Yüksek Lisans

Memurlar İçin Yüksek Lisans: Derece ve Kademe İlerlemesi

ŞÜKRAN Ç.

Yazar

20 Ağustos 2026
Güncellendi: 24 Eylül 2026
17 dk okuma
Memurlar İçin Yüksek Lisans: Derece ve Kademe İlerlemesi

Memurlar İçin Yüksek Lisans: Derece ve Kademe İlerlemesi

İçindekiler

  • Genel Bilgilendirme

  • Yüksek lisans memurun kademesine ne kadar yansır?

  • Hangi öğrenim hangi ilerlemeyi sağlar?

  • İntibak işlemi kurumda nasıl yürür?

  • Başvurudan önce neler hazırlanır?

  • Kademe ilerlemesi ile üst öğrenim intibakı aynı şey mi?

  • Kurumlar arasında uygulama neden değişebilir?

  • Yüksek lisans bir derece mi getirir?

  • Lisansüstü öğrenime başlamadan önce yol haritası

  • Gerçek Hayattan Örnekler

  • Sıkça Sorulan Sorular

  • Mezun Kampüsü Hakkında

  • Güncelleme Bilgisi

  • Kaynakça

  • Yasal Bilgilendirme

Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin

Derece ve kademe karşılığı doğuran öğrenimi seçmeden önce hangi enstitünün hangi programı açtığını görmek işi kolaylaştırır. Atlas, lisansüstü programları tek ekranda karşılaştırmanıza olanak tanır.

Atlası İncele

Genel Bilgilendirme

Memurlar için yüksek lisans, özlük dosyasında bir kademe ilerlemesi olarak karşılık bulur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36 ncı maddesinin A bendinin 9 numaralı fıkrası, memurluğa girmeden önce veya memuriyet sırasında yüksek lisans derecesi alanlara bir kademe ilerlemesi uygulanacağını düzenler. Mesleğiyle ilgili öğrenim dalında doktora yapanlar için öngörülen karşılık ise bir derece yükselmesidir.

Yazı, kanun hükmünün ne dediğiyle yetinmez; hükmün kurum uygulamasında nasıl karşılık bulduğunu da gösterir. Kaynaklar üç gruptadır: kanun metnini yayımlayan kamu kurumu belgeleri, Devlet Personel Başkanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün yazılı görüşleri ve Yükseköğretim Kurulu istatistikleri.

Lisansüstü öğrenim gören kitle küçük değildir. Yükseköğretim Kurulu Veri Yönetim Dairesi'nin 27 Mart 2026 tarihli Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni'ne göre 2025-2026 akademik yılında 330.464 öğrenci yüksek lisans, 89.665 öğrenci doktora programlarında öğrenim görmektedir. Aynı bültende 2024-2025 akademik yılında 84.928 kişinin yüksek lisans, 14.875 kişinin doktora programlarından mezun olduğu bildirilmiştir. Bu mezunların bir bölümü kamu görevlisidir ve mezuniyet belgesini kurumuna verdiğinde derece ve kademe sonucu doğar.

Konunun iki noktası dönemsel olarak değişebilir: kanun metnine yapılan değişiklikler ve kurumların "mesleğiyle ilgili öğrenim dalı" ölçütünü nasıl yorumladığı. Mezun Kampüsü üzerinde program araştırması yapan adayların öğrenime başlamadan önce kendi personel biriminden yazılı teyit alması yerinde olur.

1 kademe

Yüksek lisansın kademe karşılığı

657 sayılı Kanun md. 36/A-9; öğrenim dalı şartı aranmaz

2 kademe

Yüksek lisans sonrası doktoranın karşılığı

657 sayılı Kanun md. 36/A-9 ikinci cümlesi

Yüksek lisans memurun kademesine ne kadar yansır?

Yüksek lisansını tamamlayan memura bir kademe ilerlemesi uygulanır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 hükmü bu sonucu öğrenimin memuriyetten önce mi sonra mı tamamlandığına bakmaksızın bağlar. Aynı fıkra, mesleğiyle ilgili öğrenim dalında doktora yapanlar ile tıpta uzmanlık belgesi alanlar için bir derece yükselmesi öngörür. Akdeniz Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı'nın yayımladığı intibak işlemleri eğitim belgesinde hükmün metni şöyle aktarılmaktadır.

Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yükseköğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır.
— 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 36/A-9

Hükmün lafzında iki ayrı ölçüt vardır. Yüksek lisans için öğrenim dalının görevle ilgili olması aranmaz; kanun metni ilgililik şartını yalnızca doktora için kurar. Bu ayrım, farklı bir alanda yüksek lisans yapan memurun kademe hakkını korur.

Kademenin anlamını kanunun kendisi tarif eder. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 64 üncü maddesi kademeyi, derece içinde görevin önemi veya sorumluluğu artmadan memurun aylığındaki ilerleme olarak tanımlar. Yüksek lisans, memuru bulunduğu derecenin içinde bir basamak öne alır.

Fıkra yalnızca yüksek lisans ve doktorayı saymaz. Yükseköğretim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlar da bir kademe ilerlemesi kapsamında anılır; tıpta uzmanlık belgesi alanlar ise doktora yapanlarla aynı sonuca bağlanmıştır. Metnin bu genişliği, farklı hizmet sınıflarındaki memurların aynı hüküm altında değerlendirilmesini sağlar.

Lisansüstü öğrenimin memuriyet dışındaki genel işleyişi ayrı bir konudur ve yüksek lisans sürecinin genel çerçevesi başlıklı yazıda ele alınmıştır. Kamu görevlisi olan adayın ek olarak bilmesi gereken şey, diplomanın kendiliğinden sonuç doğurmadığı, kurum onayıyla özlük dosyasına işlendiğidir.

Hangi öğrenim hangi ilerlemeyi sağlar?

Lisansüstü öğrenimin türü, memura sağlanan ilerlemenin türünü belirler. Yüksek lisans kademe, mesleğiyle ilgili doktora derece getirir; iki öğrenim arka arkaya tamamlandığında ise kanun ayrı bir sonuç öngörür. Aşağıdaki karşılaştırma, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 ve 36/A-10 fıkralarının öngördüğü karşılıkları öğrenim durumu, aranan şart ve dayanak ölçütleri üzerinden gösterir.

Öğrenim durumu

Sağlanan ilerleme

Aranan şart

Dayanak

Yüksek lisans (tek başına)

Bir kademe ilerlemesi

Öğrenim dalının görevle ilgili olması aranmaz

657 sayılı Kanun md. 36/A-9

Mesleğiyle ilgili doktora (kademe kullanılmadan)

Bir derece yükselmesi

Öğrenim dalının meslekle ilgili olması

657 sayılı Kanun md. 36/A-9

Kademeden yararlandıktan sonra doktora

İki kademe ilerlemesi

Doktoranın meslekle ilgili olması

657 sayılı Kanun md. 36/A-9

Tıpta uzmanlık belgesi

Bir derece yükselmesi

Belgenin alınmış olması

657 sayılı Kanun md. 36/A-9

Doçentlik unvanı, üniversitede görevliyken

Bir derece yükselmesi

Unvanın üniversitede kazanılması

657 sayılı Kanun md. 36/A-10

Doçentlik unvanı, diğer memuriyetlerde

İki kademe ilerlemesi

Unvanın başka görevde kazanılması

657 sayılı Kanun md. 36/A-10

Tablodaki üçüncü satır sıkça gözden kaçar. Fıkranın ikinci cümlesi, master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanacağını yazar. Yani daha önce kademe alan memur için sonuç bir derece değil, iki kademedir.

Doçentlikle ilgili hüküm ayrı bir fıkradır. Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 26 Ekim 2011 tarihli intibak bülteni, doçentlik unvanına bağlı ilerlemeyi 36/A-10 fıkrası altında gösterir.

İntibak işlemi kurumda nasıl yürür?

Lisansüstü öğrenimin derece ve kademeye yansıması, memurun kuruma başvurusuyla başlayan bir işlem zinciridir. Diplomanın alınması tek başına yeterli değildir; kurumun personel birimi belgeyi inceler, öğrenimin kanun kapsamına girip girmediğini değerlendirir ve sonucu onay makamına sunar. Aşağıdaki sıra, kamu kurumlarının intibak uygulamalarında izlenen genel akışı gösterir.

  1. Programı tamamlayın ve enstitüden mezuniyet belgenizi alın. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir.

  2. Diplomanın düzenlenmesini bekleyin veya geçici mezuniyet belgesi talep edin; kurumlar genellikle ikisinden birini kabul eder.

  3. Kurumunuzun personel veya insan kaynakları birimine yazılı dilekçeyle başvurun ve belgenin aslını ya da onaylı örneğini ekleyin.

  4. Personel birimi, öğrenimin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 kapsamına girip girmediğini değerlendirsin.

  5. Doktora için başvuruluyorsa öğrenim dalının görevinizle ilgisi ayrıca değerlendirilir; bu değerlendirme kurum takdirindedir.

  6. Onay verildiğinde kademe ilerlemesi veya derece yükselmesi özlük dosyanıza işlenir ve terfi tarihiniz buna göre güncellenir.

  7. İşlemin sonucunu yazılı olarak isteyin; olumsuz sonuçta gerekçenin bildirilmesini talep edin.

Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 26 Ekim 2011 tarihli intibak mevzuat bülteni, lisansüstü öğrenimin tezli veya tezsiz ayrımı yapılmaksızın değerlendirildiğini belirtir. Aynı bülten örnek hesaplamalara da yer verir. Uygulamanın kurumdan kuruma değişebildiği durumlar bulunduğu için, başvuru öncesinde kendi kurumunuzun personel biriminden güncel açıklama alınması yerinde olur.

İşlemin ne kadar sürdüğü kurumun evrak düzenine bağlıdır. Başvuru kayda alındıktan sonra personel biriminin değerlendirmesi, onay makamının kararı ve özlük kaydının güncellenmesi ayrı adımlar olarak ilerler.

Sürenin başlangıcı konusunda kurumlar farklılaşabilir: bazıları mezuniyet tarihini, bazıları belgenin teslim edildiği tarihi esas alır. İlgili kurumun güncel açıklamasından teyit edilmelidir.

Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin

Başvuru dönemleri, program ilanları ve belge takibi ayrı ayrı izlendiğinde dağılır. Tek hesap üzerinden ilerlediğinizde hangi programa hangi belgeyle başvurduğunuzu geriye dönük görebilirsiniz.

Giriş Yap

Başvurudan önce neler hazırlanır?

İntibak başvurusunun gecikmesinin en yaygın nedeni eksik belgedir. Kurum, öğrenimin hangi düzeyde ve hangi alanda tamamlandığını belgeden görebilmelidir. Bu nedenle diplomanın yanında transkript, program türünü gösteren yazı ve kimlik bilgilerinin tutarlılığı da işleme dahil olur. Aşağıdaki kontrol listesi, başvuru dosyasını göndermeden önce tamamlanması gereken adımları toplar.

  • Enstitüden mezuniyet belgesini veya diplomayı teslim alın

  • Belgede program adının ve öğrenim düzeyinin açıkça yazdığını doğrulayın

  • Transkriptin onaylı bir örneğini dosyaya ekleyin

  • Doktora başvurusunda öğrenim dalı ile kadro unvanınız arasındaki ilişkiyi dilekçede açıklayın

  • Ad, soyad ve kimlik bilgilerinin özlük dosyanızla birebir aynı olduğunu kontrol edin

  • Dilekçeyi kayda alın ve evrak numarasını not edin

Belge hazırlığı kadar zamanlama da önem taşır. Öğrenimi çalışırken sürdüren memurlar için ders programı, mesai düzeni ve tez takvimi aynı dönemde çakışabilir. Çalışırken yüksek lisans yapmanın pratik koşulları başlıklı yazı bu planlamayı ayrıntılı biçimde ele alır.

Dilekçenin içeriği de sonucu etkiler. Öğrenimin hangi enstitüde, hangi programda ve hangi tarihte tamamlandığı ile talebin hangi kanun hükmüne dayandığı açıkça yazıldığında, personel biriminin ek belge istemesi ihtimali azalır. Diploma düzenlenmemişse geçici mezuniyet belgesiyle başvuru yapılıp diplomanın sonradan eklenmesi çoğu kurumda kabul edilen bir yoldur; kabul edilip edilmediği kurumun uygulamasına göre değişebilir.

İzin konusunda beklenti oluşturmamak gerekir. Devlet Personel Başkanlığı'nın 4 Ocak 2016 tarihli görüşü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yüksek lisans dersleri sebebiyle memurlara mesai saatleri içinde izin verileceğine dair bir hüküm bulunmadığını belirtir. Aynı kanunun 108 inci maddesinin E fıkrası kapsamındaki aylıksız izin ise beş hizmet yılını tamamlamış memurlar için düzenlenmiştir ve verilmesi kurumun takdirindedir.

Kademe ilerlemesi ile üst öğrenim intibakı aynı şey mi?

İki işlem farklıdır ve karıştırıldığında beklenti hatasına yol açar. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrası lisansüstü öğrenime bağlı bir kademe ilerlemesi verir. Aynı maddenin 12/d alt bendi ise memuriyette iken üst öğrenimi bitirenlerin giriş derecesinin yeniden hesaplanmasını düzenler. Yüksek lisans, ikinci işlemin konusu değildir.

Ölçüt

36/A-9 kapsamındaki kademe

36/A-12/d kapsamındaki üst öğrenim intibakı

Konu

Yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık

Önlisanstan lisansa geçiş gibi üst öğrenim bitirme

Sonuç

Bir kademe veya bir derece

Giriş derece ve kademesinin yeniden hesaplanması

Hizmet süresi hesaba katılır mı

Katılmaz

Katılır; her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece

Üst sınır

Öğrenim türüne göre kanunda sabit

Emsalin ulaştığı derece ve kademe aşılamaz

Yüksek lisans diploması yeterli mi

Yeterlidir

Yeterli değildir

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 19 Şubat 2025 tarihli görüşü ayrımı açıkça kurar: yüksek lisans diploması dikkate alınarak intibak yapılamaz, bu diploma için yalnızca bir kademe ilerlemesi verilir. Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği'nin 142 numaralı serisi ise üst öğrenim intibakında memuriyette geçirilen başarılı hizmet sürelerinin her yılının bir kademe, her üç yılının bir derece sayıldığını ve emsalin ulaştığı derece ile kademenin aşılamayacağını belirtir.

Program türü bu ayrımı değiştirmez. Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. Program yapısının ayrıntıları tezsiz yüksek lisans programlarının işleyişi başlıklı yazıda açıklanmıştır.

Yüksek Lisans İçin Hangi Sınav İsteniyor?

Yüksek lisans için hangi sınava girileceği programın türüne bağlıdır. Tezli yüksek lisans başvurularında Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) puanı istenir. Asgari puanı ve puan türünü, Yükseköğretim Kurulu'nun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği çerçevesinde üniversite senatosu belirler. Tezsiz programların bir bölümünde ise ALES şartı aranmaz. Yabancı dil belgesi de programa göre istenebilir; bu durumda YDS, e-YDS, YÖKDİL veya ÖSYM'nin eşdeğerliğini kabul ettiği bir sınavın sonucu sunulur. Yüksek lisans için ALES mi YDS mi gerektiği sorusunun cevabı buradan çıkar: iki sınav birbirinin yerine geçmez. ALES başvuru puanıdır, YDS dil yeterliğini gösterir ve bir program ikisini birlikte isteyebilir. Sınavın yapısı ve puan türleri için ALES sınav rehberi incelenebilir.

Çalışan memurlar için sınav takvimi, öğrenim planının bir parçasıdır. ÖSYM 2026 yılında ALES'i 10 Mayıs, 2 Ağustos ve 29 Kasım tarihlerinde üç oturum olarak planlamıştır. ALES sonuçları beş yıl geçerli olduğundan, sınava başvuru döneminden önce girilmesi mümkündür. e-YDS ise yıl içinde birden fazla oturumda yapılır [güncel veri kontrol edilmeli]. Dil belgesinin başvuru adımları e-YDS başvuru rehberinde anlatılır. Başvurulacak programın ilanındaki sınav şartı, belge hazırlığının ilk adımı olarak kontrol edilmelidir.

330.464

Yüksek lisans öğrencisi sayısı

Yükseköğretim Kurulu İstatistik Bülteni, 27 Mart 2026; 2025-2026

89.665

Doktora öğrencisi sayısı

Yükseköğretim Kurulu İstatistik Bülteni, 27 Mart 2026; 2025-2026

Kurumlar arasında uygulama neden değişebilir?

Kanun metni tek olsa da, uygulamada takdir alanı bırakan bir ölçüt vardır: doktora öğreniminin memurun mesleğiyle ilgili olup olmadığı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 14 Mart 2023 tarihli görüşü, doktora programının çalışılan kadro unvanı ve yürütülen görev ile ilgili olup olmadığı dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerektiğini belirtir. Değerlendirmeyi yapan makam kurumdur.

Bu takdir alanı birkaç noktada farklı sonuçlar doğurabilir:

  • Kadro unvanı ile fiilen yürütülen görev birbirinden ayrıldığında hangisinin esas alınacağı

  • Disiplinlerarası bir doktora programının hangi alana sayılacağı

  • Program adının görev alanını doğrudan yansıtmadığı durumlar

  • Kurum içinde görev değişikliği yapan memurun hangi görevine göre değerlendirileceği

Doktora alanının görevle ilişkisi nasıl kuruluyor

Kurumlar bu ilişkiyi genellikle üç veri üzerinden kurar: memurun kadro unvanı, görev tanımında yazan işler ve doktora programının ders içeriği. Program adı tek başına yeterli görülmeyebilir; bazı kurumlar transkript ve tez konusunu da ister. Değerlendirme olumsuz sonuçlandığında memurun idari yargı yoluna başvurma imkânı bulunur. Başvuru öncesinde kurumun personel biriminden yazılı görüş istemek, sonradan doğacak uyuşmazlıkları azaltabilir.

Takdirin kurumda olması, memurun elini bağlamaz. Başvuru öncesinde yazılı görüş istemek, aynı kurumda benzer öğrenim durumundaki personele hangi işlemin yapıldığını sormak ve programın ders içeriğini görev tanımıyla birlikte sunmak, değerlendirmenin öngörülebilirliğini artıran adımlardır. Kurumlar arasındaki farklılık genellikle kanun metninden değil, aynı metnin farklı yorumlanmasından doğar.

Yüksek lisans tarafında takdir alanı yoktur. Kanun metni ilgililik şartını doktora için kurduğundan, farklı bir alanda yüksek lisans yapan memurun kademe hakkı da doğar. Bu fark, öğrenim tercihini yaparken göz önünde bulundurulabilir; görev alanının dışında bir yüksek lisans planlayan memur, kademe beklentisini korurken doktora aşamasında ilgililik sorusunun gündeme geleceğini hesaba katabilir.

Yüksek lisans bir derece mi getirir?

Yüksek lisans derece değil kademe getirir. Karışıklığın kaynağı, akademik dilde "yüksek lisans derecesi" denmesi ile memuriyette "derece" sözcüğünün aylık derecesini anlatmasıdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrası yüksek lisans için bir kademe ilerlemesi, mesleğiyle ilgili doktora için bir derece yükselmesi öngörür. İki kavram aynı sözcükle anılsa da farklı sonuçlar doğurur.

Yüksek lisans memuriyette kaç derece getirir sorusunun cevabı açıktır: yüksek lisans derece yükselmesi sağlamaz, memura bir kademe ilerlemesi kazandırır. Memura yüksek lisans kaç kademe getirir diye sorulduğunda da cevap bir kademedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 hükmü bu kademe için öğrenim dalının görevle ilgili olması şartını aramaz. Derece yükselmesi doktora ile gündeme gelir ve bunun için doktoranın mesleğiyle ilgili bir öğrenim dalında yapılması gerekir.

Kanunun 64 üncü maddesi kademeyi derece içindeki ilerleme olarak tanımlar ve kademe ilerlemesi için memurun bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ile bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartlarını arar. Derece yükselmesi ise memuru bir üst dereceye taşır ve kadro şartına bağlıdır. Bu nedenle yüksek lisansın etkisi ile doktoranın etkisi aynı ölçekte değildir.

İkinci bir karışıklık, kademe hakkının kaç kez doğduğuyla ilgilidir. Devlet Personel Başkanlığı'nın 1 Temmuz 2011 tarihli görüşü, haktan bir defa yararlandıktan sonra aynı veya farklı dallarda ve farklı düzeylerde lisansüstü eğitim alınması durumunda yeni bir kademe ilerlemesi uygulanamayacağını belirtir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 2 Mayıs 2023 tarihli görüşü de birden fazla yüksek lisans öğreniminden yalnızca biri için ilave bir kademe verileceği yönündedir.

Üçüncü karışıklık, ilerlemenin kendiliğinden işlediği varsayımıdır. Kanun hükmü memura bir hak tanır; ancak hakkın kullanılması için belgenin kuruma sunulması ve kurumun onay vermesi gerekir. Başvuru yapılmadığında özlük dosyasında bir değişiklik doğmaz.

Öğretmenlerde ayrı bir derece kaynağı bulunur. Resmî Gazete'nin 18 Ekim 2024 tarihli sayısında yayımlanan 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 20 nci maddesi, uzman öğretmen veya başöğretmen unvanı alanlara her unvan için ayrı ayrı bir derece verileceğini düzenler. Bu derece, unvana bağlıdır; lisansüstü öğrenime bağlı 36/A-9 kademesinden ayrı değerlendirilir.

Lisansüstü öğrenime başlamadan önce yol haritası

Lisansüstü öğrenime başlamadan önce üç sorunun yanıtı netleşirse süreç daha öngörülebilir olur: hangi öğrenim düzeyi hedefleniyor, öğrenim dalı görevle nasıl ilişkilendirilecek ve kurum bu ilişkiyi hangi belgeyle görecek. Üç sorunun yanıtı program seçimini, başvuru takvimini ve mezuniyet sonrası beklentiyi birlikte belirler. Aşağıdaki sıra, kamu görevlisi adaylar için pratik bir başlangıç düzeni sunar.

Önce hedefi belirleyin. Bir kademe ilerlemesi yeterli görülüyorsa yüksek lisans, derece yükselmesi hedefleniyorsa mesleğiyle ilgili doktora gündeme gelir. Yüksek lisans kademesinden yararlandıktan sonra doktora yapılması durumunda kanunun öngördüğü sonuç iki kademe ilerlemesidir; bu ayrım öğrenim planını baştan etkiler.

Hedef netleştikten sonra çalışma düzenini gözden geçirin. Ders saatleri, tez veya dönem projesi takvimi ve kurumun mesai düzeni aynı dönemde çakışabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ders saatleri için özel bir izin öngörmediğinden, program seçimi yapılırken hafta içi akşam veya hafta sonu düzenine uygun seçenekler ayrı bir liste hâlinde tutulabilir. Kurum içinde görev değişikliği beklentisi varsa, öğrenim dalının yeni görevle ilişkisi de bu aşamada değerlendirilebilir.

Ardından programın görev alanınızla ilişkisini yazılı hâle getirin. Doktora tarafında ilgililik değerlendirmesi kurum takdirinde olduğundan, program seçilmeden önce personel biriminden görüş istemek zaman kazandırır. Başvuru takvimi, ALES koşulu ve dil şartı gibi ölçütler program bazında değiştiği için ilan metni üzerinden ilerlemek gerekir. Başvurunun teknik adımları yüksek lisans başvurusunun nasıl yapıldığı başlıklı yazıda anlatılmıştır.

Son olarak mezuniyet sonrası için bir kontrol takvimi kurun; başvurunun geciktirilmesi ilerlemenin işlenmesini de geciktirir. Lisansüstü öğrenimin kariyer tarafındaki karşılıkları yüksek lisans sonrasında açılan yollar başlıklı yazıda ele alınmıştır. Mevzuat ve kurum uygulamaları dönemsel olarak değişebildiğinden, öğrenime başlamadan önce ve mezuniyetten sonra teyit almak yerinde olur.

1 yıl

Kademede asgari bekleme süresi

657 sayılı Kanun md. 64; ilerleme şartlarından biri

1 yıl = 1 kademe, 3 yıl = 1 derece

Üst öğrenim intibakında hizmet karşılığı

Genel Tebliğ Seri No 142; md. 36/A-12/d

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim — belediyede memur, tezsiz yüksek lisans

Selim bir belediyede memur olarak çalışıyor ve mesai sonrası sürdürebileceği bir program arıyor. Tezsiz yüksek lisansı bitirince kademe ilerlemesinden yararlanıp yararlanamayacağını merak ediyor. Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 26 Ekim 2011 tarihli intibak bülteni, lisansüstü öğrenimi tezli veya tezsiz ayrımı yapmaksızın değerlendiriyor. Selim, mezuniyet belgesini aldıktan sonra personel birimine dilekçeyle başvurmayı ve sonucu yazılı istemeyi planlıyor. Program türünün sonucu değiştirmemesi beklense de, kurum uygulamasını başvurudan önce teyit etmeyi tercih ediyor. Ders programını mesai dışına alabildiği için çalışma düzenini bozmadan ilerlemeyi planlıyor.

Zeynep — bakanlık merkez teşkilatında uzman, ikinci yüksek lisans

Zeynep memuriyetten önce bir yüksek lisans tamamlamış ve kademe ilerlemesinden yararlanmış. Görev alanı değişince ikinci bir programa yazılmayı düşünüyor ve bunun ek bir kademe getirip getirmeyeceğini soruyor. Devlet Personel Başkanlığı'nın 1 Temmuz 2011 tarihli görüşü, haktan bir defa yararlanıldıktan sonra aynı veya farklı dallarda alınan lisansüstü eğitimin yeni bir kademe ilerlemesi doğurmayacağını belirtiyor. Zeynep, ikinci programı özlük karşılığı için değil görev alanındaki bilgi ihtiyacı için değerlendiriyor. Yine de kurumundan yazılı görüş isteyerek beklentisini baştan netleştirmeyi ve program tercihini buna göre yapmayı planlıyor.

Mert — teknik kadroda memur, farklı alanda doktora

Mert teknik bir kadroda görev yapıyor ve ilgi duyduğu ayrı bir alanda doktora programına başvurmayı düşünüyor. Derece yükselmesi beklentisi taşıdığı için öğrenim dalının görevle ilgisi sorusu belirleyici hâle geliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 14 Mart 2023 tarihli görüşü, doktora programının kadro unvanı ve yürütülen görevle ilgisinin dikkate alınmasını öngörüyor. Mert, kaydolmadan önce personel biriminden yazılı görüş istemeyi ve olumsuz sonuç ihtimalini hesaba katmayı planlıyor. Aynı zamanda görev alanına daha yakın bir program alternatifini de listesinde tutuyor.

Elif — önlisans mezunu memur, lisans tamamlama ve yüksek lisans

Elif önlisans mezunu olarak memuriyete başlamış, lisans tamamladıktan sonra yüksek lisans yapmayı düşünüyor. İki işlemin aynı sonucu doğuracağını varsayıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 19 Şubat 2025 tarihli görüşü, yüksek lisans diplomasıyla intibak yapılamayacağını, bu diploma için yalnızca bir kademe ilerlemesi verileceğini belirtiyor. Elif, lisans tamamlamanın üst öğrenim intibakı, yüksek lisansın ise kademe ilerlemesi doğurduğunu ayırt ederek beklentisini iki ayrı işlem üzerine kuruyor. İki başvuruyu farklı dilekçelerle ve farklı belgelerle yapmayı, sonuçları da ayrı ayrı takip etmeyi planlıyor.

Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin

Hangi üniversitenin hangi enstitüsünde çalışma düzeninize uyan bir program bulunduğunu görmek, karar aşamasını kısaltır. Üniversiteler sayfasında kurumları ve akademik olanakları yan yana inceleyebilirsiniz.

Üniversiteleri İncele
Memurlar için yüksek lisans kaç kademe ilerlemesi sağlar?+

Bir kademe ilerlemesi sağlar. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrası, memurluğa girmeden önce veya memuriyet sırasında yüksek lisans derecesi alanlara bir kademe ilerlemesi uygulanacağını düzenler. İlerleme memurun derecesini değiştirmez; bulunduğu derece içinde bir basamak öne alır. Kayda geçmesi, mezuniyet belgesinin kuruma dilekçeyle sunulmasına ve kurumun onay vermesine bağlıdır; belge sunulmadan işlem başlamaz.

Doktora yapan memura bir derece mi verilir?+

Mesleğiyle ilgili öğrenim dalında doktora yapan memura bir derece yükselmesi uygulanır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrası ilgililik şartını yalnızca doktora için kurar. Öğrenim dalının görevle ilgili olup olmadığı değerlendirmesi kurumun takdirindedir. Yüksek lisans nedeniyle daha önce bir kademe ilerlemesinden yararlanmış memur için ise aynı fıkra iki kademe ilerlemesi öngörür.

Devlet memuru memuriyete girmeden önce aldığı yüksek lisans diploması için kademe alabilir mi?+

Alabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrasının metni "memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında" ifadesini taşır; öğrenimin hangi dönemde tamamlandığı sonucu değiştirmez. Başvuru, diplomanın veya geçici mezuniyet belgesinin kuruma dilekçeyle sunulmasıyla yapılır; belge sunulmadığı sürece işlem başlamaz. İşlemin hangi tarihten itibaren hüküm doğuracağı konusunda kurum uygulamaları farklılaşabildiğinden, personel biriminden yazılı bilgi istenmesi önerilir.

Tezsiz yüksek lisans da kademe ilerlemesi sağlar mı?+

Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 26 Ekim 2011 tarihli intibak mevzuat bülteni, lisansüstü öğrenimi tezli veya tezsiz ayrımı yapmaksızın değerlendirir. Kanun metninde de tez şartına ilişkin bir ayrım bulunmaz. Buna karşın kurum uygulamalarında farklılık görülebildiği için, tezsiz programa başlamadan önce kendi kurumunuzun personel biriminden teyit alınması yerinde olur.

İki yüksek lisans yapan memur iki kademe alabilir mi?+

Devlet Personel Başkanlığı'nın 1 Temmuz 2011 tarihli görüşü, haktan bir defa yararlanıldıktan sonra aynı veya farklı dallarda ve farklı düzeylerde lisansüstü eğitim alınması durumunda yeni bir kademe ilerlemesi uygulanamayacağını belirtir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 2 Mayıs 2023 tarihli görüşü de birden fazla yüksek lisans için yalnızca bir kademe verileceği yönündedir.

Yüksek lisans diplomasıyla üst öğrenim intibakı yapılır mı?+

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 19 Şubat 2025 tarihli görüşü, yüksek lisans diploması dikkate alınarak intibak yapılamayacağını, bu diploma için bir kademe ilerlemesi verileceğini belirtir. Üst öğrenim intibakı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-12/d alt bendinde düzenlenir ve önlisanstan lisansa geçiş gibi öğrenim düzeyi değişikliklerini konu alır.

Yüksek lisans yapmadan uzman öğretmen olunabilir mi?+

Resmî Gazete'nin 18 Ekim 2024 tarihli sayısında yayımlanan 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 20 nci maddesi, uzman öğretmen unvanı için öğretmenlikte en az on yıl hizmet, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmaması ve Akademi tarafından düzenlenen eğitimin tamamlanması şartlarını sayar. Madde metninde lisansüstü öğrenim şartı yer almaz. Uygulama ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Yüksek lisans dersleri için memura izin verilir mi?+

Devlet Personel Başkanlığı'nın 4 Ocak 2016 tarihli görüşü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yüksek lisans dersleri sebebiyle memurlara mesai saatleri içinde izin verileceğine dair bir hüküm bulunmadığını belirtir. Ders programını mesai dışına almak veya kurumun genel izin düzeninden yararlanmak değerlendirilebilecek yollar arasındadır. Kurumlar arasında farklı uygulamalar görülebildiğinden, planlama öncesinde personel biriminden bilgi alınması önerilir.

Memur aylıksız izin alarak yüksek lisans yapabilir mi?+

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 108 inci maddesinin E fıkrası, beş hizmet yılını tamamlamış memura toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebileceğini düzenler. Fıkra metninde iznin hangi amaçla kullanılacağına dair bir sınırlama bulunmaz. İznin verilip verilmeyeceği kurumun takdirindedir; bu nedenle öğrenim planı iznin kesin olarak alınacağı varsayımı üzerine kurulmamalıdır. Talep, hizmet süresi ve birimin iş yükü birlikte değerlendirilir.

Kademe ilerlemesi hangi tarihten itibaren geçerli olur?+

Uygulama kurumdan kuruma farklılaşabilir. Bazı kurumlar mezuniyet tarihini, bazıları belgenin teslim edildiği tarihi esas alır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 64 üncü maddesi kademe ilerlemesi için memurun bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olmasını ve derecesinde ilerleyebileceği bir kademenin bulunmasını arar. Başvurudan önce ilgili kurumun güncel açıklamasından teyit edilmesi yerinde olur.

Doktora alanının mesleğimle ilgili olduğuna kim karar verir?+

Değerlendirmeyi memurun kurumu yapar. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün 14 Mart 2023 tarihli görüşü, doktora programının çalışılan kadro unvanı ve yürütülen görev ile ilgili olup olmadığının dikkate alınmasını öngörür. Program seçilmeden önce personel biriminden yazılı görüş istenmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir. Olumsuz sonuçta idari yargı yolu açıktır.

Yüksek lisans memuriyette kaç derece getirir?+

Yüksek lisans derece getirmez, bir kademe ilerlemesi sağlar. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 fıkrası derece yükselmesini mesleğiyle ilgili öğrenim dalında yapılan doktoraya bağlar. Yüksek lisans nedeniyle kademe ilerlemesinden yararlanmış memur, mesleğiyle ilgili doktorayı tamamladığında iki kademe ilerlemesi alır.

Yüksek lisans için ALES mi YDS mi gerekir?+

Tezli yüksek lisansta ALES genellikle istenir. YDS, e-YDS veya YÖKDİL gibi bir dil belgesi ise programın dil şartı varsa ayrıca talep edilir; iki sınav birbirinin yerine geçmez. Tezsiz programların bir bölümünde ALES aranmadığı için kesin şart, başvurulacak programın ilanından kontrol edilir. Tüm başvuru şartları yüksek lisans yapmak için gerekenler rehberinde ayrıntılı anlatılır.

Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın

Derece ve kademe planınıza uyan programı belirlediyseniz sıradaki adım başvuru dosyasını oluşturmaktır. Başvurunuzu ücretsiz olarak platform üzerinden başlatabilirsiniz; kabul kararı ilgili üniversiteye aittir.

Ücretsiz Başvur
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Kamu görevlisi adaylar Atlas üzerinden tezli ve tezsiz yüksek lisans ile doktora programlarını filtreleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini izleyebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin ilanlarını takip edebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platform, program bilgisi ile başvuru takvimini aynı yerde tutarak çalışma düzenini bozmadan planlama yapmayı kolaylaştırır.
Güncelleme Bilgisi
Yayın tarihi: 20 Ağustos 2026
Son güncelleme: 20 Ağustos 2026
Sonraki inceleme: 19 Eylül 2026
Kaynakça

Akdeniz Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı — İntibak İşlemleri belgesi — Erişim: 20 Ağustos 2026 — https://webis.akdeniz.edu.tr/uploads/1087/ıdarı%20personel/hızmetıcı%20egıtım/__NT__BAK_____LEMLER__-e__itim.pdf
Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü — İntibak Mevzuat Bülteni — 26 Ekim 2011 — https://palu.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_06/12092334_intibak_bulteni.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Devlet Personel Başkanlığı — Kademe ilerlemesinin bir defaya mahsus olduğuna dair görüş, sayı 12730 — 1 Temmuz 2011 — https://cdn.bartin.edu.tr/personel/ae8f57c8ad4254b5019c6fb31b079871/11_0OCceNN.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Devlet Personel Başkanlığı — Yüksek lisans dersleri ve mesai içi izin görüşü, sayı 24 — 4 Ocak 2016 — https://cdn.bartin.edu.tr/personel/ae8f57c8ad4254b5019c6fb31b079871/1_Mn7nYM5.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü — Yüksek lisans diplomasıyla intibak yapılamayacağı hakkında görüş — 19 Şubat 2025 — https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/yuksek-l-sans-d-plomasi-d-kkate-alinarak--nt-bak-yapilamayacagi-ancak-b-r-kademe--lerlemes--ver-leceg--hakkinda-20250225091701.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü — Birden fazla yüksek lisansta tek kademe verileceği hakkında görüş — 2 Mayıs 2023 — https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/02052023_b-rden-fazla-yuksek-l-sans-ogren-m-nden-yalnizca-b-r---c-n--lave-b-r-kademe-ver-leceg--hakkinda-20230505103823.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü — Doktora sonrası intibak hakkında görüş — 14 Mart 2023 — https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/16032023_yuksek-l-sans-ustu-doktora-eg-t-m-n--tamamlayanlarin--nt-baki-hakkinda-20230316143631.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği, Seri No 142 — Sinop Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı — Erişim: 20 Ağustos 2026 — https://pdb.sinop.edu.tr/wp-content/uploads/sites/111/2019/12/DevletMemurlarıKanunuGenelTebliğiSeriNo142.pdf
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı — 108/E uyarınca aylıksız izin işlemleri — Erişim: 20 Ağustos 2026 — https://pdb.metu.edu.tr/tr/devlet-memurunun-657-sk-108e-md-uyarinca-ayliksiz-izin-islemleri
Yükseköğretim Kurulu Veri Yönetim Dairesi — Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, Sayı 6 — 27 Mart 2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.Bülten20252026.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026
Milli Eğitim Bakanlığı — 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu metni — Resmî Gazete: 18 Ekim 2024 — https://aksarayakademi.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_03/69b8546ea8b11740797701_7528.pdf — Erişim: 20 Ağustos 2026

Devlet Memurları Kanunu (657 sayılı), madde 36/A-9 — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete, 20 Nisan 2016) — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21510&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

ÖSYM — 2026-ALES Başvuru Kılavuzu (2026)

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Aktarılan hükümler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'na ve kamu kurumlarının yazılı görüşlerine dayanır. Mevzuat ve kurum uygulamaları zaman içinde değişebilir; program koşulları da dönemsel olarak farklılaşabilir. Derece, kademe ve intibak işlemleri memurun kurumunca yürütüldüğünden, adayların kendi personel biriminden ve resmî kurum açıklamalarından teyit alması önerilir. Son kontrol tarihi: 20 Ağustos 2026.

Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin

Lisansüstü başvuru ilanları enstitü takvimlerine göre açılır ve kapanır. Duyurular bölümünden üniversitelerin yayımladığı güncel ilanları izleyebilirsiniz.

Duyuruları İncele
Paylaş:

Gelişmeleri Kaçırma!

Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.