ALES'e Kimler Girebilir? Son Sınıf Öğrencisi Girebilir Mi?

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme — Konunun çerçevesi ve kaynak yaklaşımı

• Bölüm 1: ALES'e kimler girebilir? — Üç başvuru grubunun tanımı

• Bölüm 2: Son sınıf öğrencisi girebilir mi? — Durumlara göre karşılaştırma tablosu

• Bölüm 3: Uyruk ve özel durumlar — Yabancı uyruklular, askerlik ve diğer haller

• Bölüm 4: Engelli ve sağlık sorunu olan adaylar — Sınav uygulamaları

• Bölüm 5: ALES şartının aranmadığı haller — Muafiyet tablosu

• Bölüm 6: ALES puanı nerelerde kullanılıyor? — Kullanım alanları ve geçerlilik

• Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta — Sınava girmek ile puanı kullanmak arasındaki fark

• Bölüm 8: Başvuru öncesi yol haritası — Takvim ve sonraki adımlar

• Gerçek Hayattan Örnekler — Dört temsilî senaryo

• Sıkça Sorulan Sorular — On bir soru ve yanıt

• Kaynakça — Kullanılan tüm kaynaklar

• Yasal Bilgilendirme — Kapsam ve sorumluluk notu

Genel Bilgilendirme

ALES'e kimler girebilir sorusu, akademik kariyer düşünen adayların ilk sorduğu şeylerden biri. Sorunun arkasında genellikle daha spesifik bir merak var: son sınıftayken sınava girmek mümkün mü, yoksa diplomayı beklemek mi gerekiyor?

Bu yazı beş soruya odaklanıyor. Sınava hangi gruplar başvurabiliyor, son sınıf öğrencilerinin durumu nedir, uyruk ve özel durumlarda nasıl bir yol izleniyor, ALES şartının aranmadığı haller hangileri ve alınan puan nerelerde kullanılıyor?

Yanıtlar ÖSYM'nin 2026-ALES Başvuru Kılavuzundan, ÖSYM'nin sınav dönemine ilişkin resmî duyurularından, 20 Nisan 2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinden ve ÖSYM Başkanlığının sınav öncesinde paylaştığı katılım verilerinden derlendi.

Sayısal görünüm kartlarındaki katılım verileri 2026 yılının ikinci ALES oturumuna ait. Bu veriler her oturumda değişiyor; dolayısıyla farklı bir dönem için farklı sayılar geçerli olur.

Bir noktayı baştan belirtmek gerekiyor: sınav takvimi ve uygulama ayrıntıları ÖSYM tarafından güncellenebiliyor. Nitekim 2026 yılında ikinci oturumun tarihi kılavuzda ilan edilenden farklı bir güne alındı ve sonuçlar planlanandan önce açıklandı. Bu nedenle aşağıdaki tarihler yalnızca yön gösterici; bağlayıcı olan ÖSYM'nin güncel duyuruları.

Bölüm 1: ALES'e kimler girebilir?

ALES’e kimler girebilir sorusunun kısa cevabı şudur: bir lisans programından mezun olabilecek durumda bulunanlar, lisans programını bitirenler ve denklik belgesi almış olmak kaydıyla yurt dışında lisans eğitimi görmüş olanlar sınava başvurabilir (ÖSYM, 2026-ALES Başvuru Kılavuzu). “ALES kimler girebilir?”, “alese kimler girebilir?” ya da “ALES sınavına kimler başvurabilir?” diye soran her aday için ölçüt aynıdır: başvuru hakkı yaşa ya da bölüme değil, lisans düzeyindeki eğitime bağlanmıştır. Askerlik görevini yapmakta olan adaylar ile ceza infaz kurumunda bulunan adaylar da sınava girebilir; bu adaylar kılavuzdaki özel usullerle başvurur.

Kılavuz bu soruyu tek cümlede yanıtlıyor: sınava, bir lisans programından mezun olabilecek durumda bulunanlar, lisans programını bitirenler ile denklik belgesi almış olmak kaydıyla yurt dışında lisans eğitimi görmüş olanlar başvurabilir.

Üç grubun ortak noktası lisans düzeyi. ALES bir lisansüstü giriş sınavı olduğu için başvuru zemini lisans eğitimine bağlanmış durumda. Ön lisans mezuniyeti veya lise mezuniyeti tek başına başvuru hakkı vermiyor.

Birinci gruptaki "mezun olabilecek durumda bulunanlar" ifadesi, son sınıf öğrencilerini kapsıyor. Bu ifade ÖSYM'nin sınav dönemine ilişkin resmî açıklamalarında da aynen kullanılıyor; 2026 yılının ikinci oturumu duyurulurken başvuran adaylar da tam olarak bu üç grupla tanımlandı.

Üçüncü grup için ek bir belge koşulu var: yurt dışında lisans eğitimi görmüş olanların denklik belgesine sahip olması gerekiyor. Denklik işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yürütülüyor ve başvuru öncesinde tamamlanmış olması bekleniyor.

ALES Kaç Soru, Kaç Dakika? Sınavın Yapısı

ALES sınavı nedir? ALES, açılımı Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı olan ve ÖSYM tarafından yapılan merkezî bir sınavdır; lisansüstü programlara başvuruda ve akademik kadro başvurularında kullanılır. ALES açılımı, sınavın bu iki işlevini de adında taşır. Sınavın genel çerçevesi ALES sınavı rehberinde ayrıntılı olarak ele alınır.

“ALES kaç soru kaç dakika?” ya da kısaca “ALES kaç soru kaç dk?” sorusunun cevabı, 2026-ALES Başvuru Kılavuzu’na göre 100 soru ve 150 dakikadır. ALES kaç dk sürer diye bakan adaylar için ALES süresi, tek oturumda 150 dakika (2,5 saat) olarak uygulanır. ALES kaç soru sorusunun cevabı ise 50 sayısal + 50 sözel = 100 sorudur.

Sürenin bölümler arasında nasıl kullanılabileceği ALES kaç dakika ve kaç sorudan oluşur yazısında, testlerde çıkan konular ise ALES konuları listesinde anlatılır.

Bölüm 2: Son sınıf öğrencisi girebilir mi?

Kısa cevap evet. Son sınıfta olan ve mezun olabilecek durumda bulunan öğrenciler ALES'e başvurabiliyor. Aşağıdaki tabloda karşılaştırılan ölçütler şunlar: adayın durumu, sınava başvurup başvuramayacağı ve puanı lisansüstü başvuruda kullanabilmesi için gereken ek koşul.

Tablonun üçüncü sütunu neden önemli? Çünkü kılavuz sınava girme hakkını tanımlarken, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği yüksek lisans başvurusu için lisans diplomasını ayrı bir koşul olarak arıyor. Son sınıf öğrencisi sınava girip puanını alabiliyor; bu puanı kullanacağı başvuru döneminde ise mezuniyet durumunun sağlanmış olması gerekiyor.

Kılavuzda ayrıca şu uyarı yer alıyor: sınava girme hakkı olmadığı hâlde sınava giren adayın ilgili sınav sonuçlarının geçerliliği bulunmuyor. Bu nedenle başvuru öncesinde kendi durumunun hangi gruba girdiğini netleştirmek gerekiyor.

Son sınıfta sınava giren adaylar, puanı kullanacakları lisansüstü başvuruda mezuniyetlerini belgelemek durumundadır. Enstitüler bu aşamada genellikle diploma ya da diploma henüz düzenlenmediyse mezuniyet belgesi ister; hangi belgenin kabul edildiği programın başvuru ilanında yazar. Mezuniyet durum belgesi arayan adaylar, e-Devlet mezuniyet belgesi olarak bilinen barkodlu çıktıyı, mezuniyet kaydı üniversite tarafından sisteme işlendikten sonra Yükseköğretim Kurulu’nun “Yükseköğretim Mezun Belgesi Sorgulama” hizmetinden alabilir. Adımlar e-Devlet mezuniyet belgesi nasıl alınır rehberinde sırasıyla anlatılır.

Bölüm 3: Uyruk ve özel durumlar

Başvuru yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarıyla sınırlı değil. Aday başvuru formunda uyruk alanı; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, Mavi Kart sahipleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti uyruklular, yabancı uyruklular ve Türk soylu yabancıların çalışma haklarına ilişkin 2527 sayılı Kanun kapsamında bulunanlar olarak ayrılmış durumda.

Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası bulunmayan adaylar için ayrı bir yol tanımlanmış. Bu adaylar, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün Merkezî Nüfus İdaresi Sisteminden alınan ve dokuz ile başlayan Yabancı Uyruklu Numarasını kullanıyor; sistemde numarası bulunmayanlar ÖSYM üzerinden bu numarayı edinebiliyor.

Özel durumlar da düzenlenmiş. Başvuru döneminde yurt dışında bulunanlar, askerlik görevini yapmakta olanlar ve ceza infaz kurumunda bulunan adaylar için ayrı başvuru usulleri tanımlanmış. Nitekim 2026 yılının ikinci oturumunda ceza infaz kurumlarında sınava uygun hâle getirilen 57 bina kullanıldı.

Bir muafiyet de bulunuyor: ÖSYM Yönetim Kurulunun kararı gereği şehit eşi, şehit çocuğu, gazi, gazi eşi ve gazi çocuklarından başvuru hizmeti ücreti ile sınav ücreti alınmıyor. Aynı oturumda bu haktan 1.268 aday yararlandı.

Aday: Lisansı yurt dışında bitirdim. ALES'e girebilir miyim?
Danışma görevlisi: Kılavuz, denklik belgesi almış olmak kaydıyla yurt dışında lisans eğitimi görenlerin başvurabileceğini söylüyor. Belgeniz hazır mı?
Aday: Süreç devam ediyor. Belgeyi başvurudan sonra da getirebilir miyim?
Danışma görevlisi: Kılavuzda, sınava girme hakkı olmadığı hâlde girenlerin sonuçlarının geçerli olmayacağı yazıyor. Bu nedenle başvuru öncesinde durumunuzu netleştirmeniz daha güvenli olur.

Bölüm 4: Engelli ve sağlık sorunu olan adaylar

Engeli veya sağlık sorunu bulunan adaylar için kılavuzda ayrı bir bölüm bulunuyor ve uygulamalar tek tek tanımlanmış.

Bazı durumlar için rapor göndermeye gerek duyulmuyor. Sınava yalnızca ilaç, sargı bezi, koltuk değneği, atel, yürüteç, baston, boyunluk, korse, alçı, bandaj, dizlik, göz damlası veya astım pompası gibi araçlarla girmek isteyen ve bunun dışında farklı bir talebi olmayan adaylar, sınav binası girişinde kontrol edilmek kaydıyla giriş belgelerinde yazan salonda sınava girebiliyor.

Daha kapsamlı talepler için Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hastanelerden alınmış ve e-rapor sisteminde kayıtlı bir rapor aranıyor. Talep hâlinde sunulabilen uygulamalar arasında okuyucu veya işaretleyici yardımı, büyük punto basılı soru kitapçığı, ek süre, tekli salonda sınava alınma ve zemin katta ya da asansörlü binada sınava alınma bulunuyor.

Ek süre otuz dakika olarak tanımlanmış ve hangi tanılarda verileceği kılavuzda ayrıntılı biçimde sayılmış. 2026 yılının ikinci oturumuna 643 engelli adayın katılacağı ÖSYM tarafından duyuruldu.

Dikkat Edilmesi Faydalı Nokta

Engelli sınav uygulamalarından yararlanmak isteyen adayların taleplerini başvuru süresi içinde iletmesi gerekiyor. Kılavuz, başvuru tamamlandıktan sonra engeli veya sağlık sorunu oluşan adaylar için ayrı bir yol da tanımlıyor: rapor ve talep, sınavın yapılacağı hafta içinde belirli bir güne kadar ÖSYM'ye ulaştırılıyor. Bu tarihler her dönem yeniden ilan edildiği için başvuru öncesinde kılavuzun ilgili bölümünü okumak faydalı olur.

Bölüm 5: ALES şartının aranmadığı haller

Herkesin ALES'e girmesi gerekmiyor. Bazı başvurularda ALES şartı aranmıyor, bazılarında ise kurumun kararına bırakılıyor. Aşağıdaki tabloda karşılaştırılan ölçütler şunlar: adayın veya programın durumu, ALES şartının aranıp aranmadığı ve şartın aranmadığı durumda değerlendirmede ne kullanıldığı.

Muafiyetin anlamını doğru okumak gerekiyor. İlk satırdaki grup için ALES şartı aranmıyor, ancak bu adaylar puansız değerlendirilmiyor; senatonun belirlediği puan hesaplamalara ALES puanı olarak dâhil ediliyor.

ALES Puanı Olmadan Yüksek Lisans Yapılır mı?

ALES puanı olmadan yüksek lisans yapılır mı? Evet, bazı programlarda yapılabilir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, tezsiz yüksek lisans programlarında ALES puanı istenip istenmeyeceğine üniversite senatosunun karar vermesine imkân tanır; yukarıdaki tabloda sayılan konservatuvar ve özel yetenek programları ile doktora ve uzmanlık mezunlarının başvuruları da ALES şartının aranmadığı haller arasındadır. Alessiz yüksek lisans seçeneklerinin büyük bölümü tezsiz programlardan oluşur; uzaktan öğretimle yürütülen tezsiz programlar da bu grupta yer alabilir.

Yüksek lisans için ALES şart mı sorusunun cevabı bu nedenle program türüne bağlıdır: tezli yüksek lisans başvurusunda ALES’ten en az 55 puan aranırken, tezsiz programlarda ALES şartı olmadan yüksek lisans başvurusu mümkün olabilir. Doktora başvurularında genellikle tezli yüksek lisans derecesi arandığı için, akademik kariyer düşünen adayların bu farkı baştan hesaba katması önerilir. Hangi programın ALES’siz kabul verdiği yalnızca o dönemin başvuru ilanından teyit edilebilir; rotaların karşılaştırması ALES olmadan yüksek lisans ve tezsiz program rehberinde yer alır.

Bölüm 6: ALES puanı nerelerde kullanılıyor?

Kılavuz, sınavın kullanım alanlarını üç başlıkta sayıyor: ülkemizde lisansüstü eğitime girişte, yurt dışına lisansüstü eğitim için gönderilecek adayların seçiminde ve teknik öğretmenler için mühendislik tamamlama programlarında.

Lisansüstü tarafında asgari puanlar belirlenmiş durumda. Adayların başvurdukları lisansüstü programın puan türünde en az 55 puan, lisans diplomasıyla doktora programına başvuracaklar için ise en az 80 puan alması gerekiyor. Üniversite senatoları bu puanların üzerinde bir şart arayabiliyor ve ALES puanının yüzde ellisinden az olmamak koşuluyla hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağını adaylara duyuruyor.

Akademik kadrolar ayrı bir başlık. Yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmek için alanındaki puan türünde yüz üzerinden yetmiş puan alan adaylar başarılı sayılıyor. Bu adaylar, ilgili yönetmelikteki genel ve özel şartları taşımaları hâlinde giriş sınavlarına başvurabiliyor. Kurumların akademik yapısını karşılaştırmak isteyenler üniversite sayfalarından başlayabilir.

Bunların dışında yurt içindeki ve yurt dışındaki kurumlar, istedikleri takdirde kendi amaçları doğrultusunda bu sınavın sonuçlarını kullanabiliyor. Ayrıca bazı kamu kurum ve kuruluşları, yurt dışında lisansüstü öğrenim görecek öğrencilere burs verirken sınav sonuçlarından yararlanıyor.

Örnek Hesaplama

Veriler: Kılavuzda sınav sonuçlarının, açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu belirtiliyor. Sürenin başlangıcı sınavın yapıldığı gün değil, sonucun açıklandığı tarih.

İşlem: 2026 yılının ikinci ALES oturumu 2 Ağustos 2026'da uygulandı ve ÖSYM sonuçların 14 Ağustos 2026 tarihinde erişime açıldığını duyurdu. Beş yıllık süre sonuç tarihinden işlediği için bu oturumdan alınan bir puan 14 Ağustos 2031'e kadar kullanılabiliyor. Sınav tarihi esas alınsaydı hesap 2 Ağustos 2031 çıkardı; aradaki on iki günlük fark, beşinci yıla yaklaşan bir başvuruda belirleyici olabilir.

Sonuç: Geçerlilik süresi, elinizdeki sonuç belgesindeki açıklama tarihinden hesaplanır. Başvuru yapılacak dönemin son başvuru tarihi bu aralığın içinde kalmalıdır.

Uyarı: Bu genel bir örnektir. Sonuç açıklama tarihleri her oturumda değişir ve ÖSYM planlanan tarihten önce veya sonra açıklama yapabilir. Ayrıca kurumlar kendi ilanlarında ek koşullar belirleyebilir.

Doktora İçin ALES Puanı Kaç Olmalı?

Doktora için ALES puanı kaç olmalı sorusunun cevabı, adayın hangi dereceyle başvurduğuna göre değişir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’ne göre yüksek lisans derecesiyle yapılan doktora başvurusunda ALES’ten en az 55, lisans derecesiyle yapılan doktora başvurusunda en az 80 puan aranır; senatolar bu asgari puanların üzerinde şart koyabilir. Başvuru koşullarının tamamı doktora başvurusu şartları yazısında, puan eşikleri ise doktora için ALES kaç puan gerekir rehberinde ele alınır.

Akademik kadro başvurularındaki 70 puan eşiğinin nasıl uygulandığı ALES ile akademisyen olmak için kaç puan gerekir yazısında, elinizdeki puanın hangi tarihe kadar kullanılabileceği ise ALES puanı kaç yıl geçerli yazısında örneklerle hesaplanır.

Yüksek Lisans ve Doktorada YDS Şartı

Yüksek lisans için YDS şart mı? Ülke genelinde her yüksek lisans programında zorunlu tutulan bir YDS puanı yoktur; yabancı dil şartı programdan programa değişir. Bazı tezli programlar ve yabancı dilde eğitim veren programlar YDS, YÖKDİL veya eşdeğer bir sınavdan puan isterken bazı programlar kendi yabancı dil yeterlik sınavını yapar; tezsiz programların bir kısmında ise bu şart aranmayabilir. Doktora başvurularında Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, merkezî yabancı dil sınavından en az 55 puan ya da ÖSYM’nin eşdeğerliğini kabul ettiği bir sınavdan muadil puan arar; senatolar daha yüksek puan belirleyebilir. Program bazında istenen puanlar yüksek lisans için YDS kaç puan gerekir yazısında toplanmıştır.

Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta

En yaygın karışıklık, sınava girme hakkıyla puanı kullanma hakkının aynı şey sanılması. Bu iki konu farklı metinlerde düzenlendiği için karışması anlaşılır. ÖSYM kılavuzu sınava kimlerin başvurabileceğini belirliyor ve son sınıf öğrencilerini bu kapsama alıyor. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ise yüksek lisans programına başvurmak için lisans diplomasını ayrı bir koşul olarak arıyor. Yani son sınıfta girilen sınavın puanı geçerli oluyor; o puanla yapılacak başvuruda ise mezuniyetin tamamlanmış olması bekleniyor.

İkinci karışıklık ön lisans mezunlarıyla ilgili. Kılavuzdaki üç grup lisans düzeyine bağlandığı için ön lisans mezuniyeti tek başına başvuru zemini oluşturmuyor. Lisans tamamlama gibi yollarla lisans derecesi elde edildiğinde durum değişebiliyor.

Üçüncü nokta ise sınavın kendisiyle ilgili bir beklentiyi düzeltiyor. Kılavuzda, sınava girmenin ve başarılı olmanın kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuatta yer almayan bir hak vermediği açıkça yazıyor. Puan, başvuru yapabilmenin bir aracı; kabul veya atama sonucunu tek başına doğurmuyor.

Dördüncü olarak Yüksek lisans için yaş sınırı var mı sorusu da ALES başvurusuyla sık karıştırılır. ALES kılavuzunda sayılan üç başvuru grubu yaşa değil eğitim düzeyine bağlanmıştır; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği de öğrenci kabulünde bir yüksek lisans yaş şartı öngörmez. Başvuruda belirleyici olan lisans diploması, ALES puanı ve programın istediği diğer koşullardır. Konunun ayrıntısı 30 yaşından sonra yüksek lisans yapılır mı yazısında ele alınır.

Bölüm 8: Başvuru öncesi yol haritası

Buraya kadar anlatılanların pratik karşılığı birkaç adımda toplanabilir. Bunlar kesin sonuç vaat eden bir sıralama değil; süreci öngörülebilir kılmaya yarayan bir düzen.

İlk adım kendi durumunuzun hangi gruba girdiğini netleştirmek. Son sınıf öğrencisi, mezun ya da denklik belgeli yurt dışı mezunu olmak farklı belge gereksinimleri doğuruyor.

İkinci adım takvimi izlemek. ÖSYM'nin 2026-ALES Başvuru Kılavuzuna göre yılın üçüncü oturumu 29 Kasım 2026'da yapılıyor ve başvurular 7-15 Ekim 2026 tarihleri arasında alınıyor. Geç başvuru günü ise 21 Ekim 2026 olarak ilan edildi. Tarihlerin dönem içinde güncellenebildiği unutulmamalı.

Üçüncü adım puan türünü baştan belirlemek. Hangi puan türünün isteneceği başvurulacak programın ilanında yazıyor; bu bilgi sınava hazırlanma biçimini de etkiliyor.

Dördüncü olarak kimlik ve fotoğraf koşulları kontrol edilebilir. Kılavuz, sınava girişte kabul edilen belgeleri tek tek sayıyor ve sürücü belgesi ile öğrenci kimlik kartı gibi belgelerin kabul edilmediğini belirtiyor.

Son olarak, elinizde geçerli bir puan varsa yeniden sınava girmeden önce sürenin dolup dolmadığını hesaplamak zaman kazandırabilir. Hedef program ve enstitüleri karşılaştırmak isteyenler lisansüstü program atlasından yararlanabilir.

ALES Ne Zaman Yapılır?

ALES ne zaman yapılır? ALES yılda üç oturum hâlinde uygulanır; oturumlar yıl içindeki sırasına göre ALES/1, ALES/2 ve ALES/3 olarak adlandırılır. ALES ne zaman sorusunda esas alınması gereken kaynak, ÖSYM’nin yıllık sınav takvimi ve oturum duyurularıdır.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Selim — Son sınıfta sınava girmeyi planlayan aday

Selim lisansının son yılında ve mezuniyetten hemen sonra yüksek lisansa başvurmak istiyor. Sınava mezun olmadan girip giremeyeceğini merak etti. Kılavuzu incelediğinde, bir lisans programından mezun olabilecek durumda bulunanların başvurabildiğini gördü. Ancak puanı kullanacağı başvuru döneminde lisans diplomasının ayrıca aranacağını da fark etti. Bu iki bilgiyi yan yana koyunca planı netleşti: sınava son sınıfta girip puanını hazır etmek, başvuruyu ise mezuniyet belgesi elinde olduğunda yapmak. Senaryo, sınava girme hakkı ile başvuru koşullarının ayrı ayrı okunması gerektiğini gösteriyor.

Zeynep — Yurt dışı lisans mezunu aday

Zeynep lisansını yurt dışında tamamladı ve Türkiye'de yüksek lisans yapmayı düşünüyor. ALES'e başvurmak istediğinde denklik belgesi koşuluyla karşılaştı. Kılavuzda, denklik belgesi almış olmak kaydıyla yurt dışında lisans eğitimi görenlerin başvurabildiği yazıyordu. Ayrıca sınava girme hakkı olmadığı hâlde girenlerin sonuçlarının geçerli sayılmayacağı da belirtilmişti. Zeynep bu nedenle başvuru dönemini beklemeden denklik sürecini başlattı ve belgeyi tamamladıktan sonra sınav takvimini planladı. Senaryo, belge süreçlerinin sınav takviminden önce ele alınmasının işleri kolaylaştırabileceğini gösteriyor.

Mert — Ön lisans mezunu aday

Mert ön lisans mezunu ve akademik kariyer düşünüyor. ALES'e girip giremeyeceğini araştırdığında kılavuzdaki üç grubun da lisans düzeyine bağlandığını gördü. Ön lisans mezuniyeti tek başına başvuru zemini oluşturmuyordu. Bunun üzerine önce lisans derecesini tamamlamaya yönelik seçenekleri incelemeye başladı. Lisans eğitimi tamamlandıktan sonra ALES başvurusunun gündeme gelebileceğini öğrenince planını iki aşamalı kurdu. Senaryo, başvuru koşulunun eğitim düzeyine bağlı olduğunu ve alternatif yolların önceden araştırılabileceğini gösteriyor.

Elif — Elindeki puanın süresini kontrol eden aday

Elif birkaç yıl önce ALES'e girmiş, ardından çalışma hayatına ağırlık vermişti. Şimdi doktora başvurusu planlıyor ve elindeki puanın hâlâ kullanılabilir olup olmadığını merak ediyor. Kılavuzda sürenin sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl olduğunu gördü. Sonuç belgesindeki açıklama tarihini esas alarak hesap yaptığında, hedeflediği başvuru döneminin bu aralığın içinde kaldığını fark etti. Yine de yaklaşan bir oturuma yedek olarak hazırlanmaya karar verdi. Senaryo, geçerlilik hesabının sınav tarihinden değil sonuç tarihinden yapıldığını gösteriyor.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz.

Metindeki bilgiler, yazının hazırlandığı tarihte erişilebilen resmî kaynaklara dayanmaktadır. Sınav başvuru koşulları, uygulama esasları ve takvim ÖSYM tarafından her dönem yeniden ilan edilmekte; lisansüstü başvuru koşulları ise üniversite senatolarının kararlarıyla güncellenebilmektedir. Bu nedenle farklı dönemlerde farklı koşullar geçerli olabilir.

Yazıda anılan başlıca düzenlemeler şunlardır: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının yayımladığı 2026-ALES Başvuru Kılavuzu ile 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği. Kılavuzda da belirtildiği üzere, sınava girmek ve başarılı olmak mevzuatta yer almayan bir hak doğurmaz.

Adayların, başvuru yapacakları dönemin ÖSYM kılavuzunu ve hedefledikleri programın güncel ilanını doğrudan kontrol etmeleri önerilir.