonradan fikrinizi değiştirirseniz tezsizden tezliye geçiş de mümkündür.

Bu farkın tek bir alanda nasıl işlediğini görmek için klinik psikolojide tezli ve tezsiz seçenekler ve öğretmen adayları için pedagojik formasyon yerine tezsiz program yazılarımız iyi birer örnek.

Tezli programda ilk iki yarıyıl genellikle derslerle, son iki yarıyıl tez çalışmasıyla geçer. Tezsiz programda ise dersler ve dönem projesi birlikte yürür. Kredi ve AKTS hesabının nasıl yapıldığını AKTS nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Lisans alanınız başvurduğunuz programdan farklıysa üniversite sizden bilimsel hazırlık programı isteyebilir. Bilimsel hazırlık en fazla iki yarıyıl sürer ve programın süresine sayılmaz. Bu süreler bazı durumlarda uzayabilir: Sağlık ya da kişisel sebeplerle kayıt dondurma mümkündür, doğum yapan lisansüstü öğrencilere de ek süre tanınır.

Devlet üniversitelerinde normal süreyi aşan öğrenciler katkı payı öder. Vakıf üniversitelerinde ücretler programa göre çok değişir ve birçok üniversite ALES puanına ya da lisans not ortalamasına göre indirim uygular. Ücretler her yıl güncellendiği için kesin tutarı başvurmadan önce üniversitenin kendi sayfasından kontrol etmenizi öneririz. Üniversitelerin lisansüstü bilgilerine üniversiteler sayfasından ulaşabilirsiniz.

Başvurabileceğiniz başlıca burslar: