Tez Danışmanıyla Verimli Çalışma: Toplantı, Geri Bildirim, Revizyon
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Tez Danışmanıyla Verimli Çalışma: Toplantı, Geri Bildirim, Revizyon
İçindekiler
Tez danışmanı ne yapar, öğrenciden ne bekler?
Tez danışmanı ne zaman atanır?
Danışman toplantısı ne sıklıkla yapılmalı?
Danışman toplantısına nasıl hazırlanılır?
Geri bildirim revizyona nasıl dönüştürülür?
Enstitüler danışmanlığı farklı mı düzenliyor?
Danışman onayı jüri onayı yerine geçer mi?
Toplantıdan teslime hangi adımlar izlenir?
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Atlası İnceleGenel Bilgilendirme
Tez danışmanıyla çalışma, lisansüstü öğrencinin tez konusunu, yöntemini ve yazım takvimini bir öğretim üyesinin rehberliğinde yürüttüğü süreçtir. Verimli bir çalışma düzeni üç parçadan oluşur: önceden gündemi belli toplantılar, yazılı ve tarihli geri bildirim, her düzeltmeyi izleyen bir revizyon kaydı. Bu üç parça, Tez İzleme Komitesi ve jüri aşamalarında da belge görevi görür.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, danışmanın hangi yarıyılda atanacağını ve tezin hangi sürelerde sonuçlanacağını düzenler. Görüşme sıklığı, toplantı biçimi ve geri bildirim süresi gibi ayrıntılar ise genellikle üniversite yönergelerine bırakılmıştır. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 25 Haziran 2025 tarihli danışmanlık yönergesi de belirli bir görüşme sayısı vermez, "düzenli toplantı" ilkesini öne çıkarır.
Uluslararası veriler, görüşme düzeninin önemini sayılarla gösterir. Nature dergisinin Kasım 2019'da yayımlanan ve yaklaşık 6.300 lisansüstü öğrenciyle yapılan anketinde katılımcıların yüzde 67'si danışman ilişkisinden memnun olduğunu bildirmiştir. Bu yazıdaki yabancı veriler Türkiye'deki üniversitelere doğrudan genellenmemeli, eğilim göstergesi olarak okunmalıdır.
Mezun Kampüsü bu içerikte resmî mevzuatı, üniversite yönergelerini ve hakemli çalışmaları esas almıştır. Danışmanlık kuralları enstitüden enstitüye değişebildiği için her bölümdeki bilginin kayıtlı olunan enstitünün güncel yönergesiyle karşılaştırılması önerilir.
Yüzde 49'u bir saatten az
Haftalık birebir görüşmeNature 2019 doktora anketi, yaklaşık 6.300 katılımcı
Yüzde 67
Danışman ilişkisinden memnuniyetNature 2019 doktora anketi, Kasım 2019
Tez danışmanı ne yapar, öğrenciden ne bekler?
Tez danışmanı, lisansüstü öğrencinin ders seçiminden tez konusuna, yöntemden yazım ve savunmaya kadar akademik ilerlemesine rehberlik eden öğretim üyesidir. Öğrenciden beklenen ise süreci sahiplenmesi, takvime uyması ve ilerlemeyi düzenli olarak paylaşmasıdır. Verimli bir ilişkinin temeli, iki tarafın rollerini ilk toplantıda açıkça konuşmasıdır.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nün 2025 tarihli Lisansüstü Eğitimde Danışmanlık El Kitabı, danışmanın görevlerini ayrıntılı biçimde sıralar. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 2025 tarihli yönergesi de benzer bir çerçeve çizer. İki belgede ortak görünen danışman görevleri şunlardır:
Ders seçimine rehberlik etmek ve kredi yükünün tamamlanmasını izlemek
Tez konusu, literatür taraması, araştırma sorusu ve yöntem kararlarına yön vermek
Etik kurul başvurusunda öğrenciyle birlikte hareket etmek
Akademik takvimi ve enstitü kurallarını öğrenciye duyurmak
Yayın, kongre katılımı ve kariyer planı konusunda yol göstermek
Öğrenci tarafındaki görevler de aynı belgelerde açıkça yazılıdır. Bezmialem el kitabına göre öğrenci "ders/tez çalışmalarının durumu ve ilerlemesi hakkında danışmanını düzenli olarak bilgilendirmelidir." Ordu Üniversitesi yönergesinin 8. maddesi ise öğrencinin danışmanın planladığı periyodik görüşmelere katılmasını ve tez verilerini danışmanın izni olmadan üçüncü kişilerle paylaşmamasını öngörür.
Danışman ile öğrenci arasındaki iş bölümü, tez yazımının tamamını danışmana devretmek anlamına gelmez. Danışman yönü gösterir; araştırmayı yürüten ve metni yazan öğrencidir. Tezin bölüm bölüm nasıl kurulacağını görmek isteyenler için yüksek lisans tezinin aşamaları ve yazım düzeni ayrı bir rehberde anlatılmıştır.
İlk toplantıda üç konunun netleştirilmesi işe yarar: hangi kanaldan iletişim kurulacağı, taslakların hangi biçimde gönderileceği ve geri bildirim için makul bir bekleme süresi. Bu üç başlık yazılı hâle getirildiğinde sonraki aylarda doğabilecek beklenti farkları azalır. Danışmanın birden fazla öğrenciyle çalıştığını hesaba katmak, planın gerçekçi olmasını sağlar.
Tez danışmanı ne zaman atanır?
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre tezli yüksek lisansta danışman en geç birinci yarıyılın sonuna kadar, doktorada ise en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar atanır. Atama, anabilim dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayıyla yapılır. Danışmanla çalışma takvimi bu atama tarihinden itibaren kurulmalıdır.
YÖK'ün 20 Nisan 2016 tarihli yönetmeliği, program türüne göre farklı süreler öngörür. Tezli yüksek lisansta tez konusu en geç ikinci yarıyılın sonunda önerilir. Tezsiz yüksek lisansta da danışman en geç birinci yarıyılın sonunda belirlenir; bu danışman ders seçimine ve dönem projesine rehberlik eder. Doktorada danışmanın daha önce en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması aranır.
Çalışmanın niteliği gerektirdiğinde ikinci tez danışmanı atanabilir. Yönetmeliğin 8. maddesine göre ikinci danışman "üniversite kadrosu dışından da en az doktora derecesine sahip kişilerden olabilir." Disiplinler arası tezlerde ya da saha ortağı olan projelerde ikinci danışman, toplantı düzenine yeni bir katılımcı ekler. Bu durumda iki danışmanın aynı taslağa ne zaman yorum yapacağı baştan konuşulmalıdır.
Program türü | Danışman atanma sınırı | İzleme mekanizması | Tez düzeltme süresi |
|---|---|---|---|
Tezli yüksek lisans | En geç birinci yarıyıl sonu | Danışman toplantıları, enstitü yönergesine göre seminer | Jüri düzeltme kararından sonra en geç üç ay |
Tezsiz yüksek lisans | En geç birinci yarıyıl sonu | Dönem projesi danışmanlığı | Tez yerine dönem projesi |
Doktora | En geç ikinci yarıyıl sonu | Tez İzleme Komitesi, yılda en az iki toplantı | Jüri düzeltme kararından sonra en geç altı ay |
Kaynak: YÖK, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 8, 9, 13, 18, 21 ve 22.
Doktorada danışmanla çalışmanın ikinci bir resmî katmanı vardır. Tez İzleme Komitesi (TİK), doktora tez çalışmasını dönemsel olarak değerlendiren ve ilerlemeyi izleyen komitedir. Yönetmeliğin 20. maddesine göre komite yeterlik sınavından sonraki bir ay içinde kurulur ve danışmanla birlikte üç öğretim üyesinden oluşur. Komitenin rapor düzeni Tez İzleme Komitesi raporunun hazırlanışı başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Danışman toplantısı ne sıklıkla yapılmalı?
Danışman toplantısının sıklığı ulusal mevzuatta sabit bir sayıyla belirlenmemiştir. Seeber ve Horta'nın 2021 tarihli çalışması, haftada en az bir görüşmenin doktora öğrencisinin danışman memnuniyetiyle güçlü biçimde ilişkili olduğunu bulmuştur. Türkiye'deki enstitü yönergeleri ise çoğunlukla "düzenli" ve "periyodik" görüşme ilkesini benimser, sayıyı danışman ve öğrenciye bırakır.
Seeber ve Horta'nın Higher Education Evaluation and Development dergisinde yayımlanan çalışması, Hong Kong ve Güney Kore'deki iki üniversiteden 971 doktora öğrencisinin yanıtlarına dayanır. Çalışma, araştırma ilgisinin danışmanla örtüşmesinin de memnuniyeti artırdığını gösterir. Cinsiyet veya uyruk benzerliği ise memnuniyeti etkilememiştir. Seeber ve Horta'nın bulgusu Türkiye için doğrudan bir kural değildir; görüşme düzeninin önemine dair uluslararası bir gözlemdir.
Nature'ın Kasım 2019 tarihli anketi uygulamadaki tabloyu gösterir. Danışmanla haftada ortalama ne kadar birebir zaman geçirildiği sorusuna katılımcıların yüzde 49'u bir saatten az, yüzde 35'i bir ile üç saat arası, yüzde 12'si üç saatten fazla yanıtını vermiştir. Yani katılımcıların yaklaşık yarısı danışmanıyla haftada bir saatten az birebir görüşmektedir.
Öğrencisi ile düzenli bir görüşme takvimi oluşturmalı ve buna uymalıdır.
— Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Lisansüstü Eğitimde Danışmanlık El Kitabı, 2025
Bezmialem el kitabındaki bu ifade, sıklıktan çok süreklilik vurgusu taşır. Pratikte tez aşamasının yoğun dönemlerinde haftalık ya da iki haftalık, veri toplama gibi bağımsız çalışma dönemlerinde aylık bir ritim kurulabilir. Kısa ama düzenli görüşmeler, seyrek ve uzun toplantılara göre genellikle daha az birikmiş soru bırakır.
Toplantının biçimi de sıklık kadar önemlidir. Yüz yüze görüşme, çevrim içi görüşme ve yazılı durum raporu birbirinin yerine değil, birbirini tamamlayacak şekilde kullanılabilir. Örneğin ayda bir yüz yüze toplantı ve aradaki haftalarda kısa bir e-posta güncellemesi, danışmanın takvimini zorlamadan ilerlemeyi görünür kılar.
Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin
Giriş YapDanışman toplantısına nasıl hazırlanılır?
Danışman toplantısına hazırlık, toplantıdan önce gündemi, son taslağı ve açık soruları danışmana iletmekle başlar. Hazırlıklı gelen öğrenci, sınırlı toplantı süresini durum anlatmaya değil karar almaya ayırabilir. En verimli toplantılar, danışmanın taslağı önceden okuyabildiği ve öğrencinin sorularını öncelik sırasına koyduğu toplantılardır.
Gündem kısa tutulmalıdır. Üç ya da dört başlık, bir toplantı için çoğu zaman yeterlidir: önceki toplantıdan kalan işler, yeni yazılan bölüm, karar bekleyen yöntem sorusu ve sonraki adım. Gündemin toplantıdan en az birkaç gün önce gönderilmesi, danışmana hazırlanma fırsatı verir.
Taslak gönderirken dosya adı, sürüm numarası ve değişen bölümlerin işaretlenmesi işi kolaylaştırır. Danışmanın her seferinde tezin tamamını baştan okuması gerekmez; yalnızca yeni ya da değişen sayfalara yönlendirilmesi zamanı verimli kullanır. Word'ün değişiklik izleme özelliği veya bölüm başına kısa bir "bu sürümde neler değişti" notu bu amaçla kullanılabilir.
Toplantıdan en az birkaç gün önce gündemi e-postayla gönder
Son taslağı sürüm numarası ve tarihle adlandır
Değişen sayfaları veya bölümleri işaretle
Karar gerektiren soruları öncelik sırasına koy
Önceki toplantının yapılacaklar listesini kontrol et
Toplantı sırasında not al ve kararları ayır
Toplantıdan sonraki gün özet e-postası gönder
Toplantı sonrası özet e-postası, verimli çalışmanın en çok ihmal edilen adımıdır. Alınan kararlar, öğrencinin yapacakları ve bir sonraki görüşme tarihi iki üç satırla yazılır. Bu kayıt, haftalar sonra "bu konuda ne karar vermiştik" sorusunu cevaplar ve danışmanın hatırlatma yükünü azaltır.
Hazırlık, tezin aşamasına göre değişir. Tez önerisi döneminde gündem literatür ve araştırma sorusu etrafında döner; tez öneri formunun doldurulması bu aşamanın danışmanla birlikte ele alınan belgesidir. Veri toplama döneminde gündem uygulama sorunlarına, yazım döneminde ise bölüm taslaklarına kayar. Her dönemde aynı hazırlık şablonunu kullanmak, toplantıların karşılaştırılabilir olmasını sağlar.
Geri bildirim revizyona nasıl dönüştürülür?
Danışman geri bildirimi, her yorumun ayrı bir satıra yazıldığı, yapılan değişikliğin ve durumunun işaretlendiği bir revizyon takip tablosuyla revizyona dönüştürülür. Revizyon takip tablosu, danışmandan gelen her düzeltme önerisini, yapılan değişikliği ve durumunu satır satır kaydeden çalışma belgesidir. Revizyon takip tablosu, aynı yorumun tekrar gelmesini ve gözden kaçmasını önlemeye yardımcı olur.
Geri bildirim her zaman aynı ağırlıkta değildir. Bir yorum tezin yöntemini değiştirebilir, bir diğeri yalnızca bir yazım hatasını düzeltir. Yorumların önce türüne göre ayrılması, revizyonun hangi sırayla yapılacağını belirler. Yapısal yorumlar önce, dil ve biçim yorumları en sonda ele alınır; aksi hâlde düzeltilen paragraflar yapısal değişiklikle tamamen silinebilir.
Geri bildirim türü | Örnek yorum | Önerilen sıra | Kayıt biçimi |
|---|---|---|---|
Yapısal | Bölüm sırası veya araştırma sorusu değişikliği | İlk | Toplantıda konuşulur, karar e-postayla teyit edilir |
Yöntemsel | Örneklem, ölçek veya analiz değişikliği | İkinci | Gerekçesiyle revizyon tablosuna yazılır |
İçerik | Eksik literatür, zayıf tartışma paragrafı | Üçüncü | Sayfa numarasıyla revizyon tablosuna yazılır |
Dil ve biçim | Yazım, atıf, tablo düzeni | Son | Değişiklik izleme açıkken doğrudan düzeltilir |
Bir yoruma katılmamak da revizyon sürecinin doğal parçasıdır. Bu durumda yorum sessizce atlanmamalı, tabloya gerekçesiyle "tartışılacak" notu düşülmelidir. Gerekçe kaynakla desteklendiğinde danışmanla yapılan görüşme kişisel bir itiraz değil, akademik bir tartışma olarak ilerler.
Revizyonu takvime bağlamak, geri bildirimin birikmesini engeller. Her geri bildirim turunun ardından bir teslim tarihi belirlenir ve tarih toplantı özetine yazılır. Tezin toplam süresini aylara bölen bir plan yapmak isteyenler için tez yazım takviminin aylara göre planlanması ayrıca incelenebilir.
Danışmandan beklenen sürede geri bildirim gelmediğinde, kısa ve nazik bir hatırlatma e-postası çoğu zaman yeterlidir. Bekleme süresi boyunca başka bir bölümde ilerlemek, takvimin kaymasını önler.
En geç birinci yarıyıl sonu
Tezli yüksek lisansta danışman önerisiYÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 8
En geç ikinci yarıyıl sonu
Doktorada danışman atamasıYÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 18
Enstitüler danışmanlığı farklı mı düzenliyor?
Enstitüler danışmanlığın temel çerçevesinde YÖK yönetmeliğine bağlıdır, ancak görüşme düzeni, danışman değişikliği ve danışman başına öğrenci sayısı gibi ayrıntılar üniversiteden üniversiteye farklılaşabilir. Bu nedenle tez danışmanıyla çalışma planı, ulusal yönetmeliğin yanında kayıtlı olunan üniversitenin kendi lisansüstü yönetmeliği ve enstitü yönergesiyle birlikte okunmalıdır.
Üç örnek, farklılaşmanın hangi alanlarda ortaya çıktığını gösterir:
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 25 Haziran 2025 tarihli yönergesi, danışmana tez aşamasındaki öğrenciyle "belirli aralıklarla düzenli toplantılar gerçekleştirmek" görevini verir, sayı belirtmez.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nün 2025 tarihli el kitabı, düzenli bir görüşme takvimi oluşturulmasını ve bu takvime uyulmasını ister.
Marmara Üniversitesi'nin 12 Ağustos 2024 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, tezli programlarda öğretim üyesi başına düşen tez danışmanlığını en fazla on dört öğrenciyle sınırlar.
Marmara Üniversitesi yönetmeliğinin 15. maddesi, öğrencinin enstitüye gerekçeli başvuruyla danışman değişikliği talep edebileceğini düzenler.
Danışman başına öğrenci sınırı, danışmanın zamanını nasıl böldüğünü anlamak için faydalı bir göstergedir. On dört öğrenciye kadar danışmanlık yapabilen bir öğretim üyesinin haftalık takvimi, her öğrenciye uzun toplantı ayırmayı zorlaştırabilir. Kısa, gündemli ve yazılı özetle desteklenen görüşmeler bu yoğunlukta daha sürdürülebilir bir düzen sunar.
Danışman değişikliği ise bir çalışma sorunu çözülemediğinde başvurulabilecek resmî bir yoldur. Usul, gerekçe ve zamanlama üniversiteye göre değiştiği için bu adımdan önce enstitünün güncel düzenlemesine bakılmalıdır. Farklı üniversitelerdeki usuller yüksek lisansta danışman değiştirme hakkı ve usulü başlıklı yazıda karşılaştırılmıştır.
Enstitüler arasındaki farklılıklar nedeniyle başka bir üniversitedeki deneyim doğrudan örnek alınmamalıdır; seminer, rapor biçimi ve görüşme kaydı uygulamaları değişebilir. İlk danışman toplantısında enstitünün yönergesini birlikte gözden geçirmek, sonraki aşamalarda sürpriz yaşanmasını azaltır.
Danışman onayı jüri onayı yerine geçer mi?
Danışman onayı, jüri veya Tez İzleme Komitesi onayının yerine geçmez. Danışmanın bir bölümü uygun bulması, tezin savunmaya hazır olduğunu gösteren önemli bir işarettir; ancak Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre tezin kabulü, ret veya düzeltme kararı jüri tarafından salt çoğunlukla verilir. Danışman, jürinin yalnızca bir üyesidir.
Bu karışıklık, tez boyunca en yakın çalışılan kişinin danışman olmasından kaynaklanır. Öğrenci, danışmanın onayladığı metnin jüriden de aynı şekilde geçeceğini varsayabilir. YÖK yönetmeliğinin 9. maddesine göre tezli yüksek lisans jürisi üç veya beş öğretim üyesinden oluşur ve en az bir üye başka bir yükseköğretim kurumundandır. Doktorada jüri, yönetmeliğin 22. maddesine göre danışman dâhil beş öğretim üyesinden oluşur.
Jüri, danışmanın görmediği bir açıdan soru sorabilir; bu durum danışmanla yapılan çalışmanın yetersiz olduğu anlamına gelmez. Düzeltme kararı, tezli yüksek lisansta en geç üç ay, doktorada en geç altı ay içinde düzeltilmiş tezin aynı jüri önünde savunulmasını gerektirir. Savunma aşamasının ayrıntıları yüksek lisans tez savunmasının işleyişi başlıklı yazıda anlatılmıştır.
Doktorada benzer bir ayrım TİK için de geçerlidir. Yönetmeliğin 21. maddesine göre öğrenci "toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar." Danışmanın bu raporu önceden okuması iyi bir uygulamadır, ancak raporu değerlendiren komitenin tamamıdır.
Danışman onayını yazılı kayda geçiren örnek e-posta
Konu satırı: "Tez Bölüm 3 – sürüm 4 – onay talebi". Gövdede, gönderilen sürümün tarihi, önceki toplantıda istenen düzeltmelerin yapıldığı ve bölümün bir sonraki aşamaya geçmesi için danışmanın onayının beklendiği kısa bir cümleyle belirtilir. Danışmanın yanıtı, revizyon takip tablosuna tarihiyle eklenir. Bu kayıt, jüri veya komite toplantısına hazırlanırken hangi bölümün hangi tarihte danışmanca uygun bulunduğunu gösterir.
Danışman onayını jüri sürecinin yerine değil, jüri sürecine hazırlığın bir aşaması olarak görmek, beklentiyi dengeler. Savunmadan önce danışmanla bir deneme sunumu yapmak ve olası jüri sorularını birlikte çalışmak, iki aşama arasındaki farkı kapatmaya yardımcı olur.
Toplantıdan teslime hangi adımlar izlenir?
Tez danışmanıyla verimli çalışmanın yol haritası, ilk toplantıda rolleri netleştirmekle başlar ve genellikle tezin enstitüye tesliminden önce danışmanın son onayıyla tamamlanır. Aradaki her aşama aynı döngüyü tekrarlar: gündem, toplantı, yazılı özet, revizyon ve yeni taslak. Bu döngünün takvime bağlanması, azami süre sınırları içinde kalmayı kolaylaştırır.
Azami süre, bir lisansüstü programın mevzuatta belirlenen, kayıt hakkının sona ermesinden önce tamamlanması gereken en uzun öğrenim süresidir. YÖK yönetmeliğine göre tezli yüksek lisans en çok altı yarıyılda tamamlanır. Doktorada azami süre, tezli yüksek lisansla kabul edilenler için on iki yarıyıl, lisans derecesiyle kabul edilenler için on dört yarıyıldır.
Aşağıdaki sıra, birçok öğrencinin danışmanla çalışırken izlediği genel akıştır:
İlk toplantıda iletişim kanalını, taslak biçimini ve geri bildirim beklentisini belirle.
Enstitü yönergesini danışmanla birlikte gözden geçir ve önemli tarihleri takvime işle.
Her toplantıdan önce gündemi ve son taslağı gönder.
Toplantı sonrasında kararları ve teslim tarihini içeren kısa bir özet e-postası yaz.
Gelen geri bildirimi revizyon takip tablosuna aktar ve türüne göre sırala.
Düzeltilmiş taslağı, değişen bölümleri işaretleyerek yeniden gönder.
Teslimden önce benzerlik raporunu danışmanla birlikte değerlendir.
Danışmanın son onayını yazılı olarak al ve tezi enstitüye teslim et.
Yedinci adım, teslim öncesi en sık ertelenen adımdır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre enstitü, intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine gönderir. Raporun nasıl okunacağı ve danışmanla nasıl değerlendirileceği Turnitin ve iThenticate benzerlik raporunun yorumlanması başlıklı yazıda açıklanmıştır.
Bu yol haritası bir şablondur, kural değildir; danışmanın çalışma tarzı ve alanın yöntemi adımların sırasını değiştirebilir. Enstitü kurulu kararları ve akademik takvim dönemsel olarak güncellendiği için önemli tarihlerin her yarıyıl başında yeniden kontrol edilmesi önerilir.
En geç üç ay
Tezli yüksek lisansta tez düzeltmeYÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 9
En geç altı ay
Doktorada tez düzeltmeYÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 22
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Selim: Toplantılar uzuyor ama karar çıkmıyor
Selim, tezli yüksek lisansının ikinci yılında danışmanıyla ayda bir uzun toplantı yapıyordu. Toplantılar bir saati aşıyor, ancak çoğu zaman ne yapılacağı netleşmeden bitiyordu. Selim, bir sonraki toplantıdan üç gün önce dört başlıklı bir gündem ve değişen sayfaları işaretlenmiş bir taslak gönderdi. Toplantının sonunda alınan kararları ertesi gün kısa bir e-postayla özetledi. Danışmanı bu düzeni yararlı buldu ve toplantılar iki haftada bir, daha kısa görüşmelere dönüştü. Selim'in revizyon listesi her toplantıdan sonra kısalmaya başladı. Tezin yöntem bölümü de bu düzen sayesinde, planladığı yarıyıl içinde danışmanın onayına sunulabilecek hâle geldi.
Zeynep: Geri bildirim beklerken zaman kaybı
Zeynep, doktora tezinin ikinci bölümünü danışmanına göndermiş ve üç hafta boyunca yanıt beklemişti. Bu sürede başka bir bölüme geçmekte tereddüt ediyordu. Zeynep, kısa bir hatırlatma e-postasında taslağın gönderilme tarihini ve öncelikli olarak görüş beklediği iki soruyu belirtti. Aynı e-postada, beklerken veri analizine devam edeceğini yazdı. Danışmanı iki soruya kısa bir yanıt verdi ve kalan yorumları bir sonraki toplantıya bıraktı. Zeynep bekleme süresini analiz bölümünü ilerletmek için kullandı. Sonraki taslaklarda e-postanın başına öncelikli soruları yazmayı alışkanlık hâline getirdi ve geri bildirim süreleri daha öngörülebilir oldu.
Mert: Danışmanla aynı fikirde olmamak
Mert'in danışmanı, nicel bir ölçek yerine yarı yapılandırılmış görüşme kullanmasını önerdi. Mert, araştırma sorusunun nicel veriye daha uygun olduğunu düşünüyordu. Yorumu atlamak yerine revizyon takip tablosuna "tartışılacak" notuyla yazdı ve görüşüne destek olan üç yöntem kaynağını bir sonraki toplantıya getirdi. Danışmanıyla yaptığı görüşmede karma yöntem seçeneği ortaya çıktı. Mert, ana veriyi ölçekle toplayıp küçük bir görüşme grubuyla bulgularını derinleştirmeye karar verdi. Kararın gerekçesi toplantı özetine eklendi. Mert, bu kaydı tez önerisinin yöntem bölümünü yazarken doğrudan kullandı ve jüride aynı soru geldiğinde hazırlıklıydı.
Elif: İkinci danışmanla takvim uyumu
Elif'in disiplinler arası doktora tezinde biri başka bir üniversiteden olmak üzere iki danışmanı vardı. İki danışman taslaklara farklı zamanlarda ve bazen çelişen yorumlar yapıyordu. Elif, ayda bir üç kişilik çevrim içi toplantı önerdi ve her taslağı iki danışmana aynı anda gönderdi. Çelişen yorumları revizyon tablosunda yan yana gösterdi ve toplantıda ortak karar alınmasını istedi. Bu düzen, Tez İzleme Komitesi raporunu hazırlarken hangi kararın hangi tarihte alındığını göstermesini de kolaylaştırdı. Ortak toplantılar sayesinde iki danışman da tezin bütününü aynı anda görmeye başladı.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Üniversiteleri İnceleSıkça Sorulan Sorular
Tez danışmanıyla ne sıklıkla görüşülmeli?+
Ulusal mevzuat sabit bir görüşme sayısı belirlemez. Seeber ve Horta'nın 2021 tarihli çalışması, haftada en az bir görüşmenin doktora öğrencisinin danışman memnuniyetiyle ilişkili olduğunu bulmuştur. Türkiye'deki enstitü yönergeleri, Ordu Üniversitesi ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi örneklerinde olduğu gibi, genellikle "düzenli görüşme" ilkesini benimser. Pratikte yoğun yazım dönemlerinde haftalık ya da iki haftalık, bağımsız çalışma dönemlerinde aylık bir ritim tercih edilebilir. Sıklığı ilk toplantıda danışmanla birlikte belirlemek en sağlıklı yoldur.
Danışman toplantısından önce ne gönderilmeli?+
Toplantıdan birkaç gün önce kısa bir gündem, son taslak ve karar bekleyen sorular gönderilmesi önerilir. Taslağın sürüm numarası ve tarihle adlandırılması, değişen sayfaların işaretlenmesi danışmanın okuma süresini kısaltır. Gündemde önceki toplantıdan kalan işler, yeni yazılan bölüm ve sonraki adım yer alabilir. Bu hazırlık, toplantı süresinin durum anlatmaya değil karar almaya ayrılmasını sağlar ve görüşmenin sonunda net bir yapılacaklar listesi çıkmasını kolaylaştırır.
Danışman geri bildirim vermezse ne yapılır?+
İlk adım, kısa ve nazik bir hatırlatma e-postasıdır. E-postada taslağın gönderilme tarihi, öncelikli olarak görüş beklenen soru ve öğrencinin beklerken üzerinde çalıştığı diğer iş belirtilebilir. Gecikme uzun sürerse toplantı talep edilebilir veya ikinci danışman varsa ondan görüş istenebilir. Çalışma sorunu çözülemediğinde danışman değişikliği gibi resmî yollar bulunur; usul üniversiteye göre değiştiği için enstitünün güncel yönergesinden teyit edilmelidir.
Danışman toplantısı olmadan tez ilerler mi?+
Tez, düzenli danışman görüşmesi olmadan da belirli bir noktaya kadar ilerleyebilir, ancak bu durum revizyon yükünü sonraya biriktirebilir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre enstitü, intihal raporunu danışmana ve jüri üyelerine gönderir; doktorada Tez İzleme Komitesi yılda en az iki kez toplanır. Yazılı durum raporu, e-posta güncellemesi ve kısa çevrim içi görüşmeler, uzun yüz yüze toplantıların yapılamadığı dönemlerde süreci görünür tutmaya yardımcı olur.
Danışmanın yorumuna katılmıyorsam ne yapmalıyım?+
Yoruma katılmamak akademik çalışmanın doğal bir parçasıdır. Yorum sessizce atlanmamalı, revizyon takip tablosuna "tartışılacak" notuyla yazılmalıdır. Görüş, yöntem kitapları veya hakemli makaleler gibi kaynaklarla desteklenerek bir sonraki toplantıda konuşulabilir. Bu yaklaşım, görüşmeyi kişisel bir itiraz yerine kanıta dayalı bir tartışmaya dönüştürür. Alınan ortak karar ve gerekçesi toplantı özetine eklendiğinde, jüri veya komite önünde aynı soru geldiğinde cevap hazır olur.
Tez danışmanı ne zaman atanır?+
YÖK'ün Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre tezli yüksek lisansta danışman en geç birinci yarıyılın sonuna kadar, doktorada en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar atanır. Tezsiz yüksek lisansta da danışman en geç birinci yarıyıl sonunda belirlenir ve dönem projesine rehberlik eder. Atama, anabilim dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayıyla yapılır. Üniversitelerin kendi yönetmelikleri ek koşullar getirebileceği için kayıtlı olunan enstitünün düzenlemesi kontrol edilmelidir.
Revizyon takip tablosu nasıl hazırlanır?+
Revizyon takip tablosu, danışmandan gelen her düzeltme önerisini, yapılan değişikliği ve durumunu satır satır kaydeden çalışma belgesidir. En basit hâliyle sütunlar şöyle olabilir: yorumun tarihi, sayfa numarası, yorumun özeti, yapılan değişiklik ve durum. Durum sütununda "tamamlandı", "devam ediyor" veya "tartışılacak" gibi etiketler kullanılabilir. Tablo, bir sonraki taslakla birlikte danışmana gönderildiğinde danışman yalnızca yeni değişikliklere odaklanabilir.
Danışman onayı tezin kabul edileceği anlamına gelir mi?+
Danışman onayı tezin kabulünü garanti etmez. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre tez hakkında kabul, ret veya düzeltme kararını jüri salt çoğunlukla verir. Tezli yüksek lisans jürisi üç veya beş, doktora jürisi danışman dâhil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışman onayı, tezin savunmaya hazırlık sürecinde önemli bir aşamadır. Savunmadan önce danışmanla deneme sunumu yapmak, jürinin sorabileceği soruları önceden çalışmaya yardımcı olur.
İkinci tez danışmanı toplantılara katılır mı?+
İkinci tez danışmanının toplantılara katılımı, tezin yapısına ve enstitünün uygulamasına göre değişebilir. YÖK yönetmeliğine göre ikinci danışman, çalışmanın niteliğinin birden fazla danışman gerektirdiği durumlarda atanır ve üniversite kadrosu dışından en az doktora derecesine sahip bir kişi olabilir. Disiplinler arası tezlerde iki danışmanla dönemsel ortak toplantı yapmak ve taslakları ikisine aynı anda göndermek, çelişen yorumların erken fark edilmesini kolaylaştırır.
Danışmanla çevrim içi toplantı yapılabilir mi?+
Çevrim içi toplantı, birçok enstitüde danışman görüşmeleri için kullanılan bir yöntemdir. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 2025 tarihli yönergesi, danışman ve öğrencinin iletişim kanallarını birlikte belirlemesini öngörür. Yüz yüze görüşme, çevrim içi toplantı ve yazılı durum raporu birbirini tamamlayacak şekilde kullanılabilir. TİK toplantıları ve tez savunmaları gibi resmî oturumların biçimi ise enstitü düzenlemesine bağlıdır ve ilgili enstitünün güncel duyurusundan teyit edilmelidir.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Tezli yüksek lisans ve doktora programlarını Atlas üzerinden karşılaştıran adaylar, Tarihler bölümünden enstitülerin başvuru ve kayıt dönemlerini, Duyurular bölümünden tez ve danışmanlıkla ilgili güncel ilanları izleyebilir. Üniversiteler sayfası üzerinden de ilgilenilen programlara ücretsiz başvuru oluşturulabilir. Platformdaki bilgiler, adayların danışmanlık düzenini ve enstitü takvimini başvuru öncesinde birlikte değerlendirmesine yardımcı olmak amacıyla sunulur.
Kaynakça
Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete, 20 Nisan 2016, sayı 29690; Koç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından yayımlanan metin) — 20.04.2016 — https://gshs.ku.edu.tr/wp-content/uploads/2023/12/YOK-LISANSUSTU-EGITIM-VE-OGRETIM-YONETMELIGI-1.pdf — Erişim: 26.10.2026
Marmara Üniversitesi — Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete, 12 Ağustos 2024, sayı 32630; değişiklik 2 Eylül 2025, sayı 33005) — 02.09.2025 — https://www.marmara.edu.tr/dosya/oidb/Mevzuat/Lisans%C3%BCst%C3%BC%20Y%C3%B6netmelik%2002092025.pdf — Erişim: 26.10.2026
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Lisansüstü Akademik Danışmanlık Yönergesi (Senato kararı 2025/99) — 25.06.2025 — https://sbe.odu.edu.tr/files/other/Mevzuat/Yonetmelik_Ynge_Klavuz/Lisansustu_Akademik_Danmanlk_Yonergesi.pdf — Erişim: 26.10.2026
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü — Lisansüstü Eğitimde Danışmanlık El Kitabı — 2025 — https://bezmialem.edu.tr/saglik-bilimleri-enstitusu/tr/Documents/danismanlik-el-kitabi-06-03-2026.pdf — Erişim: 26.10.2026
Woolston, C. — Just a minute… PhD students voice concerns on mentoring, Nature 575, 551–552 — 21.11.2019 — https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03535-y/d41586-019-03535-y.pdf — Erişim: 26.10.2026
Seeber, M. ve Horta, H. — No road is long with good company. What factors affect PhD students' satisfaction with their supervisor?, Higher Education Evaluation and Development 15(1), 2–18 — 2021 — https://supervision.ukcge.ac.uk/resources/resource-library/no-road-is-long-with-good-company-what-factors-affect-phd-students-satisfaction-with-their-supervisor — Erişim: 26.10.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik, tez danışmanıyla çalışma konusunda genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. İçerikte YÖK'ün Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile Marmara Üniversitesi, Ordu Üniversitesi ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi düzenlemeleri esas alınmıştır. Mevzuat ve üniversite uygulamaları zaman içinde değişebilir; danışman atanması, görüşme düzeni ve tez süreleri enstitüden enstitüye farklılaşabilir. Adayların kayıtlı oldukları üniversitenin güncel yönetmeliğini, enstitü yönergesini ve resmî duyurularını kontrol etmesi önerilir.
Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin
Duyuruları İnceleGelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.