Makalede Anahtar Kelime Nasıl Belirlenir? Sayı, Seçim ve Örnekler
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Makalede Anahtar Kelime Nasıl Belirlenir? Sayı, Seçim ve Örnekler
İçindekiler
Genel Bilgilendirme
Makalede anahtar kelime nedir, ne işe yarar?
Bir makalede kaç anahtar kelime olmalı?
Anahtar kelime nasıl seçilir?
Kontrollü sözlükle anahtar kelime nasıl bulunur?
Anahtar kelime, başlık ve özetle nasıl uyumlanır?
Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler nasıl eşleştirilir?
Anahtar kelime başlıktaki kelimeyi tekrar etmeli mi?
Anahtar kelime listesi göndermeden önce nasıl kontrol edilir?
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Atlası İnceleGenel Bilgilendirme
Makalede anahtar kelime, çalışmanın temel kavramlarından seçilir ve okurun bir veri tabanına yazacağı arama terimlerine göre son hâline getirilir. Pratikte üç adım izlenir: araştırma sorusundaki kavramlar listelenir, bu kavramların alanda yerleşmiş karşılıkları kontrollü sözlüklerden bulunur ve liste derginin veya enstitünün belirlediği sayıya indirilir. Çoğu kılavuz üç ile altı arasında terim ister.
Sayı sınırları yayıncıdan yayıncıya değişiyor. American Psychological Association'ın (APA) 7. baskıya göre hazırlanan Abstract and Keywords Guide belgesi üç ila beş anahtar kelime öneriyor ve özetin 250 kelimeyle sınırlandırılmasını istiyor. Elsevier'in genel yazar kılavuzu sayfası özetten hemen sonra en fazla altı anahtar kelime verilmesini istiyor. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün Temmuz 2025'te güncellenen Tez Yazım Kılavuzu ise özet ve abstract metinlerinin altına 3-5 anahtar kelime yazılmasını öngörüyor.
Bu yazı akademik makale ve lisansüstü tez bağlamındaki anahtar kelimeyi ele alıyor; internet sitelerinde kullanılan arama motoru optimizasyonu anahtar kelimesiyle aynı şey değildir, ancak iki kavram arasındaki bağ yazının ilerleyen bölümlerinde açıklanıyor. Kaynaklar APA, Elsevier, Taylor & Francis ve ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi (NLM) gibi yayıncı ve kurumların yazar belgeleri ile Türk üniversitelerinin enstitü kılavuzlarıdır. Dergi ve enstitü kuralları dönemsel olarak güncellenebildiği için son kontrol noktası her zaman makalenin gönderileceği derginin veya tezin teslim edileceği enstitünün güncel yazım kurallarıdır.
3–5 terim
APA 7 önerilen anahtar kelime sayısıKelime, kelime grubu veya kısaltma olabilir; APA Style, Abstract and Keywords Guide, 7. baskı
250 kelime
APA 7 özet sınırıEğitmen veya dergi aksini istemedikçe; APA Style, Abstract and Keywords Guide, 7. baskı
Makalede anahtar kelime nedir, ne işe yarar?
Anahtar kelime, akademik bir makalenin veya tezin özetinin altında yer alan ve çalışmanın temel kavramlarını veri tabanlarında dizinlemeye ve aramaya açan kısa terimdir. Anahtar kelimeler iki iş görür: dizin hazırlayan sistemlerin makaleyi doğru konu başlığına yerleştirmesini sağlar ve okurun arama sonuçlarında makaleye ulaşmasını kolaylaştırır.
APA Style'ın Abstract and Keywords Guide belgesi bu iki işlevi tek cümlede topluyor: anahtar kelimeler veri tabanlarında dizinleme için ve okurlar tarafından arama terimi olarak kullanılır. Elsevier'in yazar kılavuzu da anahtar kelimelerin dizinleme amacıyla kullanılacağını belirtiyor. Yani yazarın seçtiği birkaç terim, makalenin hangi aramalarda görüneceğini doğrudan etkiler.
Anahtar kelimeler bir makalede genellikle şu işlere yarar:
Dergi ve veri tabanının makaleyi doğru konu kategorisine yerleştirmesine yardım eder.
Başlıkta yer almayan ama çalışmada önemli olan kavramları görünür kılar.
Okurun farklı ifadelerle yaptığı aramalarda makalenin karşısına çıkmasını kolaylaştırır.
Editörün makaleyi uygun hakeme yönlendirmesine bilgi sağlar.
Tezlerde Türkçe özet ve İngilizce abstract sayfalarındaki kavramları iki dilde birlikte görünür kılar.
Anahtar kelime, başlıktan ve özetten bağımsız bir alan değildir. Başlık çalışmanın ne olduğunu, özet ne yapıldığını ve ne bulunduğunu anlatır; anahtar kelimeler ise bu metinlerde geçen veya geçmeyen ama çalışmayı tarif eden kavramları ayrı bir liste olarak sunar. Bu nedenle anahtar kelimeleri belirlemek, özet yazıldıktan sonra yapılan son bir işlem olarak değil, metnin bütününe bakılarak yapılan bir seçim olarak düşünülebilir.
Lisansüstü tezlerde anahtar kelime, Türkçe özet ve İngilizce abstract sayfalarında birlikte istenir. Tezin bölümlerinin ve özet sayfasının genel yapısı yüksek lisans tezinin bölüm bölüm nasıl yazıldığı rehberinde anlatılıyor. Makaleye dönüştürülen tezlerde ise anahtar kelimeler derginin kurallarına göre yeniden düzenlenebilir.
Bir makalede kaç anahtar kelime olmalı?
Bir makalede kaç anahtar kelime olacağını derginin yazar kılavuzu belirler; tek ve evrensel bir sayı yoktur. Yaygın aralık üç ile altı terimdir. APA 7. baskı kılavuzu üç ila beş, Elsevier en fazla altı, Kansas State Üniversitesi lisansüstü okulu tez ve doktora tezleri için en fazla altı anahtar kelime öngörüyor. Türk enstitü kılavuzlarında üç ila beş aralığı sık görülür.
Taylor & Francis'in yazar hizmetleri sayfası bu konuda pratik bir yol öneriyor: dergi bir sayı belirtmemişse, aynı dergide yayımlanmış yeni bir makaleye bakılabilir. Sayı sınırı aşıldığında bazı gönderim sistemleri fazla terimi kabul etmeyebilir, bu nedenle listeyi baştan sınıra göre hazırlamak düzeltme ihtiyacını azaltır.
Aşağıdaki tablo, farklı kurumların anahtar kelime ve özet kurallarını karşılaştırıyor:
Kurum ve belge | Anahtar kelime sayısı | Biçim kuralı | Özet sınırı |
|---|---|---|---|
APA Style, Abstract and Keywords Guide (7. baskı) | 3–5 terim | Özetin bir satır altında, italik "Keywords:" etiketi, küçük harf, virgülle ayırma, sonda nokta yok | 250 kelime |
Elsevier, Guide for authors | En fazla 6 terim | Amerikan yazımı; genel terim, çoğul ve birden fazla kavram içeren ifadeden kaçınma; "and", "of" kullanmama | Dergiye göre değişir |
Kansas State Üniversitesi Lisansüstü Okulu, tez anahtar kelime rehberi | En az 1, en fazla 6 terim | İlk harf büyük; kısaltma yerine açık ad; tezin en az yüzde 20'sini kapsayan kavram | Belirtilmemiş |
Atatürk Üniversitesi SBE, Tez Yazım Kılavuzu (Temmuz 2025) | 3–5 anahtar kelime | Özet ve abstract metinlerinin altına | 200–250 kelime |
Erciyes Üniversitesi SBE, Lisansüstü Tez Önerisi Yazım Kılavuzu (Ocak 2021) | En az 3, en fazla 5 | Başlıkta geçen kelimeler kullanılmaz; sıralama ölçütü kılavuzda iki farklı biçimde yer alıyor | En fazla 250 kelime |
Tablodaki Erciyes satırı bir tez önerisi kılavuzuna aittir ve sıralama konusunda kılavuz içinde iki ayrı ifade bulunuyor: bir yerde genelden özele, başka bir yerde alfabetik sıra öneriliyor. Bu tür durumlarda hangi ifadenin esas alınacağı enstitüden teyit edilebilir.
Sayı seçerken alt sınırdan çok kapsama bakmak daha yararlıdır. Kansas State Üniversitesi rehberi, bir kavramın ancak tezin en az yüzde 20'sini kapsıyorsa anahtar kelime olarak eklenmesini öneriyor. Bu ölçüt, küçük ayrıntıları listeye almadan çalışmanın ana eksenini temsil eden terimleri seçmeye yardım eder.
Anahtar kelime nasıl seçilir?
Anahtar kelime, çalışmanın ana kavramlarını okurun arama alışkanlığıyla eşleştirerek seçilir. İlk adım araştırma sorusundaki kişi, olgu, değişken, yöntem ve bağlam kavramlarını ayırmaktır. Ardından her kavram için alandaki yerleşik terim bulunur, çok genel veya çok dar terimler elenir ve kalan terimler derginin sayı sınırına göre önceliklendirilir.
Yayıncıların önerdiği bakış açısı okurun yerine geçmektir. Taylor & Francis'in yazar hizmetleri sayfası bu yaklaşımı şöyle özetliyor:
Put yourself in the mindset of someone searching for articles on your topic, what words or phrases would you enter?
— Taylor & Francis Author Services, Using keywords to write your title and abstract, 8 Aralık 2023
Cümlenin Türkçesi şöyledir: konunuzda makale arayan birinin yerine kendinizi koyun; hangi kelimeleri veya ifadeleri yazardınız? Kansas State Üniversitesi rehberi de benzer bir soru öneriyor: tez neyle ilgili ve bu konuyu arıyor olsaydınız hangi anahtar kelimeler onu bulmanıza yardım ederdi?
Seçim sırasında üç ölçüt işe yarar. Birincisi özgüllüktür. "Eğitim" veya "sağlık" gibi terimler binlerce çalışmayı kapsadığı için makaleyi ayırt etmez; Elsevier de genel terimlerden kaçınılmasını öneriyor. İkincisi tek kavram ilkesidir. "Öğretmen tükenmişliği ve iş doyumu" gibi iki kavramı birleştiren ifade, iki ayrı terime bölündüğünde dizinlemede daha işlevsel olur. Üçüncüsü yerleşikliktir. Kısaltma kullanılacaksa alanda gerçekten yerleşmiş olmalıdır; Kansas State Üniversitesi rehberi kısaltma yerine açık adı öneriyor.
Somut bir örnek süreci netleştirir. "Ortaokul öğrencilerinde dijital okumanın okuduğunu anlamaya etkisi" konulu bir makale için ilk liste şöyle olabilir: okuma, öğrenci, dijital, anlama, ortaokul. Bu liste fazla geneldir. Kavramlar yerleşik terimlere çevrildiğinde liste şu hâle gelir: dijital okuma, okuduğunu anlama, ortaokul öğrencileri, ekran okuma, okuma becerisi. Her terim tek bir kavramı taşır ve bir okurun arama kutusuna yazabileceği bir ifadedir.
Anahtar kelimelerin en iyi kaynağı çoğu zaman literatürün kendisidir. Tarama sırasında aynı konudaki makalelerin anahtar kelime listelerine bakmak, alanda hangi terimlerin yerleştiğini gösterir. Arama dizesinin kavramlardan nasıl kurulduğu tez için literatür taramasının adım adım yapılışı rehberinde gösteriliyor; aynı kavram listesi anahtar kelime seçiminde de kullanılabilir.
Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin
Giriş YapKontrollü sözlükle anahtar kelime nasıl bulunur?
Kontrollü sözlük, bir veri tabanında aynı kavramın tek bir tercih edilen terimle dizinlenmesini sağlayan, hiyerarşik olarak düzenlenmiş terim listesidir. Anahtar kelime seçerken kontrollü sözlük kullanmak, yazarın kendi ifadesi yerine dizin hazırlayanların kullandığı terimi bulmasını sağlar. Sağlık bilimlerinde MeSH, eğitim bilimlerinde ERIC Thesaurus bu amaçla sık kullanılır.
MeSH (Medical Subject Headings), ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin (NLM) ürettiği, kontrollü ve hiyerarşik olarak düzenlenmiş bir sözlüktür. NLM'nin MeSH ağaç yapıları sayfasına göre MeSH tanımlayıcıları 16 kategori altında ve en fazla on üç hiyerarşik düzeyde düzenlenir. NLM'nin kayıt türleri sayfası 77 konu niteleyicisi bulunduğunu belirtiyor. NLM Technical Bulletin'de 14 Ocak 2026'da duyurulan 2026 MeSH veri setleri, tanımlayıcıların, niteleyicilerin ve ek kavram kayıtlarının 2026 sürümünü içeriyor.
NLM'nin yazarlara yönelik "Suggestions for Finding Author Keywords using MeSH Tools" sayfası, MeSH Browser ile anahtar kelime bulmayı şu sırayla anlatıyor:
Aranacak terimi tek kelime veya kısa bir ifade olarak MeSH Browser'a yazın; cümle ya da makale başlığı girmekten kaçının.
Sonuçlar arasından en özgül başlığı seçin.
"Navigate from tree top" seçeneğiyle hiyerarşide gezinerek daha geniş ve daha dar kavramları inceleyin.
Terimin "Entry Term" değil, "MeSH Heading" olarak etiketlenen tercih edilen hâlini belirleyin.
Seçtiğiniz başlıkları kopyalayın ve derginin kurallarına göre anahtar kelime listesine ekleyin.
Derginin yazar kılavuzunu kontrol ederek sayı ve biçim kuralına göre listeyi son hâline getirin.
NLM, bu adımlara ek olarak MeSH on Demand aracını da sunuyor. Araç, özet gibi bir metni doğal dil işleme ve NLM Medical Text Indexer ile tarayarak ilgili MeSH terimlerini öneriyor. NLM'nin sayfası bu önerilerin makine tarafından üretildiğini ve insan incelemesinden geçmediğini belirtiyor. Bu nedenle araç bir başlangıç listesi için kullanılabilir, son seçim ise yazara kalır.
Eğitim bilimlerinde benzer işi ERIC Thesaurus görür. ERIC'in 16 Temmuz 2015 tarihli eğitim semineri metni, o yılki güncellemeyle sözlüğe yaklaşık 20 yeni tanımlayıcı ve 30 yeni eş anlamlı terim eklendiğini anlatıyor. Türkçe yazılan makalelerde kontrollü sözlükteki İngilizce terim, yerleşik Türkçe karşılığıyla birlikte kullanılabilir.
Anahtar kelime, başlık ve özetle nasıl uyumlanır?
Anahtar kelime, başlık ve özet aynı çalışmayı üç farklı uzunlukta tarif eder ve birbirini tamamlamalıdır. Başlık en önemli bir–iki kavramı taşır, özet bu kavramları yöntem ve bulgularla açar, anahtar kelime listesi ise başlıkta yer almayan ama çalışmayı tanımlayan kavramları ekler. Üç alanın aynı terimleri tekrar etmesi yerine birbirini genişletmesi görünürlüğü artırabilir.
Taylor & Francis'in yazar hizmetleri sayfası başlıkta bir–iki anahtar kelime bulunmasını ve bu kelimelerin başlığın ilk 65 karakteri içinde yer almasını öneriyor. Aynı sayfa, anahtar kelimelerin özet boyunca kullanılmasını, ancak yazının doğal akışının korunmasını tavsiye ediyor. APA 7. baskı kılavuzu da anahtar kelimelerin çalışmanın en önemli yönlerini tarif etmesini istiyor.
Üç alanın işlevleri ve hazırlanırken bakılacak ölçütler şöyle karşılaştırılabilir:
Alan | Temel işlevi | Taşıdığı kavram | Uzunluk ölçütü | Sık yapılan hata |
|---|---|---|---|---|
Başlık | Çalışmanın ne olduğunu söylemek | En önemli bir–iki kavram | Taylor & Francis'e göre anahtar kavram ilk 65 karakterde | Kavramı sona bırakmak veya belirsiz ifade kullanmak |
Özet | Amaç, yöntem, bulgu ve sonucu aktarmak | Başlıktaki kavramlar ile yöntem ve bağlam terimleri | APA 7'de 250 kelime; enstitüye göre değişir | Anahtar kavramları hiç kullanmamak |
Anahtar kelime listesi | Dizinleme ve aramayı desteklemek | Çalışmayı tarif eden tek kavramlı terimler | APA 7'de 3–5, Elsevier'de en fazla 6 terim | Genel terim, çoğul veya birleşik kavram yazmak |
Tablodaki ölçütler, aynı makale için üç alanın birlikte gözden geçirilmesini kolaylaştırır. Örneğin "Hemşirelerde vardiya düzeninin uyku kalitesine etkisi" başlıklı bir çalışmada başlık "vardiya düzeni" ve "uyku kalitesi" kavramlarını taşır. Özet, kesitsel tasarımı ve hastane bağlamını ekler. Anahtar kelime listesi ise "gece vardiyası", "hemşirelik", "uyku bozuklukları" ve "iş sağlığı" gibi başlıkta bulunmayan kavramlarla görünürlüğü genişletebilir.
Özetin kendisi de anahtar kelime seçimini etkiler. Özet yazıldıktan sonra metinde en sık geçen kavramlar listelendiğinde, anahtar kelime adayları çoğu zaman bu listenin içinden çıkar. Tezlerde özet sayfasının sayfa düzeni, punto ve kenar boşluğu kuralları tez yazım kurallarının ayrıntılı anlatımı yazısında ele alınıyor. Anahtar kelime satırının yeri ve biçimi de genellikle bu kuralların parçasıdır.
200–250 kelime
Atatürk Üniversitesi SBE özet uzunluğuÖzet ve abstract içerikleri uyumlu olmalı; Tez Yazım Kılavuzu, Temmuz 2025
En az 3, en fazla 5
Erciyes Üniversitesi SBE tez önerisi kuralıBaşlıkta geçen kelimeler anahtar kelime olarak kullanılmaz; Lisansüstü Tez Önerisi Yazım Kılavuzu, Ocak 2021
Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler nasıl eşleştirilir?
Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler, aynı kavramları aynı sırayla ve alanda yerleşmiş karşılıklarıyla verecek biçimde eşleştirilir. Kelime kelime çeviri yerine her terimin İngilizce literatürdeki karşılığı aranır. TR Dizin, makalelerin makale dilinde öz ve anahtar kelime içermesini ön koşul olarak arıyor ve başka bir dilde başlık, öz ve anahtar kelime verilmesini öneriyor.
TR Dizin'in başvuru ön koşulları ve dergi değerlendirme ölçütleri sayfasına göre öz ve anahtar kelimelerin uluslararası standartlara uygun olması bekleniyor. Latin alfabesi dışındaki dillerde yayımlanan makalelerde başlık, öz, anahtar kelime ve kaynakların Latin harfleriyle de verilmesi isteniyor. Bu ölçütler, TR Dizin'de dizinlenen veya dizinlenmek isteyen dergilerin yazım kurallarında Türkçe "Anahtar Kelimeler" ve İngilizce "Keywords" satırlarının birlikte istenebilmesini açıklar.
Eşleştirmede en sık karşılaşılan güçlük, Türkçede birden fazla karşılığı olan terimlerdir. "Tükenmişlik" için burnout, "öz yeterlik" için self-efficacy, "okuduğunu anlama" için reading comprehension gibi karşılıklar alanda yerleşmiştir. Buna karşılık "kaygı" terimi bağlama göre anxiety ya da worry olarak çevrilebilir. Bu durumlarda kontrollü sözlükte hangi terimin tercih edildiğine bakmak, İngilizce terimin dizinlerde aranan hâliyle yazılmasını sağlar.
Biçim konusunda da iki dil arasında fark olabilir. APA 7. baskı kılavuzu İngilizce anahtar kelimelerin özel adlar dışında küçük harfle yazılmasını öneriyor. Kansas State Üniversitesi rehberi ise her anahtar kelimenin ilk harfinin büyük yazılmasını istiyor. İstanbul Topkapı Üniversitesi'nin 15 Mayıs 2025 tarihli Tez ve Proje Yazım Kılavuzu'ndaki örnekte terimler küçük harfle ve virgülle ayrılarak yazılmış. Bu farklılıklar, harf ve noktalama kuralının derginin veya enstitünün kılavuzuna göre seçilmesi gerektiğini gösterir.
APA 7 kurallarında atıf ve kaynakça biçiminin nasıl düzenlendiği APA 7 atıf ve kaynakça kuralları rehberinde ele alınıyor. Özet ve anahtar kelime sayfası da APA biçimini kullanan dergilerde aynı kılavuzun parçası olarak düzenlenir.
Türkçe ve İngilizce anahtar kelime eşleme örneği
Eğitim bilimleri alanındaki bir makale için eşleşmiş iki satır şöyle olabilir. Türkçe: dijital okuma, okuduğunu anlama, ortaokul öğrencileri, okuma motivasyonu. İngilizce: digital reading, reading comprehension, middle school students, reading motivation. Terimler iki dilde aynı sırayla verilmiştir ve her İngilizce terim alan literatüründe kullanılan karşılıktır. Harf ve noktalama biçimi ise derginin yazım kurallarına göre değişebilir; örnekteki küçük harf kullanımı APA 7 kılavuzunun önerisine uyar.
Anahtar kelime başlıktaki kelimeyi tekrar etmeli mi?
Anahtar kelimenin başlıktaki kelimeyi tekrar edip etmeyeceği kuruma göre değişir; tek bir doğru cevap yoktur. Bazı enstitü kılavuzları başlıkta geçen kelimelerin anahtar kelime olarak kullanılmamasını isterken, bazı yayıncı rehberleri başlığın kendisinin anahtar kelime içermesini önerir. İki öneri farklı işlevleri hedeflediği için birbiriyle çelişmez, ancak uygulanacak kural derginin veya enstitünün belgesidir.
Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün Ocak 2021 tarihli Lisansüstü Tez Önerisi Yazım Kılavuzu, başlıkta yer alan kelimelerin anahtar kelime olarak kullanılmamasını istiyor. Bu kuralın arkasındaki mantık, listeyi başlığın tekrarı olmaktan çıkarıp ek kavramlarla genişletmektir. Taylor & Francis ise başlığın bir–iki anahtar kelime içermesini öneriyor; burada amaç başlığın arama sonuçlarında doğru eşleşmesidir. Yani bir yaklaşım anahtar kelime listesine, diğeri başlığa odaklanır.
Karışıklığın ikinci kaynağı, akademik anahtar kelime ile internet siteleri için yapılan arama motoru optimizasyonu (SEO) anahtar kelimesinin aynı adı taşımasıdır. İki kavram arasındaki farklar şöyle özetlenebilir:
Akademik anahtar kelime, dergi veya enstitü kuralına göre sayısı sınırlı bir listedir; SEO anahtar kelimesi bir web sayfasının hedeflediği arama ifadesidir.
Akademik anahtar kelime veri tabanı dizinlemesine hizmet eder; SEO anahtar kelimesi genel arama motorlarındaki sıralamaya odaklanır.
Akademik listede genellikle tek kavramlı, yerleşik terimler tercih edilir; SEO çalışmalarında uzun soru biçimli ifadeler de hedeflenebilir.
Akademik anahtar kelime kontrollü sözlüklerle karşılaştırılabilir; SEO anahtar kelimesi için arama hacmi araçları kullanılır.
Bu ayrım, akademik bir makale için arama hacmi yüksek ama alanda kullanılmayan bir ifadenin anahtar kelime olarak seçilmesini önler. Okurun arama davranışını düşünmek iki alanda da yararlıdır, ancak akademik liste derginin dizinleme kurallarına göre hazırlanır.
Başlıktaki kelimeyi tekrar etme konusunda kılavuz bir şey söylemiyorsa, ara bir yol izlenebilir. Başlığın ana kavramı listede bir kez yer alabilir, kalan terimler ise başlıkta olmayan yöntem, örneklem veya bağlam kavramlarından seçilebilir. Bu tercih, danışmanla veya derginin editör ekibinin önceki sayılarıyla karşılaştırılarak kesinleştirilebilir.
Anahtar kelime listesi göndermeden önce nasıl kontrol edilir?
Anahtar kelime listesi gönderimden önce sayı, kapsam, biçim ve dil uyumu açısından kontrol edilir. Liste derginin sayı sınırına uymalı, her terim tek bir kavram taşımalı, Türkçe ve İngilizce satırlar birbirini karşılamalı ve harf ile noktalama derginin kurallarına uygun olmalıdır. Son kontrol, listenin araştırma sorusunu ve özeti temsil edip etmediğine bakarak yapılır.
Anahtar kelimeler, araştırma sorusundaki kavramlardan türediği için iki metin birlikte okunabilir. Sorunun kim, ne ve hangi bağlam bilgisini nasıl taşıdığı araştırma sorusunun nasıl yazıldığı rehberinde anlatılıyor. Soru netse anahtar kelime adayları da büyük ölçüde belirlenmiş olur.
Göndermeden önce aşağıdaki adımlar işaretlenebilir:
Derginin veya enstitünün yazar kılavuzundan anahtar kelime sayı sınırını kontrol et.
Araştırma sorusundaki kişi, olgu, değişken ve bağlam kavramlarını ayrı ayrı listele.
Her kavramı MeSH, ERIC Thesaurus veya alanındaki kontrollü sözlükte ara.
Genel, çoğul ve iki kavramı birleştiren terimleri tek kavramlı terimlere dönüştür.
Kısaltmaları alanda yerleşmiş değilse açık adıyla yaz.
Türkçe ve İngilizce satırların aynı kavramları aynı sırayla verdiğini doğrula.
Harf, ayırma işareti ve sıralama biçimini kılavuza göre düzenle.
Listeyi özetle birlikte okuyup danışmanın veya ortak yazarların görüşünü al.
Kontrol listesindeki adımlar, makalenin dergi sistemine yüklenmesinden hemen önce tamamlanabilir. Bazı gönderim sistemleri anahtar kelimeleri ayrı bir alana girmeyi istediği için, aynı listenin hem makale dosyasında hem de form alanında birebir aynı olması tutarlılık sağlar.
Tezden üretilen makalelerde anahtar kelimeler yeniden gözden geçirilebilir. Tezin tamamını tarif eden liste, tezin yalnızca bir bölümünden üretilen makaleyi tam temsil etmeyebilir. Bu durumda makalenin odaklandığı alt soruya göre yeni bir liste hazırlamak daha uygun olabilir. Dergi kuralları ve enstitü kılavuzları dönemsel olarak güncellenebildiğinden, gönderimden önce ilgili belgenin güncel sürümü kontrol edilmelidir.
Tezin en az yüzde 20'si
Anahtar kelime için kapsama eşiğiKavram bu oranı kapsıyorsa eklenmesi önerilir; Kansas State Üniversitesi, tez anahtar kelime rehberi
16 kategori
MeSH kategori sayısıTanımlayıcıların üst düzey gruplaması; NLM, MeSH Tree Structures
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Zeynep: Anahtar kelimeleri fazla genel kalmıştı
Zeynep, eğitim bilimleri alanında tezli yüksek lisans yapıyor ve tezinden ilk makalesini hazırlıyor. Taslağın altına "eğitim, öğrenci, okuma, teknoloji, başarı" yazmıştı. Danışmanı bu terimlerin binlerce çalışmayı kapsadığını ve makaleyi ayırt etmediğini söyledi. Zeynep araştırma sorusundaki kavramları ayrı ayrı yazdı ve her biri için alandaki yerleşik terimi aradı. Yeni liste "dijital okuma, okuduğunu anlama, ortaokul öğrencileri, okuma motivasyonu" oldu. Ardından ERIC Thesaurus'ta İngilizce karşılıkları kontrol ederek "Keywords" satırını aynı sırayla hazırladı. Danışmanı, yeni listenin makalenin odağını daha açık gösterdiğini belirtti. Zeynep aynı yöntemi tezinin kalan bölümlerinden üretmeyi planladığı makaleler için de not aldı.
Mert: Sağlık makalesi için MeSH terimlerine baktı
Mert, hemşirelik alanında doktora yapıyor ve vardiyalı çalışan hemşirelerde uyku kalitesini inceleyen bir makale yazıyor. Kendi seçtiği terimler arasında "uykusuzluk sorunu" ve "gece çalışması" vardı. Derginin yazar kılavuzu MeSH terimlerinin tercih edildiğini belirtiyordu. Mert, özetini MeSH on Demand aracına yapıştırıp önerilen terimleri inceledi. Ardından MeSH Browser'da her terimin "MeSH Heading" olarak etiketlenen hâlini buldu. Önerilerin makine tarafından üretildiğini bildiği için çalışmasıyla ilgisi zayıf olan iki terimi listeden çıkardı. Son listesini danışmanıyla birlikte kontrol edip gönderim formuna girdi. Türkçe özet için de aynı terimlerin yerleşik Türkçe karşılıklarını kullandı.
Elif: Dergi en fazla altı terim kabul ediyordu
Elif, çevre mühendisliği alanında yüksek lisans öğrencisi ve ilk makalesini uluslararası bir dergiye göndermeye hazırlanıyor. Tezinin İngilizce abstract sayfasındaki dokuz anahtar kelimeyi aynen makaleye taşımıştı. Derginin yazar kılavuzunu okuduğunda en fazla altı terim kabul edildiğini, çoğul ve birden fazla kavramı birleştiren ifadelerden kaçınılmasının istendiğini gördü. Elif "heavy metals and soil pollution" ifadesini iki ayrı terime böldü, çoğul terimleri tekil hâle getirdi ve makalenin odağıyla ilgisi az olan üç terimi çıkardı. Altı terimlik yeni liste hem gönderim sistemine hem de makale dosyasına aynı biçimde girildi.
Selim: Enstitü başlıktaki kelimeyi tekrar etmemesini istedi
Selim, işletme alanında tezli yüksek lisans yapıyor ve tez önerisini hazırlıyor. Başlığı "Uzaktan Çalışmanın Örgütsel Bağlılığa Etkisi" olan öneride anahtar kelime olarak "uzaktan çalışma, örgütsel bağlılık, etki" yazmıştı. Enstitüsünün tez önerisi kılavuzunu okurken başlıkta geçen kelimelerin anahtar kelime olarak kullanılmamasının istendiğini gördü. Selim başlıkta yer almayan ama çalışmayı tarif eden kavramları aradı. Yeni listesi "hibrit çalışma, iş-yaşam dengesi, çalışan bağlılığı, insan kaynakları yönetimi" oldu. Liste hem kılavuza uydu hem de önerinin başlıkta görünmeyen boyutlarını görünür kıldı. Selim, İngilizce abstract için aynı kavramları aynı sırayla karşılayan terimleri de hazırladı.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Üniversiteleri İnceleSıkça Sorulan Sorular
Makalede anahtar kelime nasıl belirlenir?+
Makalede anahtar kelime, araştırma sorusundaki temel kavramlar ayrılarak ve her kavram için alanda yerleşmiş terim bulunarak belirlenir. Önce kişi, olgu, değişken, yöntem ve bağlam kavramları listelenir. Ardından bu kavramlar MeSH veya ERIC Thesaurus gibi kontrollü sözlüklerde ya da aynı konudaki makalelerin anahtar kelime listelerinde aranır. Genel, çoğul ve birleşik terimler elenir. Son adımda liste derginin veya enstitünün belirlediği sayıya indirilir ve özetle birlikte okunarak kontrol edilir.
Bir makalede kaç anahtar kelime olmalı?+
Bir makaledeki anahtar kelime sayısını derginin yazar kılavuzu belirler. Yaygın aralık üç ile altı terimdir. APA 7. baskı kılavuzu üç ila beş anahtar kelime öneriyor, Elsevier ise en fazla altı terim istiyor. Türk üniversitelerinin enstitü kılavuzlarında, örneğin Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün Temmuz 2025 tarihli kılavuzunda, üç ila beş aralığı yer alıyor. Dergi bir sayı belirtmemişse aynı dergide yayımlanmış yeni bir makaleye bakmak pratik bir yoldur.
Anahtar kelimeler alfabetik sırayla mı yazılır?+
Anahtar kelimelerin alfabetik sırayla yazılıp yazılmayacağı derginin veya enstitünün kuralına bağlıdır. APA 7. baskı kılavuzu terimlerin virgülle ayrılmasını ve sonda nokta kullanılmamasını öneriyor, ancak sıralama ölçütü belirtmiyor. Bazı enstitü kılavuzları genelden özele, bazıları alfabetik sıra isteyebilir. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün tez önerisi kılavuzunda iki ifadenin birlikte yer alması, bu konuda enstitüden teyit almanın yararlı olabileceğini gösteriyor.
Anahtar kelime tek kelime mi olmalı?+
Anahtar kelime tek kelime olmak zorunda değildir; kelime grubu veya alanda yerleşmiş bir kısaltma da olabilir. APA 7. baskı kılavuzu anahtar kelimelerin kelime, kelime grubu veya kısaltma olabileceğini belirtiyor. Önemli olan her terimin tek bir kavram taşımasıdır. "Okuduğunu anlama" iki kelimeden oluşsa da tek kavramdır. Elsevier ise "and" ve "of" gibi bağlaçlarla birden fazla kavramı birleştiren ifadelerden kaçınılmasını öneriyor.
Anahtar kelime ile SEO anahtar kelimesi aynı şey mi?+
Akademik anahtar kelime ile SEO anahtar kelimesi aynı şey değildir. Akademik anahtar kelime, makalenin veya tezin özetinin altında yer alan ve veri tabanı dizinlemesine hizmet eden, sayısı dergi kuralıyla sınırlı terimlerdir. SEO anahtar kelimesi ise bir web sayfasının genel arama motorlarında hedeflediği arama ifadesidir. İki kavram okurun arama davranışını dikkate alma noktasında örtüşür, ancak akademik listede alanda yerleşmiş terimler arama hacminden daha belirleyicidir.
Makalede anahtar kelime başlıkta geçmeli mi?+
Makalede anahtar kelimenin başlıkta geçip geçmeyeceği kuruma göre değişir. Taylor & Francis, başlığın bir–iki anahtar kelime içermesini ve bunların ilk 65 karakter içinde yer almasını öneriyor. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün tez önerisi kılavuzu ise başlıkta geçen kelimelerin anahtar kelime listesinde kullanılmamasını istiyor. Kılavuzda kural yoksa, başlığın ana kavramı listede bir kez yer alıp kalan terimler başlıkta olmayan kavramlardan seçilebilir.
MeSH terimleri olmadan sağlık makalesine anahtar kelime yazılabilir mi?+
MeSH terimleri olmadan da sağlık alanındaki bir makaleye anahtar kelime yazılabilir; MeSH kullanımı derginin tercihine bağlıdır. Bazı sağlık dergileri yazar kılavuzlarında MeSH terimlerinin kullanılmasını tercih edebilir. İstemeyen dergilerde de MeSH Browser'a bakmak, yazarın seçtiği terimin dizinlerde aranan hâlini görmesini sağlar. NLM'nin yazarlara yönelik sayfası, terimin "Entry Term" değil "MeSH Heading" olarak etiketlenen tercih edilen hâlinin kullanılmasını öneriyor.
Tezde Türkçe ve İngilizce anahtar kelime sayısı aynı olmalı mı?+
Tezde Türkçe ve İngilizce anahtar kelime satırlarının genellikle aynı sayıda ve aynı kavramları karşılayan terimlerden oluşması beklenir. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün Temmuz 2025 tarihli kılavuzu özet ve abstract içeriklerinin birbiriyle uyumlu olmasını istiyor. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün tez önerisi kılavuzu da İngilizce özetin Türkçe özetin çevirisi olmasını öngörüyor. Bu uyum, iki dildeki anahtar kelime listelerine de doğal olarak yansır.
Anahtar kelime seçerken yapay zekâ araçları kullanılabilir mi?+
Anahtar kelime seçerken yapay zekâ araçları aday terim üretmek için kullanılabilir, ancak son seçim yazara aittir. NLM'nin MeSH on Demand aracı da bir metinden otomatik terim öneriyor ve NLM bu önerilerin makine tarafından üretildiğini, insan incelemesinden geçmediğini belirtiyor. Önerilen her terimin çalışmayla gerçekten ilgili olup olmadığı ve alanda kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilmelidir. Yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallar üniversiteye ve dergiye göre değişebilir.
Tezden üretilen makalede tezin anahtar kelimeleri kullanılabilir mi?+
Tezden üretilen makalede tezin anahtar kelimeleri kullanılabilir, ancak makalenin odağına göre yeniden düzenlemek çoğu zaman daha uygun olur. Tez birden fazla alt soruyu kapsayabilir; makale ise genellikle bu sorulardan birine odaklanır. Tezin bütününü tarif eden bir liste, makalenin konusunu tam temsil etmeyebilir. Ayrıca derginin sayı sınırı, tez kılavuzunun izin verdiğinden farklı olabilir. Liste makalenin özeti ve başlığıyla birlikte yeniden gözden geçirilebilir.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Makale ve tez yazımında kullandıkları anahtar kelimelerle araştırma alanlarını netleştiren adaylar, Atlas üzerinden bu alandaki yüksek lisans ve doktora programlarını enstitü bazında inceleyebilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini, Duyurular bölümünden enstitülerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Anahtar kelimelerde öne çıkan alan Atlas'taki program bilgileriyle karşılaştırıldığında, araştırmanın sürdürülebileceği programlar daha kolay belirlenebilir.
Kaynakça
Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Tez Yazım Kılavuzu — Temmuz 2025 (Enstitü Yönetim Kurulu kararı, 29.07.2025) — https://atauni.edu.tr/sosyal-bilimler-enstitusu/wp-content/uploads/sites/798/2026/01/SBE-Tez-Yazim-Kilavuzu-Temmuz-2025.pdf — Erişim: 31.10.2026
Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Lisansüstü Tez Önerisi Yazım Kılavuzu — Ocak 2021 — https://sbe.erciyes.edu.tr/EditorUpload/Files/173bb256-50e4-44b0-9536-a4768d6909b1.pdf — Erişim: 31.10.2026
İstanbul Topkapı Üniversitesi — Tez ve Proje Yazım Kılavuzu — 15.05.2025 — https://www.topkapi.edu.tr/resources/files/enstitu/dosyalar/TezVeProjeYazimKilavuzu15.05.2025.pdf — Erişim: 31.10.2026
TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin — TR Index Application Requirements and Journal Evaluation Criteria — tarih belirtilmemiş — https://trdizin.gov.tr/en/tr-index-application-requirements-and-journal-evaluation-criteria-2/ — Erişim: 31.10.2026
American Psychological Association — Abstract and Keywords Guide, APA Style 7th Edition — tarih belirtilmemiş — https://apastyle.apa.org/instructional-aids/abstract-keywords-guide.pdf — Erişim: 31.10.2026
U.S. National Library of Medicine — Suggestions for Finding Author Keywords using MeSH Tools — son inceleme 09.07.2025 — https://www.nlm.nih.gov/mesh/authors.html — Erişim: 31.10.2026
U.S. National Library of Medicine — MeSH Tree Structures — tarih belirtilmemiş — https://www.nlm.nih.gov/mesh/intro_trees.html — Erişim: 31.10.2026
U.S. National Library of Medicine — MeSH Record Types — son inceleme 24.03.2026 — https://www.nlm.nih.gov/mesh/intro_record_types.html — Erişim: 31.10.2026
U.S. National Library of Medicine — Medical Subject Headings (MeSH) Home Page — tarih belirtilmemiş — https://www.nlm.nih.gov/mesh/meshhome.html — Erişim: 31.10.2026
U.S. National Library of Medicine — Release of 2026 MeSH XML, RDF Datasets, NLM Technical Bulletin, Ocak–Şubat 2026 — 14.01.2026 — https://www.nlm.nih.gov/pubs/techbull/jf26/brief/jf26_MeSH_RDF_2026_DSrelease.html — Erişim: 31.10.2026
Education Resources Information Center (ERIC) — The ERIC Thesaurus, webinar metni — 16.07.2015 — https://eric.ed.gov/pdf/ERIC_Thesaurus_Webinar_Transcript.pdf — Erişim: 31.10.2026
Elsevier — Guide for authors — tarih belirtilmemiş — https://www.elsevier.com/subject/next/guide-for-authors — Erişim: 31.10.2026
Taylor & Francis Author Services — Using keywords to write your title and abstract — 08.12.2023 — https://authorservices.taylorandfrancis.com/publishing-your-research/writing-your-paper/using-keywords-to-write-title-and-abstract/ — Erişim: 31.10.2026
Kansas State University Graduate School — Guidelines for selecting keywords — tarih belirtilmemiş — https://www.k-state.edu/grad/academics/etdr/write/keywords.html — Erişim: 31.10.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliğinde değildir. Anahtar kelime sayısı ve biçimine ilişkin bilgiler, adı geçen yayıncıların yazar kılavuzlarına ve Atatürk, Erciyes ve İstanbul Topkapı üniversitelerinin enstitü belgelerine dayanır; konu doğrudan bir mevzuat hükmüne bağlı değildir. Dergilerin yazım kuralları ve enstitülerin tez yazım kılavuzları dönemsel olarak değişebilir ve aynı yayıncının farklı dergileri farklı kurallar uygulayabilir. Makale gönderen veya tez yazan öğrencilerin, ilgili derginin ve enstitünün güncel kılavuzunu danışmanlarıyla birlikte kontrol etmesi önerilir.
Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin
Duyuruları İnceleGelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.