Yüksek Lisans

Yüksek Lisans Diploması Yurt Dışında Nasıl Kabul Edilir?

ŞÜKRAN Ç.

Yazar

2 Ekim 2026
Güncellendi: 31 Ekim 2026
18 dk okuma
Yüksek Lisans Diploması Yurt Dışında Nasıl Kabul Edilir?

Yüksek Lisans Diploması Yurt Dışında Nasıl Kabul Edilir?

İçindekiler

  1. Tanıma mı, Denklik mi? Yurt Dışında Kararı Kim Verir?

  2. Türkiye Tarafında Hazırlık: Diploma Eki, Apostil, Çeviri ve e-Devlet Belgesi

  3. ABD: Merkezi Makam Yok, Değerlendirme Kuruluşları Var

  4. Kanada: Göç İçin ECA, Çalışma ve Eğitim İçin Kurum Kararı

  5. Almanya: anabin, ZAB Zeugnisbewertung ve Düzenlenmiş Meslekler

  6. Tezli mi Tezsiz mi? AKTS, Bologna ve Doktora Başvurusu

  7. İngiltere ve Avustralya: Statement of Comparability ve Meslek Bazlı Değerlendirme

  8. Süre Planlaması ve Başvuru Kontrol Listesi

Genel Bilgilendirme

Yüksek lisans diploması yurtdışında nasıl kabul edilir? Kısa cevap: Türkiye'de alınmış bir yüksek lisans diplomasını yurt dışında "tek bir merci" onaylamıyor. Diplomanı hangi ülkede, hangi amaçla (doktora başvurusu, iş, göç, meslek lisansı) kullanacağına göre karar veren kurum ve izlenecek yol değişiyor. İyi haber şu: Türkiye Bologna Süreci ve Lizbon Tanıma Sözleşmesi içinde yer alıyor, diploman Diploma Eki ile birlikte verilebiliyor ve hedef ülkelerin tamamı apostil sistemini kullanıyor. Yani altyapı hazır; doğru sırayı bilmek yeterli.

YÖK'ün 27 Mart 2026'da yayımladığı 2025-2026 İstatistik Bülteni'ne göre Türkiye'de 330.464 yüksek lisans öğrencisi var ve 2024-2025 döneminde 84.928 kişi yüksek lisanstan mezun oldu. Bu mezunların bir kısmı doktora, iş ya da göç için diplomasını yurt dışına taşımayı planlıyor.

Bu rehberde şunları bulacaksın:

  • Tanıma ile denklik arasındaki fark ve kararı kimin verdiği

  • Türkiye'den çıkmadan hazırlanacak belgeler: Diploma Eki, apostil, yeminli çeviri, e-Devlet mezun belgesi

  • ABD, Kanada, Almanya, İngiltere ve Avustralya için ayrı ayrı yol haritası

  • Tezli (120 AKTS) ve tezsiz (60 AKTS) yüksek lisansın yurt dışında nasıl okunabileceği

  • Kurumların Ekim 2026 itibarıyla resmî sayfalarında yer alan işlem süreleri ve geriye doğru planlama hesabı

Konunun ters yönünü, yani yurt dışında alınmış bir diplomanın Türkiye'de tanınmasını merak ediyorsan Yurt Dışından Alınan Diplomanın Türkiye'de Denklik Süreci yazımıza göz atabilirsin.

Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin

Atlası İncele

Net Cevaplar

Türk yüksek lisans diploması yurt dışında geçerli mi?
Türkiye'deki YÖK'e bağlı bir üniversiteden alınmış yüksek lisans diploması, yurt dışında genelde değerlendirmeye alınabilir bir yükseköğretim yeterliliğidir. Ancak "geçerli" kararını hedef ülkedeki üniversite, işveren, göç makamı veya meslek kuruluşu verir.

Yurt dışında diplomamı kim değerlendirir?
Ülkeye göre değişir: ABD ve Kanada'da WES gibi değerlendirme kuruluşları, İngiltere'de UK ENIC, Almanya'da ZAB ve anabin veri tabanı, Avustralya'da göç için meslek bazlı değerlendirme kuruluşları. Üniversite başvurusunda kararı genelde üniversitenin kendisi verir.

YÖK'ten "yurt dışı denklik" belgesi almam gerekir mi?
Hayır. YÖK'ün denklik işlemleri yurt dışında alınmış diplomaların Türkiye'de tanınması içindir. Türk diploman için YÖK'ten ayrıca bir "yurt dışı geçerlilik" belgesi alınmaz; senin hazırlayacağın şey Diploma Eki, transkript, apostil ve çeviri paketidir.

Diploma Eki nedir, nereden alınır?
Diplomanın içeriğini, AKTS kredilerini ve düzeyini uluslararası standart biçimde açıklayan belgedir. Türkiye'de 2005-2006 sonundan beri tüm üniversitelerde veriliyor; mezuniyette İngilizce, Almanca veya Fransızca, talep üzerine, ilk nüshası ücretsiz alınabiliyor (ENIC-NARIC Türkiye sayfası).

Apostil gerekli mi?
Çoğu resmî işlemde istenebilir. Türkiye 1985'ten, ABD, Almanya, İngiltere ve Avustralya uzun süredir, Kanada ise 11 Ocak 2024'ten beri Apostil Sözleşmesi'nde. Üniversite belgelerinin orijinallerine apostil genelde valilikte, noter onaylı tercümelere kaymakamlıkta konuluyor.

Süreç ne kadar sürer?
Kuruma göre değişir: UK ENIC 15 iş günü (hızlı serviste 1-2 iş günü), WES belgeler geldikten sonra yaklaşık 2 hafta doğrulama + 1-2 hafta değerlendirme, Almanya'da ZAB normal başvuruda 3 ay. Türkiye tarafındaki belge hazırlığını ve posta süresini de eklemek gerekir.

Tezsiz yüksek lisans yurt dışında tanınır mı?
Tanınabilir. Tezsiz program Türkiye'de en az 60 AKTS, tezli program en az 120 AKTS. Avrupa Yükseköğretim Alanı ikinci döngü için asgari 60 AKTS kabul ediyor; ancak doktora başvurularında tezli program ve yüksek kredi genelde daha avantajlı görülebilir.

Kanada'da hem lisans hem yüksek lisans diplomamı değerlendirtmem gerekir mi?
Express Entry için çoğu durumda yalnız en yüksek derecen (yüksek lisans) değerlendirilir; rapor, profil ve başvuru anında 5 yıldan eski olmamalıdır (IRCC).

En az 120 AKTS

Tezli yüksek lisans

Lisansüstü Yön. md.6/2 — RG 20.04.2016, Sayı 29690

En az 60 AKTS

Tezsiz yüksek lisans

Lisansüstü Yön. md.11/2 (01.03.2017 değişikliği sonrası güncel metin)

1. Tanıma mı, Denklik mi? Yurt Dışında Kararı Kim Verir?

Türkiye'de "denklik" denince akla YÖK'ün yürüttüğü resmî bir işlem gelir. Yurt dışında ise çoğu ülkede bu tür tek merkezli bir denklik kararı yoktur. Diplomanın değeri, onu kimin, ne amaçla incelediğine göre belirlenir.

Dört farklı amaç, dört farklı karar verici:

  • Akademik tanıma (doktora / ikinci yüksek lisans başvurusu): Kararı genelde başvurduğun üniversite verir. Bazı üniversiteler bunun için bir değerlendirme raporu (ör. WES) isteyebilir.

  • İş başvurusu (düzenlenmemiş meslek): Kararı işveren verir; bir "karşılaştırılabilirlik belgesi" başvurunu güçlendirebilir.

  • Göç ve vize: Kararı göç makamı verir ve genelde belirlediği kuruluşların raporunu ister (Kanada'da ECA, Avustralya'da skills assessment).

  • Düzenlenmiş meslek (hekimlik, eczacılık, mühendislik unvanı, öğretmenlik vb.): Kararı meslek kuruluşu / lisans otoritesi verir; genel bir diploma değerlendirmesi bu amaç için genelde yeterli görülmeyebilir.

Vurgulu not: Yurt dışında karşına çıkan "Statement of Comparability", "credential evaluation" veya "Zeugnisbewertung" belgeleri birer karşılaştırma raporudur; diplomanı yeniden vermez ya da onu "onaylamaz". UK ENIC kendi belgesi için açıkça "should be treated as guidance" ifadesini kullanıyor; nihai kararı başvurduğun kurum veriyor.

Lizbon Tanıma Sözleşmesi neden önemli? Avrupa Konseyi ve UNESCO'nun ortak sözleşmesi olan Lizbon Sözleşmesi, taraf ülkelerin birbirlerinin yükseköğretim yeterliliklerini esaslı bir fark gösterilmedikçe tanımasını öngörür. Türkiye için 1 Mart 2007'de yürürlüğe girdi. Hedef ülkelerin durumu ise şöyle:

Tablo 1 — Hedef Ülkelerde Sözleşme ve Kurum Durumu

Ülke

Lizbon Sözleşmesi

Apostil Sözleşmesi

Diploma için ana değerlendirme yolu

Türkiye

Yürürlük 01.03.2007

Yürürlük 29.09.1985

— (diploma eki + apostil hazırlığı)

ABD

İmzaladı (1997), onaylamadı

Yürürlük 15.10.1981

Üniversite/işveren kararı; WES gibi özel değerlendirme kuruluşları

Kanada

Yürürlük 01.08.2018

Yürürlük 11.01.2024

Göç için IRCC'nin belirlediği ECA kuruluşları; diğer amaçlarda kurum kararı

Almanya

Yürürlük 01.10.2007

Yürürlük 13.02.1966

anabin veri tabanı + ZAB Zeugnisbewertung; düzenlenmiş meslekte ayrı tanıma

İngiltere

Yürürlük 01.07.2003

Yürürlük 24.01.1965

UK ENIC Statement of Comparability

Avustralya

Yürürlük 01.01.2003

Yürürlük 16.03.1995

Göç için meslek bazlı assessing authority; genel amaçlı Eğitim Bakanlığı değerlendirmesi

Kaynak: Avrupa Konseyi Antlaşma Ofisi (ETS 165) ve HCCH Apostil Sözleşmesi durum tabloları (Ekim 2026).

2. Türkiye Tarafında Hazırlık: Diploma Eki, Apostil, Çeviri ve e-Devlet Belgesi

Hangi ülkeye gidersen git, işin büyük kısmı Türkiye'den çıkmadan hazırlanan belge paketine dayanır. Bu paketi bir kez doğru kurmak, ülke değiştirsen bile tekrar tekrar işine yarayabilir.

1) Diploma ve transkript (orijinal): Lisansüstü Yönetmeliği md.10/2 ve 14/2'ye göre yüksek lisans diplomasında, enstitü anabilim dalındaki programın YÖK tarafından onaylanmış adı yer alır. Tezli programlarda mezuniyet tarihi genelde tezin kabul edildiği tez sınavı tarihidir. Transkriptinde derslerin AKTS kredileri görünüyorsa yurt dışındaki değerlendirici için büyük kolaylık olur.

2) Diploma Eki (Diploma Supplement): Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve UNESCO'nun ortak modeline uygun hazırlanan bu belge; programın düzeyini, süresini, AKTS yükünü, not sistemini ve Türk yükseköğretim sistemini açıklar. ENIC-NARIC Türkiye sayfasına göre YÖK'ün 11 Mart 2005 kararıyla zorunlu hâle geldi; mezuniyette İngilizce, Almanca veya Fransızca, talep üzerine verilir ve ilk nüshası ücretsizdir. Mezun olduğun enstitü veya öğrenci işlerinden talep edebilirsin.

3) e-Devlet mezun belgesi: turkiye.gov.tr'deki Yükseköğretim Mezun Belgesi Sorgulama hizmetinden alınan barkodlu belge, kurumların doğrulama yapabilmesi için ek bir kanıt olarak kullanılabilir. Bazı yurt dışı kurumlar bu tür çevrim içi doğrulanabilir belgeleri kabul ederken bazıları yalnızca üniversiteden doğrudan gelen evrakı esas alabilir.

4) Yeminli çeviri ve noter onayı: Diploma Eki zaten İngilizce/Almanca/Fransızca alınabildiği için çoğu zaman en kritik çeviri diplomanın kendisi olur. Türkiye'de yaygın uygulama yeminli tercüman çevirisi + noter onayıdır. Avustralya Eğitim Bakanlığı, Avustralya dışında yapılan çevirilerde çevirmenin "approved by the authorities in the country where the translation is made" olmasını istiyor; WES ise çeviri hizmeti vermediğini ve belgelerin İngilizceye çevrilmiş olması gerektiğini belirtiyor.

5) Apostil şerhi: 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne dayanan apostil, belgedeki imza ve mührün gerçekliğini teyit eder. Uygulamada:

  • Üniversitenin düzenlediği orijinal diploma ve transkripte apostil genelde valilikte,

  • Noter onaylı tercümelere apostil kaymakamlıkta konulabiliyor (Armutlu Kaymakamlığı resmî sayfası).

  • Onikişubat Kaymakamlığı sayfasına göre kaymakamlık ve valiliklerde apostil işlemi için ücret alınmıyor; tercüme ve noter masrafları ayrıdır.

  • Adalet ve İçişleri bakanlıklarının e-Apostil uygulaması adli sicil, mahkeme kararı ve nüfus kaydı gibi belgeler için kullanılıyor; diploma için hangi yolun geçerli olduğunu il/ilçe makamından teyit etmek iyi olur.

Aday: "Hocam, WES'e başvuracağım. Diplomama apostil yaptırıp kendim göndersem olur mu?"
MezunKampüsü: "WES'te genel kural farklı: resmî akademik belgelerin üniversiten tarafından, üzerinde WES referans numaran olan mühürlü zarfla ya da WES'in dijital ortaklık kanalıyla gönderilmesi isteniyor. Diploma fotokopisi ve çevirisini ise hesabına yükleyebiliyorsun. Apostil daha çok vize, göç veya Avrupa'daki üniversite başvurularında karşına çıkar. Yani önce hedef kurumun belge listesine bak, sonra apostile karar ver."

Türkiye tarafı mini kontrol listesi:

  • Diploma (orijinal) + birkaç onaylı suret

  • Transkript (AKTS'li, mümkünse İngilizce)

  • Diploma Eki (İngilizce/Almanca/Fransızca)

  • e-Devlet barkodlu mezun belgesi

  • Yeminli çeviri + noter onayı (gerekiyorsa)

  • Apostil (orijinal → valilik; noter tercümesi → kaymakamlık)

  • Tezliysen tez özeti ve tez başlığının İngilizcesi

3. ABD: Merkezi Makam Yok, Değerlendirme Kuruluşları Var

ABD'de yükseköğretim merkezi değil; yabancı diplomaları değerlendiren federal bir "denklik makamı" bulunmuyor. ENIC-NARIC ağındaki ABD sayfası bunu açıkça yazıyor: "The U.S. ENIC (U.S. Department of Education) does not evaluate/validate academic or professional credentials." ABD ayrıca Lizbon Sözleşmesi'ni 1997'de imzalamış ama onaylamamış.

Peki kim değerlendiriyor?

  • Üniversiteler: Doktora veya ikinci yüksek lisans başvurusunda kendi kabul ofisleri karar verir. Bir kısmı başvurudan önce bir değerlendirme raporu isteyebilir.

  • İşverenler ve lisans kurulları: Eyalet düzeyindeki meslek kurulları kendi kurallarını uygular.

  • Özel değerlendirme kuruluşları: En bilinen çatı yapı NACES (National Association of Credential Evaluation Services). NACES kendisi değerlendirme yapmıyor; üyeleri yapıyor. World Education Services (WES) Mart 1987'den beri NACES üyesi.

Rapor türleri: WES'in sayfasında Document-by-Document (diplomanın ABD'deki karşılığı) ve Course-by-Course (ders ders kredi ve not ortalaması dönüşümü) gibi rapor türleri bulunuyor. Doktora başvurusu, not ortalaması (GPA) hesabı veya mesleki lisans için genelde Course-by-Course raporu istenebilir.

WES'te belge kuralları:

  • Resmî akademik belgeler kurum tarafından gönderilir; kişinin kendi e-postasıyla gönderdiği belge genelde kabul görmeyebilir.

  • Postayla gönderimde zarf mühürlü olmalı; önünde üniversitenin adı ve WES referans numarası, kapağın üzerinde mühür/imza bulunmalıdır.

  • Diploma fotokopisi ve çevirisi WES hesabına yüklenebilir.

  • Asıl belgeler, ülkeye özel bir talep yoksa gönderilmez; iade edilmez.

  • Başvuru ödeme tarihinden itibaren 180 gün eksik kalırsa WES dosyayı "inactive" sayabiliyor.

Süre (WES, Ekim 2026): Belgelerin tamamı ulaştıktan sonra doğrulama tipik 2 hafta; ardından değerlendirme Document-by-Document ve ECA'da tipik 1 hafta (karmaşık dosyada 2 haftaya kadar), Course-by-Course'ta tipik 2 hafta (4 haftaya kadar). Bu sürelere üniversitenin zarfı hazırlama ve posta süresi dahil değildir.

4. Kanada: Göç İçin ECA, Çalışma ve Eğitim İçin Kurum Kararı

Kanada'da diploma değerlendirmesinin en net tanımlandığı alan göç. Express Entry kapsamında yurt dışı eğitimin için Educational Credential Assessment (ECA) gerekiyor. IRCC'nin resmî sayfasına göre:

  • ECA, yabancı diplomanın geçerli ve Kanada'daki bir karşılığa eşit olduğunu doğrulamak için kullanılır.

  • Rapor, Express Entry profilini oluştururken ve başvuruyu gönderirken 5 yıldan eski olmamalıdır.

  • Çoğu durumda yalnız en yüksek derecen değerlendirilir: "if you have a Master's degree, you only need an assessment for that degree."

  • ECA'yı IRCC'nin belirlediği kuruluşlardan almak gerekir.

Tablo 2 — IRCC'nin Belirlediği ECA Kuruluşları

Kuruluş

Belirlenme tarihi

Comparative Education Service – University of Toronto School of Continuing Studies

17.04.2013

International Credential Assessment Service of Canada (ICAS)

17.04.2013

World Education Services (WES)

17.04.2013

International Qualifications Assessment Service (IQAS)

06.08.2015

International Credential Evaluation Service – BCIT (ICES)

06.08.2015

Meslek kuruluşları: mimarlar (CACB), hekimler, eczacılar

Mesleğe göre zorunlu

Kaynak: Canada.ca — Educational credential assessment (Ekim 2026).

Dikkat edilecek iki nokta:

  • IRCC, ECA'nın iş bulmayı veya düzenlenmiş meslekte lisans almayı garanti etmediğini belirtiyor. Düzenlenmiş bir meslekte çalışacaksan, yerleşeceğin eyalet/bölgede ayrıca lisans süreci gerekebilir.

  • "Göç için ECA" ile üniversite başvurusu için alınan rapor farklı türler olabilir. IRCC'ye göre başka türde alınmış bir rapor, kuruluşa bağlı olarak yeniden düzenlenebilir.

Kanada'da üniversite başvurusu: Kabul kararını üniversite verir; bazı programlar WES raporu isteyebilir, bazıları kendi değerlendirmesini yapar. Program sayfasındaki "international applicants" bölümünü mutlaka kontrol etmek gerekir.

Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin

Giriş Yap

5. Almanya: anabin, ZAB Zeugnisbewertung ve Düzenlenmiş Meslekler

Almanya'da yabancı diplomalar için iki temel araç var: anabin veri tabanı ve Kültür Bakanları Konferansı (KMK) bünyesindeki ZAB'ın düzenlediği Zeugnisbewertung (Statement of Comparability).

anabin: Önce üniversiteni kontrol et. anabin'in resmî arama kılavuzuna göre yabancı yükseköğretim diplomaları Almanya'da "in der Regel" yalnızca devlet veya devletçe tanınmış bir kurumdan alınmışsa tanınabiliyor. Bu kurumlar anabin'de H+ statüsüyle gösteriliyor; bazı ülkelerde ek kriter aranan kurumlar H+/- olarak işaretleniyor. Kontrol için:

  1. anabin'de Institutionen bölümüne gir.

  2. Ülke olarak Türkei'yi seç, üniversitenin adını yaz.

  3. Kayıttaki Status alanına bak (H+, H+/-, H-).

anabin ayrıca veri tabanının eksiksiz olma iddiası taşımadığını belirtiyor; üniversiten listede görünmüyorsa bu tek başına olumsuz bir sonuç anlamına gelmeyebilir.

ZAB Zeugnisbewertung: Ne zaman gerekir? ZAB'ın SSS sayfasına göre:

  • Düzenlenmemiş meslekte iş başvurusu için genelde zorunlu değil, ama başvuruya faydalı bir ek olabilir; kamu sektöründe sıkça isteniyor.

  • Çalışma vizesi için yabancı yükseköğretim diplomasının kanıtı olarak kullanılabiliyor.

  • Üniversite başvurusunda her üniversite kendi kabul şartını belirliyor; bazıları Zeugnisbewertung isteyebilir.

  • Düzenlenmiş meslekte (hekimlik, öğretmenlik, bazı mühendislik unvanları vb.) "A Statement of Comparability is not sufficient" — mesleki tanıma ayrıca gerekiyor.

ZAB'ın kuralları (Ekim 2026):

  • Belge yalnızca Almanca düzenleniyor ve süresiz geçerli; tüm Almanya'da geçerli.

  • Başvuru çevrim içi ve BundID hesabıyla yapılıyor; belge dijital olarak veriliyor.

  • Belgeler ve ücret eksiksiz ulaşmadan işlem başlamıyor.

  • Hızlandırma talebi kabul edilmiyor.

Tablo 3 — ZAB İşlem Süreleri

Başvuru türü

Süre

Normal başvuru

3 ay

Nitelikli işgücü hızlandırılmış prosedürünün parçası

2 ay

AB Mavi Kart (EU Blue Card) için

2 hafta

Kaynak: ZAB (KMK) — Statement of Comparability FAQ (Ekim 2026).

Almanya'da doktora başvurusu düşünüyorsan, kabul kararını genelde üniversite ve doktora komitesi verir. Yurt dışında doktora yolunun genel adımlarını Yurt Dışında Doktora Yapmak yazımızda bulabilirsin.

6. Tezli mi Tezsiz mi? AKTS, Bologna ve Doktora Başvurusu

Yurt dışındaki değerlendiriciler yalnızca diplomanın adına değil, kredi yüküne ve araştırma bileşenine de bakabilir. Bu yüzden yüksek lisansının türü önemli.

Mevzuat ne diyor?

  • Tezli yüksek lisans (md.6/2): "…seminer dersi dahil en az sekiz ders ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur." Normal süre 4 yarıyıl, azami 6 yarıyıl (md.7).

  • Tezsiz yüksek lisans (md.11/2, güncel metin): "…toplam otuz krediden ve 60 AKTS'den az olmamak kaydıyla en az on ders ile dönem projesi dersinden oluşur." Süre en az 2, en çok 3 yarıyıl (md.12). Bu madde 2016'daki ilk metinde 90 AKTS idi; 1 Mart 2017 değişikliğiyle 60 AKTS'ye indirildi.

Bologna çerçevesiyle karşılaştırma: Avrupa Yükseköğretim Alanı Yeterlilikler Çerçevesi (QF-EHEA), ikinci döngü (yüksek lisans) için "typically 90-120 ECTS credits, with a minimum of 60 credits at the level of the second cycle" aralığını tanımlıyor. Yani hem tezli (120) hem tezsiz (60) yüksek lisans bu çerçevenin içinde kalıyor. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi de 2017'de Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'ne bire bir referanslandı; TYYÇ'de yüksek lisans 7. düzey.

Pratikte nerede fark yaratabilir?

  • Doktora başvurusu: Pek çok yurt dışı doktora programı araştırma deneyimi arar. Tez, bunun en somut kanıtıdır. Tezsiz mezunsan dönem projeni, yayınlarını veya araştırma deneyimini öne çıkarmak değerlendirmede fark yaratabilir. Bilgi olarak: Türkiye'de doktoraya yüksek lisans derecesiyle başvuru tezli yüksek lisans üzerinden yapılıyor; yönetmeliğin geçici maddesi yalnız 6/2/2013'ten önce tezsiz programa kayıtlı olan veya mezun olanların doktoraya başvurabileceğini söylüyor. Yurt dışındaki üniversiteler ise kendi kabul kurallarını uyguladığı için tezsiz mezunlara farklı yollar açık olabilir; program bazında teyit etmek gerekir.

  • Toplam kredi hesabı: Bazı programlar lisans + yüksek lisans için toplam kredi (ör. 300 AKTS civarı) üzerinden değerlendirme yapabiliyor. 4 yıllık lisans (genelde 240 AKTS) + tezsiz 60 AKTS ile bu sınıra ulaşılabilir; ancak program bazında farklılık gösterebilir, başvuru şartını teyit etmek gerekir.

  • Course-by-Course raporlar: Kredi ve not dönüşümü yapıldığı için transkriptteki AKTS ve ders saatlerinin açık olması önemlidir.

Vurgulu not: Diploma Eki'nin "programın düzeyi" ve "erişim sağladığı üst program" bölümleri, tezsiz yüksek lisansın da bir ikinci döngü yeterliliği olduğunu uluslararası formatta gösterir. Tezsiz mezunsan Diploma Eki'ni başvuru dosyana eklemek özellikle faydalı olabilir.

Tezsiz programların Türkiye'deki işleyişi için Tezsiz Yüksek Lisans yazımıza bakabilirsin.

01.03.2007

Lizbon Tanıma Sözleşmesi

Türkiye için yürürlük — Avrupa Konseyi Antlaşma Ofisi

29.09.1985

Apostil Sözleşmesi

Türkiye için yürürlük; toplam 130 akit taraf — HCCH (2026)

7. İngiltere ve Avustralya: Statement of Comparability ve Meslek Bazlı Değerlendirme

İngiltere — UK ENIC

İngiltere'de (ve Birleşik Krallık genelinde) uluslararası yeterliliklerin karşılaştırılmasında başvurulan resmî adres UK ENIC. Sunduğu ana hizmet Statement of Comparability:

  • Uluslararası yeterliliğin Birleşik Krallık eğitim sistemleriyle (İngiltere, İskoçya, Galler, Kuzey İrlanda) nasıl karşılaştırıldığını gösterir.

  • İş, eğitim veya mesleki kayıt başvurularında orijinal diplomanla birlikte kullanılır.

  • Notları, not dönüşümünü, belirli dersleri veya İngilizce yeterliliğini yorumlamaz.

  • Belge e-Statement olarak verilir ve son kullanma tarihi yoktur.

  • UK ENIC belgeyi "guidance" olarak tanımlıyor; nihai karar başvurduğun kuruma ait.

Süre: Standart değerlendirme hedefi 15 iş günü; isteğe bağlı Fast Track ile 1 veya 2 iş günü. Ek belge istenirse süre baştan başlar. Hızlı servis başvuru sırasında seçilmeli; sonradan yükseltilemiyor.

İngiltere'de bir üniversiteye doktora için başvuruyorsan, kabul kararını genelde üniversite verir ve çoğu zaman ENIC belgesi istemez; ENIC daha çok iş ve mesleki kayıt başvurularında öne çıkar.

Avustralya — Amaca göre farklı kapı

Avustralya'da tek bir "denklik" kapısı yok; kapı amaca göre değişiyor. Avustralya Eğitim Bakanlığı'na göre:

  • Göç: "The Department of Education does not assess qualifications for migration." Göç için İçişleri Bakanlığı (Home Affairs) sistemine bakılır. Home Affairs'e göre beceri değerlendirmesini (skills assessment) mesleğinle ilgili assessing authority yapar; her birinin kendi prosedürü ve süresi vardır.

  • Düzenlenmiş meslek: Kayıt, lisans veya meslek üyeliği şartı olan işlerde ilgili meslek otoritesi değerlendirir.

  • Üniversite başvurusu: Kararı üniversite verir; Eğitim Bakanlığı kabul için değerlendirme yapmaz.

  • Genel amaçlı değerlendirme: Eğitim Bakanlığı, yurt dışı yeterliliğin Avustralya Yeterlilikler Çerçevesi (AQF) içindeki düzeyine dair bağlayıcı olmayan bir rehber değerlendirme yapar. Bu değerlendirme çalışma, lisans, göç veya eğitim hakkı sağlamaz ve başvuru belirli koşullarla (ör. eyalet Overseas Qualifications Unit yönlendirmesi, NSW'de ikamet veya şartsız meslek) sınırlıdır.

8. Süre Planlaması ve Başvuru Kontrol Listesi

Yurt dışı tanıma sürecinde en sık yaşanan sorun, kurumun değerlendirme süresini başvuru son tarihine yetişecek kadar erken hesaba katmamak. Aşağıdaki kutu, geriye doğru planlama yapmana yardımcı olabilir.

En geç ne zaman başlamalıyım?
Formül: Başlangıç tarihi = Son başvuru tarihi − (Türkiye tarafı hazırlık + Gönderim/posta + Kurumun doğrulama ve değerlendirme süresi + Güvenlik payı)
Örnek 1 — İngiltere'de iş başvurusu (UK ENIC, standart):
Kurum süresi 15 iş günü ≈ 3 takvim haftası. Türkiye'de Diploma Eki ve çeviri hazırlığına 1-2 hafta, eksik belge ihtimaline 1 hafta pay ayır.
→ Son tarihten en az 5-6 hafta önce başla.
Örnek 2 — Kanada Express Entry (WES ECA):
Belgeler WES'e ulaştıktan sonra ~2 hafta doğrulama + ~1 hafta değerlendirme = ~3 hafta. Üniversitenin mühürlü zarfı hazırlaması ve uluslararası posta süresini ayrıca ekle; karmaşık dosyada değerlendirme 2 haftaya uzayabilir.
→ Profilden en az 2 ay önce başlamak rahat bir plan olabilir. Rapor 5 yıl geçerli olduğu için erken almak avantaj sağlayabilir.
Örnek 3 — Almanya'da kamu sektörü başvurusu (ZAB, normal):
Kurum süresi 3 ay ve hızlandırma yok. Belge hazırlığına 2-3 hafta pay ekle.
→ Son tarihten en az 4 ay önce başvurmak güvenli olabilir. AB Mavi Kart başvurusunda bu süre 2 haftaya iniyor.
Not: Hazırlık ve posta süreleri örnek amaçlıdır; senin üniversitenin işlem hızına göre değişebilir. Kurum süreleri Ekim 2026 itibarıyla resmî sayfalardaki tipik/hedef sürelerdir ve dönemsel değişebilir.

Ülke bazlı hızlı başvuru kontrol listesi:

  • Hedef kurumun belge listesini indir (üniversite, işveren, göç makamı veya meslek kuruluşu).

  • Diplomanın hangi amaçla değerlendirileceğini netleştir: akademik, iş, göç, meslek lisansı.

  • Gerekli rapor türünü seç (WES'te Document-by-Document / Course-by-Course; Kanada'da ECA for IRCC).

  • Türkiye tarafı paketini hazırla: diploma, AKTS'li transkript, Diploma Eki, e-Devlet belgesi.

  • Belgelerin kurumdan doğrudan mı gitmesi gerektiğini kontrol et (WES gibi).

  • Çeviri ve apostil gerekiyorsa sırayı doğru kur: çeviri → noter → apostil.

  • Almanya için üniversitenin anabin statüsünü önceden kontrol et.

  • Düzenlenmiş bir mesleğe yöneliyorsan meslek otoritesinin ayrı tanıma sürecini baştan öğren.

  • Başvuru numaranı (WES referansı, ENIC referansı, ZAB kayıt numarası) her yazışmada kullan.

Yurt dışı lisansüstü için finansman arıyorsan Yurt Dışı Yüksek Lisans Bursu ve devlet bursu seçeneği için YLSY Nedir? yazılarımız da yol gösterici olabilir.

15 iş günü

UK ENIC

Hızlı serviste 1 veya 2 iş günü; belge süresiz geçerli (UK ENIC, 2026)

~2 hafta + 1-2 hafta

WES (ABD/Kanada)

Belgeler geldikten sonra doğrulama + değerlendirme (WES, 2026)

Gerçek Senaryolar

Selin — Tezli yüksek lisans (moleküler biyoloji), Almanya'da doktora hedefi
Profil: 120 AKTS tezli program, bir uluslararası yayın.
Doğru rota: Önce üniversitesinin anabin statüsünü kontrol eder; doktora programının kabul şartlarına bakar; başvuru dosyasına Diploma Eki, AKTS'li transkript ve tez özetini ekler. Üniversite isterse veya kamu kurumunda çalışacaksa ZAB Zeugnisbewertung için en az 3 ay önceden başvurur.
Değer: Kabul kararını veren komiteye diplomasının düzeyini ve araştırma bileşenini uluslararası formatta gösterir.

Burak — Tezsiz MBA, Kanada'ya Express Entry ile göç planı
Profil: 4 yıllık lisans + 60 AKTS tezsiz yüksek lisans.
Doğru rota: Yalnız en yüksek derecesi için IRCC'nin belirlediği kuruluşlardan birinden (ör. WES) ECA for IRCC raporu alır; üniversitesinden mühürlü zarfla gönderim talep eder; raporun 5 yıllık geçerliliğini profil ve başvuru tarihine göre planlar.
Değer: Puan hesabında eğitim bilgisinin geçerli sayılmasını güvence altına alır.

Ayşe — Tezli eğitim bilimleri yüksek lisansı, İngiltere'de iş başvurusu
Profil: Okul dışı eğitim kurumlarında çalışmak istiyor.
Doğru rota: UK ENIC Statement of Comparability başvurusu (standart 15 iş günü); öğretmenlik gibi düzenlenmiş bir role yönelirse ilgili mesleki kayıt sürecini ayrıca araştırır.
Değer: İşverene diplomasının Birleşik Krallık sistemindeki karşılığını gösteren, süresiz geçerli bir belge sunar.

Kemal — Mühendislik yüksek lisansı, ABD'de doktora
Profil: Tezli program, GPA hesabının ABD sistemine dönüştürülmesi gerekiyor.
Doğru rota: Başvurduğu üniversitelerin hangi kuruluşun raporunu kabul ettiğine bakar; istenirse NACES üyesi bir kuruluştan Course-by-Course rapor alır (değerlendirme tipik 2 hafta, 4 haftaya kadar uzayabilir).
Değer: Not ortalaması ve kredi yükü kabul komitesine standart bir formatta ulaşır.

Karar Matrisi

Senin Durumun

Öneri

Yurt dışında doktora başvurusu yapacaksın

Önce üniversitenin kendi şartına bak; istenirse değerlendirme raporu (ör. WES CxC) al

Kanada'ya Express Entry ile göç planlıyorsun

IRCC'nin belirlediği kuruluştan ECA for IRCC; yalnız en yüksek derece

Almanya'da iş arıyorsun (düzenlenmemiş meslek)

anabin'de üniversite statüsünü kontrol et; ZAB Zeugnisbewertung başvurunu güçlendirebilir

Almanya'da AB Mavi Kart için başvuracaksın

ZAB'ın 2 haftalık Mavi Kart sürecini kullan

İngiltere'de iş veya mesleki kayıt

UK ENIC Statement of Comparability (15 iş günü / hızlı serviste 1-2 iş günü)

Avustralya'ya göç

Mesleğinin assessing authority'sini Home Affairs listesinden bul

Hekim, eczacı, mimar, öğretmen gibi düzenlenmiş meslek

Genel değerlendirme yerine meslek otoritesinin tanıma sürecini başlat

Tezsiz yüksek lisans mezunusun ve doktora hedefliyorsun

Diploma Eki + proje/araştırma deneyimini öne çıkar; toplam kredi şartını teyit et

Belgelerin yurt dışında resmî işlemde kullanılacak

Çeviri → noter → apostil sırasını uygula

Son tarih yakın, süre dar

UK ENIC Fast Track gibi hızlı seçenekleri değerlendir; ZAB'da hızlandırma olmadığını unutma

Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin

Üniversiteleri İncele

Sıkça Sorulan Sorular

1. Türkiye'deki yüksek lisans diploması yurt dışında tanınıyor mu?+

YÖK'e bağlı bir üniversiteden alınmış yüksek lisans diploması yurt dışında genelde değerlendirmeye alınabilir. Türkiye Bologna Süreci ve Lizbon Tanıma Sözleşmesi içinde yer alıyor; nihai kararı ise hedef ülkedeki üniversite, işveren veya resmî makam veriyor.

2. Yurt dışında yüksek lisans denkliği nasıl alınır?+

Çoğu ülkede "denklik" yerine bir karşılaştırma/değerlendirme raporu alınır: ABD ve Kanada'da WES gibi kuruluşlar, İngiltere'de UK ENIC, Almanya'da ZAB. Amaç göçse ülkenin belirlediği kuruluşa başvurmak gerekir.

3. WES değerlendirmesi ne kadar sürer?+

WES'in Ekim 2026 sayfasına göre belgeler ulaştıktan sonra doğrulama tipik 2 hafta, değerlendirme ECA ve Document-by-Document'ta tipik 1 hafta, Course-by-Course'ta tipik 2 hafta sürüyor. Posta ve üniversitenin hazırlık süresi buna dahil değil.

4. Almanya'da Türk yüksek lisans diploması nasıl kontrol edilir?+

anabin veri tabanında üniversitenin statüsüne bakılır (H+ devlet veya devletçe tanınmış kurum). Resmî bir karşılaştırma belgesi istenirse ZAB'dan Zeugnisbewertung alınabilir; normal süre 3 ay.

5. Diploma Eki her yerde kabul ediliyor mu?+

Diploma Eki Avrupa standardında bir belgedir ve özellikle Avrupa'da çok işe yarar. ABD'de Diploma Eki yaygın bir uygulama değil; yine de değerlendirme kuruluşları ve üniversiteler bu belgeyi tanıyor.

6. Yüksek lisans diplomasına apostil nereden yapılır?+

Üniversitenin düzenlediği orijinal diploma ve transkripte apostil genelde valilikte, noter onaylı tercümelere kaymakamlıkta yapılabiliyor. Kaymakamlık ve valiliklerde apostil için ücret alınmıyor; uygulama il/ilçeye göre değişebileceği için önceden teyit etmek iyi olur.

7. Tezsiz yüksek lisans yurt dışında geçerli mi?+

Tezsiz yüksek lisans Türkiye'de en az 60 AKTS ve Bologna ikinci döngüsünün asgari 60 AKTS sınırı içinde. Değerlendirmeye alınabilir; ancak doktora başvurularında tezli program ve araştırma deneyimi genelde daha güçlü görülebilir. Türkiye'de 6/2/2013'ten sonra tezsiz programa kaydolanlar yurt içinde doktoraya bu diplomayla başvuramıyor; yurt dışındaki üniversiteler ise kendi kurallarını uyguluyor.

8. Kanada için lisans diplomamı da değerlendirtmem gerekir mi?+

IRCC'ye göre çoğu durumda yalnız en yüksek derece yeterli; yüksek lisansın varsa genelde sadece o değerlendirilir. Bazı özel durumlarda iki diploma birden istenebilir.

9. UK ENIC belgesinin süresi doluyor mu?+

Hayır. UK ENIC'e göre Statement of Comparability'nin son kullanma tarihi yok. ZAB'ın Zeugnisbewertung belgesi de süresiz; Kanada ECA raporu ise Express Entry için 5 yıl geçerli.

10. ABD'de diploma denkliğini devlet mi veriyor?+

Hayır. ABD Eğitim Bakanlığı'na bağlı U.S. ENIC diploma değerlendirmesi yapmıyor. Kararı üniversiteler, işverenler ve eyalet kurulları veriyor; değerlendirme raporlarını özel kuruluşlar (ör. NACES üyeleri) hazırlıyor.

11. Avustralya'da yüksek lisans diplomamı kim değerlendirir?+

Amaca göre değişir: göç için mesleğine göre assessing authority, üniversite başvurusu için üniversite, düzenlenmiş meslek için meslek otoritesi. Eğitim Bakanlığı'nın genel değerlendirmesi bağlayıcı değil ve göç için kullanılmıyor.

12. Yurt dışında doktora yapacağım; YÖK'ten bir belge almam gerekiyor mu?+

Türk diploman için YÖK'ten ayrı bir "yurt dışı denklik" belgesi alınmıyor. Ancak yurt dışında aldığın doktorayı ileride Türkiye'de kullanacaksan, dönüşte ÜAK'ın unvan denkliği sürecine başvurman gerekebilir.

Kaynakça

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20.04.2016/29690) ve güncel konsolide metni, Lizbon Tanıma Sözleşmesi (ETS 165) ile Lahey Apostil Sözleşmesi'nin resmî durum tabloları, EHEA Yeterlilikler Çerçevesi, MYK'nın TYÇ–AYÇ referanslama açıklaması ile UK ENIC, WES, NACES, IRCC, ZAB/anabin, Avustralya Eğitim Bakanlığı ve Home Affairs'in resmî sayfalarında 2 Ekim 2026 itibarıyla yer alan bilgilere dayanılarak hazırlanmıştır. Yurt dışında diplomanın kabulüne ilişkin nihai karar; başvurulan üniversite, işveren, göç makamı veya meslek kuruluşu tarafından verilir. Belge şartları, işlem süreleri ve uygulamalar kurum ve ülkeye göre farklılık gösterebilir ve dönemsel olarak değişebilir. Apostil uygulaması il/ilçe makamına göre farklılık gösterebilir. Göç ve vize konularında ilgili ülkenin resmî makamından, düzenlenmiş mesleklerde ise yetkili meslek otoritesinden teyit alınması önerilir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya göç danışmanlığı yerine geçmez. Başvuru yapmadan önce hedef kurumun güncel belge listesini ve duyurularını kontrol etmeniz önerilir.

Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin

Duyuruları İncele
Paylaş:

Gelişmeleri Kaçırma!

Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.

Kaynak ve Sorumluluk Bilgilendirmesi

Blog ve Haberler için gerekli yasal bilgilendirme