Cronbach Alfa Kaç Olmalı? Güvenirlik Katsayısı Nasıl Yorumlanır

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme

• Cronbach alfa kaç olmalı, tek bir eşik var mı?

• Alfa değerleri hangi amaca göre nasıl yorumlanır?

• Madde sayısı alfayı nasıl etkiler?

• Alt boyutlu ölçekte alfa nasıl hesaplanır?

• 0,70 kuralı nereden geldi, nasıl değişti?

• Türkiye'deki ölçeklerde alfa hangi düzeyde?

• Yüksek alfa geçerlik anlamına gelir mi?

• Tezde alfa düşük veya çok yüksek çıkarsa ne yapılır?

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

Cronbach alfa katsayısı için bütün tezlerde geçerli tek bir kabul eşiği yoktur. Literatürde kabul edilebilir değerler 0,70 ile 0,95 arasında farklı biçimlerde raporlanır. Uygun değer ölçeğin amacına, madde sayısına ve boyut yapısına göre değişir. Erken aşama araştırmada 0,70, temel araştırmada 0,80 sık kullanılan ölçütlerdir. Çok yüksek değerler ise maddelerin birbirini tekrar ettiğine işaret edebilir.

Katsayı, Lee Cronbach'ın 1951'de Psychometrika dergisinde yayımlanan "Coefficient alpha and the internal structure of tests" makalesiyle tanındı. Robert Peterson'ın 1994'te Journal of Consumer Research dergisinde yayımlanan meta-analizi, Cronbach alfanın bazı sınırlılıklarına rağmen ölçek güvenirliğinin en yaygın kullanılan ölçüsü olmaya devam ettiğini belirtiyor. Türkiye'de de durum benzer. İnal, Yılmaz Koğar, Demirdüzen Demirel ve Gelbal'ın 2017'de Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan meta-analizi, 1986–2012 arasında 43 dergi sayısında raporlanan 354 ölçme aracının alfa değerlerini birleştirdi.

Sorun, katsayının yaygınlığı ile yorumunun aynı oranda netleşmemesidir. Keith Taber'ın 2018'de Research in Science Education dergisinde yayımlanan incelemesi, 2015'te dört fen eğitimi dergisinde Cronbach alfaya başvuran 69 makaleyi taradı. Taber, yazarların alfa değerlerini çoğu zaman az yorumla verdiğini ve keyfî bir kabul eşiğine dayandığını raporladı.

Bu yazı Cronbach'ın özgün makalesine, Nunnally'nin önerilerini kaynağından aktaran Lance, Butts ve Michels'in 2006 tarihli çalışmasına, Tavakol ve Dennick'in 2011 tarihli makalesine, Cortina'nın 1993 tarihli analizine ve iki Türkçe hakemli çalışmaya dayanıyor. Hangi değerin kabul edileceği konusunda son söz danışmana, tez jürisine ve alanın yerleşik uygulamasına aittir.

Cronbach alfa kaç olmalı, tek bir eşik var mı?

Cronbach alfa için bütün araştırmalarda geçerli tek bir eşik yoktur. Tezlerde en sık anılan 0,70 değeri bir başlangıç ölçütüdür, genel bir geçme notu değildir. Kabul edilebilir değer ölçeğin ne için kullanıldığına göre değişir. Grup ortalamalarını karşılaştıran bir tez araştırması ile bireyler hakkında karar veren bir klinik ölçek aynı eşikle değerlendirilmez.

Cronbach alfa katsayısı, bir ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı biçimde ölçtüğünü madde varyansları ile toplam puan varyansı üzerinden tahmin eden iç tutarlılık güvenirliği katsayısıdır. Güvenirlik, bir ölçme aracından elde edilen puanların ölçme hatasından arınık ve tutarlı olma derecesidir. İç tutarlılık ise güvenirliğin yalnızca bir türüdür. Test-tekrar test güvenirliği gibi zamana bağlı türler alfayla ölçülmez.

Alfa değerini anlamlı biçimde değiştiren başlıca etkenler şunlardır:

• Ölçekteki madde sayısı

• Maddeler arasındaki ortalama korelasyon

• Ölçeğin tek boyutlu ya da çok boyutlu olması

• Katılımcı grubunun puanlarındaki çeşitlilik

• Ters ifadeli maddelerin puanlamada doğru çevrilip çevrilmediği

Tavakol ve Dennick 2011 tarihli makalelerinde son noktayı açıkça vurgular. Alfa, bir testin sabit özelliği değil, belirli bir katılımcı grubundan elde edilen puanların özelliğidir. Bu nedenle uyarlama çalışmasında yüksek bulunan bir alfa, tezin kendi örnekleminde aynı çıkmayabilir. Ölçek kullanan her tezde alfanın yeniden hesaplanıp raporlanması bu yüzden beklenir.

Tezde güvenirlik bulgusunun hangi bölümde yer alacağı, yöntem bölümünün genel kurgusuna bağlıdır. Ölçme aracı, örneklem ve analiz yolunun yöntem bölümünde nasıl sıralandığı yüksek lisans tezinin bölüm bölüm nasıl yazıldığı rehberinde ayrıntılı anlatılıyor. Alfa değeri genellikle ölçme aracının tanıtıldığı alt başlıkta, ölçeğin özgün çalışmasındaki değerle birlikte verilir. Değerin neden yeterli görüldüğünü ölçeğin amacıyla gerekçelendirmek, jüri karşısında daha güçlü bir savunma sağlar.

Alfa değerleri hangi amaca göre nasıl yorumlanır?

Alfa değerleri ölçeğin kullanım amacına göre yorumlanır. Nunnally'nin 1978 tarihli Psychometric Theory kitabındaki öneriler araştırmanın erken aşamasında 0,70'i yeterli görür. Temel araştırmada 0,80'i, bireyler hakkında karar veren uygulamalarda ise 0,90'ı alt sınır sayar. Tavakol ve Dennick ise üst tarafta 0,90'ı aşan değerlerin madde tekrarına işaret edebileceğini belirtir.

Nunnally'nin önerileri çoğu zaman yalnızca "0,70" olarak aktarılır. Lance, Butts ve Michels'in 2006'da Organizational Research Methods dergisinde yayımlanan çalışması kitabın özgün ifadelerini yeniden inceledi. Yazarlara göre Nunnally 0,70'i evrensel standart olarak koymamış, değeri ölçme amacına bağlamıştır. Çalışma, örgütsel araştırmaların çoğunda Nunnally'ye atfedilmesi gereken değerin 0,70 değil 0,80 olduğu sonucuna varıyor.

Tablo, aynı alfa değerinin farklı tezlerde farklı anlam taşıyabileceğini gösteriyor. Grup karşılaştırması yapan bir tez için 0,78 makul görülebilir. Bireysel tanı amacıyla geliştirilen bir ölçek için ise aynı değer yetersiz sayılabilir.

Türkçe kaynaklarda alfa değerlerini "düşük", "oldukça güvenilir" veya "yüksek" gibi etiketlerle aralıklara ayıran tablolar da sık kullanılır. Bu tabloların hangi kaynaktan alındığının tezde belirtilmesi önerilir. Taber'ın 2018 tarihli incelemesi, makalelerde alfa için kullanılan nitelendirmelerin çeşitli ve keyfî göründüğünü raporladı. Bir aralık tablosu kullanılacaksa danışmanın ve enstitünün tercih ettiği kaynak esas alınabilir.

Madde sayısı alfayı nasıl etkiler?

Madde sayısı arttıkça Cronbach alfa da artma eğilimindedir. Jose Cortina'nın 1993'te Journal of Applied Psychology dergisinde yayımlanan analizine göre 20'den fazla maddesi olan bir ölçek, maddeler arası korelasyon düşük olsa bile 0,70'in üzerinde alfa verebilir. Bu nedenle uzun bir ölçekteki yüksek alfa tek başına güçlü bir kanıt sayılmaz, kısa bir ölçekteki orta düzey alfa da hemen zayıflık olarak okunmaz.

Tavakol ve Dennick de 2011 tarihli makalelerinde aynı noktayı vurgular ve kabul aralıklarına ilişkin farklı raporları şöyle özetler:

There are different reports about the acceptable values of alpha, ranging from 0.70 to 0.95.
— Tavakol ve Dennick, International Journal of Medical Education, 27 Haziran 2011

Türkçesiyle: Alfanın kabul edilebilir değerlerine ilişkin, 0,70 ile 0,95 arasında değişen farklı raporlar bulunmaktadır. Aynı makale, düşük alfanın nedenleri arasında soru sayısının azlığını ve maddeler arasındaki zayıf ilişkiyi sayıyor. Makaleye göre test çok kısa olduğunda alfanın değeri düşer.

Madde sayısının etkisi Cortina'nın tablosunda somut olarak görülüyor. Tek boyutlu bir ölçekte maddeler arası ortalama korelasyon 0,30 iken 6 maddelik ölçeğin alfası 0,72'dir. Aynı korelasyonla madde sayısı 12'ye çıktığında alfa 0,84'e, 18'e çıktığında 0,88'e yükselir. Maddelerin kendi aralarındaki ilişki değişmediği hâlde katsayı yalnızca madde sayısı yüzünden artmıştır.

Bu bulgu tez yazan öğrenci için iki pratik sonuç doğurur. Birincisi, 4–5 maddelik kısa bir alt boyutta 0,60'lı değerler görüldüğünde ilk iş madde sayısını ve maddeler arası korelasyonu raporlamaktır. Clark ve Watson'ın 1995'te Psychological Assessment dergisinde yayımlanan ölçek geliştirme makalesi, ortalama maddeler arası korelasyonun 0,15–0,50 aralığında olmasını önerir. İkincisi, 30 maddelik bir ölçekte 0,90'ın üzerindeki alfa, ölçeğin tek boyutlu olduğunu ya da maddelerin iyi seçildiğini tek başına göstermez.

Ölçek bir başka dilden uyarlanıyorsa madde sayısının korunup korunmadığı da önemlidir. Uyarlamada madde çıkarıldığında alfanın değişeceği hesaba katılmalıdır. Çeviri, uzman görüşü ve pilot uygulama adımları ölçek uyarlamada çeviri ve geçerlik adımları rehberinde sırasıyla anlatılıyor.

Alt boyutlu ölçekte alfa nasıl hesaplanır?

Alt boyutlu bir ölçekte Cronbach alfa genellikle her alt boyut için ayrı hesaplanır ve ayrı raporlanır. Toplam puan da kullanılacaksa toplam ölçeğin alfası ayrıca verilir. Çok boyutlu bir ölçekte yalnızca toplam alfa raporlandığında yüksek değer, alt boyutlardaki zayıflığı gizleyebilir. Cortina'nın 1993 tarihli analizi boyut sayısı arttıkça aynı madde sayısında alfanın belirgin biçimde düştüğünü gösteriyor.

Tek boyutluluk, bir ölçeğin maddelerinin tek bir örtük özelliği veya yapıyı ölçmesi durumudur. Tavakol ve Dennick 2011 tarihli makalelerinde ölçümün, maddeleri tek bir örtük özelliği ölçtüğünde tek boyutlu sayıldığını belirtir. Cortina ise alfanın tek başına tek boyutluluğun ölçüsü olmadığını vurgular ve boyut yapısının önce faktör analiziyle incelenmesini önerir.

Cortina'nın 1993 tarihli makalesindeki Tablo 2, boyut sayısının ve maddeler arası ortalama korelasyonun alfayı birlikte nasıl değiştirdiğini gösteriyor:

Tabloda r, boyut içindeki maddeler arası ortalama korelasyonu gösterir. Üç boyutlu ve 18 maddelik bir ölçekte maddeler kendi boyutlarında güçlü biçimde ilişkiliyken (r = 0,70) toplam alfa 0,84 çıkabiliyor. Bu değer, tek boyutlu bir ölçekten beklenecek düzeye yakındır. Yani toplam puanın alfası yüksek göründüğünde bile ölçeğin birden fazla yapıyı ölçüyor olması mümkündür.

Tezde bu durumun karşılığı basittir. Alt boyutları olan bir ölçek kullanılıyorsa her alt boyutun alfası ayrı bir satırda verilir. Ölçeğin özgün geliştirme veya uyarlama çalışmasında bildirilen değerler de karşılaştırma için yanına eklenir. Ölçeğin boyut yapısı tezin kendi örnekleminde doğrulayıcı faktör analiziyle sınanacaksa, model uyum ölçütlerinin ve faktör yüklerinin nasıl okunduğu yapısal eşitlik modelinin temel kavramları yazısında ele alınıyor.

0,70 kuralı nereden geldi, nasıl değişti?

Tezlerde ezbere kullanılan 0,70 kuralı, Nunnally'nin Psychometric Theory kitabındaki önerilerin kısaltılmış biçimidir. Lance, Butts ve Michels'in 2006 tarihli çalışmasına göre Nunnally 0,70'i yalnızca araştırmanın erken aşamaları için yeterli saymıştır. Kural zamanla bağlamından koparılmış ve her türlü ölçek için tek bir geçme notuna dönüşmüştür.

Kuralın yayılışında aktarım zincirinin payı büyüktür. Lance ve arkadaşları, sık kullanılan dört kesme ölçütünün kaynaklarını incelemiş ve bu ölçütlerin özgün kaynaklarda daha ayrıntılı ve koşullu biçimde ifade edildiğini göstermiştir. Nunnally'nin metninde 0,70, ölçeğin geliştirilme aşamasında olduğu çalışmalara ayrılmıştır. Tamamlanmış bir ölçekle yürütülen temel araştırmada ise 0,80 önerilir.

Peterson'ın 1994 tarihli meta-analizi, davranış bilimlerinde raporlanan alfa değerlerini Nunnally'nin 1967 ve 1978 tarihli önerileriyle karşılaştırdı. Çalışmada ölçülen yapı türüne göre ortalama alfalar yaklaşık 0,70 (değerler ve inançlar) ile 0,82 (iş doyumu) arasında değişiyordu. Araştırma deseninin özelliklerinin alfa büyüklüğüyle anlamlı ilişkisi ise sınırlı bulundu.

Tartışma yalnızca eşikle sınırlı kalmadı, katsayının kendisine de yöneldi. Daniel McNeish'in 2018'de Psychological Methods dergisinde yayımlanan çalışması, Cronbach alfanın gerçekçi olmayan varsayımlara dayandığını ve bu varsayımlar ihlal edildiğinde güvenirliği çoğu zaman olduğundan düşük tahmin ettiğini savunuyor. McNeish'e göre alfaya yönelik eleştiriler ampirik çalışmalarda giderek daha sık anılsa da raporlama uygulaması belirgin biçimde değişmedi. McDonald omega katsayısı, maddelerin faktör yüklerinin farklı olmasına izin veren ve faktör analizi modeline dayanan iç tutarlılık güvenirliği katsayısıdır.

Tez yazan öğrenci için pratik karşılığı şudur: alfa raporlamak yaygın bir uygulama olmayı sürdürüyor, ancak faktör yükleri belirgin biçimde farklı olan ölçeklerde alfanın yanına omega eklemek bazı jüriler tarafından daha güçlü bir raporlama olarak görülebilir. Hangi yolun izleneceği alanın yerleşik uygulamasına göre değişebilir.

Türkiye'deki ölçeklerde alfa hangi düzeyde?

Türkiye'de 1986–2012 arasında yayımlanan ölçme araçlarında Cronbach alfa ortalamaları güçlü düzeyde bulundu. İnal ve arkadaşlarının 2017 tarihli meta-analizi, bu dönemde 43 dergi sayısında yer alan 354 ölçme aracının verisini birleştirdi. Çalışmaya göre alfa ortalamaları ölçülen yapının türüne, çalışmanın amacına, katılımcıların eğitim düzeyine ve madde sayısına göre farklılaşıyor.

İnal, Yılmaz Koğar, Demirdüzen Demirel ve Gelbal'ın Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan çalışmasının özetindeki başlıca bulgular şunlardır:

• Duyuşsal yapıları ölçen ölçeklerde ortalama güvenirlik, bilişsel yapıları ölçenlerden yüksek bulundu.

• Uyarlama çalışmalarında ortalama güvenirlik, ölçek geliştirme ve uygulama çalışmalarından yüksek çıktı.

• Katılımcıların eğitim düzeyi yükseldikçe ortalama alfa da yükseldi.

• Madde sayısı arttıkça ortalama alfa yükseldi.

• Örneklem büyüklüğünün ve yanıt seçeneği sayısının alfa üzerinde doğrudan etkisi görülmedi.

Bu bulgular Cortina'nın madde sayısına ilişkin analiziyle uyumludur. Uyarlama çalışmalarındaki yüksek ortalama ise tez yazan öğrenci için önemli bir uyarı taşır. Uyarlama makalesinde 0,90 olarak bildirilen bir alfa, tezin daha dar ya da farklı bir örnekleminde daha düşük çıkabilir. Bu fark tek başına ölçeğin kullanılamayacağı anlamına gelmez; örneklemin özellikleriyle birlikte yorumlanabilir.

Örneklem büyüklüğü alfanın ortalamasını doğrudan etkilemese de tahminin kararlılığını etkiler. Halil Yurdugül'ün 2008'de Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan Monte Carlo çalışması, yansız bir alfa tahmini için gereken en küçük örneklemi ölçeğin birinci özdeğerine bağlıyor. Çalışmaya göre birinci özdeğer 6,00'nın üzerindeyse 30 kişi, 3,00 ile 6,00 arasındaysa 100 kişi, 3,00'ün altındaysa en az 300 kişi yeterli bulundu.

Bu sonuç, pilot uygulamada 30–40 kişiden elde edilen alfanın neden dikkatle yorumlanması gerektiğini de açıklıyor. Maddeleri zayıf bir ortak faktör etrafında toplanan bir ölçekte küçük örneklemden elde edilen alfa, asıl uygulamada belirgin biçimde değişebilir. Tezin örneklem büyüklüğünün nasıl hesaplandığı ve gerekçelendirildiği tez için örneklem büyüklüğünün hesaplanması rehberinde ayrıca anlatılıyor.

YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde aynı ölçeği kullanan tezler bulunarak farklı örneklemlerde raporlanan alfa değerleri karşılaştırılabilir.

Yüksek alfa geçerlik anlamına gelir mi?

Yüksek Cronbach alfa geçerlik anlamına gelmez. Alfa, maddelerin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir; ölçeğin amaçlanan yapıyı ölçüp ölçmediğini göstermez. Bir ölçek tutarlı biçimde yanlış şeyi ölçebilir. Geçerlik için kapsam, yapı ve ölçüt geçerliği gibi ayrı kanıtlar gerekir. Alfa yalnızca güvenirliğin bir türüne, iç tutarlılığa ilişkin bilgi verir.

Sık karıştırılan bir nokta, alfanın tek boyutluluğun kanıtı sayılmasıdır. Cortina 1993 tarihli makalesinde alfanın tek başına tek boyutluluğun ölçüsü olmadığını ve maddeler arası korelasyonlar düşük, yapı çok boyutlu olsa bile yüksek çıkabileceğini belirtir. Clark ve Watson'ın 1995 tarihli makalesi de ölçek maddelerini seçerken hedefin iç tutarlılık değil tek boyutluluk olduğunu vurgular.

Taber'ın 2018 tarihli incelemesi uygulamadaki bir başka yanlış okumaya dikkat çeker. Taber'a göre alfa, bazen kabul edilebilir göründüğü hâlde bilinen sorunları olan ölçeklerde de raporlanıyor ve bazen tek boyutluluğu kanıtlamak için yanlış biçimde kullanılıyor. Taber ayrıca bilgi testlerinde çok yüksek bir alfanın istenmeyen bir durum olabileceğini savunur, çünkü farklı kavramları yoklayan bir testin maddeleri birbirinin tekrarı olmamalıdır.

Yanlış okumayı önlemek için alfa değeri şu sırayla değerlendirilebilir:

1. Ölçeğin boyut yapısını faktör analiziyle veya özgün çalışmadaki bulgularla kontrol edin.

2. Her alt boyut için alfayı ayrı hesaplayın ve madde sayısını yanına yazın.

3. Maddeler arası ortalama korelasyona ve madde-toplam korelasyonlarına bakın.

4. 0,90'ın üzerindeki değerlerde aynı soruyu farklı sözcüklerle soran maddeler olup olmadığını inceleyin.

5. Geçerlik kanıtlarını alfadan ayrı bir paragrafta raporlayın.

6. Alfanın tezin kendi örneklemine ait olduğunu açıkça belirtin.

Bu sıranın amacı alfayı küçümsemek değil, onu doğru yere koymaktır. Alfa, ölçme aracının kalitesine ilişkin kanıtlardan biridir. Geçerlik ve boyut yapısıyla birlikte okunduğunda anlamlı bir bilgi verir, tek başına okunduğunda ise yanıltıcı olabilir. SPSS çıktısındaki güvenirlik tablolarının hangi satırlarının bu sırayla okunacağı ve teze nasıl aktarılacağı SPSS çıktısının okunması ve teze aktarılması rehberinde örnekle gösteriliyor.

Tezde alfa düşük veya çok yüksek çıkarsa ne yapılır?

Tezde Cronbach alfa beklenenden düşük çıkarsa önce veri girişi, ters ifadeli maddelerin kodlanması ve alt boyutların doğru tanımlanıp tanımlanmadığı kontrol edilir. Hata yoksa madde istatistikleri incelenir ve değer, madde sayısı ile örneklem özellikleri birlikte gerekçelendirilerek raporlanır. Çok yüksek çıkarsa birbirinin tekrarı olan maddeler aranır. Madde çıkarma kararı danışmanla birlikte verilmelidir.

Madde çıkarmak, ölçeğin özgün yapısını değiştirebilir. Uyarlanmış ve geçerliği gösterilmiş bir ölçekten yalnızca alfayı yükseltmek için madde çıkarılması, ölçeğin özgün çalışmayla karşılaştırılabilirliğini azaltabilir. McNeish'in 2018 tarihli çalışması bir başka uygulamaya da dikkat çeker: alfaya yönelik yöntem eleştirilerinin bazen yalnızca düşük alfa değerlerini haklı göstermek için anıldığını belirtir. Alternatif bir katsayı raporlanacaksa bu kararın veri toplanmadan önce verilmesi daha savunulabilir bir yoldur.

Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Güvenirlik bulgularının tezde hangi biçimde ve kaç ondalık basamakla yazılacağı çoğu zaman enstitünün tez yazım kılavuzuna ve kılavuzun esas aldığı atıf stiline göre değişebilir.

Alfa hesaplanmadan ve rapor yazılmadan önce aşağıdaki adımlar işaretlenebilir:

• Ölçeğin özgün çalışmasında bildirilen alfa değerlerini ve alt boyutlarını not et.

• Ters ifadeli maddelerin puanlamasının çevrildiğini kontrol et.

• Her alt boyut için alfayı ayrı hesapla, toplam puan kullanılacaksa toplam alfayı da ekle.

• Madde sayısını, maddeler arası ortalama korelasyonu ve madde-toplam korelasyonlarını tabloya yaz.

• 0,90'ın üzerindeki değerlerde tekrar eden maddeleri incele.

• Madde çıkarmayı düşünüyorsan gerekçesini danışmanınla birlikte yaz.

• Hangi alfa yorum ölçütünü kullandığını kaynağıyla birlikte yöntem bölümüne ekle.

Ölçek seçimi aşamasında da güvenirlik sorunlarının bir kısmı anket tasarımıyla önlenebilir. Madde dilinin sadeleştirilmesi, yanıt seçeneklerinin tutarlı tutulması ve demografik soruların ölçek maddelerinden ayrılması, analiz aşamasında karşılaşılacak sorunları azaltır. Bu adımlar tez için anket formunun hazırlanması rehberinde ayrıntılı biçimde anlatılıyor.

Yorum ölçütleri yeni yöntem çalışmalarıyla gelişebildiği için danışmanın önerdiği güncel kaynakları kontrol etmek faydalı olabilir.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim: Kısa alt boyutta 0,64 buldu

Selim, eğitim bilimleri alanında tezli yüksek lisans yapıyor ve dört alt boyutlu bir tutum ölçeği kullanıyor. Analizde toplam ölçeğin alfası 0,86 çıktı, ancak dört maddelik bir alt boyutun alfası 0,64'te kaldı. Selim önce ters ifadeli iki maddenin kodlamasını kontrol etti ve hata bulmadı. Ardından madde sayısını ve maddeler arası ortalama korelasyonu tabloya ekledi. Danışmanıyla birlikte Cortina'nın madde sayısına ilişkin bulgusunu kaynak göstererek değeri yöntem bölümünde gerekçelendirdi. Alt boyutun sonuçlarını tartışma bölümünde ölçme sınırlılığı olarak andı. Jüri sorularına da bu tablo üzerinden hazırlandı.

Zeynep: 0,96 alfayı iyi haber sandı

Zeynep, hemşirelik alanında yüksek lisans tezi için 28 maddelik bir ölçek kullanıyor. Alfa 0,96 çıkınca bunu ölçeğin çok güçlü olduğuna dair bir kanıt olarak yazmak istedi. Danışmanı, Tavakol ve Dennick'in 0,90 üzerindeki değerlerin madde tekrarına işaret edebileceği uyarısını hatırlattı. Zeynep madde istatistiklerine baktığında üç maddenin neredeyse aynı soruyu farklı sözcüklerle sorduğunu gördü. Ölçek uyarlanmış ve geçerliği gösterilmiş olduğu için madde çıkarmadı. Bunun yerine yöntem bölümüne yüksek değerin olası nedenini ve madde sayısının etkisini açıklayan iki cümle ekledi. Ölçeğin özgün uyarlama çalışmasındaki değeri de karşılaştırma için tabloya yazdı.

Mert: Pilot uygulamada 32 kişiyle karar vermek istedi

Mert, psikoloji alanında yeni bir ölçek geliştiren bir doktora öğrencisi. İlk pilot uygulamada 32 kişiden 0,71 alfa elde etti ve maddeleri bu sonuca göre kesinleştirmek istedi. Tez izleme komitesindeki bir öğretim üyesi, Yurdugül'ün 2008 tarihli çalışmasını hatırlatarak küçük örneklemde alfa tahmininin kararsız olabileceğini söyledi. Mert ölçeğin birinci özdeğerini inceledi ve değerin 3,00 civarında olduğunu gördü. Planını değiştirerek maddeleri daha geniş bir örneklemde yeniden denemeye karar verdi. Pilot sonucunu nihai güvenirlik kanıtı olarak değil, madde dilini gözden geçirmek için kullandı. Asıl uygulamanın örneklemini de bu bilgiye göre yeniden hesapladı.

Elif: Jüri omega katsayısını sordu

Elif, işletme alanında örgütsel bağlılık üzerine tez yazıyor ve ölçeğinin her alt boyutu için Cronbach alfa raporladı. Tez önerisi toplantısında bir jüri üyesi, faktör yükleri birbirinden belirgin biçimde farklı olduğu için omega katsayısını da görmek istediğini söyledi. Elif, McNeish'in 2018 tarihli çalışmasını okuyarak alfanın varsayımlarını ve alternatif katsayıları inceledi. Analizini ek bir yazılım paketiyle yeniden yaptı ve alfanın yanına omega değerlerini ekledi. Yöntem bölümünde iki katsayıyı yan yana veren bir tablo oluşturdu. Danışmanı, iki katsayının birlikte raporlanmasının jürinin sorusunu karşıladığını belirtti.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Ölçme ve değerlendirme, istatistik veya psikoloji alanında tez yazmayı planlayan adaylar Atlas üzerinden ilgili tezli yüksek lisans ve doktora programlarını enstitü bazında inceleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini, Duyurular bölümünden enstitülerin ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, istatistiksel veya hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Yazıdaki değerler ve yorum ölçütleri adı geçen hakemli çalışmalara ve yöntem kitaplarının aktarımlarına dayanır; bu ölçütler bağlayıcı bir mevzuat hükmü değildir. Güvenirlik katsayılarının kabul düzeyi alanlara, dergilere ve tez jürilerine göre farklılaşabilir, yöntem literatüründeki öneriler de zaman içinde değişebilir. Tez yazan öğrencilerin danışmanlarıyla birlikte kendi enstitülerinin güncel tez yazım kılavuzunu ve alanlarındaki yöntem kaynaklarını kontrol etmesi önerilir.