Öğretim Görevlisi ile Araştırma Görevlisi Arasındaki Fark

İçindekiler

• Öğretim Görevlisi ve Araştırma Görevlisi Kimdir?

• Görev Tanımları Nasıl Ayrışır?

• Atama Şartları ve Başvuru Süreci

• Araştırma Görevlisinin Lisansüstü Eğitimle İlişkisi

• Seçme ve Değerlendirme Nasıl Yapılır?

• Akademik Kariyer Yolu: İki Görevden Sonra Nereye?

• Süreçte Sık Karıştırılan Bir Nokta

• Adayın Sonraki Adımları: Hangi Rol Kime Uygun?

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

Öğretim görevlisi ile araştırma görevlisi arasındaki fark, akademik dünyaya ilk adım atmayı düşünen adaylar için önemli bir başlangıç sorusudur. Günlük dilde her iki unvan da çoğu zaman "hoca" olarak anılsa da, bu iki görev mevzuatta ayrı tanımlara, farklı atama koşullarına ve farklı kariyer yönelimlerine sahiptir.

Bu yazı, konuyu hem tanımlar hem de uygulama düzeyinde ele alıyor: iki rolün 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'ndaki karşılıkları, atama sürecinde aranan koşullar, seçme ve değerlendirmenin işleyişi ve her görevin akademik kariyerde açtığı yollar. Bilgilerin temelini 2547 sayılı Kanun, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Atama Yönetmeliği ve YÖK'ün güncel yükseköğretim istatistikleri oluşturuyor.

Kanunda öğretim elemanları üç grupta toplanır: öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri. Bu ayrım, yazının çatısını da belirliyor. Atama koşulları ve değerlendirme ölçütleri üniversitelere ve döneme göre farklılaşabildiği için, adayların güncel ilanları resmî kaynaklardan takip etmesi önem taşır.

Öğretim Görevlisi ve Araştırma Görevlisi Kimdir?

Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nda tanımlanan öğretim elemanı gruplarından ikisidir. Kanunun 3. maddesine göre öğretim elemanları; öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinden oluşur. Yani her iki unvan da aynı üst kategoriye bağlıdır, ancak birbirinden farklı işlevlere sahiptir.

Aynı maddede öğretim görevlisi, "yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanı" olarak tanımlanır. Buradaki vurgu ders ve uygulama üzerinedir. Araştırma görevlisi ise Kanunun 33. maddesinde "yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı" biçiminde tanımlanır; burada da araştırma ekseni öne çıkar.

Araştırma görevlisi ne demek sorusunun kısa cevabı da bu maddededir: araştırma görevlisi tanımı, bilimsel araştırmaya destek veren ve bu süreçte çoğunlukla kendi lisansüstü eğitimini sürdüren öğretim elemanını ifade eder.

Bu iki rolün öğretim üyeliğinden de ayrıldığını belirtmek gerekir. Öğretim üyeleri; profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi unvanlarını kapsar. Dolayısıyla öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi, öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarını oluşturur ve atamaları da bu çerçevedeki düzenlemelere tabidir.

Görev Tanımları Nasıl Ayrışır?

İki görevin en belirgin farkı, birincil sorumluluk alanındadır. Öğretim görevlisinin merkezinde ders anlatmak ve uygulama yaptırmak yer alırken, araştırma görevlisinin merkezinde araştırma sürecine katkı sağlamak ve akademik çalışmalarda destek olmak bulunur. Bu ayrım, günlük işleyişte de kendini gösterir.

Öğretim görevlileri çoğunlukla belirli dersleri yürütmek veya uygulamalı alanlarda öğrencilere rehberlik etmek üzere görevlendirilir. Araştırma görevlileri ise bölümün araştırma faaliyetlerine katılırken aynı zamanda kendi lisansüstü eğitimlerini sürdürür. Aşağıdaki tablo, iki rolü temel ölçütler üzerinden genel çerçeve düzeyinde karşılaştırır.

Tablodaki değerler mevzuatın çizdiği genel çerçeveyi yansıtır. Uygulamada birimin türüne (fakülte, meslek yüksekokulu, konservatuvar) ve üniversitenin ilanına göre koşullar farklılaşabilir; bu nedenle kesin görev tanımı ve şartlar her zaman güncel kadro ilanından kontrol edilmelidir.

Atama Şartları ve Başvuru Süreci

Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanma, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yürütülür. Bu yönetmeliğe göre her iki kadro için genel şart olarak Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı'ndan (ALES) en az 70 puan ve YÖK'ün kabul ettiği merkezî yabancı dil sınavından en az 50 puan aranır.

Öğrenim koşulları roller arasında farklılaşır. Lisans düzeyinde eğitim veren birimlerde öğretim görevlisi kadrosu için en az tezli yüksek lisans mezunu olmak beklenir. Araştırma görevlisi kadrosuna başvuranların ise genellikle tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik eğitimi öğrencisi olması esası bulunur. Doktora veya uzmanlık eğitimini tamamlamış adaylar için merkezî sınav şartında muafiyet uygulanabilir; bu durumda ilgili puan mevzuatta belirlenen biçimde değerlendirilir.

Başvuru süreci, üniversitenin resmî kadro ilanıyla başlar. İlanda aranan puanlar, öğrenim koşulları, istenen belgeler ve takvim yer alır. Aday da ALES ve yabancı dil belgesi, mezuniyet veya öğrencilik belgeleri ve programın istediği diğer evrakla başvurusunu tamamlar. Koşullar döneme göre değişebildiği için, başvuru öncesinde ilanın dikkatle okunması yerinde olur.

Başvuru hazırlığında sık verilen bir öneri, ALES ve yabancı dil belgelerinin geçerlilik tarihlerini ilan takvimiyle birlikte kontrol etmektir. Belgelerin başvuru anında geçerli olması, süreç ilerledikçe yaşanabilecek aksaklıkların önüne geçmeye yardımcı olur.

ALES süresi ve soru sayısı

Her iki kadroda da merkezî sınav olarak ALES sonucu istenir. ÖSYM'nin 2026-ALES Kılavuzu'na göre ALES süresi 150 dakika, ALES soru sayısı ise 100'dür. Sorular 50 sayısal ve 50 sözel olmak üzere tek oturumda cevaplanır. "ALES kaç dk?" ya da "ALES kaç soru?" diye aranan bilginin karşılığı budur. ALES kaç dakika sürer sorusunun cevabı 150 dakikadır ve bölümler için ayrı süre verilmez.

ÖSYM, ALES'i 2026'da üç oturumda düzenler: ALES/1 10 Mayıs 2026, ALES/2 2 Ağustos 2026 ve ALES/3 29 Kasım 2026. ALES sonuçları, ÖSYM kılavuzuna göre 5 yıl geçerlidir. ALES süre ve soru sayısı bilgisi her dönem yayımlanan kılavuzla güncellenebilir. Bu nedenle kadro ilanına başvurmadan önce güncel kılavuzu kontrol etmek yerinde olur. Bölüm bazında dağılım ve süre kullanımı ALES'in kaç dakika ve kaç sorudan oluştuğunu anlatan rehberde ayrıntılı olarak yer alır. Sınavda çıkan başlıklar ise ALES konuları ve sayısal–sözel bölüm listesinde bulunur.

Araştırma Görevlisinin Lisansüstü Eğitimle İlişkisi

Araştırma görevliliğini öğretim görevliliğinden ayıran en belirgin unsurlardan biri, lisansüstü eğitimle olan doğrudan bağıdır. Araştırma görevlileri çoğunlukla kendi yüksek lisans veya doktora eğitimlerini sürdürürken bölümün araştırma faaliyetlerine de katılır. Bu yönüyle rol, akademik gelişim ile görev sorumluluğunu bir arada barındırır.

Atama yönetmeliği, araştırma görevlisi kadrolarına başvurularda genel şartların yanında bir yaş ölçütü de öngörür: giriş sınavının yapıldığı yıl itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak. Bu ölçüt öğretim görevlisi kadrosunda bu biçimde yer almaz ve iki rol arasındaki yapısal farklardan birini oluşturur. Ayrıca araştırma görevlisi kadrosunun 2547 sayılı Kanun'un farklı maddelerine dayanan istihdam biçimleri bulunabilir; bu istihdam türleri, görevin lisansüstü eğitim süreciyle ilişkisini de etkileyebilir.

Bu nedenle araştırma görevliliğini hedefleyen bir aday için lisansüstü eğitim planı ile kariyer planı çoğu zaman iç içe geçer. Hangi programda okunacağı, hangi üniversitenin hangi kadroyu açtığı ve ilandaki özel koşullar birlikte değerlendirildiğinde daha sağlıklı bir yol çıkar.

Dikkat Edilmesi Faydalı Nokta
Araştırma görevlisi kadrosuna başvuruda, giriş sınavının yapıldığı yıl itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olma koşulu ve lisansüstü öğrencilik esası öne çıkar. Planlamayı bu ölçütleri gözeterek yapmak, başvuru döneminde beklenmedik bir engelle karşılaşma olasılığını azaltabilir.

AÖF ve açıköğretim mezunları için başvuru notu

Açıköğretim fakültesi (AÖF) mezunları, lisans diplomasına sahip oldukları için lisansüstü programlara ve bu programlara bağlı araştırma görevlisi kadrolarına başvurabilir. ATA AÖF yüksek lisans başvurusu da diğer açıköğretim fakültelerinin mezunlarıyla aynı çerçevede değerlendirilir. Bu başvuru, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi mezunlarının lisansüstü başvurusunu ifade eder.

Açıköğretim mezunu yüksek lisans adayı için belirleyici olan ölçütler ALES, yabancı dil ve enstitünün ilanda belirttiği özel koşullardır. AÖF yüksek lisans başvurusunda veya kadro başvurusunda ek koşul bulunup bulunmadığı, program ve üniversite bazında farklılık gösterebilir. Bu nedenle ilgili enstitünün güncel ilanını ve başvuru kılavuzunu ayrıca incelemek gerekir [güncel veri kontrol edilmeli]. Açıköğretim diplomasının lisansüstü başvurudaki yeri açıköğretim mezunlarının yüksek lisans yapıp yapamayacağını anlatan rehberde ele alınır.

Seçme ve Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Kadro ilanına başvuran adaylar, ön değerlendirme ve giriş sınavı aşamalarından geçer. Ön değerlendirmede genellikle ALES ve yabancı dil puanları ile mezuniyet notu esas alınarak bir sıralama yapılır; belirlenen kontenjan kadar aday giriş sınavına çağrılır. Giriş sınavı yazılı veya sözlü biçimde uygulanabilir ve adayın alana yatkınlığını ölçmeyi amaçlar.

Nihai değerlendirmede farklı bileşenler belirli ağırlıklarla birleştirilir. Atama yönetmeliğine göre ALES puanının yüzde 30'u, lisans mezuniyet notunun yüzde 30'u, yabancı dil puanının yüzde 10'u ve giriş sınavı notunun yüzde 30'u dikkate alınır. Bu hesaplama sonucunda ortaya çıkan nihai puanın belirli bir barajın altında kalması durumunda aday başarısız sayılır.

Nihai Değerlendirme Puanı Örneği
Veriler: Bir adayın ALES puanı 80, lisans mezuniyet notu (yüzlük) 85, yabancı dil puanı 60 ve giriş sınavı notu 75 olsun.
İşlem: (80 × 0,30) + (85 × 0,30) + (60 × 0,10) + (75 × 0,30) = 24 + 25,5 + 6 + 22,5
Sonuç: Bu örnekte adayın nihai değerlendirme puanı 78 olur ve başarı barajı olan 65 puanın üzerinde kalır.
Uyarı: Bu yalnızca yöntemi göstermek için hazırlanmış temsili bir hesaplamadır. Kesin ağırlıklar ve baraj, güncel yönetmelik ve ilan üzerinden kontrol edilmelidir.

Ön değerlendirme ve bilimsel değerlendirme sınavı nedir?

Araştırma görevlisi ön değerlendirme aşaması, adayların merkezî sınav ve yabancı dil puanına göre sıralandığı ilk elemedir. Kural, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 10. maddesinde yer alır. Bu maddeye göre sınav jürisi, ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı giriş sınavına çağırır. Genel kural olarak bu sıralamada ALES puanının %60'ı ve yabancı dil puanının %40'ı esas alınır. Yabancı dille ilgili birimlerde oranlar ALES için %40, yabancı dil için %60 olarak uygulanır. Meslek yüksekokulu kadrolarında ise ön değerlendirme ALES puanının %70'i ve lisans mezuniyet notunun %30'u ile yapılır ve giriş sınavı uygulanmaz.

Bilimsel değerlendirme sınavı nedir sorusu iki farklı bağlamda sorulur. Kadro ilanlarında bu aşamanın yönetmelikteki adı giriş sınavıdır. Atama yönetmeliğinin 11. maddesine göre giriş sınavı, yabancı dille ilgili birimlerde yalnızca sözlü, diğer kadrolarda yalnızca yazılı olarak yapılır.

Yüksek lisans bilimsel değerlendirme sınavı nedir sorusunun karşılığı ise bilim sınavıdır. Bilim sınavı, üniversitelerin lisansüstü başvurularda uyguladığı, alan bilgisini ölçen yazılı veya sözlü değerlendirmedir; merkezî bir sınav değildir ve kapsamı programa göre değişir. Sınavın içeriği, hazırlık yöntemi ve yüksek lisans bilim sınavı örnekleri bilim sınavının ne olduğunu ve nasıl hazırlanılacağını anlatan yazıda yer alır.

Akademik Kariyer Yolu: İki Görevden Sonra Nereye?

Aday açısından belirleyici sorulardan biri, her iki görevin akademik kariyerde nereye açıldığıdır. Araştırma görevliliği, çoğu zaman doktora sürecini tamamlayıp öğretim üyeliğine (örneğin doktor öğretim üyesi kadrosuna) yönelmeyi hedefleyen bir başlangıç noktası olarak görülür. Bu yolda araştırma görevlisi hem lisansüstü eğitimini ilerletir hem de akademik üretim deneyimi kazanır.

Öğretim görevliliği ise daha çok ders ve uygulama odaklı bir görev alanı sunar. Kariyer hedefi ağırlıklı olarak öğretime yönelen adaylar için bu rol öne çıkabilir; kişi lisansüstü eğitimini sürdürmeyi seçtiğinde akademik unvan yolunda da ilerleyebilir. Burada belirleyici olan, adayın öncelikli hedefinin araştırma mı yoksa öğretim mi olduğudur.

Bu noktada mevzuatın çizdiği genel çerçeve ile üniversitelerin uygulaması birlikte değerlendirilmelidir. Hangi kadronun hangi koşullarla açıldığı ve kariyerin nasıl ilerleyebileceği kuruma göre değişebildiğinden, kararlar güncel ilanlar ve resmî düzenlemeler üzerinden verilmelidir.

Süreçte Sık Karıştırılan Bir Nokta

Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi, günlük dilde çoğu zaman öğretim üyesiyle aynı kefeye konur. Oysa 2547 sayılı Kanun'a göre öğretim üyeleri profesör, doçent ve doktor öğretim üyesinden oluşur; öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi ise öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı gruplarıdır.

Bu karışıklığın temel nedeni, üç grubun da "öğretim elemanı" çatısı altında bulunması ve öğrencilerle iç içe çalışmasıdır. Ancak unvanların hukuki karşılıkları ve atama süreçleri farklıdır. Öğretim üyeliği doktora ve sonrasındaki akademik ilerlemeyle ilişkilendirilirken, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadroları öğretim üyesi dışındaki atama düzenlemelerine tabidir.

Bir başka karıştırılan konu, araştırma görevlisi kadrolarının dayandığı farklı istihdam biçimleridir. Bu istihdam türleri arasındaki ayrım, görev süresi ve lisansüstü eğitimle ilişki gibi başlıklarda kendini gösterebilir. Kesin durum her zaman ilgili üniversitenin ilanı ve mevzuattaki güncel düzenleme üzerinden değerlendirilmelidir.

Aynı anda iki yüksek lisans programına kayıtlı olmak ve programlar arası geçiş, kadro başvurusu sırasında sık sorulan başlıklardır. İki yüksek lisans yapılabilir mi sorusunun cevabı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin (20 Nisan 2016) 35. maddesinin 6. fıkrasında yer alır. Bu hükme göre tezsiz yüksek lisans programları dışında aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz. Dolayısıyla aynı anda iki yüksek lisans, ancak programlardan biri tezsizse mümkündür. Olası kombinasyonlar iki yüksek lisansın aynı anda yapılıp yapılamayacağını anlatan rehberde ayrıntılı olarak anlatılır.

Yüksek lisansta geçiş var mı sorusunda ise tezli ve tezsiz programlar arasındaki geçiş kurallarını üniversite senatolarının yönetmelikleri belirler. Bu kurallar programlar arasında farklılık gösterebilir. Atama yönetmeliği, araştırma görevlisi adayından tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmasını bekler. Bu nedenle tezsiz programdaki bir aday için tezsizden tezliye geçiş, kadro başvurusunu doğrudan etkileyebilir. Geçişin adımları tezsiz yüksek lisanstan tezliye geçiş rehberinde anlatılır.

Adayın Sonraki Adımları: Hangi Rol Kime Uygun?

Öğretim görevlisi ile araştırma görevlisi arasında seçim yapmak isteyen bir aday için ilk adım, kendi önceliğini netleştirmektir. Öncelik araştırma yapmak ve akademik üretime yönelmekse araştırma görevliliği; ders anlatmak ve uygulama yürütmek ön plandaysa öğretim görevliliği daha yakın bir tercih olabilir. Bu ayrımı erken netleştirmek, sonraki adımları kolaylaştırır.

İkinci adım, hedefe uygun koşulları hazırlamaktır. Her iki yol için de geçerli bir ALES puanı ve yabancı dil belgesi gerekir; araştırma görevliliğinde lisansüstü öğrencilik ve yaş ölçütü, öğretim görevliliğinde ise en az tezli yüksek lisans şartı öne çıkar. Üçüncü adım, kadro ilanlarını ve başvuru takvimlerini düzenli takip etmektir; ilanlar dönemsel açıldığı için güncel duyuruları izlemek belirleyici olur.

Araştırma görevliliği, lisansüstü eğitimle birlikte yürütülen ve akademik üretime odaklanan bir kadrodur. Öğretim görevliliği ise ağırlıklı olarak ders verme ve uygulamalı eğitim görevini kapsar. Bu nedenle araştırma görevlisi olmak isteyen adayın, hedeflediği alanda yüksek lisans programı seçmesi süreci doğrudan etkiler. Örneğin psikoloji alanında akademik kariyer düşünen bir aday için genel psikoloji yüksek lisans ile uygulamalı alt alanlar arasındaki seçim, ileride başvurulacak kadronun anabilim dalıyla uyum açısından önem taşır. Psikoloji yüksek lisans programları ve bu programları açan üniversiteler psikoloji yüksek lisansı olan üniversiteler listesinde yer alır. Programa özgü ek koşullar (bilim sınavı, mülakat, alan şartı) üniversiteye göre değişebilir.

Yüksek lisans için hangi sınava girilir sorusunun temel cevabı ALES'tir. Yüksek lisans sınavının adı, açık hâliyle Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı'dır (ALES) ve sınavı ÖSYM yapar. Programa göre YDS veya YÖKDİL gibi yabancı dil sınavları ile enstitünün uyguladığı bilim sınavı ya da mülakat da sürece eklenebilir. Tezsiz programlarda ise ALES şartı aranmayabilir. Başvuru adımları yüksek lisans başvurusunun nasıl yapıldığını anlatan rehberde ele alınır. Kadroya giden yol ise araştırma görevlisinin nasıl olunacağını anlatan yazıda adım adım anlatılır. Yüksek lisans doktora farkı da bu planlamada belirleyicidir. 2547 sayılı Kanun'a göre doktor öğretim üyesi kadrosu için doktora gerekir. Bu nedenle araştırma görevliliğinden öğretim üyeliğine uzanan yol çoğu zaman doktorayla tamamlanır.

Bu yol haritası genel bir çerçevedir ve her adayın durumu farklıdır. Koşulların dönemsel olarak değişebileceğini göz önünde bulundurarak, kararları resmî kaynaklardan doğrulanmış güncel bilgilerle vermek en sağlam yaklaşımdır.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim'in durumu: Selim yüksek lisansına devam ediyor ve uzun vadede doktora yapıp akademik araştırmaya yönelmek istiyor. Araştırma görevliliğinin lisansüstü eğitimle iç içe ilerlediğini ve giriş sınavı yılı itibarıyla 35 yaş ölçütü bulunduğunu fark ediyor. ALES ve yabancı dil belgelerinin geçerlilik sürelerini kontrol ederek, hedeflediği bölümün araştırma görevlisi ilanlarını takip etmeye başlıyor.

Zeynep'in durumu: Zeynep tezli yüksek lisansını tamamladı ve önceliği ders anlatmak. Öğretim görevliliğinin ders ve uygulama odaklı bir görev olduğunu, lisans düzeyindeki birimlerde en az tezli yüksek lisans şartı arandığını inceliyor. Kendi alanındaki öğretim görevlisi ilanlarını ve istenen belgeleri karşılaştırarak başvuru dosyasını hazırlıyor.

Mert'in durumu: Mert iki rol arasında kararsız. Görev tanımlarını yan yana koyarak araştırma ile öğretim arasındaki farkı değerlendiriyor. Hangi görevin kendi kariyer hedefine daha yakın olduğunu netleştirmek için bölümlerin açtığı kadro ilanlarını ve değerlendirme ölçütlerini karşılaştırıyor, belirsiz noktaları ilgili birime danışmayı planlıyor.

Elif'in durumu: Elif doktora eğitimini tamamlamış bir aday ve akademik kariyerine devam etmek istiyor. Merkezî sınav muafiyeti gibi kendi durumuna uygun düzenlemeleri araştırıyor ve hangi kadronun hedefiyle örtüştüğünü değerlendiriyor. Başvuru öncesinde koşulları güncel ilan üzerinden teyit ederek adımlarını planlıyor.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki veya idari danışmanlık niteliği taşımaz. Görev tanımları ve atama koşulları temel olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde ele alınmıştır. İlgili mevzuat ve uygulamalar zaman içinde değişebilir; üniversitelerin ilan koşulları da dönemsel olarak farklılaşabilir. Yazıda yer alan sayısal veriler, belirtilen resmî kaynaklardaki dönemlere aittir ve daha güncel açıklamalarla değişebilir.

Adayların, başvuru öncesinde ilgili üniversitenin personel daire başkanlığı ilanlarını ve resmî duyurularını doğrudan kontrol etmesi önerilir.