Tez Yazarken En Sık Yapılan 10 Hata ve Önleme Yolları

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme

• Tez yazarken en sık hangi hatalar yapılır?

• Tez konusu ve araştırma sorusunda hangi hatalar yapılır?

• Literatür ve kaynak gösterimde hangi hatalar yapılır?

• Yöntem ve veri toplamada hangi hatalar yapılır?

• Bulgular ve tartışma nasıl karıştırılır?

• Yapay zekâ ve benzerlik raporunda hangi hatalar yapılır?

• Biçim hatası tezin reddine yol açar mı?

• Tez hatalarını önlemek için yol haritası nasıl kurulur?

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

Tez yazarken en sık yapılan hatalar on başlıkta toplanabilir: konuyu geniş tutmak, araştırma sorusunu netleştirmemek, literatürü özetlemek, kaynakçayı sona bırakmak, yöntemi soruya göre seçmemek, etik kurul iznini geciktirmek, bulgularla yorumu karıştırmak, yapay zekâ çıktısını doğrulamamak, benzerlik oranını tek ölçüt sanmak ve enstitü yazım kılavuzunu son haftaya bırakmak.

Bu hataların ortak noktası, çoğunun lisansüstü tez sürecinin ilk aylarında başlaması ve ancak danışman ya da jüri okumasında görünür hâle gelmesidir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 8. maddesine göre tezli yüksek lisansta danışman en geç birinci yarıyılın sonunda, tez konusu en geç ikinci yarıyılın sonunda enstitüye önerilir. Bu iki tarih, hataların çoğunun önlenebileceği dönemi de gösterir.

Sorunun ölçeği küçük değil. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 27 Mart 2026 tarihli istatistik bültenine göre 2025-2026 öğretim yılında 330.464 yüksek lisans ve 89.665 doktora öğrencisi bulunuyor. Kaynak doğrulama hataları da yeni bir boyut kazandı. Walters ve Wilder'ın Eylül 2023'te Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmasında GPT-3.5'in ürettiği kaynakların %55'i, GPT-4'ün ürettiklerinin %18'i uydurma çıktı.

Bu yazı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne, YÖK'ün etik yönergesine ve Mayıs 2024 tarihli üretken yapay zekâ rehberine, hakemli bir çalışmaya ve uluslararası yayın verilerine dayanıyor. Biçim kuralları, benzerlik sınırları ve yapay zekâ beyanı enstitüden enstitüye değiştiği için her hatanın çözümü kendi enstitünüzün güncel kılavuzuyla birlikte okunmalıdır.

Tez yazarken en sık hangi hatalar yapılır?

Tez yazarken yapılan hatalar dört aşamada toplanır: konu ve soru, literatür ve kaynak, yöntem ve veri, yazım ve teslim. Her aşamanın hatası bir sonrakine taşınır. Geniş bir konu dağınık bir literatür taramasına, dağınık bir tarama zayıf bir yönteme, zayıf bir yöntem de jüri karşısında savunulması güç bulgulara dönüşür. Bu nedenle hataları teslim haftasında değil, aşama aşama yakalamak daha az düzeltme gerektirir.

Lisansüstü tezde hata, çoğunlukla bilgi eksikliğinden değil sıralama eksikliğinden doğar. Öğrenci giriş bölümünü yazmaya başlar, ama araştırma sorusu net değildir. Literatür okunur, ama kaynak kayıtları tutulmaz. Veri toplanır, ama etik kurul onayı beklenmeden başlanmıştır. Her biri tek başına küçük görünür; birleştiğinde tezin takvimini aylarca uzatabilir.

On hata aşamalara göre şöyle dağılır:

• Konu ve soru aşaması: konuyu geniş tutmak (Hata 1) ve araştırma sorusunu netleştirmeden yazmaya başlamak (Hata 2).

• Literatür ve kaynak aşaması: literatürü sentez yerine özet olarak yazmak (Hata 3) ve kaynakçayı sona bırakıp atıfları doğrulamamak (Hata 4).

• Yöntem ve veri aşaması: yöntemi araştırma sorusuna göre seçmemek (Hata 5) ve etik kurul iznini veri toplamadan önce almamak (Hata 6).

• Yazım aşaması: bulgularla yorumu karıştırmak (Hata 7) ve üretken yapay zekâ çıktısını doğrulamadan kullanmak (Hata 8).

• Teslim aşaması: benzerlik oranını tek ölçüt sanmak (Hata 9) ve enstitü yazım kılavuzunu son haftaya bırakmak (Hata 10).

Tezin bölüm bölüm nasıl kurulduğu yüksek lisans tezinin adım adım nasıl yazıldığı rehberinde ayrıntılı anlatılıyor. Bu yazı ise aynı süreci ters yönden okuyor: neyin yanlış gittiğini ve bunun hangi işaretle erken fark edilebileceğini.

Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Tez yazım kılavuzunu, benzerlik raporu kurallarını ve teslim takvimini de çoğunlukla enstitü belirler. Bu yüzden aşağıdaki hataların her birinin çözümünde ilk bakılacak yer, öğrencinin kayıtlı olduğu enstitünün güncel belgeleridir. Bir enstitüde kabul gören uygulama, başka bir enstitüde farklı biçimde düzenlenmiş olabilir.

Tez konusu ve araştırma sorusunda hangi hatalar yapılır?

Tez konusunda en sık yapılan hata konuyu geniş tutmaktır (Hata 1); ikinci hata ise araştırma sorusunu netleştirmeden yazmaya başlamaktır (Hata 2). Geniş bir konu, tezli yüksek lisansın altı yarıyıllık azami süresine sığmayabilir. Soru net olmadığında da literatür taraması ve yöntem seçimi yön bulamaz. Her iki hata, konu daraltılıp tek cümlelik bir soruya bağlanarak önlenebilir.

Azami süre, bir lisansüstü programın mevzuatta belirlenen, kayıt hakkının sona ermesinden önce tamamlanması gereken en uzun öğrenim süresidir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesi tezli yüksek lisans için bu süreyi altı yarıyıl olarak belirler. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 8. maddesi ise tez konusunun en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerilmesini öngörür. Konuyu bu tarihe kadar daraltmamak, sonraki tüm aşamaları sıkıştırır.

Geniş konunun erken işareti, literatür taramasında binlerce sonucun çıkması ve hangi çalışmaların okunacağına karar verilememesidir. Daraltma genellikle "kim, ne, nerede, ne zaman" sorularıyla yapılır. Aşağıdaki tablo üç alandan temsili örneklerle bu daraltmayı gösteriyor:

Tablodaki son sütun, iyi bir sorunun ne öğrenilmek istendiğini söylediğini gösterir. "Öğretmenlere anket uygulayacağım" bir yöntem cümlesidir; araştırma sorusu değildir. Araştırma sorusu, bir çalışmanın cevaplamayı amaçladığı ve hangi verinin toplanacağını belirleyen, açık ve sınırlandırılmış soru cümlesidir.

İkinci hatanın işareti, giriş bölümünün sürekli yeniden yazılmasıdır. Soru belirsiz kaldıkça giriş, amaç ve önem bölümleri de sabitlenemez. Danışmanla yapılan ilk görüşmelerde sorunun tek cümle hâlinde yazılı olarak paylaşılması, bu döngüyü kısaltır. Konu seçiminde hangi ölçütlerin kullanıldığı ve danışmanla nasıl netleştirildiği ise lisansüstü tez konusunun nasıl belirlendiği yazısında ayrıca ele alınıyor.

Literatür ve kaynak gösterimde hangi hatalar yapılır?

Literatür aşamasında en sık yapılan hata, çalışmaları tek tek özetleyip birbirine bağlamamaktır (Hata 3). Kaynak gösteriminde ise kaynakçayı tezin sonuna bırakmak ve atıfları doğrulamamak (Hata 4) öne çıkar. İlk hata literatür bölümünü bir liste hâline getirir. İkinci hata ise atıf eksikliğine ve istemeden intihal kapsamına girebilecek bölümlere yol açabilir.

Literatür sentezi, farklı çalışmaların bulgularını temalar altında karşılaştırarak benzerlikleri, çelişkileri ve cevapsız kalan noktayı ortaya koyan yazım biçimidir. Özet yazımında her paragraf bir yazarın adıyla başlar ve o çalışmayı anlatır. Sentezde ise paragraf bir tema cümlesiyle açılır ve birden fazla çalışmayı aynı soruya bağlar. Bu farkın uygulamadaki karşılığı tez için literatür taramasının adım adım yapılışı rehberinde örneklerle gösteriliyor.

Kaynak hatalarının etik bir boyutu da vardır. Yükseköğretim Kurulu'nun Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, 4. maddesinde etiğe aykırı eylemleri sayarken intihali şöyle tarif eder:

İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek
— Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Madde 4

Tanımda "fikirler" ve "metotlar" da geçer. Yani yalnızca kelimesi kelimesine aktarılan cümleler değil, kaynak gösterilmeden kullanılan bir yöntem ya da fikir de değerlendirme kapsamına girebilir. Kaynakçayı sona bırakan öğrenci, hangi fikrin hangi kaynaktan geldiğini aylar sonra hatırlamakta zorlanabilir.

Kaynağın kendisini doğrulamak da gerekir. Retraction Watch'un 19 Aralık 2023 tarihli haberine göre yayıncı Hindawi, 2023 yılında 8.000'den fazla makaleyi geri çekti. Geri çekilmiş bir makaleye dayanarak kurulan bir literatür argümanı, jüri okumasında soru işareti doğurabilir. Kaynakları okurken bir kaynak yönetim programına kaydetmek ve makalenin geri çekilme durumunu yayıncı sayfasından kontrol etmek bu riski azaltır. Atıf ve kaynakça biçiminin stil kurallarına göre nasıl yazılacağı ise kaynakçanın nasıl yazıldığı yazısında anlatılıyor.

Yöntem ve veri toplamada hangi hatalar yapılır?

Yöntem aşamasında en sık yapılan hata, yöntemi araştırma sorusuna göre değil alışkanlığa veya kolaylığa göre seçmektir (Hata 5). Veri aşamasında ise etik kurul iznini veri toplamaya başlamadan önce almamak (Hata 6) öne çıkar. İlk hata bulguların soruya cevap verememesine, ikinci hata ise toplanan verinin tezde kullanılamamasına yol açabilir. Her ikisi de veri toplamadan önce yapılacak bir kontrolle önlenebilir.

Yöntem seçimindeki hatanın tipik örneği, deneyim soran nitel bir soruya anketle cevap aramaktır. "Öğretmenler uzaktan eğitimi nasıl deneyimledi?" sorusu görüşme ve tematik analiz gerektirebilir. "Öğretmenlerin uzaktan eğitim yeterlik puanı kıdeme göre farklılaşıyor mu?" sorusu ise ölçek ve istatistiksel test gerektirir. Ölçmeye ve anlamaya yönelen soruların yöntem farkı nitel ve nicel araştırma yöntemleri arasındaki fark yazısında karşılaştırmalı olarak anlatılıyor.

Örneklem de bu aşamanın parçasıdır. Örneklem büyüklüğünü hesaplamadan veri toplamaya başlamak, analiz aşamasında yetersiz güç veya anlamlı sonuç vermeyen gruplar gibi sorunlar doğurabilir. Hesaplamanın hangi formülle ve hangi varsayımlarla yapılacağı alana ve desene göre değişir.

Etik kurul izni, insan katılımcılarla yürütülen anket, görüşme, ölçek veya deney çalışmalarında genellikle veri toplamadan önce istenir. Hangi çalışmaların izne tabi olduğu ve başvurunun hangi kurula yapılacağı üniversitenin etik kurul yönergesine göre farklılaşabilir. İznin hangi aşamada ve hangi belgelerle alındığı etik kurul izninin nasıl alındığı rehberinde adım adım anlatılıyor.

Veri toplamaya başlamadan önce aşağıdaki kontroller işaretlenebilir:

• Araştırma sorusunu tek cümleyle yaz ve sorunun ölçmeye mi anlamaya mı yöneldiğini not et.

• Soruya uygun deseni ve veri toplama aracını danışmanla birlikte belirle.

• Kullanılacak ölçek varsa geliştiricisinden yazılı kullanım izni iste.

• Örneklem büyüklüğünü alanında kabul gören bir yöntemle hesapla ve gerekçesini yaz.

• Üniversitenin etik kurul yönergesini oku ve başvuru belgelerini hazırla.

• Etik kurul onay yazısı gelmeden katılımcılarla iletişime geçme.

• Veri toplama tarihlerini tez takvimine işle ve danışmanla paylaş.

Bulgular ve tartışma nasıl karıştırılır?

Bulgular ve tartışmanın karıştırılması, tez yazımında en sık görülen yapısal hatalardan biridir (Hata 7). Bulgular bölümü verinin ne gösterdiğini yorumsuz sunar; tartışma bölümü ise bu bulguları literatürle karşılaştırarak anlamlandırır. Her tablonun altına yorum eklemek veya sonuç bölümünde veriyle desteklenmeyen genellemeler yapmak, jürinin bulguyu yorumdan ayırmasını zorlaştırır.

Bazı enstitüler bulgular ve tartışmayı tek bölüm başlığı altında istese de yorumların ayrı paragraflarda verilmesini bekleyebilir. Ayrım biçimden çok mantıkla ilgilidir: okuyucu önce ne bulunduğunu, sonra bunun ne anlama geldiğini görmelidir. Sonuç bölümünde ise araştırma sorularına kısa cevaplar verilir ve her öneri dayandığı bulguyla eşleştirilir.

Bölümler arasındaki sınırı görmek için aşağıdaki tablo kullanılabilir:

Tabloda bulgular satırındaki kontrol sorusu basit bir testtir. Bulgular paragrafında başka bir yazarın adı geçiyorsa, o cümle büyük olasılıkla tartışma bölümüne aittir. Aynı mantıkla tartışma bölümünde yeni bir istatistik sonucu ilk kez veriliyorsa, o sonuç bulgular bölümüne taşınabilir.

İstatistik çıktısının tezde nasıl raporlanacağı da bu aşamada hata üretebilir. Çıktıdaki her sayının tabloya aktarılması gerekmez; araştırma sorusunu cevaplayan değerler seçilir. Hangi değerlerin raporlanacağı SPSS çıktısının nasıl okunup teze aktarıldığı yazısında örneklerle gösteriliyor.

Yapay zekâ ve benzerlik raporunda hangi hatalar yapılır?

Bu aşamadaki iki sık hata, üretken yapay zekâ çıktısını doğrulamadan teze aktarmak (Hata 8) ve benzerlik oranını tezin özgünlüğünün tek ölçütü sanmaktır (Hata 9). Yapay zekâ araçları var olmayan kaynaklar üretebilir. Benzerlik oranı ise tek başına intihal kararı değildir; rapor danışman ve jüri tarafından içeriğiyle birlikte değerlendirilir.

Uydurma kaynak riski ölçülmüş bir risktir. Walters ve Wilder'ın 7 Eylül 2023'te Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmasında GPT-3.5'in ürettiği kaynakların %55'i, GPT-4'ün ürettiklerinin %18'i uydurma çıktı. Gerçek kaynakların da GPT-3.5'te %43'ünde, GPT-4'te %24'ünde önemli künye hataları bulundu. YÖK'ün Mayıs 2024 tarihli Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber'i sorumluluğu açıkça araştırmacıya bırakır:

ÜYZ, bir çalışmanın nihai halinin sorumluluğunu bir araştırmacı gibi alamayacağı için, bilimsel çalışmalarda yazar olarak yer alamaz.
— Yükseköğretim Kurulu, Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber, Mayıs 2024

YÖK'ün etik rehberi, üretken yapay zekâ (ÜYZ) çıktılarının bilimsel kaynaklarda yer alıp almadığının teyit edilmesi gerektiğini ve aracın araştırmanın hangi aşamalarında ve ne boyutta kullanıldığının açıkça ilan edilmesini şeffaflık ilkesi olarak tanımlıyor. Bu çerçeve, üniversitelerin kendi düzenlemelerini yapmasına alan bırakır. Bu yüzden beyanın biçimi ve kapsamı enstitüye göre değişebilir. Kullanım sınırları için tezde yapay zekâ kullanımının kuralları ve etik sınırları rehberine bakılabilir.

Benzerlik raporundaki hata ise oranı tek başına okumaktır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 9. maddesi, enstitünün intihal yazılım programı raporunu alıp danışmana ve jüri üyelerine göndermesini düzenler; ülke geneli için bir yüzde sınırı koymaz. Sınırı ve rapordan hariç tutulan kısımları üniversiteler belirler. Doğru gösterilmiş alıntılar ve ölçek maddeleri oranı yükseltebilir; kaynak gösterilmeden yeniden ifade edilmiş bir paragraf ise düşük oranda bile sorun yaratabilir. Raporun satır satır nasıl okunduğu Turnitin ve iThenticate benzerlik raporunun okunması yazısında anlatılıyor.

Biçim hatası tezin reddine yol açar mı?

Biçim hatası tek başına genellikle tezin reddine değil, enstitünün biçim incelemesinde tezin düzeltilmek üzere iade edilmesine yol açabilir. Asıl risk takvimdir: enstitü yazım kılavuzunu son haftaya bırakmak (Hata 10), savunma tarihini erteleyebilir. Ret ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre jürinin tez ve savunma üzerine verdiği bir karardır. İki durum sık karıştırılır, ancak sonuçları farklıdır.

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre yüksek lisans tez jürisi tez hakkında kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Düzeltme kararı verilen öğrenci, tezini en geç üç ay içinde düzelterek aynı jüri önünde yeniden savunur. Yani jürinin istediği değişiklikler bile çoğunlukla bir ret değil, tanımlı süresi olan bir düzeltme sürecidir.

Biçim kuralları ise jüriden önce enstitüde devreye girer. Kenar boşlukları, punto, satır aralığı, sayfa numaralandırma, özet uzunluğu ve kaynak gösterme stili enstitü kılavuzuyla belirlenir. Bu kurallar üniversiteler arasında farklılaşabilir. Eski bir tezi şablon olarak kullanmak, güncellenmiş kılavuzla uyumsuz bir metin üretebilir.

Sık karıştırılan noktalar şöyle ayrılabilir:

• Biçim düzeltmesi: Enstitünün yazım kılavuzuna uyumsuzluk; genellikle teslim öncesi iade ve yeniden düzenleme ile çözülür.

• Jüri düzeltme kararı: İçerikte eksik veya hata; yönetmeliğe göre en geç üç ay içinde yeniden savunma gerektirir.

• Ret kararı: Tezin jüri tarafından yeterli bulunmaması; sonuçları programa ve yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre değişir.

• Etik inceleme: İntihal veya veri sahteciliği şüphesi; biçim ve içerik değerlendirmesinden ayrı bir süreçtir.

Biçim kurallarının tek tek nasıl uygulandığı tez yazım kurallarının punto, satır aralığı ve kenar boşluğu düzeyinde anlatıldığı rehberde ele alınıyor. Kılavuzu yazımın başında okumak ve şablonu ilk bölümden itibaren kullanmak, teslim haftasındaki yeniden düzenleme yükünü büyük ölçüde azaltır.

Tez hatalarını önlemek için yol haritası nasıl kurulur?

Tez hatalarını önlemenin en etkili yolu, on hatayı tez takvimindeki kontrol noktalarına bağlamaktır. Konu ve soru ilk iki yarıyılda, literatür ve yöntem veri toplamadan önce, bulgular ve tartışma taslak teslimi öncesinde, biçim ve benzerlik kontrolü ise savunma başvurusundan önce gözden geçirilir. Her kontrol noktası danışmanla paylaşılan kısa bir yazılı notla kayda geçirilebilir.

Tezli yüksek lisans için genel bir sıra şöyle kurulabilir:

1. Birinci yarıyılda danışmanla ilk görüşmeyi yap ve geniş konuyu yazılı olarak paylaş.

2. İkinci yarıyıl sonuna kadar konuyu daralt, araştırma sorusunu tek cümleyle yaz ve enstitüye öner.

3. Literatür taramasını tema tablosuyla yürüt, her kaynağı okurken kaynak yönetim programına kaydet.

4. Yöntemi soruya göre seç, örneklemi hesapla ve etik kurul onayını veri toplamadan önce al.

5. Bulgular ve tartışmayı ayrı taslaklar hâlinde yaz, her bölümü danışmana ayrı gönder.

6. Yapay zekâ kullanıldıysa hangi aşamada kullanıldığını kaydet ve her kaynağı asıl yayından doğrula.

7. Enstitü kılavuzunu ve şablonu son kez kontrol et, benzerlik raporunu danışmanla satır satır oku.

8. Savunma başvurusu öncesinde jürinin sorabileceği yöntem sorularına hazırlık yap.

Takvim, hataların büyümeden yakalanmasını sağlar. Tezin aylara nasıl bölüneceği tezin kaç ayda yazıldığı ve örnek tez takvimi yazısında örnek bir planla gösteriliyor. Danışman görüşmelerinin düzeni de bu kontrol noktalarını işletir; toplantıların ve geri bildirimlerin nasıl yönetildiği tez danışmanıyla çalışma ve geri bildirim düzeni rehberinde anlatılıyor.

Tez süreci beklenmedik biçimde yavaşlarsa, mevzuattaki ek süre ve ara verme seçenekleri de değerlendirilebilir. Bu seçeneklerin koşulları üniversiteye ve öğrencinin durumuna göre farklılaşır. Yönetmelik hükümleri, enstitü kılavuzları ve yapay zekâ yönergeleri dönemsel olarak güncellenebildiği için, her kontrol noktasında enstitünün güncel duyurusuna bakmak yol haritasının kalıcı bir adımı olmalıdır.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Can: Konusu tez süresine sığmıyordu

Can, eğitim bilimlerinde tezli yüksek lisansın ikinci yarıyılında. Tez konusu olarak "Türkiye'de öğretmenlerin dijital yeterlikleri" başlığını düşünüyordu. Literatür taramasında binlerce sonuç çıkınca hangi çalışmalardan başlayacağına karar veremedi. Danışmanıyla yaptığı görüşmede konuyu tek bir il, ortaokul matematik öğretmenleri ve tek bir yeterlik ölçeğiyle sınırladılar. Can araştırma sorusunu yeterlik puanlarının kıdem yılına göre farklılaşıp farklılaşmadığını soracak biçimde yazdı. Daraltılmış konu, ikinci yarıyıl sonundaki enstitü takvimine uygun biçimde önerildi. Literatür taraması da birkaç yüz çalışmaya inince okuma planı haftalara bölünebildi. Can, ilk ay sonunda danışmanına okuduğu çalışmaları temalara ayıran kısa bir tablo gönderdi ve geri bildirime göre iki temayı birleştirdi.

Derya: Etik kurul onayını beklemeden anket dağıtmıştı

Derya, sağlık bilimlerinde yüksek lisans öğrencisi. Anket formunu hazırladıktan sonra çevrim içi bağlantıyı birkaç meslektaşına göndermişti. Danışmanı, etik kurul onayı alınmadan toplanan verinin tezde kullanılmasının uygun olmayabileceğini hatırlattı. Derya toplanan yanıtları kullanmamaya karar verdi ve üniversitenin etik kurul yönergesini okudu. Başvuru dosyasını, ölçek kullanım izinleriyle birlikte hazırlayıp kurula sundu. Onay yazısı geldikten sonra veri toplamayı yeniden başlattı. Tez takvimi birkaç hafta kaydı, ancak verinin tamamı onaylı bir süreçle toplandığı için yöntem bölümünü rahatça yazabildi. Onay yazısının tarihini ve sayısını yöntem bölümüne ekledi; jüri savunmada bu bilgiyi doğrudan metinden görebildi.

Okan: Yapay zekâ aracının önerdiği iki kaynağı bulamadı

Okan, işletme alanında tezli yüksek lisans yapıyor. Literatür bölümünü hızlandırmak için bir sohbet asistanından kaynak önerisi aldı. Önerilen kaynaklardan ikisini kütüphane veri tabanında ve dergi sitelerinde aradığında bulamadı. Okan yalnızca tam metnine ulaştığı kaynakları kaynakçaya almaya karar verdi. Aracı yalnızca anahtar kelime fikri bulmak için kullandı ve bunu yöntem bölümünde açıkladı. Enstitüsünün yapay zekâ beyanına ilişkin kuralını danışmanıyla birlikte kontrol etti. Teslim öncesinde kaynakçadaki her satırı asıl yayınla karşılaştırdı. Künyesinde yıl ve sayfa hatası bulunan üç kaynağı da düzeltti. Jüri okumasında kaynaklarla ilgili ek bir düzeltme istenmedi.

Melis: Jüri düzeltme kararı verdi

Melis, sosyal bilimlerde yüksek lisans tezini savundu. Jüri, bulgular bölümünde yorumların tablolara karıştığını ve sonuç bölümündeki bazı önerilerin bulgulara dayanmadığını belirterek düzeltme kararı verdi. Melis, düzeltme kararının bir ret olmadığını ve yeniden savunma için yönetmelikte tanımlı bir süre bulunduğunu enstitüden öğrendi. Yorumları ayrı bir tartışma bölümüne taşıdı ve her öneriyi dayandığı bulguyla eşleştirdi. Danışmanıyla haftalık görüşmeler planladı. Jüri tutanağındaki her maddeyi bir listeye aktardı ve her düzeltmenin tezin hangi sayfasında yapıldığını not etti. Düzeltilmiş tezi süre içinde enstitüye teslim etti ve aynı jüri önünde yeniden savunma tarihi belirlendi.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Tez yazmayı planlayan adaylar, Atlas üzerinden tezli yüksek lisans ve doktora programlarını enstitü bazında inceleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden enstitülerin ilan ve takvim güncellemelerini izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Tez takvimini enstitü duyurularıyla birlikte izlemek, konu önerisi ve teslim gibi kontrol noktalarının zamanında fark edilmesine yardımcı olur.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliğinde değildir. Yazıdaki süreler Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7, 8 ve 9. maddelerine; etik tanımlar YÖK'ün Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile Mayıs 2024 tarihli Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber'ine; sayısal veriler YÖK'ün 27 Mart 2026 tarihli bültenine ve adı geçen yayınlara dayanır. Enstitülerin tez yazım kılavuzları, benzerlik raporu kuralları ve yapay zekâ beyanına ilişkin düzenlemeleri dönemsel olarak değişebilir. Tez çalışması yürüten öğrencilerin danışmanlarıyla birlikte kendi enstitülerinin güncel kılavuzunu ve duyurularını kontrol etmesi önerilir.