Yüksek Mimar Unvanı Nasıl Alınır? Yüksek Lisans Şart mı?
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Yüksek Mimar Unvanı Nasıl Alınır? Yüksek Lisans Şart mı?
İçindekiler
Genel Bilgilendirme: kısa cevap ve yazının kapsamı
Bölüm 1: Unvanın dayandığı kanun
Bölüm 2: Mimar olmak için yüksek lisansın gerekip gerekmediği
Bölüm 3: Yüksek mimar unvanına giden yol
Bölüm 4: Mezuniyetten sonra unvanın işlenmesi
Bölüm 5: Tezsiz ve alan dışı yüksek lisansın unvana etkisi
Bölüm 6: Üniversite, oda ve işveren arasındaki farklar
Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta: beş yıllık eğitim ölçütü
Bölüm 8: Unvan için yol haritası
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Atlası İnceleGenel Bilgilendirme
Yüksek mimar unvanı, mimarlık lisansından sonra mimarlık alanında bir yüksek lisans programını bitirerek alınır. Mimar olarak çalışmak için yüksek lisans şart değildir. Dört yıllık mimarlık lisansı "Mimar" unvanını verir ve Mimarlar Odası kaydı lisans diplomasıyla yapılır. Yüksek lisans, diplomadaki unvanı ve akademik düzeyi değiştirir. Oda kaydı için aranan belgeler arasında yer almaz.
Yazı, mimarlık lisansını bitirmiş ya da bitirmek üzere olan adaylara, sahada çalışan mimarlara ve mimarlık yüksek lisansı düşünen iç mimarlık veya inşaat mühendisliği mezunlarına yöneliktir. Temel kaynaklar mevzuattır. 17 Haziran 1938'de kabul edilen 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun unvanları sayar. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu oda kaydını düzenler. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ise yüksek lisansın süresini ve kredi yükünü belirler.
Mesleğin büyüklüğü de bir fikir verir. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin (TMMOB) 8 Ocak 2026 tarihli açıklamasına göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Mimarlar Odası'nın 98.872 üyesi var. Aynı tabloda İçmimarlar Odası 11.211, Şehir Plancıları Odası 7.619, Peyzaj Mimarları Odası 7.144 üyeyle yer alıyor. TMMOB'ye bağlı 24 odanın toplam üye sayısı 729.401'dir.
Yazıda iki kavram sürekli birbirinden ayrılır: diplomadaki unvan ve mesleki kayıt. Diplomadaki unvanı üniversite verir. Mesleki kaydı ise Mimarlar Odası tutar. Unvanın oda sicilinde nasıl gösterildiği ve tezsiz yüksek lisans için uygulama, kuruma ve döneme göre değişebilir. Bu noktalar her bölümde teyit edilecek kurumla birlikte belirtilmiştir.
1938
3458 sayılı KanunMühendis, mimar ve "yüksek" unvanları sayan kanun; kabul 17 Haziran 1938, Resmî Gazete 28 Haziran 1938, sayı 3945
98.872
Mimarlar Odası üyesi31 Aralık 2025 itibarıyla kayıtlı üye; TMMOB açıklaması, 8 Ocak 2026
Yüksek mimar unvanı hangi kanuna dayanır?
Yüksek mimar unvanının yasal dayanağı 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'dur. Kanunun 3. maddesi "Yüksek mimar" ve "Mimar" olmak üzere iki ayrı unvan sayar. Unvanlar, 1. maddede listelenen diploma türlerine bağlanır ve diplomaya yazılır. İTÜ, Çukurova ve Kırklareli üniversitelerinin bilgi paketlerinde mimarlık lisansı "Mimar", mimarlık yüksek lisansı ise "Yüksek Mimar" unvanıyla gösterilir.
3458 sayılı Kanun 28 Haziran 1938 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunun 1. maddesi, Türkiye'de mühendislik veya mimarlık unvanıyla iş yapmak isteyenlerin dört belge türünden birine sahip olmasını şart koşar. Kanunda sayılan belgeler Türk yüksek mekteplerinden alınan diplomalar, denkliği kabul edilen yabancı yüksek okul diplomaları, Türk Teknik Okulu'nun mühendis kısmı ve ona denk okulların diplomalarıdır. 3. madde ilk iki gruba "Yüksek mimar", son iki gruba "Mimar" unvanını verir. 4. madde ise mühendislik veya mimarlıkta doktora yapanlara "doktor mühendis" unvanını tanır.
Kanunun dili 1938'deki okul türlerine göre kurulmuştur. Bu nedenle unvanın lisans ve yüksek lisans düzeyindeki karşılığı, üniversitelerin diploma ve bilgi paketlerinden izlenir. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin Mimarlık Lisans Programı sayfası dört yıllık programı "Derece: Lisans, Ünvan: Mimar" olarak gösterir. Çukurova Üniversitesi'nin 2026-2027 program bilgisinde Mimarlık (Tezli) yüksek lisansının kazandırdığı unvan "Yüksek Lisans/Yüksek Mimar" diye yazılır. Kırklareli Üniversitesi'nin Mimarlık Yüksek Lisans (Tezli) bilgi paketi de "Yüksek Mimar" unvanını belirtir.
Unvanın kullanımına dair bir kural da TMMOB Ana Yönetmeliği'nde yer alır. Ana Yönetmeliğin 113. maddesine göre yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis, mimar ve şehir plancıları "kanun ile kendilerine verilmiş unvandan başka her hangi bir unvanı kullanamazlar." Hüküm, yüksek mimar unvanının kanuna dayanan diplomayla ilişkili olduğuna işaret eder.
Lisansüstü derecelerin genel işleyişi, yani yüksek lisansın doktoradan ve lisanstan farkı, yüksek lisans programlarının genel yapısı yazısında ayrıca anlatılır. Yüksek mimar unvanı da aynı derece sisteminin bir parçasıdır. Farkı, 3458 sayılı Kanun'la mesleki bir unvana bağlanmış olmasıdır.
Mimar olmak için yüksek lisans şart mı?
Mimar olmak için yüksek lisans şart değildir. 3458 sayılı Kanun'a göre mimarlık unvanıyla çalışmak için kanunda sayılan diplomalardan birine sahip olmak gerekir. 6235 sayılı Kanun'un 33. maddesi de meslek mensuplarının ilgili odaya kaydolmasını ister. Mimarlar Odası Bursa Şubesi'nin kayıt koşullarında Türk üniversitesi mezunlarından istenen temel belge mimarlık diplomasıdır. Yüksek lisans diploması bu listede yer almaz.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu 4 Şubat 1954 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunun 33. maddesine göre mühendislik ve mimarlık meslek mensupları, mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle uğraşabilmek için "ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak" ve üyeliklerini korumak zorundadır. Mimarlık lisansını bitiren aday için uygun oda Mimarlar Odası'dır.
Mimarlar Odası Bursa Şubesi'nin 2026 kayıt koşulları belgeleri mezun olunan kuruma göre üçe ayırır. Türk üniversitesi mezunları diplomanın noter onaylı örneğini ya da okulun ıslak imzalı geçici mezuniyet belgesini sunar. Kuzey Kıbrıs ve diğer yabancı ülke mezunlarından ise ek olarak YÖK'ten alınmış denklik belgesi veya buna karşılık gelen bir YÖK yazısı istenir. Aynı sayfa, tam bir mimarlık lisansının 240 AKTS olduğunu ve 60 AKTS eklenerek yüksek lisans derecesi alındığını belirtir.
Aşağıdaki tablo üç düzeyi unvan, kredi ve oda kaydı açısından karşılaştırır.
Ölçüt | Mimarlık lisansı | Mimarlık yüksek lisansı | Mimarlıkta doktora |
|---|---|---|---|
Diplomadaki unvan | Mimar (İTÜ Mimarlık Lisans Programı sayfası) | Yüksek Mimar (Çukurova ve Kırklareli bilgi paketleri) | Kanun "doktor mühendis" unvanını sayar (3458 md. 4) |
Asgari kredi ve süre | Dört yıllık program; 240 AKTS (Mimarlar Odası Bursa Şubesi) | Tezli en az 120 AKTS, normal süre 4 yarıyıl; tezsiz en az 60 AKTS (Yönetmelik md. 6, 7, 11) | Lisansüstü Yönetmelik'te ayrıca düzenlenir |
Oda kaydındaki rolü | Kayıt için temel belge | Kayıt belgeleri arasında sayılmaz | Kayıt belgeleri arasında sayılmaz |
Yasal dayanak | 3458 md. 1 ve 3; 6235 md. 33 | 3458 md. 3; Lisansüstü Yönetmelik | 3458 md. 4; Lisansüstü Yönetmelik |
Yüksek lisansın bir adaya ne kazandıracağı, mesleki yetkiden çok uzmanlaşma, araştırma ve akademik kariyer hedefiyle ilgilidir. Mimarlık programlarının şartları, açan üniversiteler ve portfolyo beklentisi mimarlık yüksek lisans programlarının şartları başlığında ayrıntılı olarak karşılaştırılır.
Yüksek mimar unvanı adım adım nasıl alınır?
Yüksek mimar unvanına giden yol üç aşamadan oluşur. Aday önce mimarlık lisansını tamamlar, ardından bir enstitünün mimarlık yüksek lisans programına kabul edilir. Son aşamada programın kredi, ders ve tez ya da dönem projesi koşullarını bitirerek diploma alır. Unvan, 3458 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre diplomaya yazılır. Ayrı bir sınav veya başvuru öngörülmez.
İlk aşama mimarlık lisansıdır. Çukurova Üniversitesi'nin Mimarlık (Tezli) programı, kabul koşulu olarak "Mimarlık Lisans programından mezun olmak" şartını açıkça yazar. Başka lisans alanlarından aday kabul eden programlar da vardır. Bu adayların durumu beşinci bölümde ayrıca ele alınır.
İkinci aşama programa kabuldür. Mimarlık yüksek lisansı, mimarlık lisans eğitiminin üzerine kurulan ve üniversite enstitülerinde tezli ya da tezsiz yürütülen, tasarım, yapı teknolojisi, koruma ve mimarlık kuramı alanlarında araştırma yetkinliği kazandıran lisansüstü programdır. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5/1 maddesine göre tezli programa başvuruda ALES'ten programın puan türünde en az 55 puan istenir. ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). Aynı maddenin 2. fıkrasına göre tezsiz programlarda üniversite ALES aramayabilir.
Üçüncü aşama programı bitirmektir. Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Tezsiz yüksek lisans ise tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. Diplomaya yazılan unvanın dayanağı kanun metnidir:
Birinci maddenin (a) ve (b) fıkralarında yazılı vesikaları haiz bulunanlara (Yüksek mühendis) veya (Yüksek mimar) ve (c) ve (d) fıkralarında yazılı vesikaları haiz bulunanlara da (Mühendis) veya (Mimar) unvanı verilir. Bu unvanlar diploma veya ruhsatnamelere de derç olunur.
— 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun, Madde 3 (Resmî Gazete, 28 Haziran 1938, sayı 3945)
Hükmün ikinci cümlesi süreç açısından önemlidir. Unvan, ayrı bir belgeyle değil diplomanın kendisiyle kazanılır. Bu yüzden yüksek mimar unvanını kullanmak isteyen mezunun ilk bakacağı yer, enstitünün verdiği diploma ve diploma ekidir.
Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin
Giriş YapMezuniyetten sonra unvan diplomaya ve kayıtlara nasıl işlenir?
Yüksek lisansı bitiren mimar, unvanı önce diplomasında ve diploma ekinde görür. Ardından unvanı kullanacağı her kurumda bu diplomayı belge olarak sunar. Mimarlar Odası sicilinde, işyerindeki kadro kaydında ve kamu kurumlarındaki özlük dosyasında unvanın nasıl gösterileceği kuruma göre değişebilir. Bu nedenle her kayıt için ilgili birimden yazılı teyit almak güvenli yoldur.
Lisansüstü unvanların hangi tarihten itibaren kullanılabileceği, mezuniyet tarihi ile diploma tarihi arasındaki farka bağlıdır. Bu ayrım doktora için doktora unvanının ne zaman kazanıldığı yazısında açıklanır. Aynı mantık yüksek lisans için de geçerli olabilir. Resmî işlemlerde kurumlar çoğunlukla mezuniyet belgesi veya diploma ister.
Mezuniyetten sonra izlenebilecek adımlar şöyle sıralanabilir:
Enstitünün mezuniyet koşullarını tamamladığınızı, özellikle tez veya dönem projesi teslimini, öğrenci işlerinden doğrulayın.
Geçici mezuniyet belgesini veya diplomayı enstitüden teslim alın.
Diploma ve diploma ekinde yazılan unvanı kontrol edin; "Yüksek Mimar" ibaresi yoksa nedenini enstitüye yazılı olarak sorun.
e-Devlet üzerinden mezuniyet kaydınızın göründüğünü kontrol edin.
Kayıtlı olduğunuz Mimarlar Odası şubesine yüksek lisans diplomanızın sicile işlenip işlenmediğini sorun.
Çalıştığınız kurum kamu kurumuysa diplomanızı özlük dosyasına işlenmek üzere insan kaynakları birimine sunun.
Özgeçmiş, kartvizit ve imza bloklarında yalnızca diplomanızda yazan unvanı kullanın.
Son adımın dayanağı TMMOB Ana Yönetmeliği'nin 113. maddesidir. Ana Yönetmeliğe göre meslek mensupları kanunla verilmiş unvandan başka bir unvan kullanamaz. Diplomada "Yüksek Mimar" yazmıyorsa, örneğin yüksek lisans mimarlık dışında bir alanda yapılmışsa, unvanın kendiliğinden kullanılması bu hükümle çelişebilir.
Yüksek lisans diplomasının oda sicilinde gösterilmesi, Mimarlar Odası'nın kendi kayıt uygulamasına bağlıdır. Bursa Şubesi'nin kayıt koşulları ilk kayıt belgelerini listeler. Kayıttan sonra alınan lisansüstü diplomanın nasıl işleneceğini ayrıca belirtmez. Bu nedenle sicil güncellemesi için kayıtlı olunan şubeye başvurmak gerekir.
Tezsiz veya alan dışı yüksek lisans unvan verir mi?
Tezsiz yüksek lisans için yüksek mimar unvanına dair açık bir YÖK kararı bu araştırmada bulunamadı. YÖK'ün 18 Ekim 2017 tarihli Yürütme Kurulu kararı, tezsiz yüksek lisans mezunlarının "Yüksek Mühendis" unvanını kullanabileceğini belirtir. Alan dışından gelen adayda ise belirleyici olan, lisans ve yüksek lisansın aynı alanda olup olmadığıdır. Kesin durum enstitünün diploma uygulamasından teyit edilmelidir.
YÖK'ün 2017 kararı, Kamu Ajans'ın 2 Kasım 2021 tarihli haberinde yayımlanan yazıdan izlenebiliyor. Karar, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın görüşü de alınarak verildi ve yalnız mühendislik unvanından söz eder. Mimarlık için aynı yaklaşımın uygulandığını gösteren ayrı bir yazı bu araştırmada bulunamadı.
Alan dışı durumlar için YÖK'ün eski unvan kararları yol gösterir. Memurlar.net'in YÖK kararlarını derleyen listesine göre YÖK 27 Ocak 1998'de, peyzaj mimarlığı mezunu olup aynı anabilim dalında yüksek lisans yapanlara "Peyzaj Yüksek Mimarı" unvanını verdi. Aynı listede 17 Haziran 1988 tarihli bir karar yer alır. Bu karara göre farklı bir mühendislik alanında yüksek lisans yapan mühendise alan adı parantez içinde yazılarak unvan verilir ve listede "(Yüksek mühendis değil)" notu düşülür.
Durum | Kaynaklarda görülen uygulama | Teyit edilecek yer |
|---|---|---|
Mimarlık lisansı + mimarlık tezli yüksek lisans | Bilgi paketlerinde "Yüksek Mimar" unvanı (Çukurova, Kırklareli) | Enstitü diploma eki |
Mimarlık lisansı + mimarlık tezsiz yüksek lisans | Yüksek mühendis için tezsiz program unvana engel sayılmamış (YÖK, 18 Ekim 2017); mimarlık için ayrı karar bulunamadı | Enstitü ve Mimarlar Odası şubesi |
Mimarlık lisansı + farklı alanda yüksek lisans (ör. işletme) | Mühendislik örneğinde farklı alan yüksek lisansı "yüksek" unvanı vermemiş (YÖK, 17 Haziran 1988) | Enstitü diploma eki |
İç mimarlık veya inşaat lisansı + mimarlık yüksek lisansı | Mimarlar Odası kaydı mimarlık lisans diplomasına dayanır (Bursa Şubesi, 2026) | Enstitü ve Mimarlar Odası şubesi |
Bilimsel hazırlık, lisansüstü programa farklı bir alandan kabul edilen öğrencinin, asıl programa başlamadan önce tamamlaması istenen tamamlama dersleri programıdır. İç mimarlık veya inşaat mühendisliği mezunu bir aday mimarlık yüksek lisansına bilimsel hazırlıkla kabul edilebilir. Yine de bu yol, lisans diplomasına bağlı mesleki unvanı ve oda kaydını değiştirmez. İç mimarlık tarafındaki oda kaydı kuralları iç mimarlık yüksek lisansı ve oda üyeliği yazısında ayrıca açıklanır.
En az 120 AKTS
Tezli yüksek lisans kredisiEn az 7 ders, 1 seminer ve tez; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 6/2
En az 60 AKTS
Tezsiz yüksek lisans kredisiEn az 10 ders ve dönem projesi; aynı Yönetmelik md. 11/2
Unvan YÖK, üniversite ve odada nasıl farklılaşır?
Yüksek mimar unvanı dört farklı kurumun kayıtlarında karşılık bulur ve her birinin rolü ayrıdır. YÖK unvan kararlarını ve diploma düzenini belirler. Üniversite unvanı diplomaya yazar. Mimarlar Odası mesleki sicili tutar. İşveren ise unvanı kadro ve görev tanımına yansıtır. Bir kurumdaki kaydın diğerlerinde otomatik olarak güncellendiği varsayılmamalıdır.
YÖK'ün unvan konusundaki rolü, 1988, 1998 ve 2017 tarihli kararlarında görülür. TMMOB'nin 15 Aralık 2023 tarihli açıklamasına göre lisans ve lisansüstü diplomaların verilmesinde tek yetkili YÖK'tür. Aynı açıklama, mühendislik ve mimarlık unvanı için Türkiye'deki bir programdan ya da YÖK'ün denk saydığı bir programdan mezun olmak ve ilgili odaya kayıtlı olmak gerektiğini hatırlatır.
Üniversiteler unvanı bilgi paketinde ve diploma ekinde gösterir. Aynı adı taşıyan programlarda bile ifade farklı olabilir. Çukurova Üniversitesi "Yüksek Lisans/Yüksek Mimar" yazarken, Alanya Üniversitesi'nin Mimarlık (Tezli) program sayfası mezunların "Yüksek Lisans Derecesi" almaya hak kazandığını belirtir ve unvanı ayrı bir satırda yazmaz. Adayın programı seçmeden önce bu satırı okuması, mezuniyetten sonraki belirsizliği azaltır.
Mimarlar Odası açısından belirleyici olan 6235 sayılı Kanun'un 33. maddesindeki kayıt yükümlülüğüdür. Oda kaydının temeli lisans diplomasıdır. Lisansüstü diplomanın sicile işlenmesi şubenin uygulamasına bağlıdır.
Kamu kurumlarında durum biraz daha farklıdır. Lisansüstü derecenin kademe ve derece ilerlemesine etkisi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesine bağlıdır. Kadro unvanının "mimar" ya da "yüksek mimar" olarak düzenlenmesi ise kurumun kadro yapısına göre değişebilir. Kamu çalışanları için ayrıntılar memurlar için yüksek lisansın derece ve kademe etkisi yazısında ele alınır.
Diplomada ve ilanda unvan satırı nasıl kontrol edilir?
Unvan bilgisi çoğu üniversitede programın Bologna veya AKTS bilgi paketindeki "Kazanılan Derece" satırında yer alır. Diploma ekinde aynı bilgi "Yeterliliğin Adı ve Unvan" gibi bir başlıkla gösterilir. Başvurudan önce hedef programın bilgi paketini açıp bu satırı okumak, mezuniyette hangi ifadenin yazılacağını önceden gösterir. Satır boşsa ya da yalnızca derece adı yazıyorsa, enstitüye diploma örneğini sormak en kısa yoldur.
Sık karıştırılan nokta: unvan beş yıllık eğitimin yerini tutar mı?
Yüksek mimar unvanı ile Avrupa Birliği'nin mimarlık eğitimi için aradığı süre ölçütü farklı konulardır. 2005/36/AT sayılı Direktif'in 2013/55/AB ile değişik 46. maddesi en az beş yıl tam zamanlı eğitim ya da dört yıl eğitim ve iki yıl mesleki staj öngörür. Türkiye'de mimarlık lisansı dört yıldır. Yüksek lisans eklenmesi süreyi uzatır, ancak yurt dışında tanınma kararını hedef ülkenin yetkili kurumu verir.
Karışıklığın kaynağı, iki farklı sorunun aynı kelimelerle sorulmasıdır. Birinci soru Türkiye'deki unvandır ve 3458 sayılı Kanun'a bağlıdır. İkinci soru bir mimarın başka bir ülkede meslek yapıp yapamayacağıdır. Bu soru o ülkenin düzenlemesine ve meslek kuruluşuna bağlıdır. Direktif'in 46. maddesi de eğitim yıllarının AKTS kredisiyle ifade edilebileceğini belirtir.
Mimarlık Eğitimi Akreditasyon Kurulu'nun (MİAK) dönem başkanı Neriman Şahin Güçhan'ın 2 Nisan 2018 tarihli sunumu da konuya ışık tutar. Sunuma göre UIA/UNESCO Mimarlık Eğitimi Şartı, Temmuz 2005'te en az beş yıllık zorunlu eğitim süresini benimsedi. Aynı sunum, Türkiye'de akredite edilen programların dört yıllık mimarlık lisans programları olduğunu belirtir.
Sık karışan noktalar şunlardır:
"Yüksek mimar" unvanı Türkiye'deki diploma unvanıdır; yurt dışında mesleki tanınma ayrı bir süreçtir.
Mimarlar Odası kaydı lisans diplomasıyla yapılır; yüksek lisans kayıt için aranmaz.
Mimarlar Odası Bursa Şubesi, 240 AKTS'lik lisansa 60 AKTS eklenerek alınan dereceyi "Master of Architecture" olarak anar.
3458 sayılı Kanun mimarlıkta doktora için ayrı bir "yüksek" unvan değil, "doktor mühendis" unvanını sayar.
Mimarlık yüksek lisansının tezli ya da tezsiz olması akademik yolu etkiler; unvan uygulaması enstitüden teyit edilmelidir.
Diploması yurt dışında değerlendirilecek mimarlar için tanıma kuralları ülkeye göre değişir. Düzenlenmiş meslekler için başvuru yolları yüksek lisans diplomasının yurt dışında tanınması yazısında ülke ülke açıklanır. Hedef ülke belliyse, yüksek lisans programını seçmeden önce o ülkenin mimarlık meslek kuruluşunun kriterlerine bakmak planlamayı kolaylaştırabilir.
Yüksek mimar olmak için nereden başlamalı?
Yüksek mimar unvanını hedefleyen aday önce amacını netleştirmelidir: akademik kariyer, uzmanlaşma, kamu kadrosu ya da yurt dışında meslek. Ardından mimarlık alanında, tercihen diploma ekinde "Yüksek Mimar" unvanını açıkça yazan bir yüksek lisans programı seçilir. Tezli veya tezsiz tür, ALES durumu ve çalışma düzenine göre belirlenir.
Akademik kariyer hedefleyen aday için tezli program, doktora başvurusunun da temelini oluşturur. Çalışırken unvan almak isteyen mimar için tezsiz programlar daha esnek olabilir. Ancak tezsiz yüksek lisansta unvan uygulaması ayrıca sorulmalıdır. İki türün kariyer hedeflerine nasıl karşılık geldiği tezli ve tezsiz yüksek lisans farkları yazısında karşılaştırılır.
Yüksek lisansla ulaşmak istediğiniz hedefi (akademi, uzmanlık, kamu, yurt dışı) yazılı olarak belirleyin.
Hedef programın bilgi paketinde "Kazanılan Derece" satırını okuyun.
Tezsiz program düşünüyorsanız diplomaya yazılacak unvanı enstitüye yazılı olarak sorun.
Lisans bölümünüz mimarlık değilse kabul ve bilimsel hazırlık koşullarını ilandan kontrol edin.
ALES sonucunuzun puan türünü ve geçerlilik tarihini not edin.
Mimarlar Odası şubenize lisansüstü diplomanın sicile nasıl işlendiğini sorun.
Kamu çalışanıysanız kurumunuzun insan kaynakları biriminden diplomanın özlük dosyasına etkisini öğrenin.
Hedef enstitülerin başvuru tarihlerini takviminize ekleyin.
Başvuru dönemleri enstitüden enstitüye değişir. Lisansüstü başvuru tarihleri Mezun Kampüsü Tarihler sayfası üzerinden izlenebilir. Mezun Kampüsü'nün 2 Ekim 2026 tarihli taramasında "Mimarlık" adlı yüksek lisans programı 51 üniversitede 65 program olarak doğrulandı. Bu nedenle tercih yapılacak havuz geniştir.
Unvan, oda kaydı ve kadro uygulamaları kurumlara göre değişebilir. Bu yazıdaki bilgiler başvuru ve mezuniyet öncesinde ilgili enstitünün, Mimarlar Odası şubesinin ve işverenin güncel açıklamalarıyla karşılaştırılmalıdır.
En az 5 yıl veya 4 + 2 yıl
AB mimarlık eğitimi süresiTam zamanlı eğitim ya da 4 yıl eğitim ve 2 yıl mesleki staj; 2005/36/AT Direktifi md. 46 (2013/55/AB ile değişik)
En az 5 yıl
UIA/UNESCO eğitim süresiValidasyon konseyinin Temmuz 2005 kararı; MİAK dönem başkanı sunumu, 2 Nisan 2018
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Ece: Lisans sonrası çalışmak isteyen yeni mezun
Ece mimarlık lisansını bitirdi ve bir mimarlık ofisinde çalışmaya başlamak istiyor. Arkadaşlarından mimar olarak çalışmak için yüksek lisans gerektiğini duymuştu. Mimarlar Odası şubesinin kayıt koşullarını okuduğunda istenen temel belgenin lisans diploması olduğunu gördü. Diplomasının noter onaylı örnekleri ve kimlik belgeleriyle odaya kaydını tamamladı. Yüksek lisansı ise birkaç yıllık saha deneyiminden sonra, ilgisini çeken koruma ve restorasyon alanında düşünmeye karar verdi. Bu süre içinde ilgilendiği programların bilgi paketlerini ve "Kazanılan Derece" satırlarını not ederek bir tercih listesi oluşturdu. ALES'e de mezuniyetten sonraki ilk oturumlardan birinde girmeyi planladı.
Kaan: Tezsiz programı düşünen proje mimarı
Kaan beş yıldır proje mimarı olarak çalışıyor ve işini bırakmadan yüksek lisans yapmak istiyor. Tezsiz bir mimarlık programı ona uygun görünüyordu. Ancak diplomasında "Yüksek Mimar" yazıp yazmayacağından emin değildi. Enstitüye yazılı olarak sorduğunda diploma ekinde yazılacak ifadenin bir örneğini istedi. Aynı soruyu kayıtlı olduğu Mimarlar Odası şubesine de iletti. Gelen cevapları karşılaştırınca tercih listesini, unvan satırını açıkça yazan programlarla başlattı. Ders saatlerini de ofisteki teslim takvimiyle karşılaştırıp yöneticisiyle bir çalışma planı konuştu. İleride doktora isterse tezli programa ayrıca başvurması gerekebileceğini de not etti.
Selin: Mimarlık yüksek lisansı düşünen iç mimar
Selin iç mimarlık mezunu ve bina ölçeğinde tasarıma geçmek istiyor. Bazı mimarlık yüksek lisans programlarının iç mimarlık mezunlarını bilimsel hazırlıkla kabul ettiğini öğrendi. Asıl sorusu, yüksek lisansı bitirdiğinde mimar olarak odaya kaydolup kaydolamayacağıydı. Kayıt koşullarını inceleyince oda kaydının lisans diplomasına dayandığını gördü. Bu nedenle hedefini yeniden tanımladı: mimarlık yüksek lisansını, tasarım araştırması ve akademik kariyer için değerlendirecekti. Enstitüye diplomada yazılacak unvanı da sordu ve İçmimarlar Odası üyeliğini sürdürmeye karar verdi. Bilimsel hazırlık derslerinin mezuniyeti bir veya iki yarıyıl uzatabileceğini de takvimine ekleyerek planını buna göre kurdu.
Mert: Kamu kurumunda çalışan mimar
Mert bir belediyenin imar biriminde mimar kadrosunda çalışıyor. Yüksek lisansı tamamladıktan sonra unvanının kadro kaydına nasıl yansıyacağını merak etti. Önce diplomasında "Yüksek Mimar" ifadesinin yer aldığını kontrol etti. Ardından diplomasını özlük dosyasına işlenmek üzere insan kaynakları birimine sundu. Birim, kademe ilerlemesinin 657 sayılı Kanun'un 36. maddesine göre değerlendirileceğini, kadro unvanının ise kurumun kadro yapısına bağlı olduğunu belirtti. Mert son olarak Mimarlar Odası şubesine de diplomasını ileterek sicil kaydının güncellenip güncellenmediğini sordu. Aldığı yazılı cevapları özlük dosyasının bir kopyasıyla birlikte sakladı.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Üniversiteleri İnceleSıkça Sorulan Sorular
Yüksek mimar ne demek?+
Yüksek mimar, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'un 3. maddesinde sayılan iki mimarlık unvanından biridir; diğeri "Mimar" unvanıdır. Kanun bu unvanların diplomaya yazılacağını belirtir. İncelenen üniversite bilgi paketlerinde mimarlık lisansı "Mimar", mimarlık yüksek lisansı "Yüksek Mimar" unvanıyla gösterilir. Örneğin Çukurova Üniversitesi'nin Mimarlık (Tezli) programı "Yüksek Lisans/Yüksek Mimar" ifadesini kullanır. Unvan diplomaya bağlıdır; meslek icrası için oda kaydı ayrıca gerekir.
Yüksek mimar unvanı nasıl alınır?+
Yüksek mimar unvanı, mimarlık lisansından sonra mimarlık alanında bir yüksek lisans programını tamamlayarak alınır. Aday enstitünün ilanındaki koşullarla programa kabul edilir, tezli programda en az 120 AKTS'yi ve tezi, tezsiz programda en az 60 AKTS'yi ve dönem projesini bitirir. Unvan diplomaya yazılır; ayrı bir sınav veya başvuru öngörülmez. Diplomaya yazılacak ifade enstitüden önceden teyit edilebilir.
Mimar olmak için yüksek lisans şart mı?+
Mimar olmak için yüksek lisans şart değildir. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin bilgi paketinde dört yıllık mimarlık lisansının unvanı "Mimar" olarak yazılır. 6235 sayılı Kanun'un 33. maddesi meslek icrası için oda kaydını ister. Mimarlar Odası şubelerinin kayıt koşullarında temel belge lisans diplomasıdır. Yüksek lisans, uzmanlaşma ve akademik kariyer için tercih edilir, oda kaydı için aranmaz.
Yüksek lisans yapmadan Mimarlar Odası'na kayıt olunur mu?+
Evet, yüksek lisans olmadan Mimarlar Odası'na kayıt olunabilir. Mimarlar Odası Bursa Şubesi'nin 2026 kayıt koşullarına göre Türk üniversitesi mezunları, mimarlık diplomasının noter onaylı örneğini veya okulun ıslak imzalı geçici mezuniyet belgesini, kimlik ve ikametgâh belgeleriyle sunar. Yabancı ülke mezunlarından ayrıca YÖK denklik belgesi istenir. Belgeler şubeye göre küçük farklılıklar gösterebileceği için kayıt olunacak şubenin listesi kontrol edilmelidir.
Tezsiz yüksek lisans yüksek mimar unvanı verir mi?+
Tezsiz mimarlık yüksek lisansı için açık bir YÖK kararı bu araştırmada bulunamadı. YÖK Yürütme Kurulu'nun 18 Ekim 2017 tarihli kararı, tezsiz yüksek lisans mezunlarının "Yüksek Mühendis" unvanını kullanabileceğini belirtir. Mimarlık için aynı yaklaşımın uygulanıp uygulanmadığı, programın bilgi paketindeki "Kazanılan Derece" satırından ve enstitüden teyit edilmelidir. Unvan satırını açıkça yazan programları tercih etmek belirsizliği azaltır.
İç mimarlık mezunu mimarlık yüksek lisansı yaparsa yüksek mimar olur mu?+
İç mimarlık mezununun mimarlık yüksek lisansı sonrası alacağı unvan diploma uygulamasına bağlıdır ve enstitüden teyit edilmelidir. YÖK'ün eski kararlarında "yüksek" unvanı, lisans ve yüksek lisansın aynı alanda olmasına bağlanmıştır; örneğin 1998'de peyzaj mimarlığı mezunlarına aynı anabilim dalında yüksek lisans sonrası "Peyzaj Yüksek Mimarı" unvanı verilmiştir. Mimarlar Odası kaydı da mimarlık lisans diplomasına dayandığı için yüksek lisans tek başına oda kaydı sağlamaz.
Mimarlık dışında yüksek lisans yapan mimar yüksek mimar olur mu?+
Mimarlık dışındaki bir alanda yüksek lisans yapan mimarın diplomasında genellikle "Yüksek Mimar" unvanı yer almaz. YÖK'ün 17 Haziran 1988 tarihli kararı, farklı bir mühendislik alanında yüksek lisans yapan mühendis için alan adının parantez içinde yazılmasını öngörür ve unvanın "yüksek mühendis" olmadığını belirtir. İşletme veya proje yönetimi gibi alanlarda yüksek lisans yapan mimar için de diploma ekindeki unvan satırı kontrol edilmelidir.
Yüksek mimar ile mimar arasında yetki farkı var mı?+
3458 sayılı Kanun'un 1. maddesi, mimarlık unvanıyla iş yapmak için kanunda sayılan diplomalardan birine sahip olmayı yeterli görür; madde, unvanlar arasında ayrı bir yetki listesi saymaz. Meslek icrası için belirleyici olan, 6235 sayılı Kanun'un 33. maddesindeki oda kaydıdır. Proje ve uygulama yetkilerine dair ayrıntılar başka düzenlemelere ve Mimarlar Odası uygulamasına bağlı olabileceği için kayıtlı olunan şubeden teyit edilmelidir.
Yüksek mimar unvanı Mimarlar Odası siciline işlenir mi?+
Lisansüstü diplomanın Mimarlar Odası siciline işlenmesi, odanın kendi kayıt uygulamasına bağlıdır. Bursa Şubesi'nin kayıt koşulları ilk kayıt belgelerini listeler. Kayıttan sonra alınan yüksek lisans diplomasının nasıl işleneceğini ayrıca belirtmez. Yüksek lisansını bitiren mimar, diplomasını kayıtlı olduğu şubeye ileterek sicil kaydının güncellenip güncellenmediğini sorabilir. Bu uygulama şubeden şubeye farklılık gösterebileceği için cevabın yazılı alınması önerilir.
Yüksek mimar unvanı yurt dışında geçerli mi?+
Yüksek mimar unvanı Türkiye'deki diploma unvanıdır. Yurt dışında meslek yapabilmek için hedef ülkenin tanıma sürecinden geçmek gerekir. Avrupa Birliği'nin 2005/36/AT sayılı Direktifi'nin 46. maddesi mimarlık eğitimi için en az beş yıl tam zamanlı eğitim ya da dört yıl eğitim ve iki yıl mesleki staj ölçütünü kullanır. Türk diplomasının nasıl değerlendirileceğine ise hedef ülkenin yetkili kurumu karar verir.
Kamuda çalışan mimar yüksek lisans yaparsa ne değişir?+
Kamuda çalışan mimarın yüksek lisansının özlük haklarına etkisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesine göre değerlendirilir. Kadro unvanının "yüksek mimar" olarak düzenlenip düzenlenmeyeceği ise kurumun kadro yapısına bağlıdır ve kurumdan kuruma değişebilir. Mimar, diplomasını özlük dosyasına işlenmek üzere insan kaynakları birimine sunmalı ve uygulamayı birimden yazılı olarak öğrenmelidir. Ayrıntılar kurumun kendi kadro düzenine göre değişebilir.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Yüksek mimar unvanını hedefleyen mimarlar Atlas üzerinden mimarlık yüksek lisans programlarını tezli ve tezsiz seçenekleriyle karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden enstitü başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platform, adayların seçeneklerini resmî ilanlara geçmeden önce düzenli biçimde görmesine yardımcı olmayı amaçlar.
Kaynakça
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği — 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun — Resmî Gazete 28 Haziran 1938, sayı 3945; değişiklikleriyle — https://www.tmmob.org.tr/hukuk/yasal-cerceve/3458-sayili-muhendislik-ve-mimarlik-hakkinda-kanun — Erişim: 16 Ekim 2026
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği — 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu — Resmî Gazete 4 Şubat 1954, sayı 8625 — https://www.tmmob.org.tr/hukuk/yasal-cerceve/6235-sayili-turk-muhendis-ve-mimar-odalari-birligi-kanunu — Erişim: 16 Ekim 2026
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği — Ana Yönetmelik, Çeşitli Hükümler (Madde 113) — tarih belirtilmemiş — http://www.tmmob.org.tr/hukuk/ana-yonetmelik/cesitli-hukumler — Erişim: 16 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (güncel metin) — Resmî Gazete 20 Nisan 2016, sayı 29690 ve değişiklikleri — https://egitim.yok.gov.tr/documentFiles/1759319771105.lisansustu-egitim-ogretim-yonetmeligi.pdf — Erişim: 16 Ekim 2026
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği — TMMOB'ye Bağlı Odaların Üye Sayısı 729 Bin Oldu — 8 Ocak 2026 — http://www.tmmob.org.tr/icerik/tmmobye-bagli-odalarin-uye-sayisi-729-bin-oldu — Erişim: 16 Ekim 2026
TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi — Kayıt Koşulları — 2026 — https://www.bursamimar.org.tr/kayit-kosullari/ — Erişim: 16 Ekim 2026
İstanbul Teknik Üniversitesi — Mimarlık Lisans Programı Hakkında — tarih belirtilmemiş — https://www.tyyc.itu.edu.tr/ProgramHakkinda.php?Program=MIM_LS — Erişim: 16 Ekim 2026
Çukurova Üniversitesi Eğitim Bilgi Sistemi — Mimarlık (Tezli) Genel Bilgi — 17 Nisan 2026 — https://ebs.cu.edu.tr/Program/GenelBilgi/1324 — Erişim: 16 Ekim 2026
Kırklareli Üniversitesi Bologna Bilgi Paketi — Mimarlık Yüksek Lisans (Tezli) — tarih belirtilmemiş — https://ebp.klu.edu.tr/Bolum/BolumDetay/469 — Erişim: 16 Ekim 2026
Kamu Ajans — Tezsiz Yüksek Lisans Mezunlarının Yüksek Mühendis Unvanını Kullanabilme Durumu (YÖK yazısı, 18 Ekim 2017 Yürütme Kurulu kararı) — 2 Kasım 2021 — http://www.kamuajans.com/akademik-personel/tezsiz-yuksek-lisans-mezunlarinin-yuksek-muhendis-unvanini-kullanabilme-durumu-h517743.html — Erişim: 16 Ekim 2026
Memurlar.net — Yükseköğrenim Mezunlarının Aldıkları Unvanlar (YÖK kararları derlemesi) — 4 Kasım 2004, güncelleme 27 Mart 2018 — https://www.memurlar.net/haber/11684/yuksekogrenim-mezunlarinin-aldiklari-unvanlar.html — Erişim: 16 Ekim 2026
BirGün — TMMOB: Satılık diplomaları engelleyin — 15 Aralık 2023 — https://www.birgun.net/haber/satilik-diplomalari-engelleyin-490900 — Erişim: 16 Ekim 2026
Avrupa Parlamentosu ve Konseyi — 2005/36/AT sayılı Mesleki Yeterliliklerin Tanınması Direktifi, Madde 46 (2013/55/AB ile değişik metin) — 7 Eylül 2005 — https://www.legislation.gov.uk/eudr/2005/36/article/46 — Erişim: 16 Ekim 2026
Neriman Şahin Güçhan (MİAK) — Mimarlık Eğitimi Akreditasyonu ve Türkiye'ye Özgü Sorunlar: 2003-2018 — 2 Nisan 2018 — https://yocam.bilgi.edu.tr/assets/pdf/miak-neriman-s-guchan.pdf — Erişim: 16 Ekim 2026
Alanya Üniversitesi Mimarlık Bölümü — Mimarlık (Tezli) Türkçe Program Sayfası — tarih belirtilmemiş — https://arch.alanyauniversity.edu.tr/tr/architecture-thesis-turkish — Erişim: 16 Ekim 2026
Mezun Kampüsü — Mimarlık Yüksek Lisans: Şartlar, Üniversiteler ve Programlar — 2 Ekim 2026 — https://mezunkampusu.com.tr/blog/mimarlik-yuksek-lisans — Erişim: 16 Ekim 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliğinde değildir. Yüksek mimar ve mimar unvanları 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'a, oda kaydı 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'na, lisansüstü programlar ise YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne tabidir. Unvanın diplomaya ve oda siciline işlenmesi, kadro unvanları ve yurt dışında tanınma kuralları kurumlara ve döneme göre değişebilir. Adayların ilgili enstitünün, Mimarlar Odası şubesinin ve işverenin güncel açıklamalarını kontrol etmesi önerilir.
Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin
Duyuruları İnceleGelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.