AKTS Nedir? Kredi ve AKTS Farkı, Kaç Saate Karşılık Gelir?

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme — AKTS'nin lisansüstü eğitimdeki yeri ve yazının kapsamı

• Bölüm 1 — AKTS nedir ve neyi ölçer?

• Bölüm 2 — Kredi ile AKTS arasındaki fark nedir?

• Bölüm 3 — Kredi ve AKTS nasıl hesaplanır?

• Bölüm 4 — Bir AKTS kaç saate karşılık gelir?

• Bölüm 5 — Lisansüstü programlarda kaç AKTS isteniyor?

• Bölüm 6 — Başka kurumda alınan AKTS sayılır mı?

• Bölüm 7 — Sık karıştırılan bir nokta

• Bölüm 8 — Sonraki adımlar için yol haritası

• Sayısal Manzara — üç grup hâlinde on iki veri kartı

• Gerçek Hayattan Örnekler — dört temsili senaryo

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

AKTS, bir dersin öğrenciye yüklediği toplam çalışma süresini gösteren kredi ölçüsüdür. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde Avrupa Kredi Transfer Sistemi olarak tanımlanır. Avrupa Komisyonu'nun 2015 tarihli ECTS Users' Guide belgesine göre tam zamanlı bir akademik yıl 60 AKTS'ye, bir AKTS ise 25 ila 30 saatlik çalışmaya karşılık gelir. Yerel kredi ise yalnızca haftalık ders saatini sayar.

Bu ayrım kâğıt üzerinde küçük görünür, başvuru ve mezuniyet aşamalarında ise doğrudan sonuç doğurur. Bir aday transkriptinde iki farklı sayı görür: dersin kredisi ve dersin AKTS değeri. Enstitüler mezuniyet kararını her ikisi üzerinden verir, yurt dışındaki kurumlar ise çoğunlukla yalnızca AKTS'ye bakar.

Yazı üç kaynak türüne dayanıyor. Birincisi, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği. İkincisi, Avrupa Komisyonu'nun ECTS Users' Guide belgesi ve Komisyon'un Avrupa Kredi Transfer Sistemi sayfası. Üçüncüsü, Yükseköğretim Kurulu'nun Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden yayımladığı 27 Mart 2026 tarihli bülten.

Türkiye'de lisansüstü eğitim geniş bir kitleyi ilgilendiriyor. Yükseköğretim Kurulu'nun 27 Mart 2026 tarihli bülteninde 2025-2026 öğretim yılı için 330.464 yüksek lisans ve 89.665 doktora öğrencisi kayıtlı görünüyor. Aynı bültende toplam öğrenci sayısı 6.301.434, yükseköğretim kurumu sayısı 208 olarak veriliyor. Mezun Kampüsü bu programların başvuru koşullarını ve takvimlerini tek noktada toplar.

Bir uyarı baştan yapılmalı: yönetmelik asgari eşikleri belirler, üniversite senatoları bu eşiklerin üzerine kendi kurallarını ekleyebilir. Ders başına AKTS değerleri de senato ilkelerine göre hesaplandığı için aynı adı taşıyan iki ders farklı kurumlarda farklı AKTS taşıyabilir. Program bazındaki kesin sayılar için ilgili enstitünün güncel ders planı kontrol edilmelidir.

AKTS nedir ve neyi ölçer?

AKTS, Avrupa Kredi Transfer Sistemi'nin Türkçe kısaltmasıdır ve bir dersi tamamlamak için gereken toplam öğrenci iş yükünü sayısal olarak ifade eder. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 3 üncü maddesinde kısaltma bu şekilde açılır. Ölçü, derse girilen saati değil, dersle ilgili yapılan her işi kapsar.

Öğrenci iş yükü, bir dersin öğrenim kazanımlarına ulaşmak için öğrencinin ders saatleri dışındaki çalışmalar dahil harcadığı toplam süredir. Bu tanım AKTS'yi geleneksel kredi anlayışından ayıran asıl noktadır. Sınıfta geçirilen sürenin yanına okuma, ödev, laboratuvar hazırlığı, sunum, proje ve sınav hazırlığı da eklenir.

Bir dersin AKTS değerini oluşturan başlıca çalışma türleri şunlardır:

• Teorik ders saatleri ve varsa uygulama ya da laboratuvar saatleri

• Derse hazırlık, kaynak okuma ve not çıkarma süresi

• Ödev, rapor ve sunum hazırlığı için ayrılan süre

• Ara sınav ve dönem sonu sınavına hazırlık süresi

• Saha çalışması, staj ya da proje gibi ders kapsamındaki uygulamalar

Sistemin kaynağı Bologna Süreci'dir. Avrupa Yükseköğretim Alanı'nın kendi kayıtlarına göre yapıya 49 ülke üyedir ve Türkiye 2001 yılında katılmıştır. Ortak bir kredi ölçeğinin amacı, farklı ülkelerdeki derslerin birbiriyle karşılaştırılabilmesi ve bir kurumda tamamlanan çalışmanın başka bir kurumda tanınabilmesidir.

İngilizce kaynaklarda aynı sistem ECTS kısaltmasıyla geçer. Avrupa Komisyonu'nun ECTS sayfasında sistem, çalışmaları ve dersleri daha şeffaf hâle getiren bir araç olarak tanımlanır. Türkçe belgelerde AKTS, uluslararası yazışmalarda ise ECTS kullanılır; ikisi aynı ölçeği anlatır.

Kredi ile AKTS arasındaki fark nedir?

Yerel kredi dersin haftalık saatini ölçer, AKTS ise dersin öğrenciye yüklediği toplam çalışmayı ölçer. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 34 üncü maddesi iki hesabı ayrı fıkralarda tanımlar. Aynı ders bu nedenle transkriptte iki farklı sayı taşır ve bu sayıların birbirine eşit çıkması beklenmez.

Farkın pratik sonucu şudur: haftada üç saat işlenen iki ders aynı yerel krediye sahip olabilir, ancak biri haftada beş saat ek okuma gerektiriyorsa AKTS değeri daha yüksek olur. Yerel kredi sınıf içindeki zamanı, AKTS ise sınıf dışındaki zamanı da kapsar.

Tabloda görülen üçüncü sütun önemlidir. Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre tezli yüksek lisans programında seminer dersi ve tez çalışması kredisizdir ve başarılı ya da başarısız olarak değerlendirilir. Bu çalışmalar yerel kredi toplamına girmez, buna karşılık programın toplam AKTS kredisi içinde yer alır.

Lisansüstü eğitimin genel çerçevesi, programların düzeyi ve derece yapısı ayrı bir konudur; lisansüstü eğitimin genel işleyişi yazısında bütünüyle ele alınmıştır. AKTS bu çerçevenin ölçü birimidir, kendisi bir derece ya da program türü değildir.

Kredi ve AKTS nasıl hesaplanır?

Yerel kredi sabit bir formülle, AKTS ise iş yükü tahminiyle hesaplanır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrası iki yöntemi arka arkaya tanımlar. Formül tüm yükseköğretim kurumlarında aynıdır; AKTS hesabında ise çerçeveyi yönetmelik çizer, sayıyı senato belirler.

Yerel kredi hesabı yönetmelikte şu cümleyle kurulur:

Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile haftalık uygulama veya laboratuvar saatinin yarısının toplamıdır.

— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, madde 34, 20 Nisan 2016

Cümle sade bir toplama işlemi anlatır. Haftada üç saat teorik ve iki saat laboratuvarı olan bir ders için hesap, üç saatin tamamı ile iki saatin yarısının toplamıdır; sonuç dört kredidir. Uygulama saatinin yarım sayılması, uygulamanın öğrenciye teorik ders kadar hazırlık yüklemediği varsayımına dayanır.

AKTS hesabı ise aynı fıkranın ikinci bendinde farklı bir mantıkla kurulur. Yönetmelik, dersin öğrenim kazanımlarının, açıkça belirlenmiş teorik ya da uygulamalı ders saatlerinin ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetlerin gerektirdiği çalışma saatlerinin birlikte dikkate alınmasını ister. Hesap, yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde yapılır.

Aynı fıkra, hesabın Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi'ne göre belirlenen kredi aralığı ile öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yapılmasını öngörür. Uygulamada enstitüler ders bilgi paketlerinde her faaliyet için saat tahmini yayımlar ve toplam saati AKTS'ye çevirir. Bu tahminler dönemsel olarak güncellenebildiği için bir dersin AKTS değeri yıllar içinde değişebilir; güncel değer ilgili enstitünün ders kataloğundan teyit edilmelidir.

Bir AKTS kaç saate karşılık gelir?

Avrupa Komisyonu'nun 2015 tarihli ECTS Users' Guide belgesine göre bir kredi 25 ila 30 saatlik çalışmaya karşılık gelir. Aynı belgede tam zamanlı bir akademik yılın iş yükü 1.500 ila 1.800 saat aralığında verilir ve bu yıla 60 kredi ayrılır. Aralığın alt ve üst sınırı kurumdan kuruma değişebilir.

Belgenin kredi tanımı şu cümleyle kurulur: tam zamanlı bir akademik yılın öğrenim kazanımlarına ve buna bağlı iş yüküne 60 AKTS kredisi tahsis edilir. Türkiye'deki karşılığı, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin bir eğitim-öğretim dönemini en az 60 AKTS olarak tanımlamasıdır.

Bir dersin saat karşılığını kabaca görmek isteyen aday şu sırayı izleyebilir:

1. Enstitünün ders bilgi paketinden dersin AKTS değerini bulun.

2. Bu değeri 25 ile çarparak alt sınırı hesaplayın.

3. Aynı değeri 30 ile çarparak üst sınırı hesaplayın.

4. Çıkan aralığı dönemdeki hafta sayısına bölerek haftalık çalışma tahminine ulaşın.

5. Sonucu kendi ders programınızla karşılaştırıp gerçekçi olup olmadığını değerlendirin.

Hesabın sonucu bir tahmindir, taahhüt değildir. Avrupa Komisyonu belgesinde de oranın tipik iş yükünü anlattığı, bireysel öğrenciler için gerçek sürelerin değişebileceği belirtilir. Hazırlık düzeyi yüksek bir öğrenci aynı dersi daha kısa sürede tamamlayabilir.

Yine de aralık, tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışmayı ayırt etmekte işe yarar. Bir yarıyılda 30 AKTS'lik ders alan öğrencinin haftalık yükü ile 15 AKTS'lik ders alan öğrencinin yükü belirgin biçimde farklıdır. Ders yükünü işe ya da başka yükümlülüklere göre planlamak isteyen adaylar için tezsiz yüksek lisans programlarının ders yapısı karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır.

Lisansüstü programlarda kaç AKTS isteniyor?

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği her program türü için asgari ders sayısı, asgari yerel kredi ve asgari toplam AKTS eşiği tanımlar. Tezli yüksek lisansta toplam eşik en az 120 AKTS, tezsiz yüksek lisansta en az 60 AKTS, doktorada kabul yoluna göre en az 240 veya 300 AKTS'dir. Üniversiteler bu eşiklerin üzerine çıkabilir.

Tabloda dikkat çeken nokta, ders sayısı ile AKTS arasındaki oransızlıktır. Tezli yüksek lisansta yedi ders için 21 kredi yeterken toplam eşik 120 AKTS'dir. Aradaki farkı tez çalışması doldurur; tez kredisiz sayıldığı hâlde toplam AKTS içinde önemli bir paya sahiptir.

Yönetmeliğin 6 ncı maddesi ayrıca tezli yüksek lisans programının bir eğitim-öğretim döneminin 60 AKTS kredisinden az olmamasını ve seminer dersi dahil en az sekiz dersten oluşmasını öngörür. Aynı dönem kuralı 15 inci ve 24 üncü maddelerde doktora ve sanatta yeterlik için de tekrarlanır.

Lisans derecesiyle doğrudan doktoraya kabul edilen adaylarda eşik 300 AKTS'ye çıkar ve ders sayısı on dörde yükselir. Bu yolun koşulları ve kimlerin başvurabildiği bütünleşik doktora programının işleyişi yazısında ayrıntılı biçimde anlatılmıştır.

Başka kurumda alınan AKTS sayılır mı?

Başka bir yükseköğretim kurumunda alınan derslerin sayılması mümkündür, ancak karar otomatik değildir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 31 inci maddesi özel öğrenci olarak alınan derslerin muafiyet işlemlerini enstitü anabilim dalı başkanlığına bırakır. Koşulları yükseköğretim kurumlarının senatoları belirler ve uygulama kurumdan kuruma değişebilir.

Yatay geçiş ayrı bir yoldur. Yönetmeliğin 32 nci maddesine göre başka bir enstitü anabilim dalında ya da başka bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programında en az bir yarıyılı tamamlamış başarılı öğrenci, eşdeğer diploma programına yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir. Kabul koşulları yine senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.

Yurt dışında alınan dersler söz konusu olduğunda AKTS'nin ortak ölçek olması işi kolaylaştırır. Avrupa Yükseköğretim Alanı'na üye 49 ülkede aynı ölçeğin kullanılması, bir dersin yükünün karşılaştırılabilmesini sağlar. Buna karşılık ölçeğin ortak olması, dersin otomatik sayılacağı anlamına gelmez; içerik eşleşmesi ayrıca değerlendirilir.

Uzaktan öğretim programlarında durum biraz daha merkezîdir. Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ile kredi ve AKTS kredi miktarları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Kurum içi ve kurumlar arası geçişlerin nasıl işlediğini merak eden adaylar yatay geçiş başvurusunun adımları yazısından süreci bütün olarak takip edebilir.

Sık karıştırılan bir nokta

AKTS bir başarı ölçüsü değil, bir hacim ölçüsüdür. Yüksek AKTS'li ders daha değerli ya da daha zor değildir; yalnızca daha fazla çalışma gerektirir. Notla ilgisi yoktur ve not ortalamasına doğrudan girmez. Bu karışıklık, iki sayının transkriptte yan yana durmasından kaynaklanır.

Karışıklığın ikinci kaynağı, AKTS'nin bazen ALES gibi bir başvuru ölçütüyle aynı kefeye konmasıdır. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan ALES bir giriş sınavıdır ve adayın başvuru aşamasındaki sıralamasını etkiler. AKTS ise kayıttan sonra devreye girer ve mezuniyet için tamamlanması gereken yükü tanımlar.

Adayların sıkça karıştırdığı başlıca noktalar şunlardır:

• AKTS ile not ortalaması aynı şey sanılır; AKTS yükü, not ortalaması başarıyı gösterir.

• Yerel kredi ile AKTS'nin eşit olması beklenir; iki hesap farklı yöntemlere dayanır.

• Kredisiz derslerin toplam AKTS'ye katkısı olmadığı düşünülür; seminer ve tez kredisizdir fakat AKTS taşır.

• Aynı adlı dersin her üniversitede aynı AKTS'yi taşıdığı varsayılır; değer senato ilkelerine göre değişebilir.

• AKTS'nin başvuru puanını etkilediği sanılır; başvuru ölçütleri programın kendi ilanında tanımlanır.

Bir başka karışıklık farklı alandan gelen adaylarda görülür. Bilimsel hazırlık programında alınan dersler, yönetmeliğin 30 uncu maddesine göre ilgili lisansüstü programı tamamlamak için gerekli görülen derslerin yerine geçmez. Bu derslerin yükü ayrı yürür ve bilimsel hazırlık programının işleyişi yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Sonraki adımlar için yol haritası

AKTS'yi anlamak tek başına bir karar üretmez; sayının başvuru planına dönüşmesi gerekir. Aday, hedeflediği programın toplam AKTS eşiğini, yarıyıl başına düşen yükü ve kendi haftalık çalışma kapasitesini yan yana koyduğunda gerçekçi bir takvim kurabilir. Bu üç bilgi programın kendi ders planında ve enstitü yönergesinde bulunur.

Sıralama şu şekilde kurulabilir. Önce hedef programın ders planı incelenir ve zorunlu ile seçmeli derslerin AKTS dağılımı çıkarılır. Ardından yarıyıl başına kaç AKTS alınacağı belirlenir. Son olarak tez ya da dönem projesi aşamasının hangi yarıyılda başladığı not edilir.

• Hedef programın ders bilgi paketini açıp toplam AKTS eşiğini not edin.

• Zorunlu ve seçmeli derslerin AKTS dağılımını yarıyıllara göre çıkarın.

• Haftalık çalışma kapasitenizi 25–30 saatlik aralığa göre hesaplayın.

• Daha önce aldığınız derslerin transkript bilgilerini eksiksiz derleyin.

• Ders saydırma talebiniz varsa ilgili enstitünün yönergesini okuyun.

• Başvuru ilanındaki ders yükü koşullarını güncel tarihiyle birlikte kaydedin.

Kontrol listesinin son maddesi önemlidir. Yönetmelik asgari eşikleri belirler, üniversite senatoları ise ders planlarını dönem dönem günceller. Bir programın toplam AKTS'si aynı kalsa bile derslerin dağılımı değişebilir; kayıt öncesinde ilgili enstitünün güncel ilanından teyit alınması yerinde olur.

Yurt dışında alınmış bir diplomayla başvuru düşünülüyorsa süreç ayrı bir hat izler. Tanıma ve denklik işlemleri AKTS hesabından bağımsız yürür ve kendi takvimi vardır; yurt dışı diploma denklik süreci yazısı bu hattı adım adım açıklar. İki süreci aynı anda planlamak, başvuru dönemine yetişme ihtimalini artırabilir.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim — transkriptteki iki sayıyı çözmek

Selim tezli yüksek lisans başvurusu hazırlarken lisans transkriptinde her dersin yanında iki farklı sayı gördü. Kredi sütununda 3, AKTS sütununda 6 yazan bir ders onu şaşırttı. Ders bilgi paketini açtığında dersin haftada üç saat teorik işlendiğini, buna karşılık haftalık dört saatlik okuma ve bir proje ödevi öngörüldüğünü fark etti. İki sayının farklı şeyler ölçtüğünü anlayınca başvuru formundaki ders yükü alanını doğru doldurabildi. Enstitüye yazdığı bilgi notunda hem kredi hem AKTS toplamını ayrı ayrı belirtti.

Zeynep — yarıyıl yükünü işine göre planlamak

Zeynep tam zamanlı çalışırken tezli yüksek lisans yapmayı düşünüyor. Programın bir eğitim-öğretim dönemi için 60 AKTS öngördüğünü gördüğünde haftalık çalışma tahminini hesapladı. 30 AKTS'lik bir yarıyılın 25–30 saatlik aralığa göre yaklaşık 750 ila 900 saatlik çalışma anlamına geldiğini buldu. Bu yükün iş temposuyla örtüşmediğini düşünerek ilk yarıyılda daha az ders almayı ve programı daha uzun sürede tamamlamayı değerlendirdi. Enstitünün yarıyıl başına asgari ders yükü kuralı olup olmadığını danışmanına sormayı planladı.

Mert — özel öğrenci olarak alınan dersler

Mert doktora programına başlamadan önce başka bir üniversitede özel öğrenci olarak iki ders aldı ve ikisinde de başarılı oldu. Kayıt olduğu programda bu derslerin sayılmasını istedi. Enstitü, muafiyet işlemlerinin anabilim dalı başkanlığı tarafından yürütüldüğünü ve değerlendirmenin ders içeriği ile yükü üzerinden yapılacağını bildirdi. Mert iki dersin AKTS değerlerini, haftalık saatlerini ve içerik dökümünü içeren onaylı belgeleri hazırladı. Sonucun kurumun kendi yönergesine bağlı olduğunu bildiği için alternatif olarak o dersleri yeniden alma ihtimalini de planına ekledi.

Elif — yurt dışı değişim dersinin karşılığı

Elif yüksek lisans sırasında bir dönem yurt dışında ders aldı ve dönüşte derslerin programına sayılmasını talep etti. Aldığı belgede derslerin AKTS değerleri yazılıydı ve toplam 30 AKTS'ye ulaşıyordu. Enstitü, ortak ölçeğin karşılaştırmayı kolaylaştırdığını fakat içerik eşleşmesinin ayrıca değerlendirileceğini belirtti. Elif derslerin öğrenim kazanımlarını kendi programındaki zorunlu derslerle karşılaştıran bir tablo hazırlayarak başvurusunu destekledi. Değerlendirme ölçütlerinin kuruma göre değişebildiğini bildiği için başvurusunu dönem başında yaptı.

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Adaylar Atlas üzerinden programların ders yapısını ve düzeyini inceleyip karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Kredi ve AKTS gibi program yapısına ilişkin ayrıntılar programların kendi sayfalarında görülebilir.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki ya da mali danışmanlık niteliği taşımaz. Metindeki kredi ve AKTS eşikleri, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin yazının hazırlandığı tarihteki metnine dayanmaktadır. Mevzuat hükümleri zaman içinde değişebilir; yönetmeliğin 34 üncü maddesi AKTS hesabını yükseköğretim kurumlarının senatolarının belirlediği ilkelere bıraktığı için uygulama üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir. Program ders planları, yarıyıl ders yükü sınırları, muafiyet ve yatay geçiş koşulları dönemsel olarak güncellenebilir. Adayların başvuru ve kayıt kararlarını vermeden önce ilgili üniversitenin ve enstitünün güncel ilanlarını ile Yükseköğretim Kurulu'nun resmî açıklamalarını kontrol etmeleri önerilir. Son kontrol tarihi: 14 Eylül 2026.