YÖK Ulusal Tez Merkezi: Tez Sorgulama ve Tez Yükleme Rehberi
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

YÖK Ulusal Tez Merkezi: Tez Sorgulama ve Tez Yükleme Rehberi
İçindekiler
Genel Bilgilendirme: Ulusal Tez Merkezi'ne kısa bakış
YÖK Ulusal Tez Merkezi nedir ve hangi tezleri kapsar?
YÖK tez sorgulama nasıl yapılır?
Tez teslimi ve YÖK'e gönderim süresi ne kadar?
Tez Veri Giriş Formu adım adım nasıl doldurulur?
Tez PDF'i nasıl hazırlanır, yüklemeyi kim yapar?
Erişime kapalı bir teze nasıl ulaşılır?
Tezimi öğrenci olarak ben mi yüklerim?
Tez teslim edilirken hangi adımlar izlenmeli?
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
YÖK Ulusal Tez Merkezi, yüksek lisans, doktora ve uzmanlık tezlerinin tek çatı altında arşivlendiği sistemdir. Araştırmacı için sık başvurulan bir literatür kaynağı, lisansüstü öğrenci için mezuniyetin son idari adımlarından biridir. YÖK'ün açık erişim portalındaki verilere göre veri tabanına kayıtlı tez sayısı 2023 yılı itibarıyla 828.290'dır.
Aynı kaynağa göre 2023 yılında sisteme 70.649 yeni tez eklenmiş ve o yıl eklenen tezlerin erişime açık olma oranı yüzde 98'in üzerine çıkmıştır. Bu rehber, iki farklı kullanıcı grubunun sorularını birlikte yanıtlıyor: tez arayan araştırmacılar ve tezini teslim edecek öğrenciler. Kaynak olarak Resmî Gazete'de yayımlanan mevzuat, YÖK Dokümantasyon Daire Başkanlığı sayfaları ve Ulusal Tez Merkezi'nin kendi sıkça sorulan sorular metni kullanıldı. Teslim takvimi, ciltleme biçimi ve iç form düzeni enstitüye göre değişebildiği için her bölümde kurum duyurusunu kontrol etme gereği ayrıca belirtiliyor.
1987
Tez toplamanın başlangıcıYÖK Dokümantasyon Daire Başkanlığı'na göre tezlerin toplanmasına 1987 yılında başlandı
828.290
Kayıtlı tez sayısıYÖK Açık Erişim verilerine göre 2023 yılı itibarıyla veri tabanına kayıtlı tez sayısı
YÖK Ulusal Tez Merkezi nedir ve hangi tezleri kapsar?
YÖK Ulusal Tez Merkezi, Yükseköğretim Kurulu bünyesinde lisansüstü tezleri toplayan, kataloglayan ve tam metin olarak internete açan merkezdir. Yasal dayanağı, 6 Mart 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7100 sayılı Kanun'la 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen ek 40. maddedir. Gizlilik kararı bulunmayan tezler bu madde uyarınca erişime açılır.
YÖK Dokümantasyon Daire Başkanlığı'nın açıklamasına göre merkez, 1987 yılından bu yana yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık ve sanatta yeterlik tezlerini üniversitelerden topluyor. Ek 40. maddenin hükmü, YÖK Dokümantasyon Daire Başkanlığı'nın sıkça sorulan sorular sayfasında şöyle aktarılıyor:
Lisansüstü tezler yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından gizlilik kararı alınmadıkça, bilime katkı sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi tarafından elektronik ortamda erişime açılır.
— 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ek madde 40; YÖK Dokümantasyon Daire Başkanlığı, Sıkça Sorulan Sorular
Kanun maddesinin uygulama ayrıntıları, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 30 Mayıs 2018 tarihli kararıyla yürürlüğe giren "Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge" ile düzenlenmiştir. Yönergeye göre Ulusal Tez Merkezi tezlerin bibliyografik bilgilerini kontrol eder, kataloglama kurallarına göre düzenler, konu başlıklarını belirler ve tam metni internet üzerinden sunar.
Ulusal Tez Merkezi'nin Detaylı Arama ekranında yedi tez türü filtrelenebilir: yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık, sanatta yeterlik, diş hekimliği uzmanlık, tıpta yan dal uzmanlık ve eczacılıkta uzmanlık. Yurt dışı üniversitelerde yazılmış ve Türkiye'deki arşive girmiş tezler de ayrı bir seçenekle aranabilir. Sistemin lisansüstü eğitimdeki yerini daha geniş bir çerçevede görmek isteyenler, program türlerini ve yasal çerçeveyi birlikte anlatan lisansüstü eğitimin temel kavramları yazısına bakabilir.
YÖK Ulusal Tez Merkezi'nin sunduğu hizmetlerin tamamı internet üzerinden verilir. Merkezin sıkça sorulan sorular sayfasına göre tezlerden fotokopi verilmemektedir. Basılı nüshaya ihtiyaç duyan araştırmacılar için yol, tezin yazıldığı üniversitenin kütüphanesinden geçer.
YÖK tez sorgulama nasıl yapılır?
YÖK tez sorgulama, Ulusal Tez Merkezi'nin arama sayfasında üye girişi yapmadan yürütülür. Gelişmiş Arama, anahtar kelimeyi tez adı, yazar, danışman, konu veya özet alanında arar. Detaylı Arama ise üniversite, enstitü, tez türü, yıl aralığı, dil ve izin durumuna göre süzme sağlar. İzinli tezlerin PDF'i ücretsiz indirilir.
Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasında iki bilgi açıkça yer alıyor: araştırma yapmak ve tam metne erişmek için üye girişi zorunlu değildir, tez indirmek için de herhangi bir ücret ödenmez. e-Devlet girişi yalnızca tez sahibinin form işlemleri için gereklidir.
İki arama ekranının farkı, aramanın ne kadar dar tutulmak istendiğine bağlıdır:
Ekran | Aranabilen alanlar | Süzme seçenekleri | Uygun kullanım |
|---|---|---|---|
Gelişmiş Arama | Tümü, Tez Adı, Yazar, Danışman, Konu, Anahtar Kelime, Özet | "Ve / veya" bağlacı; tam eşleşme veya kelime içerir | Bir kavramın hangi tezlerde geçtiğini hızla görmek |
Detaylı Arama | Tez Adı, Yazar, Danışman, Anahtar Kelime, Tez No, Özet | Üniversite, enstitü, ana bilim dalı, konu, tez türü, yıl aralığı, izin durumu, durum, dil | Belirli bir kurumda veya dönemde yazılmış tezleri listelemek |
Ana sayfa hızlı arama | Tümü, Tez Adı, Yazar, Danışman, Konu, Anahtar Kelime, Özet, Tez No | Tek alan seçimi | Numarası veya adı bilinen tek bir teze doğrudan ulaşmak |
Detaylı Arama'daki "Durumu" alanı "Onaylandı" ve "Hazırlanıyor" seçeneklerini sunar. Yönergeye göre Tez Veri Giriş Formu tez önerisi kabul edildiğinde doldurulduğu için "Hazırlanıyor" durumundaki kayıtlar, sürmekte olan çalışmaları gösterebilir. Tez konusu seçen bir aday için bu alan, aynı başlıkta süren bir çalışma olup olmadığını görmenin pratik yoludur. Konu seçiminde bu taramanın nasıl kullanılacağı lisansüstü tez konusunun belirlenmesi yazısında ayrıca anlatılıyor.
"İzin Durumu" alanı ise sonuç listesinde tam metni açılabilen tezleri ayırır. Ulusal Tez Merkezi ana sayfasındaki açıklamaya göre yalnızca yazarlarının internet üzerinden tam metin erişime izin verdiği tezler açık erişime sunulmaktadır. İzinsiz bir tezin künyesi, özeti ve danışman bilgisi görüntülenebilir; tam metni ise veri tabanından indirilemez.
Arama sonuçlarını daraltırken yıl aralığını beş ile on yıl arasında tutmak ve anahtar kelimeyi hem Türkçe hem İngilizce denemek, gözden kaçan tezleri azaltır. Özet alanı da aranabildiği için aynı kavramın farklı yazımlarını denemek sonuç listesini genişletebilir.
Tez teslimi ve YÖK'e gönderim süresi ne kadar?
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 10. ve 23. maddelerine göre öğrenci, tez sınavında başarılı olduktan sonra tezin ciltlenmiş en az üç kopyasını sınav tarihinden itibaren bir ay içinde enstitüye teslim eder. Enstitü yönetim kurulu bu süreyi en fazla bir ay uzatabilir. Enstitü de tezin elektronik kopyasını teslimden itibaren üç ay içinde YÖK'e gönderir.
Yönetmelik bu yükümlülüğü tezli yüksek lisans için 10. maddede, doktora için 23. maddede ayrı ayrı düzenler. Tezli yüksek lisansa ilişkin hüküm, mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde şöyle yer alıyor:
Tezin tesliminden itibaren üç ay içinde yüksek lisans tezinin bir kopyası elektronik ortamda, bilimsel araştırma ve faaliyetlerin hizmetine sunulmak üzere enstitü tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderilir.
— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, madde 10, fıkra 3 (son değişiklik: 6 Mart 2026)
Doktora için aynı yükümlülük 23. maddenin dördüncü fıkrasında yer alır. İki maddede de mezuniyet tarihi, tezin sınav jüri komisyonu tarafından imzalı nüshasının teslim edildiği tarih olarak tanımlanır. Bu nedenle imzalı nüshanın teslim günü, mezuniyet tarihini de belirler.
Mevzuatta iki ayrı süre işler ve ikisi sıkça birbirine karıştırılır. Bir aylık süre öğrencinin enstitüye teslim süresidir. Üç aylık süre ise enstitünün tezi YÖK'e iletme süresidir ve öğrenciye yeni bir yükümlülük getirmez. Yönerge de enstitülerin teslim aldıkları elektronik kopyayı en geç üç ay içinde Tez Otomasyon Sistemine yükleyeceğini belirtir.
Tez sınavı sonrasındaki düzeltme, ciltleme ve imza aşamalarının takvimi, sınav gününe kadarki süreci anlatan yüksek lisans tez savunması süreci yazısıyla birlikte okunduğunda daha net görünür. Teslim adedi, cilt rengi ve ek belge listesi üniversitelerin kendi yönetmelik ve senato esaslarında farklılaşabildiği için enstitünün güncel tez teslim duyurusu ayrıca kontrol edilmelidir.
Tez Veri Giriş Formu adım adım nasıl doldurulur?
Tez Veri Giriş Formu, tezin künye bilgilerinin Ulusal Tez Merkezi'ne öğrenci tarafından girildiği çevrim içi formdur. Yönergeye göre form, tez önerisi kabul edildikten sonra doldurulur ve sistem her form için bir referans numarası üretir. Giriş e-Devlet kimlik doğrulamasıyla yapılır; tez savunmasından sonra form güncellenip çıktısı imzalanarak enstitüye teslim edilir.
e-Devlet Kapısı'ndaki "Lisansüstü Öğrencilerinin Tez Veri Girişi" hizmeti, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından sunulur. Kimlik doğrulama e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, kimlik kartı veya internet bankacılığı ile yapılabilir. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre ayrıca bir üyelik oluşturmaya gerek yoktur.
Formun doldurulma sırası, Yönerge ve Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular metni esas alınarak şöyle özetlenebilir:
Tez önerisinin enstitü yönetim kurulunca kabul edildiğini teyit edin.
Ulusal Tez Merkezi'nin "Üye Girişi" bölümünden e-Devlet ile oturum açın.
Tez başlığı, özet, anahtar kelime, danışman ve enstitü bilgilerini Tez Veri Giriş Formu'na girin.
Sistemin ürettiği referans numarasını not edin; sonraki bütün işlemler bu numarayla izlenir.
Tez savunmasından sonra "TEZLERİM" başlığı altından formu açıp başlık ve özet değişikliklerini güncelleyin.
Formun ve yayımlama izin bölümünün çıktısını alıp imzalayın.
İmzalı formu, tezin PDF kopyası ve ciltli nüshalarla birlikte enstitüye teslim edin.
Referans numarası sürecin anahtarıdır. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfası, formun yanlışlıkla birden fazla doldurulması durumunda YÖK'e gönderilmiş formun üzerindeki referans numarasının geçerli olacağını belirtir. Bu yüzden yeni form açmak yerine mevcut kaydı "TEZLERİM" üzerinden düzeltmek, çift kayıt riskini ortadan kaldırır.
Yabancı uyruklu öğrenci, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan ve yükseköğretim kurumlarına uluslararası öğrenci statüsünde kabul edilen kişidir. Ulusal Tez Merkezi'nin açıklamasına göre yabancı uyruklu öğrenciler, Yabancı Kimlik Numarası ile PTT şubelerinden e-Devlet şifresi alarak forma giriş yapabilir.
Tez PDF'i nasıl hazırlanır, yüklemeyi kim yapar?
Tez PDF'i, enstitünün onayladığı nüshayla birebir aynı, tek dosya hâlinde, sıkıştırılmamış ve şifresiz hazırlanır. Ek dosyalar varsa ayrı bir RAR arşivinde verilir. Yönergeye göre öğrenci elektronik kopyayı enstitüye teslim eder; Ulusal Tez Merkezi'nin Tez Otomasyon Sistemine yüklemeyi ise enstitü görevlisi "Enstitü Oturumu" üzerinden yapar.
Yönerge metnine göre PDF'teki sayfa numaraları ve şekil, tablo yerleşimi basılı nüshayla aynı olmalıdır. Kişisel veriler ve imzalar, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereği PDF'te maskelenir. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfası da tezin bölüm bölüm değil tek dosya hâlinde olması gerektiğini, sistemin 200 MB'a kadar dosya kabul ettiğini belirtir.
Tezin enstitüden Ulusal Tez Merkezi'ne ulaşana kadar geçtiği aşamalar, görevin kimde olduğuna göre şöyle ayrışır:
Aşama | Sorumlu | Yapılan iş | Süre veya zamanlama | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
Künye kaydı | Öğrenci | Tez Veri Giriş Formu doldurulur, referans numarası alınır | Tez önerisi kabulünden sonra | Yönerge |
Nüsha teslimi | Öğrenci | Ciltli en az üç kopya ve PDF enstitüye verilir | Tez sınavından itibaren bir ay, en fazla bir ay uzatma | Yönetmelik md. 10 ve 23 |
Sisteme yükleme | Enstitü | PDF ve ek dosya Enstitü Oturumu'ndan yüklenir | Teslimden itibaren en geç üç ay | Yönetmelik ve Yönerge |
Form gönderimi | Enstitü | Tez veri girişi ve yayımlama izin formları merkeze iletilir | Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında | Ulusal Tez Merkezi SSS |
Kontrol ve yayın | Ulusal Tez Merkezi | Künye kontrol edilir, kataloglanır, tam metin açılır | Onay sonrasında | Yönerge |
Enstitü, yüklediği tezde hata fark ederse Ulusal Tez Merkezi'nin onayından önce doğru dosyayı üzerine yükleyebilir. Onaylanmış bir tezde düzeltme gerekiyorsa sıkça sorulan sorular metnine göre düzeltilmiş nüsha resmî yazıyla merkeze gönderilir. 200 MB'ı aşan tezlerde enstitü, formu ve CD'yi merkeze gönderir; yüklemeyi Ulusal Tez Merkezi yapar.
Bu aşamalar arasında öğrencinin görebildiği tek iz, referans numarasıdır. Ulusal Tez Merkezi'nde "Tez No" alanıyla yapılan arama, tezin onaylanıp yayına alındığını teyit etmenin en kısa yoludur.
19.324.619
Toplam tez indirmeYÖK Açık Erişim verilerine göre 2023 yılında tezlerin toplam indirilme sayısı
10.248.727
Kullanıcı sayısıYÖK Açık Erişim verilerine göre 2023 yılında Ulusal Tez Merkezi kullanıcı sayısı
Erişime kapalı bir teze nasıl ulaşılır?
Erişime kapalı bir tezin tam metni YÖK Ulusal Tez Merkezi'nden indirilemez; künye ve özet bilgisi ise görüntülenebilir. Ulusal Tez Merkezi'ne göre yayın izni olmayan tezlerin basılı kopyalarına üniversite kütüphaneleri aracılığıyla, Türkiye Belge Sağlama ve Ödünç Verme Sistemi (TÜBESS) üzerinden ulaşılabilir. Erişimin kapalı olma nedeni yazar izni, erteleme veya gizlilik kararı olabilir.
Bir tezin kapalı görünmesinin arkasında birbirinden farklı durumlar bulunabilir:
Yazarın tam metin yayımına izin vermemiş olması
Patent başvurusu nedeniyle erişimin ertelenmiş olması
Yayımlanmamış yeni teknik veya yöntem içerdiği için kısa süreli erteleme kararı
Yetkili kurumca verilmiş gizlilik kararı
Tezin 2006 öncesinde arşive girmiş ve yazar izni alınmamış olması
Yönerge, erişimin ertelenmesini iki süreyle sınırlar. Patent başvurusu yapılacaksa tez danışmanının önerisi ve anabilim dalının uygun görüşüyle enstitü yönetim kurulu, tezin erişime açılmasını iki yıl erteleyebilir. Yayımlanmamış yeni teknik veya yöntem içeren tezlerde erteleme altı ayı aşamaz. Gizlilik dereceli tezlerde ise kararı tezin yapıldığı kurum verir.
2006 öncesine ait kapalı tezler için Ulusal Tez Merkezi ana sayfası ayrı bir yol tanımlar: bu tezlerin yazarları "Tez Yayımlama İzin Belgesi"ni doldurarak tezlerini tam metin erişime açabilir. Sıkça sorulan sorular sayfasına göre daha önce kapatılmış bir tezin yeniden açılması için merkezin dokümantasyon birimine başvurulur.
TÜBESS'in işleyişi kurumdan kuruma değişebilir. Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) bünyesindeki Cahit Arf Bilgi Merkezi'nin açıklamasına göre sistem, bireysel kullanıcılara değil katılımcı bilgi merkezlerine hizmet verir. Bu nedenle talep, araştırmacının kendi üniversite kütüphanesinin belge sağlama birimi üzerinden iletilir. Doktora tezlerinde erteleme kararlarının hangi aşamada alındığı, tez izleme ve savunma takvimini anlatan doktora tez sürecinin aşamaları yazısında da ele alınıyor.
Tezimi öğrenci olarak ben mi yüklerim?
Yönergedeki akışa göre öğrenci, tezin PDF dosyasını Ulusal Tez Merkezi'ne doğrudan yüklemez. Öğrencinin sistemdeki işi Tez Veri Giriş Formu'nu doldurmak ve güncellemekle sınırlıdır. PDF, ciltli nüshalarla birlikte enstitüye teslim edilir. Yükleme, Yönerge uyarınca enstitünün yetkili personeli tarafından Enstitü Oturumu üzerinden yapılır.
Karışıklığın kaynağı, iki farklı giriş kapısının aynı sitede bulunmasıdır. Ulusal Tez Merkezi'nde öğrenci e-Devlet ile "Üye Girişi" yapar. Enstitü görevlisi ise kurumsal "Enstitü Oturumu" ile giriş yapar; bu oturumun kullanıcı adı ve şifresi, Tez Teslim Kılavuzu'ndaki Enstitü Bilgi Formu merkeze gönderilerek alınır. "Tez yükleme" araması yapan öğrencinin karşılaştığı ekran çoğu zaman bu ikinci kapıdır.
İkinci sık karışıklık, benzerlik raporu ile Ulusal Tez Merkezi yüklemesinin aynı işlem sanılmasıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 9. maddesi, enstitünün tez sınavından önce intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine göndermesini düzenler. Ulusal Tez Merkezi'ne yükleme ise sınavdan ve teslimden sonra gelir. Raporun nasıl okunacağı Turnitin ve iThenticate benzerlik raporu yazısında ayrıntılı biçimde anlatılıyor.
Üçüncü karışıklık "tezim sistemde görünmüyor" durumunda yaşanır. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfası, tezin sistemde görünmemesi hâlinde öğrencinin enstitüye başvurarak tez veri girişi ve yayımlama izin formlarının gönderilmesini sağlaması gerektiğini belirtir. Enstitünün yükleme için üç aylık süresi olduğundan, teslimden kısa süre sonra yapılan aramada tezin çıkmaması olağan bir durumdur.
Enstitü görevlileri için yükleme ayrıntıları
Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre Enstitü Modülünde görevlendirilebilecek personel sayısında sınır yoktur; küçük enstitülerde aynı kişi birden fazla enstitü için yetkilendirilebilir. Yüklenen tez, "Enstitü Tezleri" bölümünde referans numarasıyla aranarak kontrol edilir. Referans numarası bilinmiyorsa yazar adı, tez adı, anabilim dalı, tür ve durum alanlarıyla da arama yapılabilir. Tezlerin CD'leri enstitüde kalır; merkeze yalnızca formlar gönderilir.
Tez teslim edilirken hangi adımlar izlenmeli?
Tez teslimine yaklaşan bir lisansüstü öğrencinin yol haritası üç halkadan oluşur: Tez Veri Giriş Formu'nun güncel olması, PDF'in enstitünün onayladığı nüshayla birebir aynı hazırlanması ve Yönetmelik'teki bir aylık teslim süresinin kaçırılmaması. Enstitünün iç teslim listesi bu üç halkanın üzerine eklenen kurum kuralıdır.
Aşağıdaki kontrol listesi, Yönetmelik, Yönerge ve Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular metninden derlenmiştir:
Tez sınavı tarihini not edip bir aylık teslim süresinin son gününü takvime işleyin
Tez Veri Giriş Formu'ndaki başlık ve özeti jüri düzeltmelerine göre güncelleyin
Referans numarasının tek ve doğru kayıtta olduğunu kontrol edin
PDF'i tek dosya, şifresiz ve basılı nüshayla aynı sayfa düzeninde hazırlayın
İmza ve kişisel verileri PDF'te maskeleyin
Erişim ertelemesi gerekiyorsa danışmanla enstitü yönetim kurulu başvurusunu planlayın
Enstitünün güncel tez teslim duyurusundaki ek belge listesini kontrol edin
Teslimden sonra yapılacak iş, tezin Ulusal Tez Merkezi'nde yayına alınıp alınmadığını izlemektir. Enstitünün yükleme süresi üç ay olduğundan, bu süre dolduktan sonra "Tez No" veya yazar adıyla arama yapmak yeterli bir kontroldür. Tez görünmüyorsa ilk başvuru adresi enstitüdür, Ulusal Tez Merkezi değildir.
Mezuniyet tarihi, Yönetmelik'in 10. ve 23. maddelerine göre imzalı nüshanın teslim edildiği gündür. Bu tarihten sonra resmî belge ihtiyacı doğarsa e-Devlet üzerinden mezuniyet belgesi alma adımları işe yarar. Mevzuat ve Ulusal Tez Merkezi uygulamaları zaman zaman güncellendiği için teslim öncesinde hem mevzuat.gov.tr'deki yönetmelik metnini hem de enstitü duyurusunu yeniden kontrol etmek önerilir.
1 ay
Enstitüye teslim süresiLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 10 ve 23; enstitü yönetim kurulu en fazla bir ay uzatabilir
3 ay
YÖK'e gönderim süresiAynı Yönetmelik'e göre enstitünün tezi teslimden itibaren elektronik ortamda gönderme süresi
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Zeynep: Konu seçmeden önce tarama
Zeynep, eğitim bilimleri alanında tezli yüksek lisansının ilk dönemindedir ve danışmanıyla konu görüşmesine hazırlanıyor. Ulusal Tez Merkezi'nin Detaylı Arama ekranında konu olarak eğitimi, tez türü olarak yüksek lisansı ve son on yılı seçiyor. "Durumu" alanını "Hazırlanıyor" yaptığında, düşündüğü başlığa çok yakın iki çalışmanın sürdüğünü görüyor. Zeynep, bu iki kaydın özetlerini not alıp danışmanıyla örneklemi farklı bir yaş grubuna kaydırmayı konuşuyor. Aynı ekranda izin durumunu "izinli" seçerek tamamlanmış tezlerin tam metinlerini de indiriyor ve yöntem bölümlerini karşılaştırıyor. Tarama, konuyu daraltmak için somut bir gerekçe sağlıyor.
Mert: İki kez doldurulan form
Mert, tez önerisi kabul edildikten sonra Tez Veri Giriş Formu'nu dolduruyor. Savunmadan sonra başlık değiştiği için yeni bir form açıyor ve iki referans numarasıyla karşılaşıyor. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasında YÖK'e gönderilen formdaki numaranın geçerli olacağını okuyunca enstitüye danışıyor. Enstitü, teslim listesine işlenmiş olan ilk kaydın korunup güncellenmesini öneriyor. Mert, "TEZLERİM" üzerinden ilk formu düzeltip çıktısını imzalıyor ve teslimi tek referans numarasıyla tamamlıyor. Ardından ikinci formu kullanmayacağını enstitü görevlisine yazılı olarak bildiriyor; böylece yükleme sırasında numara karışıklığı yaşanmıyor.
Elif: Patent başvurusu ve erteleme
Elif'in malzeme bilimi alanındaki doktora tezi, patent başvurusu yapılacak bir üretim yöntemi içeriyor. Tez savunmasından önce danışmanıyla birlikte Yönerge'deki erteleme hükmünü inceliyorlar. Danışmanın önerisi ve anabilim dalının görüşüyle enstitü yönetim kuruluna başvuru yapılıyor. Kurul, gerekçeyi değerlendirdikten sonra tezin erişime açılmasını iki yıl ertelemeye karar veriyor. Elif, tezinin künyesinin Ulusal Tez Merkezi'nde görünmesine karşın tam metnin erteleme süresi boyunca kapalı kalacağını biliyor ve patent sürecini buna göre planlıyor. Erteleme bitince tezin tam metni, başka bir işlem gerekmeden Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açılacak.
Selim: e-Devlet şifresi olmadan başlangıç
Selim, yabancı uyruklu bir doktora öğrencisidir ve tez önerisi kabul edildikten sonra Tez Veri Giriş Formu'nu doldurması gerektiğini öğreniyor. Forma giriş için e-Devlet şifresi gerektiğini, kendisinin ise Türkiye'deki ilk yılında şifre almadığını fark ediyor. Ulusal Tez Merkezi'nin açıklamasındaki yolu izleyerek Yabancı Kimlik Numarası ile bir PTT şubesine gidiyor ve kısa bir işlemle şifresini alıyor. Aynı gün forma giriş yapıp tez başlığını, özetini ve danışman bilgisini giriyor. Sistemin ürettiği referans numarasını enstitüsüne iletiyor ve savunmadan sonra aynı kaydı güncelleyeceğini not ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
YÖK Tez Merkezi'nden tez indirmek ücretli mi?+
Hayır. Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre tez indirmek için herhangi bir ücret ödenmez. Ücretsiz erişim, yazarının tam metin yayımına izin verdiği tezler için geçerlidir. Yazar izni bulunmayan, ertelenmiş veya gizlilik kararı olan tezlerin yalnızca künye ve özet bilgisi görüntülenebilir. İndirme işlemi, arama sonucunda tezin künye satırındaki PDF bağlantısından yapılır; izin durumu "izinli" olan tezlerde bu bağlantı görünür.
Üye olmadan YÖK tez indirme mümkün mü?+
Evet. Ulusal Tez Merkezi'nin açıklamasına göre araştırma yapmak ve izinli tezlerin tam metnine erişmek için üye girişi zorunlu değildir. e-Devlet ile giriş yalnızca Tez Veri Giriş Formu'nu doldurmak veya güncellemek isteyen tez sahipleri için gereklidir. Bu nedenle araştırmacılar, öğrenciler ve akademisyenler arama sayfasını e-Devlet şifresi olmadan doğrudan kullanabilir ve sonuçları indirebilir.
Tez Veri Giriş Formu ne zaman doldurulur?+
Yönergeye göre Tez Veri Giriş Formu, tez önerisi kabul edilen öğrenci tarafından doldurulur. Form doldurulunca sistem bir referans numarası üretir. Tez savunmasından sonra öğrenci aynı kayıt üzerinden bilgileri günceller ve formun imzalı çıktısını enstitüye teslim eder. Formun enstitüye hangi aşamada ve kaç nüsha verileceği kurumun iç takvimine göre farklılaşabilir; tez teslim duyurusu bu ayrıntıyı içerir.
Tezimi YÖK sistemine kendim yükleyebilir miyim?+
Yönergedeki akışa göre tez PDF'ini Ulusal Tez Merkezi'ne enstitü yükler. Öğrenci elektronik kopyayı ve ciltli nüshaları enstitüye teslim eder. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 10. ve 23. maddeleri, tezin elektronik kopyasının teslimden itibaren üç ay içinde enstitü tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderileceğini düzenler. Öğrencinin sistemdeki işi künye formunu doldurmak ve güncellemekle sınırlıdır; PDF'in doğru hazırlanması ise öğrencinin sorumluluğundadır.
Tezim Ulusal Tez Merkezi'nde neden görünmüyor?+
En yaygın neden, enstitünün yükleme süresinin dolmamış olmasıdır; Yönetmelik bu süreyi teslimden itibaren üç ay olarak belirler. Süre geçtiği hâlde tez görünmüyorsa Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfası, enstitüye başvurularak tez veri girişi ve yayımlama izin formlarının gönderilmesinin sağlanmasını önerir. Erteleme kararı olan tezlerde künye görünür, tam metin ise erteleme süresinin sonuna kadar kapalı kalır.
Yabancı uyruklu öğrenci Tez Veri Giriş Formu'na nasıl giriş yapar?+
Yabancı uyruklu öğrenci, Ulusal Tez Merkezi'ne diğer öğrenciler gibi e-Devlet ile giriş yapar. Ulusal Tez Merkezi'nin açıklamasına göre e-Devlet şifresi, Yabancı Kimlik Numarası ile PTT şubelerine başvurularak alınabilir. Şifre alındıktan sonra "Üye Girişi" bölümünden forma ulaşılır. Ulusal Tez Merkezi için ayrıca bir üyelik oluşturmaya gerek yoktur. Şifre alma işlemi için ikamet izni üzerindeki Yabancı Kimlik Numarası yanında bulundurulmalıdır.
Tez erişime kapatılabilir mi?+
Tezin erişime açılması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 40. maddesine bağlıdır ve gizlilik kararı bulunmayan tezler erişime açılır. Yönerge, patent başvurusu durumunda iki yıla, yayımlanmamış yeni teknik veya yöntem içeren tezlerde altı aya kadar erteleme imkânı tanır. Erteleme kararını enstitü veya fakülte yönetim kurulu verir; patent kaynaklı başvuruda danışmanın önerisi ve anabilim dalının uygun görüşü aranır.
Tez Veri Giriş Formu'nu iki kez doldurdum, hangisi geçerli?+
Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre geçerli olan, YÖK'e gönderilmiş formun üzerindeki referans numarasıdır. Çift kayıt oluştuysa enstitüye hangi formun teslim edildiğini sormak ilk adımdır. Numara yanlış eşleştiyse enstitü, referans numarası ile yazar adı ve soyadını Ulusal Tez Merkezi'ne bildirerek düzeltme isteyebilir. Yeni bir form açmak yerine mevcut kaydı güncellemek bu durumu önler.
Erişime kapalı bir teze nasıl ulaşabilirim?+
Yayın izni olmayan tezlerin tam metni Ulusal Tez Merkezi'nden indirilemez. Merkezin açıklamasına göre bu tezlerin basılı kopyalarına üniversite kütüphaneleri aracılığıyla TÜBESS üzerinden erişilebilir. TÜBESS kurumlar arası bir sistem olduğundan talep, araştırmacının kendi kütüphanesinin belge sağlama birimine iletilir. Ertelenmiş tezlerde ise erteleme süresinin bitmesi beklenir; 2006 öncesine ait kapalı tezlerde yazarın izin belgesi doldurması tam metni açabilir.
Tez PDF'i en fazla kaç MB olabilir?+
Ulusal Tez Merkezi'nin sıkça sorulan sorular sayfasına göre sistem 200 MB'a kadar tez yüklenmesine izin verir. Tez tek bir PDF dosyası olmalı, ekler ayrı bir RAR arşivinde verilmelidir. 200 MB'ı aşan tezlerde enstitü, formu ve CD'yi merkeze gönderir ve yüklemeyi Ulusal Tez Merkezi yapar. Görsel ağırlıklı tezlerde dosya boyutunu teslimden önce kontrol etmek, enstitüdeki işlemleri hızlandırır.
Tez numarası ile YÖK tez sorgulama nasıl yapılır?+
Ulusal Tez Merkezi'nin Detaylı Arama ekranında "Tez No" alanına numara yazılarak tek bir teze doğrudan ulaşılır. Ulusal Tez Merkezi ana sayfasındaki hızlı arama kutusunda da alan olarak "Tez No" seçilerek aynı sorgu yapılabilir. Kaynakçalarda tez numarası verildiğinde bu alan en hızlı yoldur; numara bilinmiyorsa yazar adı ve yıl aralığıyla arama yapılabilir. Sonuç listesindeki her kayıt, tez numarasını künye bilgisiyle birlikte gösterir.
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Tez aşamasındaki öğrenciler ve tez yazmayı planlayan adaylar, Atlas üzerinden tezli yüksek lisans ve doktora programlarını inceleyip karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden enstitülerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Tezini tamamlayan öğrenciler de bir sonraki lisansüstü adım için doktora programlarını aynı yerden takip edebilir.
Kaynakça
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete 20.04.2016, sayı 29690; son değişiklik 06.03.2026, sayı 33188) — https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=21510&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi — Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge (Tez Teslim Kılavuzu) — Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı 30.05.2018 — https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/dosyalar/kilavuz.pdf — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon Daire Başkanlığı — Lisansüstü Tezlerin Araştırma Hizmetine Sunulması — tarih belirtilmemiş — https://dokumantasyon.yok.gov.tr/tr/page/194 — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon Daire Başkanlığı — Sıkça Sorulan Sorular — tarih belirtilmemiş — https://dokumantasyon.yok.gov.tr/tr/page/129 — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi — Ana Sayfa — tarih belirtilmemiş — https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi — Arama Ekranları — tarih belirtilmemiş — https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tarama.jsp — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi — SSS — tarih belirtilmemiş — https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/sss.jsp — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi — İstatistik (yıllara göre tez sayıları) — 2026 — https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/IstatistikiBilgiler?islem=2 — Erişim: 22.09.2026
Yükseköğretim Kurulu Açık Erişim — YÖK Ulusal Tez Merkezi İstatistikleri (2022–2023 verileri) — tarih belirtilmemiş — https://acikerisim.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/yok-ulusal-tez-merkezi-istatistikleri.aspx — Erişim: 22.09.2026
e-Devlet Kapısı — Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Lisansüstü Öğrencilerinin Tez Veri Girişi — tarih belirtilmemiş — https://www.turkiye.gov.tr/yok-lisansustu-ogrencilerinin-tez-veri-girisi-4593 — Erişim: 22.09.2026
ULAKBİM Cahit Arf Bilgi Merkezi — TÜBESS: Türkiye Belge Sağlama ve Ödünç Verme Sistemi — tarih belirtilmemiş — https://cabim.ulakbim.gov.tr/belge-saglama/tubess-turkiye-belge-saglama-ve-odunc-verme-sistemi/ — Erişim: 22.09.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nin kullanımı ve lisansüstü tez teslim süreci hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Metin; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 40. maddesi ve Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge esas alınarak yazılmıştır. Mevzuat ve Ulusal Tez Merkezi uygulamaları zaman içinde değişebilir; teslim adedi, takvim ve form düzeni üniversiteden üniversiteye farklılaşabilir. Adayların işlem öncesinde ilgili enstitünün ve Yükseköğretim Kurulunun güncel açıklamalarını kontrol etmesi önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.