Anket Formu Nasıl Hazırlanır? Tez İçin Adım Adım Rehber

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme: kısa cevap ve yazının kapsamı

• Anket formu nedir, tezde ne işe yarar?

• Anket formu hazırlamadan önce neye karar verilir?

• Tez için anket formu adım adım nasıl hazırlanır?

• Anket soruları nasıl yazılır?

• Pilot uygulama ve güvenirlik nasıl kontrol edilir?

• Anket için etik kurul izni ve KVKK onamı gerekir mi?

• Yüksek Cronbach alfa anketin geçerli olduğunu gösterir mi?

• Anket formu hazırlandıktan sonra hangi adımlar gelir?

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

Tez için anket formu hazırlamak, araştırma sorusundaki her değişkeni ölçen soruları belirli bir sırayla yazmak ve sınamaktır. Süreç genellikle literatürde hazır ölçek aranmasıyla başlar. Ardından formun bölümleri kurulur, maddeler yazılır, danışman ve uzman görüşü alınır, pilot uygulama yapılır. Etik kurul onayından sonra form katılımcılara uygulanır ve tezin ekler bölümüne konur.

Bu yazı, nicel tasarımlı yüksek lisans ve doktora tezlerinde kullanılan yapılandırılmış anket formlarını anlatıyor. Soru formu, veri toplama aracı ve anket ifadeleri metinde aynı aracı karşılıyor. Nitel görüşme formları ve odak grup rehberleri ise kapsam dışında. Ölçek seçimi, soru yazımı, pilot uygulama ve etik izin adımları ayrı bölümlerde ele alınıyor.

Kaynaklar üç gruptan seçildi. Birinci grup mevzuat ve ölçütler: YÖK Genel Kurulu'nun 28 Ağustos 2025 tarihli kararıyla değiştirilen Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, Resmî Gazete'de 7 Nisan 2016'da yayımlanan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin kriterleri. İkinci grup yöntem literatürü: Rensis Likert'in 1932 tarihli makalesi, Krejcie ve Morgan'ın 1970 tarihli örneklem tablosu ve Tavakol ile Dennick'in 2011 tarihli Cronbach alfa çalışması. Üçüncü grup uygulama kaynakları: Pew Research Center'ın soru yazım rehberi ve Ordu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nün tez yazım kılavuzu.

Krejcie ve Morgan tablosuna göre 1.000.000 kişilik bir evren için yaklaşık 384 katılımcı önerilir. Tavakol ve Dennick ise Cronbach alfa için raporlanan kabul değerlerinin 0,70 ile 0,95 arasında değiştiğini belirtir. Bu sayılar bağlayıcı eşik değil, sık başvurulan ölçütlerdir; enstitüler ve danışmanlar farklı beklentiler koyabilir.

Anket formu nedir, tezde ne işe yarar?

Anket formu, araştırmanın değişkenlerine ilişkin bilgiyi katılımcılardan standart sorular ve yanıt seçenekleri aracılığıyla toplamak için hazırlanan yazılı veya çevrim içi veri toplama aracıdır. Nicel bir tezde anket formu, yöntem bölümündeki veri toplama aracının kendisidir. Bulgular bölümündeki her tablo, formdaki maddelere verilen yanıtlardan üretilir.

Bu yüzden formun, tezin araştırma sorularıyla birebir eşleşmesi beklenir. Örneğin "öğretmenlerin iş doyumu ile tükenmişlik düzeyi arasında ilişki var mı?" sorusu, en az iki ölçme bölümü gerektirir: biri iş doyumunu, diğeri tükenmişliği ölçer. Araştırma sorusunda yer almayan bir değişken için soru eklemek, formu uzatır ve analizde kullanılmayan veri biriktirir.

Anket formlarında en sık kullanılan madde biçimi Likert tipidir. Likert ölçeği, katılımcının bir ifadeye katılma derecesini sıralı yanıt seçenekleri arasından işaretlemesini isteyen ve madde puanları toplanarak değerlendirilen ölçme biçimidir. Yöntem, Rensis Likert'in 1932'de Archives of Psychology dergisinin 140. sayısında yayımlanan "A Technique for the Measurement of Attitudes" başlıklı çalışmasına dayanır.

Bir tez anket formunda genellikle şu bölümler yer alır:

• Başlık ve araştırmanın amacını anlatan kısa açıklama

• Araştırmacı ve danışman bilgisi ile gönüllü katılım açıklaması

• Formun nasıl doldurulacağını anlatan yönerge

• Yaş, cinsiyet, görev süresi gibi demografik sorular

• Ölçekler veya araştırmacının geliştirdiği ana bölüm maddeleri

• Teşekkür ve iletişim bilgisi

Formun tezdeki yeri de bellidir. Ordu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nün 20 Mart 2024 tarihli enstitü kurulu kararıyla güncellenen tez yazım kılavuzu, etik kurul belgesi, izin belgesi, anket ve ölçek formlarını Ekler bölümünde sayar. Benzer düzen pek çok enstitüde görülse de ek numaralandırması ve sırası kılavuzdan kılavuza değişebilir.

Anket formu; giriş, kuramsal çerçeve, yöntem ve bulgular bölümleriyle birlikte okunur. Tezin bütün akışını ve yöntem bölümünün nerede durduğunu görmek için yüksek lisans tezi nasıl yazılır rehberine bakılabilir. Anket formunu yazmaya başlamadan önce kuramsal çerçevenin netleşmiş olması, hangi kavramın hangi soruyla ölçüleceğini belirlemeyi kolaylaştırır.

Anket formu hazırlamadan önce neye karar verilir?

Anket formu hazırlamadan önce verilen ilk karar, her değişkenin nasıl ölçüleceğidir. Üç temel yol vardır: Türkçede geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış hazır bir ölçeği kullanmak, yabancı dildeki bir ölçeği Türkçeye uyarlamak ya da araştırmacının kendi formunu geliştirmek. Seçim; kavramın literatürde ölçülüp ölçülmediğine, izin durumuna ve tez takvimine bağlıdır.

Ölçek, belirli bir psikolojik veya sosyal yapıyı birden fazla madde ile ölçen ve geçerlik ile güvenirlik kanıtları raporlanmış ölçme aracıdır. Bir anket formu bir veya birkaç ölçeği, demografik soruları ve araştırmaya özgü soruları bir arada taşıyabilir; bu yüzden işin büyük kısmı ölçek seçimiyle başlar.

Hazır ölçeğin avantajı, geçerlik ve güvenirlik kanıtının önceden elde edilmiş olmasıdır. TR Dizin kriterlerinin 8.7 maddesi, veri toplamada kullanılan ölçekler için ölçek sahibinin izninin alınmasını ve makalede beyan edilmesini ister. Ölçüt dergiler içindir, ancak tezden makale üretecek öğrenci için izni tez aşamasında almak sonradan belge aramayı önler. İzin e-postasının nasıl kurulacağı ve kime yazılacağı ölçek kullanım izni nasıl alınır yazısında örnekleriyle anlatılıyor.

Uyarlama yolu daha uzun sürer. Uluslararası Test Komisyonu'nun (ITC) 18 Ağustos 2016 tarihli 2.3 sürümlü uyarlama yönergeleri altı kategoride 18 ilke sıralar. İlk ilke, uyarlamadan önce fikrî mülkiyet hakkı sahibinden izin alınmasıdır. Yönergeler ileri ve geri çevirinin birlikte kullanılmasının kaliteyi güçlendirdiğini belirtir.

Tez için anket formu adım adım nasıl hazırlanır?

Tez için anket formu dokuz adımda hazırlanabilir: araştırma sorusundan değişkenleri çıkarmak, ölçek aramak, formun bölümlerini kurmak, maddeleri yazmak, uzman görüşü almak, pilot uygulama yapmak, formu düzeltmek, etik kurula başvurmak ve onaydan sonra uygulamak. Adımların sırası önemlidir; özellikle veri toplama, etik onaydan önce başlatılmamalıdır.

Adımlar şöyle sıralanır:

1. Araştırma sorularını yazın ve her sorudaki bağımlı ve bağımsız değişkenleri listeleyin.

2. Her değişken için literatürde Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış ölçek arayın.

3. Formun bölümlerini ve sırasını belirleyin: açıklama, yönerge, demografik sorular, ölçekler.

4. Kendi geliştireceğiniz bölümler için maddeleri ve yanıt seçeneklerini yazın.

5. Taslağı danışmanınıza ve alanında çalışan birkaç uzmana inceletin.

6. Hedef gruba benzeyen küçük bir grupla pilot uygulama yapın ve doldurma süresini ölçün.

7. Pilot sonuçlarına göre anlaşılmayan, boş bırakılan veya işlevsiz maddeleri düzeltin.

8. Etik kurul başvurusunu ve gerekiyorsa veri toplanacak kurumun iznini tamamlayın.

9. Onaydan sonra formu uygulayın, son hâlini tezin ekler bölümüne koyun.

Birinci adım çoğu zaman en çok zaman alan adımdır. Anket, araştırma sorusu bir ilişkiyi, farkı veya dağılımı ölçmeye yönelikse anlamlı bir araçtır. Soru bir deneyimin nasıl yaşandığını anlamaya yönelikse görüşme formu daha uygun olabilir. Bu ayrımın ölçütleri nitel ve nicel araştırma yöntemleri farkı yazısında karşılaştırmalı olarak ele alınıyor.

Formun uzunluğu da bu aşamada belirlenir. Örneklem, araştırmanın hedeflediği evrenden belirli bir yöntemle seçilen ve verilerin toplandığı alt gruptur. Örneklem büyüdükçe formun kısa ve doldurulabilir olması önem kazanır. Krejcie ve Morgan'ın 1970 tablosuna göre 1.000 kişilik bir evren için 278, 100 kişilik bir evren için 80 katılımcı önerilir. Bu kadar kişinin yanıt vereceği bir formda gereksiz her soru, eksik yanıt riskini artırır.

Altıncı adım ayrıca planlanmalıdır. Pew Research Center'ın soru yazım rehberi, ön testi anket tasarım sürecinin temel adımı olarak tanımlar. Rehbere göre bazı araştırmacılar önce açık uçlu sorularla bir pilot çalışma yapar, en sık verilen yanıtları belirler ve kapalı uçlu soruları bu yanıtlarla kurar. Bu yol, kendi formunu geliştiren öğrenci için eksik yanıt seçeneği riskini azaltır.

Anket soruları nasıl yazılır?

Anket soruları, her maddenin yalnızca tek bir kavramı sorduğu, katılımcının anlayacağı sade bir dille ve yönlendirme içermeden yazılır. Yanıt seçenekleri birbiriyle örtüşmemeli ve olası yanıtların tamamını kapsamalıdır. Pew Research Center'ın soru yazım rehberi, aynı anda tek bir soru sorulmasını ve birden fazla kavramı değerlendiren soruların ayrı sorulara bölünmesini önerir.

İki kavramı birleştiren maddeler en sık görülen sorundur. "Danışmanım bana zaman ayırır ve geri bildirimleri yararlıdır" maddesine katılmayan bir öğrencinin hangi kısma itiraz ettiği anlaşılamaz. Aynı ifade iki ayrı maddeye bölündüğünde her yanıt tek bir anlam taşır.

Soru sırası da yanıtları etkileyebilir. Pew Research Center, soruların soruluş sırasının insanların yanıtlarını etkileyebildiğini gösteren araştırmalara dikkat çeker. Önceki bir soru, sonraki soruya istenmeyen bir bağlam yükleyebilir. Rehber ayrıca "katılıyorum–katılmıyorum" biçimli maddelerde görülen katılma eğilimini acquiescence bias olarak adlandırır ve iki alternatif ifade arasında seçim sunmayı daha iyi bir uygulama olarak önerir.

Tersine çevrilmiş maddeler bu eğilimi dengelemek için kullanılabilir, ancak analizde dikkat ister. Graziotin ve arkadaşlarının 2021 tarihli psikometri rehberi, olumsuz yönde yazılmış maddelerin madde analizinden önce ters puanlanması gerektiğini belirtir. Ters madde kullanılıyorsa puanlama anahtarına baştan not düşmek, veri girişindeki hataları önler.

Taslak formu danışmanınıza göndermeden önce aşağıdaki kontrolleri tek tek işaretleyebilirsiniz:

• Her maddenin yalnızca tek bir kavramı sorduğunu kontrol edin

• Katılımcının anlamayabileceği terimleri sade karşılıklarıyla değiştirin

• Yönlendirici ifadeleri ve çift olumsuz yapıları yeniden yazın

• Yanıt seçeneklerinin birbiriyle örtüşmediğini ve tüm olasılıkları kapsadığını kontrol edin

• Ters puanlanacak maddeleri işaretleyip puanlama anahtarına ekleyin

• Demografik soruları analizde kullanacağınız bilgilerle sınırlayın

• Soru sırasının sonraki yanıtları etkileyip etkilemediğini pilotta gözden geçirin

Hazır ölçek kullanıyorsanız maddelerin ifadesine dokunmamak genellikle tercih edilir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik kanıtı, yayımlanmış maddelerle elde edilmiştir. Bir maddeyi değiştirmek gerekiyorsa bunu ölçek sahibiyle ve danışmanınızla konuşmak, değişikliği yöntem bölümünde açıklamak daha güvenli bir yoldur.

Pilot uygulama ve güvenirlik nasıl kontrol edilir?

Pilot uygulama, veri toplama aracının asıl uygulamadan önce hedef gruba benzeyen küçük bir katılımcı grubunda denenerek anlaşılırlık, süre ve ölçme sorunlarının belirlenmesidir. Graziotin ve arkadaşları, literatürün pilot çalışmalar için 30 katılımcıyı anlamlı veri toplamanın alt sınırı olarak gördüğünü aktarır. Güvenirlik ise çoğu tezde Cronbach alfa katsayısıyla raporlanır.

Cronbach alfa katsayısı, bir ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı biçimde ölçtüğünü gösteren iç tutarlılık güvenirliği göstergesidir. Tavakol ve Dennick'in 27 Haziran 2011'de International Journal of Medical Education dergisinde yayımlanan makalesine göre alfa için kabul edilebilir değerler 0,70 ile 0,95 arasında farklı biçimlerde raporlanmaktadır ve en yüksek 0,90 değeri önerilmiştir.

Kendi formunu geliştiren öğrenci için yapı geçerliği de gündeme gelir. Bu aşamada genellikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılır. AFA için önerilen örneklem büyüklükleri tartışmalıdır. Graziotin ve arkadaşları, Yong ve Pearce'ın en az 300 katılımcı ve değişken başına 5 ile 10 gözlem önerisini aktarır, ancak bu önerinin ampirik desteğinin zayıf olduğunu da not eder. Aynı rehber, madde ortak varyanslarının 0,60 ve üzerinde olduğu durumlarda 60 kişilik örneklemlerle bile tutarlı sonuçlar elde edildiğini gösteren bir simülasyon çalışmasını aktarır.

Tablodaki değerler bir enstitünün kabul şartı değil, yöntem literatüründe sık başvurulan ölçütlerdir. Hangi analizin yapılacağına danışmanla birlikte karar verilir.

Anket için etik kurul izni ve KVKK onamı gerekir mi?

Katılımcılardan anketle veri toplanan tezlerde etik kurul onayı genellikle istenir ve veri toplama onaydan sonra başlar. YÖK'ün Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, katılımcıların açık rızası ya da gerektiğinde kurum izni alınmadan elde edilen anket verilerini yayımlamayı etiğe aykırı eylemler arasında sayar. Formda kişisel veri varsa 6698 sayılı KVKK hükümleri de devreye girer.

YÖK yönergesinin 4. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi, anket araştırmaları için doğrudan bir hüküm içerir:

Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
— Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, md. 4/2-g (28 Ağustos 2025 tarihli değişikliklerle)

Aynı yönergenin 4/2-ı bendi, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinlerin yetkili birimlerden yazılı olarak alınmamasını da etiğe aykırı eylem sayar. Okul, hastane veya kamu kurumunda anket uygulanacaksa etik kurul onayına ek olarak o kurumun izni de gerekir. Başvuru belgeleri, kurul türleri ve karar süreleri etik kurul izni nasıl alınır yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Yayın tarafında da benzer bir beklenti vardır. TR Dizin kriterlerinin 8.1 maddesi, sosyal bilimler dâhil tüm disiplinlerde etik kurul kararı gerektiren araştırmalar için onay alınmasını ve makalede belgelenmesini ister. 8.6 maddesine göre kurul adı, karar tarihi ve sayı numarası makalenin yöntem bölümünde yer alır.

Kişisel veri tarafında iki kavram öne çıkar. KVKK'nın 3. maddesi açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza olarak tanımlar. Kanunun 10. maddesi ise veri toplanırken veri sorumlusunun kimliğinin, işleme amacının, verinin kimlere aktarılabileceğinin, toplama yönteminin ve hukuki sebebinin, ilgili kişinin haklarının bildirilmesini ister. Anket formunun başındaki açıklama bu bilgilendirmeyi taşımalıdır.

Gönüllü katılım formu, araştırmanın amacını, katılımcıdan ne isteneceğini ve katılımcının çalışmadan istediği anda ayrılabileceğini anlaşılır bir dille açıklayan belgedir. Çevrim içi anketlerde bu metin genellikle formun ilk sayfasında verilir. KVKK'nın 28. maddesi, anonim hâle getirilerek araştırma, planlama ve istatistik amaçlarıyla işlenen verileri belirli koşullarla kapsam dışında tutar; istisnanın bir teze nasıl uygulanacağı üniversitenin kişisel verilerin korunması birimine sorulabilir.

Yüksek Cronbach alfa anketin geçerli olduğunu gösterir mi?

Yüksek bir Cronbach alfa değeri, anket formunun doğru şeyi ölçtüğünü tek başına göstermez. Alfa iç tutarlılığı, yani maddelerin birbirine ne kadar benzer yanıtlandığını gösterir. Geçerlik ise formun ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğiyle ilgilidir. Tavakol ve Dennick (2011), bir aracın güvenilir olmadıkça geçerli olamayacağını belirtir; bu ilişki tek yönlüdür.

Karışıklığın kaynağı, alfa değerinin tezlerde çoğu zaman tek kalite göstergesi gibi raporlanmasıdır. Pilot uygulamada 0,90'ın üzerinde bir alfa elde eden öğrenci, formunun güçlü olduğunu düşünebilir. Tavakol ve Dennick ise alfa çok yüksekse bazı maddelerin gereksiz tekrar olabileceğine dikkat çeker. Aynı soruyu farklı kelimelerle soran maddeler yüksek tutarlılık üretir, ancak ölçülen yapıya yeni bilgi eklemez.

İkinci bir yanlış okuma, alfayı tek boyutluluk kanıtı saymaktır. Tavakol ve Dennick'e göre alfa yalnızca testin homojenliğini veya tek boyutluluğunu ölçmez, çünkü güvenirlik test uzunluğunun da bir fonksiyonudur. Madde sayısı arttıkça alfa yükselme eğilimi gösterebilir. Tavakol ve Dennick bu nedenle birden çok kavramı ölçen testlerde alfanın tüm ölçek yerine her kavram için ayrı hesaplanmasını önerir.

Geçerlik kanıtı başka yollarla toplanır. Kendi formunu geliştiren öğrenci için uzman görüşü kapsam geçerliğine, açımlayıcı faktör analizi yapı geçerliğine kanıt sunar. Hazır ölçek kullanan öğrenci ise ölçeğin geçerlik çalışmasına atıf yapar.

Anket formu hazırlandıktan sonra hangi adımlar gelir?

Anket formu kesinleştikten sonra sıradaki adımlar formun tez önerisine eklenmesi, etik kurul ve kurum izinlerinin tamamlanması, uygulama, veri girişi ve yöntem bölümünde raporlamadır. Formun son hâli tezin ekler bölümüne konur. Onaydan sonra formda değişiklik gerekirse etik kurula yeniden başvurmak gerekebilir; bu yüzden pilot sonrası düzeltmeler başvurudan önce bitirilmelidir.

Tez önerisi aşaması formun ilk resmî sınavıdır. Pek çok enstitünün tez öneri formunda veri toplama aracını ve etik kurul gerekip gerekmediğini soran alanlar bulunur. Anket formunun taslağını öneriye eklemek, tez izleme komitesinin veya anabilim dalı kurulunun yöntemi somut olarak değerlendirmesini sağlar. Bu alanların nasıl doldurulacağı tez öneri formu nasıl doldurulur yazısında adım adım anlatılıyor.

Uygulama tamamlandığında yöntem bölümünde genellikle şu bilgiler raporlanır:

• Formun bölümleri ve her bölümdeki madde sayısı

• Kullanılan ölçeklerin kaynağı, Türkçe uyarlaması ve izin bilgisi

• Pilot uygulamanın katılımcı sayısı ve yapılan düzeltmeler

• Her ölçek ve alt boyut için Cronbach alfa değeri

• Etik kurulun adı, karar tarihi ve sayısı

• Uygulamanın yüz yüze mi çevrim içi mi yapıldığı ve tarih aralığı

Veri girişi aşamasında puanlama anahtarı yol gösterir. Ters maddelerin ters puanlandığı, boş bırakılan maddelerin nasıl ele alındığı ve geçersiz sayılan formların ölçütü yöntem bölümünde yazılır. Bu kararlar analiz öncesinde verilmeli ve tüm formlara aynı biçimde uygulanmalıdır.

Uygulama süresince ham verileri, onam kayıtlarını ve formun onaylanan sürümünü tek bir klasörde saklamak, tez savunmasında ve ileride bir dergi başvurusunda istenebilecek belgelere hızla ulaşmayı sağlar.

Formu kesinleştirmeden önce danışmanınızla son bir okuma yapmak ve enstitünüzün güncel tez yazım kılavuzunu kontrol etmek yararlıdır. Ek numaralandırması, etik kurul formları ve kurum izni süreçleri dönem içinde değişebilir. Lisansüstü başvuru ve enstitü takvimlerini Mezun Kampüsü'nün Tarihler sayfasından izleyebilirsiniz.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim: Hazır ölçeği izinle kullandı

Selim, eğitim yönetimi alanında tezli yüksek lisans yapıyor ve öğretmenlerin örgütsel bağlılığını ölçmek istiyor. Literatür taramasında kavramın Türkçeye uyarlanmış bir ölçeğini buldu. Ölçeği formuna eklemeden önce uyarlamayı yapan araştırmacıya e-postayla yazdı ve yazılı izin aldı. İzin yazısını etik kurul başvurusuna ve tezin eklerine koydu. Ölçek maddelerinin ifadesini değiştirmedi; yalnızca formun başına kendi demografik sorularını ekledi. Pilot uygulamada ölçeğin alfa değerini kendi örneklemi için yeniden hesapladı ve yöntem bölümünde uyarlama çalışmasındaki değerle yan yana raporladı. İzin yazışmasını da tezden üreteceği makale için ayrı bir klasörde sakladı.

Zeynep: Kendi formunu geliştirdi

Zeynep, hemşirelik alanında doktora yapıyor ve yeni bir klinik uygulamaya yönelik tutumları ölçmek istiyor. Literatürde uygun bir ölçek bulamadı. Önce görüşme notlarından ve literatürden geniş bir madde havuzu çıkardı. Taslak maddeleri danışmanı ve alanında çalışan uzmanlarla gözden geçirdi, anlaşılmayan ifadeleri sadeleştirdi. Pilot uygulamayı kırkın üzerinde hemşireyle yaptı ve doldurma süresini kaydetti. Asıl uygulamada açımlayıcı faktör analizi için örneklemini madde sayısına göre planladı. Faktör yükü düşük kalan maddeleri gerekçesiyle formdan çıkardı ve süreci yöntem bölümünde adım adım anlattı. Uzmanların önerilerini ve yapılan değişiklikleri gösteren tabloyu tezin eklerine koydu.

Mert: Çevrim içi anketi KVKK'ya göre düzenledi

Mert, işletme alanında tezli yüksek lisans öğrencisi ve bir sektördeki çalışanlara çevrim içi anket uygulayacak. İlk taslağında katılımcıların ad soyad ve e-posta adresini istiyordu. Danışmanı bu bilgilerin analizde kullanılmayacağını hatırlattı. Mert kimlik bilgilerini formdan çıkardı, formun ilk sayfasına araştırmanın amacını, veriyi kimin işleyeceğini ve katılımcının haklarını anlatan bir açıklama ekledi. Katılımcı onay kutusunu işaretlemeden sorulara geçilemeyecek biçimde ayarladı. Etik kurul onayı geldikten sonra bağlantıyı paylaştı ve verileri yalnızca kendi erişebildiği bir klasörde sakladı. Veri saklama planını etik başvuru formunda da aynı biçimde açıklamıştı.

Elif: Düşük alfayı ters maddelerde buldu

Elif, psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında tezli yüksek lisans yapıyor. Pilot uygulamada ölçeklerinden birinin alfa değeri beklediğinden düşük çıktı. Maddeleri çıkarmadan önce puanlama anahtarına döndü ve olumsuz yazılmış dört maddeyi ters puanlamadığını fark etti. Ters puanlamadan sonra değer belirgin biçimde yükseldi. Elif bu deneyimden sonra puanlama anahtarını formun yanında ayrı bir belge olarak tuttu ve veri girişi yapan herkesle paylaştı. Yöntem bölümüne hangi maddelerin ters puanlandığını yazdı. Tez savunmasında jüri güvenirlik değerini sorduğunda bu belgeyle kısa ve net bir cevap verebildi.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Tezli yüksek lisans ve doktora programlarını Atlas üzerinden alan ve enstitü bazında karşılaştırabilir, enstitülerin tez ve etik kurul duyurularını Duyurular bölümünden izleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilirsiniz.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik, tez için anket formu hazırlama süreci hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya istatistiksel danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda YÖK'ün Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (28 Ağustos 2025 değişikliği), 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve TR Dizin dergi değerlendirme kriterleri esas alınmıştır. Metindeki örneklem, güvenirlik ve faktör analizi değerleri yöntem literatüründe sık anılan ölçütlerdir, bağlayıcı eşik değildir. Mevzuat, enstitü tez yazım kılavuzları ve etik kurul uygulamaları zaman içinde değişebilir; üniversiteler arasında farklılık gösterebilir. Formu uygulamadan önce danışmanınızla birlikte enstitünüzün ve etik kurulunuzun güncel açıklamalarını kontrol etmeniz önerilir.