SPSS Çıktısı Nasıl Okunur ve Teze Nasıl Aktarılır?

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme: SPSS çıktısını okumanın kısa cevabı ve yazının kapsamı

• SPSS çıktısı nedir ve hangi bölümlerden oluşur?

• Hangi analizde hangi SPSS tablosu okunur?

• SPSS çıktısında p değeri ve Sig. sütunu nasıl okunur?

• SPSS çıktısı adım adım nasıl yorumlanır?

• SPSS sonuçları teze nasıl aktarılır?

• Tezde istatistik tablosu enstitüye göre değişir mi?

• Anlamlı sonuç güçlü bir etki anlamına gelir mi?

• Bulgular bölümünü bitirmek için hangi adımlar kalır?

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

SPSS çıktısı, analizin hangi sırayla okunacağı bilindiğinde karmaşık değildir. Her analizde önce örneklem ve betimsel değerler, sonra varsayım testleri, ardından asıl test istatistiği ve p değeri okunur. Teze yalnızca araştırma sorusunu cevaplayan değerler, APA 7 biçiminde aktarılır. Ham SPSS tablosunun ekran görüntüsü, tez yazım kılavuzlarının istediği tablo düzenine genellikle uymaz.

Bu yazının cevap verdiği soru şudur: Tezli yüksek lisans veya doktora öğrencisi SPSS'in Output Viewer penceresinde gördüğü tablolardan hangisini, hangi satırıyla okumalı ve bunu tez metnine nasıl yazmalı? Analiz seçimi, örneklem hesabı ve ileri modelleme yöntemleri yazının kapsamı dışında kalıyor. Odak, çıktı ile tez metni arasındaki köprü.

Yazıda dört tür kaynak kullanıldı. Birincisi yazılım belgeleri: IBM'in SPSS Statistics yardım sayfaları ve 25 Eylül 2025 tarihli 31.0.1.0 sürüm notları. İkincisi raporlama standardı: APA'nın Publication Manual 7. baskısına dayanan Numbers and Statistics Guide ve 2 Şubat 2026 tarihli APA Style blog yazısı. Üçüncüsü hakemli yöntem makaleleri: Cohen'in 1992'de Psychological Bulletin'de yayımlanan etki büyüklüğü çalışması, Tavakol ve Dennick'in 2011 tarihli Cronbach alfa makalesi ve Kim'in 2013 tarihli normallik notu. Dördüncüsü uygulama örnekleri: Kent State University kütüphanesinin SPSS rehberleri ve İstanbul Topkapı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün Tez ve Proje Yazım Kılavuzu.

Bir uyarı baştan yapılmalı. İstatistik eşikleri, örneğin Levene testinde hangi p değerinin esas alınacağı, kaynaktan kaynağa değişebilir. Tez yazım kuralları da üniversite ve enstitü bazında farklılaşır. Bu nedenle burada verilen biçimler genel çerçevedir; danışmanın tercihi ve enstitü kılavuzu son sözü söyler.

SPSS çıktısı nedir ve hangi bölümlerden oluşur?

SPSS çıktısı, IBM SPSS Statistics'in bir analizi çalıştırdıktan sonra Output Viewer penceresinde ürettiği tablo, grafik ve not dökümüdür. Her analiz, çalıştırılan komutun kaydıyla başlar ve ardından o analize ait tablolar gelir. Tezde kullanılacak değerler bu tabloların belirli satır ve sütunlarındadır; çıktının tamamı teze aktarılmaz.

Output Viewer ekranı iki bölmeden oluşur. Sol bölmede analizlerin ağaç yapısında bir listesi, sağ bölmede tabloların kendisi görünür. Aynı veri setinde birden fazla analiz çalıştırıldığında çıktı uzar ve hangi tablonun hangi analize ait olduğu karışabilir. Bu yüzden her analizden sonra çıktıyı ayrı bir dosya olarak kaydetmek ve dosya adına analizin adını yazmak düzeni korur.

Çıktıda sık görülen bileşenler şunlardır:

• Komut kaydı: Analizin hangi menüden ve hangi seçeneklerle çalıştırıldığını gösteren söz dizimi (syntax) satırları

• Örneklem tablosu: Analize giren ve eksik veri nedeniyle dışarıda kalan gözlem sayıları

• Betimsel tablo: Ortalama (Mean), standart sapma (Std. Deviation) ve gözlem sayısı (N)

• Varsayım tablosu: Normallik veya varyans homojenliği gibi ön koşulları sınayan testler

• Ana test tablosu: t, F veya r gibi test istatistiği, serbestlik derecesi (df) ve Sig. değeri

• Dipnotlar: Tablonun altındaki küçük harfli açıklamalar, örneğin Lilliefors düzeltmesi notu

Dipnotlar çoğu zaman atlanır, oysa yorum için önemli bilgiler taşır. Kent State University kütüphanesinin 21 Temmuz 2026'da güncellenen SPSS rehberindeki örnek çıktıda, Kolmogorov-Smirnov testinin yanında "Lilliefors Significance Correction" dipnotu yer alır. IBM'in destek sayfası da Explore (EXAMINE) komutunun Kolmogorov-Smirnov testini Lilliefors düzeltmesiyle yazdırdığını belirtir.

SPSS çıktısının tez yazımındaki yeri bulgular bölümüdür. Tezin genel akışında yöntem, bulgular ve tartışma bölümlerinin birbirine nasıl bağlandığı yüksek lisans tezi nasıl yazılır rehberinde anlatılıyor. Çıktıyı okumadan önce yöntem bölümünde hangi analizin hangi araştırma sorusu için seçildiğini netleştirmek, gereksiz tablolarla uğraşmayı önler.

Hangi analizde hangi SPSS tablosu okunur?

Her SPSS analizi birden fazla tablo üretir, ancak karar için okunan değer genellikle bir veya iki tablodadır. Betimsel analizde Descriptive Statistics, normallikte Tests of Normality, t testinde Independent Samples Test, ANOVA'da ANOVA ve Multiple Comparisons, korelasyonda Correlations, güvenirlikte Reliability Statistics tablosu esas alınır. Varsayım tablosu, ana tablodaki hangi satırın okunacağını belirleyebilir.

Aşağıdaki tablo, tezlerde sık kullanılan altı analiz için ilk bakılacak tabloyu ve okunacak değeri özetliyor. Tablo, IBM'in SPSS belgeleri ve Kent State University kütüphanesinin SPSS rehberleri esas alınarak hazırlandı.

Tablodaki sıralama bir okuma mantığını da gösteriyor. Bağımsız örneklem t testinde Kent State rehberi, Levene testi anlamlı çıktığında "Equal variances not assumed" satırının okunmasını önerir. Tek yönlü ANOVA'da aynı rehber, ANOVA tablosunun yalnızca en az bir grubun farklı olduğunu söylediğini, hangi grupların farklılaştığını göstermediğini vurgular. Bu soruyu Multiple Comparisons tablosundaki post hoc testler cevaplar.

Analizin kendisi araştırma deseninden gelir. Nicel bir tezde ölçek, anket veya deney verisiyle çalışılır; görüşme ve gözlem verisi ise SPSS yerine nitel analiz yazılımlarıyla işlenir. Bu ayrımın ayrıntısı nitel ve nicel araştırma yöntemleri arasındaki fark yazısında ele alınıyor.

Bir not daha: Tablodaki İngilizce adlar SPSS'in İngilizce arayüzüne aittir. Türkçe arayüzde tablo adları çevrilmiş olarak görünebilir. Tezde tablo adı değil, ölçülen kavram yazıldığı için arayüz dili sonucu değiştirmez.

Tablodaki her satır tek başına bir karar vermez. Korelasyon tablosunda örneğin aynı değişken çiftinin katsayısı tablonun iki yerinde, köşegenin üstünde ve altında tekrar görünür; teze yalnızca bir kez aktarılır. Güvenirlik çıktısında ise Reliability Statistics tablosunun yanında madde bazlı istatistikler de yer alabilir. Bu ek tablolar, hangi maddenin alfa değerini nasıl etkilediğini görmek için yararlıdır ve gerekiyorsa eklerde sunulur.

SPSS çıktısında p değeri ve Sig. sütunu nasıl okunur?

SPSS çıktısındaki Sig. sütunu, testin p değerini gösterir. p değeri, sıfır hipotezi doğruyken gözlenen kadar uç bir sonucun elde edilme olasılığıdır. Araştırmacı p değerini önceden belirlediği anlamlılık düzeyiyle karşılaştırır; bu düzey çoğu çalışmada .05 olarak seçilir. p değeri bu düzeyden küçükse sıfır hipotezi reddedilir, büyükse reddedilmez.

Kent State University kütüphanesinin SPSS rehberi bu karşılaştırmayı iki cümleyle tanımlar: p değeri anlamlılık düzeyinden küçükse sıfır hipotezi reddedilir, büyükse reddedilmez. Rehber, normallik testlerinde Kolmogorov-Smirnov ile Shapiro-Wilk testlerinin ayrı p değerleri ürettiğini ve bu testlere tek başına güvenilmemesi gerektiğini de not eder.

SPSS, p değerini genellikle üç ondalık basamakla gösterir. Çok küçük bir p değeri bu yuvarlama nedeniyle ".000" olarak görünebilir. Bu değer olasılığın sıfır olduğu anlamına gelmez; yalnızca üçüncü ondalıktan küçük olduğunu gösterir. Tez metnine ".000" yazmak yerine APA'nın önerdiği eşik biçimi kullanılır.

APA'nın Publication Manual 7. baskısına dayanan Numbers and Statistics Guide, p değerlerinin yazımını şöyle tanımlar:

Report exact p values to two or three decimals (e.g., p = .006, p = .03). However, report p values less than .001 as "p < .001."
— American Psychological Association, Numbers and Statistics Guide (APA Style 7. baskı)

Türkçesiyle: p değerleri iki veya üç ondalıkla tam olarak yazılır, .001'den küçük olanlar ise "p < .001" biçiminde verilir. Aynı kılavuz, istatistik sembollerinin (p, t, F, M, SD) italik, Yunan harflerinin (α, χ) ise düz yazılmasını ister. Değeri 1'i aşamayan istatistiklerde, yani p, r ve Cronbach alfada, ondalık noktanın önüne sıfır konmaz.

Tablolar için ayrı bir kural daha vardır. APA Style blogunda 2 Şubat 2026'da yayımlanan yazıya göre yıldız işaretleri yalnızca tablo ve şekillerde kullanılır; aynı tabloda hem tam p değeri hem yıldız yöntemi bir arada kullanılmaz. SPSS korelasyon tablosundaki yıldızlar bu yüzden tez metnine taşınmaz, metinde tam p değeri yazılır.

SPSS çıktısı adım adım nasıl yorumlanır?

SPSS çıktısını yorumlamanın güvenli yolu sabit bir sıra izlemektir: örneklem sayısını kontrol etmek, betimsel değerleri okumak, varsayımları sınamak, uygun satırdaki test istatistiğini ve p değerini almak, son olarak etki büyüklüğünü hesaplamak veya okumak. Bu sıra her analizde aynı kalır; değişen yalnızca tablo adlarıdır.

Bağımsız örneklem t testi üzerinden örnek bir okuma sırası şöyle kurulabilir:

1. Group Statistics tablosunda her grubun N değerini kontrol edin; veri setindeki katılımcı sayısıyla uyuşmuyorsa eksik veriyi inceleyin.

2. Aynı tabloda grup ortalamalarını ve standart sapmalarını not edin; farkın yönünü burada görürsünüz.

3. Varsayım olarak normalliği Explore çıktısındaki Tests of Normality tablosu, histogram ve Q-Q grafikleriyle birlikte değerlendirin.

4. Independent Samples Test tablosunda Levene testinin Sig. değerine bakarak okunacak satırı seçin.

5. Seçtiğiniz satırdan t değerini, serbestlik derecesini (df) ve Sig. (2-tailed) değerini alın.

6. Ortalama farkı için verilen güven aralığının sıfırı içerip içermediğini kontrol edin.

7. Etki büyüklüğünü (Cohen's d) çıktıdan veya formülle elde edin ve yorumlayın.

8. Sonucu araştırma sorusuna bağlayan tek cümlelik bir bulgu ifadesi yazın.

Dördüncü adım kaynaklar arasında en çok farklılaşan adımdır. IBM'in SPSS 24 için hazırladığı Independent Samples Test öğreticisinde örnek Levene değeri 0,276'dır ve bu değer 0,10'dan büyük olduğu için eşit varyans satırının okunacağı söylenir. Kent State rehberi ise aynı kararı .05 anlamlılık düzeyiyle verir. Tezde hangi eşiğin kullanıldığını yöntem bölümünde belirtmek, jüri sorularına karşı açık bir zemin oluşturur.

Altıncı adım pratik bir sağlamadır: Kent State rehberine göre ortalama farkın güven aralığı sıfırı içeriyorsa sonuç seçilen anlamlılık düzeyinde anlamlı değildir.

Normallik adımında örneklem büyüklüğü önemlidir. Kim'in 2013'te Restorative Dentistry & Endodontics dergisinde yayımlanan notuna göre 50'den küçük örneklemlerde çarpıklık veya basıklığın z değeri 1,96'yı, 50 ile 300 arasındaki örneklemlerde 3,29'u aşarsa normallikten sapma düşünülür. 300'ü aşan örneklemlerde ise mutlak çarpıklığın 2'den, basıklığın 7'den büyük olması referans olarak kullanılabilir.

Ölçekle çalışan tezlerde güvenirlik çıktısı bu sıranın başına eklenir. Ölçeğin Cronbach alfa değeri raporlanmadan önce ölçeğin kullanım izni de dosyada bulunmalıdır; izin yazışmasının nasıl kurulacağı ölçek kullanım izni nasıl alınır yazısında örnek e-postayla anlatılıyor.

SPSS sonuçları teze nasıl aktarılır?

SPSS sonuçları teze, çıktı tablosu kopyalanarak değil, gerekli değerler seçilip APA 7 biçiminde yeniden yazılarak aktarılır. Metinde test istatistiği, serbestlik derecesi, p değeri ve etki büyüklüğü tek cümlede verilir. Tabloda ise tez kılavuzunun istediği başlık, numara ve çizgi düzeni uygulanır. Ondalık basamak sayısı istatistiğin türüne göre değişir.

APA'nın Numbers and Statistics Guide yayını ondalık basamak için genel bir ilke koyar: değerler, kullanım amacı ve istatistiksel kesinlik gözetilerek mümkün olduğunca yuvarlanır. Tam sayılı ölçeklerle, örneğin anket ve ölçeklerle toplanan verilerde ortalama ve standart sapma tek ondalıkla, t, F ve ki-kare gibi çıkarımsal istatistikler iki ondalıkla raporlanır.

Aşağıdaki tablo, SPSS çıktısında görülen tipik bir değerin teze hangi biçimde aktarılabileceğini gösteriyor. Örnek değerler temsilîdir; kurallar APA Numbers and Statistics Guide ve APA Style blogunun 2 Şubat 2026 tarihli yazısına dayanır.

Bir bulgu cümlesi bu parçaları birleştirir. Kent State rehberindeki t testi örneği, sporcu olan ve olmayan öğrencilerin ortalama koşu sürelerinin anlamlı biçimde farklılaştığını t değeri, serbestlik derecesi ve "p < .001" ifadesiyle tek cümlede verir. Tezde bu cümleye etki büyüklüğü ve grup ortalamaları da eklenebilir.

Kaynakça ve metin içi atıf biçimi de aynı standarda bağlıdır. İstatistik yöntem kaynaklarının, örneğin Cohen'in 1992 makalesinin tezde nasıl gösterileceği APA 7 atıf ve kaynakça kuralları yazısında örneklerle açıklanıyor.

Türkçe tezlerde bir ayrıntı daha vardır: Bazı enstitüler ondalık ayraç olarak virgül kullanır. APA biçimindeki nokta ile Türkçe yazımdaki virgül arasındaki tercih enstitü kılavuzuna göre yapılır ve tezin tamamında tutarlı uygulanır. Aynı tezde bir tabloda "3,5", diğerinde "3.5" yazılması, jüri okumasında ilk fark edilen biçim hatalarından biri olabilir.

Tezde istatistik tablosu enstitüye göre değişir mi?

Tezdeki istatistik tablosunun biçimi enstitüye göre değişebilir. Tablo numarasının ve başlığının yeri, kaynak satırı, yazı tipi, çizgi düzeni ve ondalık ayraç tercihleri tez yazım kılavuzunda belirlenir. Değerlerin raporlanma mantığı APA'ya dayansa da sayfa düzeni üniversitenin kurallarına uyar. Bu yüzden aynı SPSS sonucu iki farklı enstitüde farklı görünümde sunulabilir.

İstanbul Topkapı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün Tez ve Proje Yazım Kılavuzu buna somut bir örnek veriyor. Kılavuza göre tablo numarası ve açıklaması tablonun üstünde, sola yaslı yazılır; şekillerde numara ve açıklama şeklin altında ve ortalanmış olarak yer alır. Numaralandırmada ilk rakam bölümü, ikinci rakam bölüm içindeki sırayı gösterir. Tablolar Word programındaki basit tablo tasarımıyla çizilir ve tablonun altına "Kaynak:" satırı eklenir.

Aynı kılavuz atıf ve kaynakçada APA Publication Manual 7. baskısını esas alır; Sosyal Bilimler dışındaki anabilim dallarının enstitü izniyle başka bir kaynak stili kullanabileceğini, Tarih Anabilim Dalı tezlerinde ise Chicago stilinin uygulandığını belirtir. Kılavuzun örnek tablosunda ondalık ayraç olarak virgül kullanılıyor, ancak bu konuda açık bir kural yer almıyor.

Bu örnek, SPSS çıktısını teze aktarmadan önce kendi enstitünüzün kılavuzunu okumanın neden gerekli olduğunu gösteriyor. Sayfa kenar boşlukları, punto ve satır aralığı gibi genel biçim kuralları tez yazım kuralları yazısında toplanmış durumda; istatistik tabloları da bu genel kuralların içinde yer alır.

Danışmanın tercihi de belirleyicidir. Ham SPSS tablolarının eklerde verilip verilmeyeceğini bulgular bölümünü yazmadan önce netleştirmek, sonradan yapılacak düzeltmeleri azaltır.

Anlamlı sonuç güçlü bir etki anlamına gelir mi?

İstatistiksel olarak anlamlı bir sonuç, etkinin güçlü olduğu anlamına gelmez. p değeri sonucun rastlantıyla açıklanma olasılığını gösterir; etkinin büyüklüğünü göstermez. Büyük örneklemlerde çok küçük farklar bile anlamlı çıkabilir. Bu yüzden tezlerde p değerinin yanında etki büyüklüğü raporlanır ve yorum ikisine birlikte dayandırılır.

Etki büyüklüğü, iki grup arasındaki farkın veya iki değişken arasındaki ilişkinin gücünü standart bir ölçekle gösteren istatistiktir. Cohen'in 1992'de Psychological Bulletin'de yayımlanan "A Power Primer" makalesi, bu ölçüler için küçük, orta ve büyük etki değerleri önerir. İki bağımsız ortalama farkı için d değerinde .20, .50 ve .80; korelasyon için r değerinde .10, .30 ve .50; tek yönlü varyans analizi için f değerinde .10, .25 ve .40 bu üç düzeyi temsil eder. Bu değerler bir başvuru noktasıdır, alanın kendi beklentileri farklı olabilir.

SPSS çıktısı okunurken sık karıştırılan diğer noktalar şunlardır:

• ".000" görünen bir Sig. değeri sıfır olasılık değildir; tezde "p < .001" olarak yazılır.

• p değerinin .05'ten büyük çıkması, gruplar arasında fark olmadığının kanıtı değildir; yalnızca sıfır hipotezinin reddedilemediğini gösterir.

• Anlamlı bir korelasyon neden-sonuç ilişkisi göstermez; IBM'in korelasyon belgesi anlamlı bir korelasyondan neden-sonuç çıkarımı yapılmaması konusunda açıkça uyarır.

• Yüksek Cronbach alfa her zaman daha iyi değildir; Tavakol ve Dennick 0,90'ın üzerindeki değerlerin madde tekrarına işaret edebileceğini belirtir.

• Cronbach alfa ölçeğin sabit bir özelliği değildir; Tavakol ve Dennick'e göre belirli bir örneklemden elde edilen puanların özelliğidir ve her çalışmada yeniden hesaplanır.

Levene eşiği konusundaki farklılık da bu bölüme aittir. IBM öğreticisinin 0,10, Kent State rehberinin .05 eşiğini kullanması bir çelişki değil, kaynakların farklı temkin düzeyleri seçmesidir. Tezde seçilen eşiğin yöntem bölümünde gerekçesiyle yazılması yeterlidir.

Bu ayrımlar, bulgular bölümünde "anlamlı fark bulundu" cümlesinin ötesine geçmeyi sağlar. Jüri çoğu zaman farkın varlığını değil, farkın ne kadar önemli olduğunu sorar; etki büyüklüğü bu sorunun cevabıdır.

Bulgular bölümünü bitirmek için hangi adımlar kalır?

SPSS çıktısı okunup değerler seçildikten sonra kalan iş, bulguları araştırma sorularına göre sıralamak, tabloları enstitü kılavuzuna uygun biçimde yeniden çizmek ve metindeki her istatistiğin çıktıyla birebir eşleştiğini kontrol etmektir. Bu aşamada yeni analiz eklemek yerine mevcut sonuçların doğru ve tutarlı raporlanmasına odaklanmak, tez izleme ve savunma süreçlerinde zaman kazandırır.

Bulgular bölümünü teslim etmeden önce aşağıdaki adımları tek tek işaretleyebilirsiniz:

• Her analiz çıktısını ayrı bir .spv dosyası olarak kaydedin ve dosya adına analizin adını yazın

• Her bulguyu ilgili araştırma sorusu veya hipotez numarasıyla eşleştirin

• Varsayım testlerinin sonucunu ve kullandığınız eşiği yöntem bölümüne yazın

• SPSS'te ".000" görünen değerleri "p < .001" olarak düzeltin

• Ortalama ve standart sapmaları ölçek türüne uygun ondalık sayısına yuvarlayın

• Her test için etki büyüklüğünü ekleyin

• Tablo numarası, başlığı ve kaynak satırını enstitü kılavuzuna göre düzenleyin

• Metindeki her sayıyı çıktı dosyasındaki değerle tek tek karşılaştırın

Kontrol listesinin son maddesi en çok hata yakalayan maddedir. Değerler elle aktarıldığı için bir ondalığın kayması veya iki tablonun satırlarının karışması kolaydır. Çıktı dosyalarını saklamak, danışman veya jüri bir değeri sorduğunda kaynağı göstermeyi de kolaylaştırır.

Analiz ilerledikçe daha karmaşık modeller gündeme gelebilir. Gizil değişkenler ve çoklu ilişkiler içeren araştırma soruları için kullanılan yöntem yapısal eşitlik modeli (YEM) yazısında ayrıca anlatılıyor; bu tür modeller genellikle SPSS'in temel modülü dışındaki yazılımlarla kurulur.

Son olarak sürüm bilgisini not edin. IBM SPSS Statistics 31.0.1.0 sürümü 25 Eylül 2025 tarihli sürüm notlarıyla yayımlandı. Yöntem bölümünde kullanılan sürümün yazılması, analizin tekrarlanabilirliğini destekler. Yazılım arayüzü ve tablo adları sürümden sürüme değişebileceği için kendi sürümünüzün yardım belgelerini kontrol etmeniz önerilir.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Zeynep: Tabloda ".000" gördü

Zeynep, eğitim bilimleri alanında tezli yüksek lisans yapıyor ve iki okul türündeki öğretmenlerin tükenmişlik puanlarını bağımsız örneklem t testiyle karşılaştırdı. Independent Samples Test tablosunda Sig. (2-tailed) sütununda ".000" gördü ve bulgular bölümüne "p = .000" yazdı. Danışmanı, SPSS'in üç ondalığa yuvarladığını ve bu değerin sıfır olmadığını hatırlattı. Zeynep ifadeyi "p < .001" olarak düzeltti, ardından grup ortalamalarını tek ondalığa yuvarladı. Cohen's d değerini de ekleyerek farkın büyüklüğünü yorumladı ve tablonun altına kaynak satırını enstitü kılavuzundaki biçimde yazdı. Aynı düzeltmeyi bulgular bölümündeki diğer iki tabloda da uyguladı.

Mert: Levene testi anlamlı çıktı

Mert, işletme alanında tezli yüksek lisans öğrencisi ve kadın ve erkek çalışanların iş doyumu puanlarını karşılaştırıyor. Independent Samples Test tablosunda Levene testinin anlamlı çıktığını gördü, ancak alışkanlıkla ilk satırdaki değerleri teze aktarmıştı. Tabloyu yeniden okuduğunda varyansların eşit kabul edilmediği durumda ikinci satırın okunması gerektiğini fark etti. "Equal variances not assumed" satırındaki t, df ve p değerlerini aldı; serbestlik derecesinin ondalıklı olduğunu da gördü. Yöntem bölümüne kullandığı Levene eşiğini ve gerekçesini yazdı, bulgu cümlesini bu satıra göre yeniden kurdu. Danışmanıyla yaptığı görüşmede, tablodaki iki satırın neden farklı sonuç verdiğini de rahatça açıklayabildi.

Elif: ANOVA anlamlı, ama hangi grup?

Elif, psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında üç farklı sınıf düzeyindeki öğrencilerin sınav kaygısı puanlarını tek yönlü ANOVA ile karşılaştırdı. ANOVA tablosunda anlamlı bir F değeri bulunca "üç grup birbirinden farklıdır" diye yazmayı düşündü. Danışmanı, ANOVA'nın yalnızca en az bir grubun farklılaştığını gösterdiğini söyledi. Elif, Multiple Comparisons tablosundaki post hoc karşılaştırmalara baktı ve farkın yalnızca iki sınıf düzeyi arasında olduğunu gördü. Varyans homojenliği tablosunu da kontrol ederek uygun post hoc testi seçti ve bulgularını grup çiftleri üzerinden raporladı. Tartışma bölümünde de yalnızca anlamlı farkın görüldüğü iki sınıf düzeyini yorumladı.

Selim: Cronbach alfa çok yüksek çıktı

Selim, hemşirelik alanında doktora yapıyor ve kendi geliştirdiği bir tutum ölçeğinin güvenirliğini Reliability Analysis ile hesapladı. Reliability Statistics tablosunda alfa değerini çok yüksek bulunca ölçeğin kusursuz olduğunu düşündü. Yöntem literatürünü okurken 0,90'ın üzerindeki değerlerin bazı maddelerin aynı şeyi tekrar ölçtüğüne işaret edebileceğini öğrendi. Madde-toplam istatistiklerini inceleyerek birbirine çok benzeyen maddeleri belirledi ve danışmanıyla değerlendirdi. Sonucu tezde, örneklemine özgü bir değer olarak raporladı ve madde analizini ekler bölümüne koydu. Tez izleme komitesi toplantısında bu kararın gerekçesini madde-toplam tablosu üzerinden gösterdi; komite önerisiyle iki maddeyi yeniden yazmak üzere pilot uygulama planladı.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Nicel araştırma ağırlıklı tezli yüksek lisans ve doktora programlarını Atlas üzerinden alan ve enstitü bazında karşılaştırabilir, tez yazım kılavuzu güncellemeleri gibi enstitü duyurularını Duyurular bölümünden izleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilirsiniz. Blog bölümündeki tez ve araştırma yöntemi yazıları ise bulgular bölümüne hazırlanan öğrencilere ek bir başvuru kaynağı sunar.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik, SPSS çıktılarının okunması ve tez metnine aktarılması hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik veya istatistik danışmanlığı niteliği taşımaz. Yazıda IBM SPSS Statistics belgeleri, APA Style 7. baskı raporlama kuralları, hakemli yöntem makaleleri ve bir üniversitenin tez yazım kılavuzu esas alınmıştır. Konu doğrudan bir mevzuat hükmüne bağlı değildir; ancak tez yazım kılavuzları, enstitü kuralları ve yazılım sürümleri zaman içinde değişebilir ve üniversiteler arasında farklılaşabilir. Analiz seçimi, eşik değerler ve tablo biçimi için danışmanınızın görüşüne ve enstitünüzün güncel kılavuzuna başvurmanız önerilir.