ALES Yılda Kaç Kez Yapılır? Kaç Hakkım Var?

İçindekiler

• Bölüm 1: ALES yılda kaç kez yapılıyor ve 2026 takviminde kaç oturum var

• Bölüm 2: ALES'e kaç kez girilebilir: giriş hakkı sınırı var mı

• Bölüm 3: ALES puanı kaç yıl geçerli ve "hakkım" ne zaman biter

• Bölüm 4: Aynı yıl birden fazla oturuma girmek: nasıl işliyor

• Bölüm 5: 2026 ALES oturumları, başvuru pencereleri ve oturum seçimi

• Bölüm 6: Hedefe göre eşikler: lisansüstü başvuru ve akademik kadro

• Bölüm 7: ALES şartının aranmadığı haller

• Bölüm 8: Kaç oturum planlamalı: adım adım karar yolu

• Bölüm 9: Yüksek Lisans Yaş Sınırı ve Akademik Kadro İlanlarında Yaş Şartı

• Gerçek Hayattan Örnekler: Dört temsilî aday senaryosu

• Sıkça Sorulan Sorular: Oturum, giriş hakkı, geçerlilik ve puan sorularına yanıtlar

• Kaynakça: Yazıda kullanılan resmî belgeler ve bağlantıları

• Yasal Bilgilendirme: Kapsam, güncellik ve kontrol önerisi

Genel Bilgilendirme

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yıl içinde birden çok kez uygulanan merkezi bir sınav. Adayların bu sınavla ilgili en sık sorduğu iki soru genellikle arka arkaya geliyor: sınav yılda kaç kez yapılıyor ve bir aday bu sınava kaç kez girebiliyor.

İki soru birbirine benziyor, ancak farklı yerlerde düzenleniyor. Oturum sayısı, ÖSYM'nin her yıl yayımladığı sınav takvimi ile o oturuma ait başvuru kılavuzunda yer alıyor. Sınava girme sayısı ve puanın ne kadar süreyle kullanılabileceği ise kılavuzların başvuru koşulları ve geçerlilik maddelerinde düzenleniyor. Bu nedenle yazı boyunca iki başlık ayrı ayrı ele alınıyor.

Yanıtlar; ÖSYM'nin 2026-ALES/1 ve 2026-ALES/2 başvuru kılavuzlarına, 2025-ALES/3 başvuru kılavuzuna, 2026 ÖSYM Sınav Takvimine, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine ve 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe dayanıyor.

Bir noktanın baştan söylenmesi faydalı: oturum sayısı takvimle birlikte her yıl yenileniyor. Bu yazıdaki tarihler 2026 yılı oturumlarına ait; sonraki yıllar için adayın kendi dönemine ait takvimi ve kılavuzu kontrol etmesi öneriliyor. Türkiye genelinde 225'i aşkın üniversitede 24.000'in üzerinde lisansüstü program bulunduğu düşünüldüğünde, hangi oturuma girileceği kararının hedef programın başvuru takvimiyle birlikte verilmesi daha isabetli oluyor.

Bölüm 1: ALES Yılda Kaç Kez Yapılıyor ve 2026 Takviminde Kaç Oturum Var

ALES 2026 yılında üç kez uygulanıyor. Oturumlar 2026-ALES/1, 2026-ALES/2 ve 2026-ALES/3 adlarıyla anılıyor.

ÖSYM her yıl için bir sınav takvimi yayımlıyor ve ALES oturumları bu takvimde ayrı satırlar hâlinde yer alıyor. 2026 takviminde ALES için üç oturum bulunuyor. Aynı yapı başvuru kılavuzlarında da görülüyor: 2026-ALES/1 ve 2026-ALES/2 kılavuzlarının takvim bölümünde üç oturumun sınav tarihleri birlikte veriliyor.

Kılavuzlarda yer alan takvim bilgisine göre 2026-ALES/1 sınavı 10 Mayıs 2026, 2026-ALES/2 sınavı 2 Ağustos 2026, 2026-ALES/3 sınavı ise 29 Kasım 2026 tarihinde uygulanıyor. Üç oturumun da sınav saati ve süresi aynı: kılavuzlarda sınavın saat 10.15'te başladığı ve 150 dakika sürdüğü belirtiliyor.

Oturum sayısının her yıl aynı kalacağı yönünde bir taahhüt bulunmuyor. 2026 ÖSYM Sınav Takvimi belgesinde, güncel gelişmelere göre takvimin yenilenerek kamuoyuna duyurulacağı ifade ediliyor. Nitekim yıl içinde bir oturumun tarihinde güncelleme yapılabildiği, kılavuzlar arasındaki farklardan izlenebiliyor. Bu nedenle sınav tarihi için esas alınacak belge, adayın gireceği oturuma ait güncel başvuru kılavuzu oluyor. Sınav ve başvuru dönemlerini tek yerden izlemek isteyenler için güncel akademik duyurular takibi kolaylaştıran bir başlangıç noktası olabiliyor.

ALES Sınav Süresi Kaç Dakika?

ALES kaç dk sürer sorusunun yanıtı 150 dakika. 2026 kılavuzlarına göre sınav tek oturumda uygulanıyor; adaylara 100 soru için toplam 150 dakika veriliyor ve sayısal ile sözel testler için ayrı süre tanımlanmıyor. ALES süresi 2026'nın üç oturumunda da aynı, yani ALES kaç dakika sorusunun yanıtı oturuma göre değişmiyor. ALES sınav süresi kaç dk ve ALES kaç soru kaç dk sorularının test bazında dökümü ALES'in kaç dakika ve kaç sorudan oluştuğunu anlatan rehberde yer alıyor.

ALES Yılda Kaç Defa Yapılır?

ALES yılda kaç defa yapılır sorusunun 2026 için yanıtı üç. ALES ne zaman yapılır diye bakıldığında 2026 oturumları 10 Mayıs, 2 Ağustos ve 29 Kasım 2026 tarihlerine denk geliyor. Oturum sayısı ve tarihler her yıl yayımlanan ÖSYM sınav takvimiyle belirleniyor.

Bölüm 2: ALES'e Kaç Kez Girilebilir: Giriş Hakkı Sınırı Var mı

Başvuru kılavuzlarında adayın ALES'e kaç kez girebileceğine ilişkin bir üst sınır bulunmuyor. Başvuru koşullarını taşıyan bir aday, açılan oturumlara yeniden başvurabiliyor.

Kılavuzların 1.2 numaralı maddesinde sınava kimlerin başvurabileceği düzenleniyor: bir lisans programından mezun olabilecek durumda bulunanlar, lisans programını bitirenler ile denklik belgesi almış olmak kaydıyla yurt dışında lisans eğitimi görmüş olanlar. Madde, başvuruyu mezuniyet durumuna bağlıyor; daha önce kaç kez sınava girildiğine ilişkin bir koşul içermiyor. Kılavuzların başvuru bölümlerinde de "şu kadar hak" biçiminde bir sayı yer almıyor.

Buradaki ayrımı görmek önemli: bazı merkezi sınavlarda giriş hakkı sayısı sınırlanabiliyor. ALES bakımından kılavuz metninde böyle bir sınırlama yer almıyor. Yani adayın önündeki asıl kısıt, giriş sayısı değil; oturum takvimi ve başvuru pencereleri oluyor. Bir aday yıl içinde açılan oturumlara ayrı ayrı başvurabiliyor, her başvuru için kılavuzda tanımlanan başvuru ve ücret adımlarını yeniden tamamlıyor.

Ücret tarafında ise dikkat edilmesi gereken bir kural var. Kılavuzlarda, başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan veya silinen, sınava girmeyen ya da giremeyen adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmediği ve devredilmediği belirtiliyor. Bu nedenle "her ihtimale karşı başvurayım, giremezsem girmem" yaklaşımı, planlanmadığında karşılıksız kalabiliyor. Ayrıca kılavuzların 2.1.ç maddesinde, başvuru bilgileri sisteme girildiği hâlde sınav ücretini süresi içinde yatırmayan adaylar için bina ve salon ataması yapılmayacağı ve Sınava Giriş Belgesi düzenlenmeyeceği ifade ediliyor; yani başvurunun tamamlanmış olması ayrıca kontrol edilmesi gereken bir adım.

Birden Fazla Yüksek Lisans Yapılabilir mi?

"Birden fazla yüksek lisans yapılabilir mi" ile "aynı anda birden fazla yüksek lisans başvurusu yapılabilir mi" farklı sorular. Aynı dönemde birden çok programa başvurmayı yasaklayan genel bir hüküm bulunmuyor; başvuru adımları yüksek lisans başvurusunun nasıl yapıldığını anlatan rehberde ayrıntılı olarak yer alıyor. Kayıt ve devam tarafında ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 35. maddesinin 6. fıkrası belirleyici oluyor:

"Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez."

Bu hükme göre iki tezli programa aynı anda kayıt mümkün olmuyor; tezsiz programlar bu sınırın dışında kalıyor. Bir yüksek lisansı tamamladıktan sonra ikinci bir yüksek lisansa başlamak ise bu hükmün kapsamında değil. İkinci bir yüksek lisansı mesleki bir hedef için düşünenlerde sık görülen örneklerden biri, ilgili alanda yapılan yüksek lisansın staj süresine etkisi; bu konu yüksek lisansın SMMM staj süresini kısaltıp kısaltmadığını anlatan yazıda işleniyor. Hangi kombinasyonların mümkün olduğu iki yüksek lisansın aynı anda yapılıp yapılamayacağını anlatan yazıda tablo hâlinde veriliyor.

Bölüm 3: ALES Puanı Kaç Yıl Geçerli ve "Hakkım" Ne Zaman Biter

Kılavuzlara göre ALES sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerli. Adayların "hakkım bitti mi" sorusunun karşılığı çoğunlukla bu süre oluyor.

Kılavuzların 1.5 numaralı maddesinde bu süre açık biçimde belirtiliyor. Sürenin başlangıcı sınav tarihi değil, sonuçların açıklandığı tarih. Aradaki fark birkaç haftalık bir zaman dilimi olsa da, beşinci yılın sonuna yaklaşan adaylar için başvuru takvimiyle çakışabildiği için önem taşıyabiliyor.

Aynı beş yıllık süre akademik kadro tarafında da karşımıza çıkıyor. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinde, merkezi sınav sonucunun açıklandığı tarihten itibaren beş yıl için geçerli olduğu düzenleniyor.

Bu noktada iki kavramın ayrılması gerekiyor. Birincisi sınava girme sayısı: kılavuzda bir sınır bulunmuyor. İkincisi puanın kullanılabilirliği: puan, açıklandığı tarihten itibaren beş yıl boyunca kullanılabiliyor. Adayların "kaç hakkım var" sorusuyla kastettiği çoğu zaman ikincisi oluyor. Elinde geçerli bir puanı olan aday, bu süre içinde farklı başvuru dönemlerinde aynı puanı kullanabiliyor.

Üçüncü bir ayrıntı da kurum tarafında bulunuyor. Kılavuzların 1.7 numaralı maddesinde, yükseköğretim kurumlarının lisansüstü programlara öğrenci seçiminde ALES puanının %50'den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağını adaylara duyuracakları belirtiliyor. Yani puanın geçerlilik süresi merkezi olarak tanımlanırken, o puanın başvuruda nasıl değerlendirileceği ilan bazında değişebiliyor. Başvuru öncesinde ilgili programın ilanının okunması bu nedenle öneriliyor.

Tablo 1. "Kaç hakkım var" sorusunun üç ayrı karşılığı

ALES kaç sene geçerli diye soranlar için yanıt aynı: ALES puanı kaç sene geçerli sorusunun karşılığı, sonucun açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl.

Bölüm 4: Aynı Yıl Birden Fazla Oturuma Girmek Nasıl İşliyor

Kılavuzlarda aynı yıl içinde birden fazla oturuma başvurmayı engelleyen bir hüküm bulunmuyor; her oturum kendi başvuru penceresi ve kendi ücret adımıyla ilerliyor.

Uygulamada işleyiş şöyle görünüyor: aday, girmek istediği oturumun başvuru tarihlerinde ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden başvurusunu yapıyor, ücret adımını süresi içinde tamamlıyor ve sınav tarihinden yaklaşık on gün önce Sınava Giriş Belgesini sistemden ediniyor. İkinci bir oturuma girmek isteyen aday, aynı adımları o oturumun takviminde yeniden izliyor. Önceki oturumdaki sonucu, yeni başvuruyu engellemiyor.

Birden fazla oturuma girmenin en sık tercih edilme nedeni, hedeflenen puana ilk denemede ulaşılamaması. İkinci neden ise başvuru takvimiyle ilgili: bazı lisansüstü başvuru dönemleri, adayın elindeki puanın açıklanmasından önce kapanabiliyor. Bu durumda aday, hedef programın başvuru dönemine yetişecek bir oturumu seçmek durumunda kalıyor.

Hangi puanın kullanılacağı sorusu ise kuruma bakıyor. Kılavuzda puanların geçerlilik süresi tanımlanıyor; başvuruda hangi puanın dikkate alınacağı ise ilanda belirtilen koşullara göre şekilleniyor. Geçerlilik süresi içindeki birden fazla puanı bulunan adayların, başvuru yapacakları programın ilanını bu açıdan okumaları öneriliyor.

Son olarak maliyet tarafı planlamayı etkileyebiliyor. Kılavuzlarda sınava girmeyen adaylara ücret iadesi yapılmadığı belirtildiği için, "her oturuma otomatik başvurmak" yerine hazırlık durumuna göre oturum seçmek daha işlevsel bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.

"ALES en yüksek puan mı geçerli" sorusuna kılavuzda doğrudan bir yanıt bulunmuyor: kılavuz, geçerlilik süresi içindeki puanlardan hangisinin kullanılacağını belirlemiyor. Bazı enstitüler adaydan son beş yıldaki en yüksek puanı yazmasını isterken bazıları yalnızca tek bir sonuç belgesinin seçilmesini istiyor. Kurum örnekleri ALES puanını yükseltmek için ikinci kez girmeyi anlatan yazıda, netlerin puana nasıl dönüştüğü ise ALES'te kaç netin kaç puan getirdiğini anlatan yazıda yer alıyor.

Bölüm 5: 2026 ALES Oturumları, Başvuru Pencereleri ve Oturum Seçimi

2026 yılında üç oturum bulunuyor ve her oturumun başvurusu sınav tarihinden yaklaşık iki ay önce alınıyor.

2026-ALES/2 kılavuzunda yer alan takvim bilgisine göre 2026-ALES/1 başvuruları 25 Mart - 2 Nisan 2026, 2026-ALES/2 başvuruları 10-18 Haziran 2026, 2026-ALES/3 başvuruları ise 7-15 Ekim 2026 tarihleri arasında alınıyor. Her oturum için başvuru ücretinin ödenmesine ilişkin bir son gün ve ardından bir geç başvuru günü tanımlanıyor. 2026-ALES/3 bakımından ücret ödeme son günü 16 Ekim 2026, geç başvuru günü ise 21 Ekim 2026 olarak belirtiliyor. Kılavuzda geç başvuru gününde yapılan başvurularda sınav ücretinin artırımlı olarak ödendiği ifade ediliyor.

Oturum seçiminde üç ölçüt öne çıkıyor. Birincisi hazırlık süresi: adayın çalışma planının oturum tarihine yetişip yetişmediği. İkincisi hedef programın başvuru dönemi: puanın, başvurunun kapanmasından önce açıklanmış olması gerekiyor. Üçüncüsü ise yedek plan: hedeflenen puana ulaşılamaması ihtimaline karşı yıl içinde başka bir oturumun bulunup bulunmadığı.

Yılın son oturumu bu üçüncü ölçüt bakımından ayrı bir yerde duruyor. Kasım ayındaki oturumdan sonra aynı yıl içinde başka bir oturum bulunmadığı için, bu oturuma giren adayın bir sonraki denemesi ertesi yılın takvimine kalıyor. Buna karşılık ilk iki oturuma giren adaylar, aynı yıl içinde ikinci bir deneme imkânını takvimde görebiliyor.

Tablo 2. 2026 ALES oturumları ve kılavuzlardaki takvim bilgileri

ALES Puanının Geçerlilik Süresi Nasıl Hesaplanır
Veriler: Kılavuzların 1.5 numaralı maddesinde sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu belirtiliyor. Sürenin başlangıcı sınav tarihi değil, sonucun açıklandığı tarih.
İşlem: Bir adayın sonucu herhangi bir yılın Ağustos ayında açıklandıysa, puanın kullanılabildiği son tarih beş yıl sonrasının aynı dönemi oluyor. Hedeflenen lisansüstü programın başvuru dönemi bu tarihten sonraya denk geliyorsa, aynı puanla başvuru yapılamıyor ve yeni bir oturum planlanması gerekiyor.
Sonuç: Geçerlilik hesabında bakılacak tarih, sınava girilen gün değil sonucun açıklandığı gün. Başvuru dönemi ile geçerlilik süresinin son ayı çakışan adayların, önceki bir oturuma başvurarak süre payı bırakmaları daha güvenli oluyor.
Uyarı: Bu örnek, kılavuzda yer alan beş yıllık süre kuralı üzerinden yapılmış genel bir hesaplamadır. Kesin tarih için adayın kendi sonuç belgesindeki açıklanma tarihi ile başvuru yapacağı programın ilanı esas alınmalıdır.

Bölüm 6: Hedefe Göre Eşikler: Lisansüstü Başvuru ve Akademik Kadro

Kaç oturuma girileceği kararı, çoğu zaman hedeflenen asgari puan eşiğine bağlı oluyor; lisansüstü başvurularda ve akademik kadro ilanlarında aranan eşikler farklı düzenlemelerde yer alıyor.

Lisansüstü tarafında dayanak, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği. Yönetmelikte tezli yüksek lisans ve doktora programlarına başvuruda, başvurulan programın puan türünde asgari 55 ALES puanı arandığı düzenleniyor. Lisans diplomasıyla doktora programına başvuracak adaylar bakımından ise asgari 80 ALES puanı ile lisans not ortalamasına ilişkin koşul öngörülüyor. Senatoların bu asgari düzeyin üzerinde puan belirleyebildiği de yönetmelikte ifade ediliyor; bu nedenle ilanlarda yer alan eşik, yönetmelikteki alt sınırdan yüksek olabiliyor.

Akademik kadro tarafında dayanak, 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. Yönetmeliğin 6. maddesinde genel şart olarak ALES'ten en az 70 puan alınmış olması aranıyor. Aynı yönetmeliğin 5. maddesinde merkezi sınav sonucunun açıklandığı tarihten itibaren beş yıl için geçerli olduğu belirtiliyor.

Bu iki eşik, oturum planlamasını doğrudan etkiliyor. Hedefi tezli yüksek lisans olan bir adayla, ilerleyen dönemde araştırma görevlisi ilanlarına başvurmayı düşünen bir adayın aynı puanla ilerlemesi her zaman mümkün olmayabiliyor. Hedef puanı yüksek olan adaylar için birden fazla oturum planlamak, hazırlık süresini bölmek açısından işlevsel olabiliyor. Hangi programın hangi puan türünü istediğini önceden görmek isteyenler lisansüstü program koşullarını tek listede karşılaştırarak başlayabiliyor.

Bölüm 7: ALES Şartının Aranmadığı Haller

Her Başvuruda ALES İstenmiyor

Adayların bir kısmı, girdiği oturum sayısını hesaplamadan önce ALES'in kendi hedefi için gerekip gerekmediğini kontrol etmiyor. Oysa Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde ALES şartının aranmadığı hâller tanımlanıyor.

Bunlardan ilki tezsiz yüksek lisans programları. Yönetmelikte tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde ALES puanının aranmayabileceği ifade ediliyor; bu programlarda ALES istenip istenmeyeceği ve istenecekse asgari puanın ne olacağı senato kararına bırakılıyor.

İkinci hâl, güzel sanatlar fakülteleri ile konservatuvarların yalnızca özel yetenek sınavıyla öğrenci kabul eden programları bakımından öngörülen istisna. Üçüncü hâl ise tamamlanmış bir üst dereceye bağlanıyor: doktora, sanatta yeterlik ya da tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık eğitimini tamamlamış olanlarda ALES şartı aranmıyor. Aynı yaklaşım akademik kadro tarafında da bulunuyor; öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 14. maddesinde bu eğitimleri tamamlamış olanlarda merkezi sınav şartının aranmadığı düzenleniyor.

Pratik sonuç şu: adayın "kaç hakkım var" sorusuna geçmeden önce, hedefinin ALES gerektirip gerektirmediğini kontrol etmesi zaman kazandırıyor. Muafiyet kapsamındaki bir aday için oturum planlaması gündeme gelmeyebiliyor. Öte yandan muafiyet hâlleri ilan bazında farklı yorumlanabildiği için, başvuru öncesinde ilgili programın ya da kadronun ilanının okunması öneriliyor.

ALES Puanı Olmadan Yüksek Lisans Yapılır mı (Alessiz Başvuru)?

Yüksek lisans için ALES şart mı sorusunun yanıtı programın türüne göre değişiyor. ALES şartı olmadan yüksek lisans, ALES'e girmeden yüksek lisans yapılır mı ve alessiz yüksek lisans aramalarının ortak cevabı şu: programın ilanında ALES koşulu aranmıyorsa başvuru ALES puanı olmadan yapılabiliyor. Yönetmelikte bu imkân en geniş hâliyle tezsiz yüksek lisans programlarında tanınıyor ve karar senatoya bırakılıyor; özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlar ile üst dereceyi tamamlamış adaylar ise Bölüm 7'de sayılan istisnalar kapsamında. ALES olmadan yüksek lisans rotalarının tamamı ALES'siz yüksek lisans ve tezsiz program rehberinde ele alınıyor. Hangi programın ALES istemediği ilgili enstitünün ilanından teyit edilmeli.

Yüksek Lisans İçin YDS Şart mı?

Yüksek lisans için YDS şart mı sorusu ALES'ten bağımsız bir koşula işaret ediyor. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, yüksek lisans başvurusunda ülke genelinde zorunlu bir yabancı dil puanı öngörmüyor; yüksek lisans için YDS şartı ya da başka bir yabancı dil şartı, üniversite senatosunun ve programın ilanının belirlediği bir koşul olarak ortaya çıkıyor. Yabancı dilde eğitim veren programlarda bu koşul daha sık görülüyor. Doktora başvurusunda ise yönetmelik merkezî yabancı dil sınavlarından veya eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan en az 55 puan arıyor. Program türüne göre aranan puanlar yüksek lisans için YDS'den kaç puan gerektiğini anlatan yazıda karşılaştırılıyor.

Bölüm 8: Kaç Oturum Planlamalı: Adım Adım Karar Yolu

Hedef puanı belirlemek, hedef programın başvuru dönemini takvime yerleştirmek ve geriye doğru sayarak oturum seçmek şeklinde üç adımlı bir sıra izlenebiliyor.

Birinci adım hedef puanı netleştirmek. Tezli yüksek lisans, doktora ve akademik kadro için mevzuatta farklı alt sınırlar bulunuyor; ilanlar bu sınırların üzerinde puan isteyebiliyor. Hedef puan belirlenmeden kaç oturuma girileceği kararının verilmesi güçleşiyor.

İkinci adım başvuru dönemini takvime yerleştirmek. Hedeflenen programın başvuru dönemi ile oturumun sonuç açıklama süreci arasında yeterli aralık bulunması gerekiyor. Bu aralık dar kalıyorsa, bir önceki oturuma girmek daha güvenli bir tercih hâline geliyor.

Üçüncü adım yedek oturumu planlamak. Yılın ilk iki oturumundan birine giren aday, hedeflenen puana ulaşamaması hâlinde aynı yıl içinde ikinci bir deneme imkânını takvimde görebiliyor. Kasım ayındaki oturuma giren adayın bir sonraki denemesi ise ertesi yılın takvimine kalıyor.

Bu üç adımdan sonra kalan iş, seçilen oturumun başvuru penceresini kaçırmamak oluyor. Kılavuzlarda başvurusunu tamamlamayan adaylar için Sınava Giriş Belgesi düzenlenmediği belirtildiği için, ücret adımının süresi içinde tamamlandığının sistemden kontrol edilmesi öneriliyor. Puanın beş yıl boyunca geçerli olduğu düşünüldüğünde, iyi planlanmış tek bir oturumun birden çok başvuru dönemine yetebildiği de görülüyor.

Bölüm 9: Yüksek Lisans Yaş Sınırı ve Akademik Kadro İlanlarında Yaş Şartı

Yüksek lisans yaş sınırı bulunmuyor: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, lisansüstü başvuruda bir yaş koşulu öngörmüyor. Başvuruda adayın yaşı değil; lisans mezuniyeti, ALES puanı ve programın ön koşulları değerlendiriliyor. Yüksek lisansta yaş sınırı var mı sorusu en çok yanlış bilinen konulardan biri; karışıklığın kaynağı çoğu zaman akademik kadro ilanlarındaki yaş koşulu oluyor.

Yaş koşulu öğrencilik için değil, bazı akademik kadrolar için geçerli. Araştırma görevlisi yaş sınırı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 33. maddesine 7243 sayılı Kanunla eklenen hükümde yer alıyor. Aynı kanunda öğretim görevlisi yaş sınırı bulunmuyor. Bu nedenle akademisyenlikte yaş sınırı var mı sorusunun yanıtı kadroya göre değişiyor.

Yüksek lisans yaş şartı ile araştırma görevlisi ilanlarındaki üst yaş koşulu ayrı okunmalı; ilanlardaki yaş koşulu ALES ve yabancı dil şartından bağımsız bir koşul. Otuzlu yaşlarda lisansüstü eğitime başlamayı düşünenler için ayrıntılar 30 yaşından sonra yüksek lisans yapılıp yapılamayacağını anlatan yazıda, kadro şartlarının tamamı ise araştırma görevlisi nasıl olunur rehberinde yer alıyor.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsilî senaryolardır.

Burak — İlk denemesinde hedef puana ulaşamayan aday

Burak yılın ilk oturumuna giriyor ve hedeflediği programın ilanında belirtilen puanın altında kalıyor. Kılavuzda sınava kaç kez girilebileceğine dair bir sınır bulunmadığını gördüğü için ikinci oturuma başvurmayı planlıyor. Takvimde ikinci oturumun başvuru penceresini işaretliyor ve eksik kaldığı test için çalışma planını buna göre kuruyor. Aynı yıl içinde ikinci bir oturum bulunduğu için hedef programın başvuru dönemini kaçırmadan yeni bir puanla ilerleme imkânı buluyor.

Selin — Elinde geçerli puanı olan aday

Selin iki yıl önce girdiği ALES'ten aldığı puanla yüksek lisans başvurusu yapmayı düşünüyor. Kılavuzda sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğunun belirtildiğini görüyor ve sonuç belgesindeki açıklanma tarihine bakıyor. Puanının hâlâ geçerli olduğunu gördüğü için yeni bir oturuma girmiyor. Bunun yerine başvuracağı programın ilanını okuyarak istenen puan türünü ve asgari puanı kontrol ediyor.

Kemal — Akademik kadro hedefleyen aday

Kemal yüksek lisansını tamamlamış ve araştırma görevlisi ilanlarına başvurmayı planlıyor. Öğretim elemanı atama yönetmeliğinde genel şart olarak ALES'ten en az 70 puan arandığını görüyor. Elindeki puanın bu eşiğin altında kaldığını fark ettiği için yeni bir oturum planlıyor. Aynı yönetmelikte merkezi sınav sonucunun beş yıl geçerli olduğunun belirtildiğini de not ederek, ilanların yoğunlaştığı döneme yakın bir oturumu tercih ediyor.

Esra — Muafiyet kapsamında olabileceğini fark eden aday

Esra doktorasını tamamlamış ve yeni bir lisansüstü programa başvurmayı düşünüyor. Kaç oturuma gireceğini hesaplamadan önce mevzuatı kontrol ediyor ve doktora eğitimini tamamlamış olanlarda ALES şartının aranmadığına ilişkin düzenlemeyi görüyor. Yine de başvuracağı programın ilanını okuyarak bu muafiyetin ilanda nasıl ifade edildiğini kontrol ediyor. Böylece gereksiz bir oturum planlaması yapmadan başvuru sürecine geçiyor.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz.

Yazıda yer alan bilgiler, hazırlandığı tarihte yürürlükte olan düzenlemelere ve resmî kaynaklara dayanmaktadır. Temel dayanaklar; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin 2026-ALES/1, 2026-ALES/2 ve 2025-ALES/3 başvuru kılavuzları ile 2026 ÖSYM Sınav Takvimi, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'tir. Yönetmelikler zaman içinde değiştirilebildiği için yürürlükteki nüshaların kontrol edilmesi önerilir.

Oturum sayısı, sınav tarihleri ve başvuru dönemleri her yıl yayımlanan ÖSYM sınav takvimiyle belirlenmekte; takvimde yıl içinde güncelleme yapılabilmektedir. Bu içerikteki tarihler, hazırlandığı tarihte yayımlanmış başvuru kılavuzlarındaki takvim bilgisine dayanmaktadır. 2026-ALES/3 başvuru kılavuzu yayımlandığında tarihlerin ve madde numaralarının yeniden kontrol edilmesi uygun olur. Sınava giriş sayısına ilişkin ifadeler, kılavuzlarda böyle bir sınırlamanın yer almadığı tespitine dayanmakta olup mutlak bir hukuki yorum niteliği taşımaz. Sınav ücretine ilişkin tutarlar bu içerikte yer almamaktadır.

Lisansüstü programlara ve akademik kadrolara başvuruda aranan asgari puanlar, mevzuattaki alt sınırlar ile ilgili kurumun ilanında yer alan koşullara göre değişebilmektedir. Adayların başvuru öncesinde kendi oturumlarına ait güncel ALES başvuru kılavuzunu, ÖSYM duyurularını ve başvuracakları programın ya da kadronun ilanını kontrol etmeleri önerilir.