Yüksek Lisans KPSS Diye Bir Sınav Var mı? KPSS, ALES ve AGS
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Yüksek Lisans KPSS Diye Bir Sınav Var mı? KPSS, ALES ve AGS
İçindekiler
Genel Bilgilendirme: Yüksek lisans KPSS sorusunun kısa cevabı
Bölüm 1: Yüksek lisans KPSS diye bir sınav var mı?
Bölüm 2: Lisansüstü adayının karşılaştığı sınavlar hangileri?
Bölüm 3: Yüksek lisans mezunu KPSS'ye hangi düzeyden girer?
Bölüm 4: Yüksek lisansa KPSS puanıyla başvurulur mu?
Bölüm 5: Yüksek lisans kamu kariyerinde ne sağlar?
Bölüm 6: Hangi aday hangi sınava öncelik vermeli?
Bölüm 7: KPSS ile ALES neden karıştırılıyor?
Bölüm 8: Kamu ve lisansüstü hedefi için karar yol haritası
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Atlası İnceleGenel Bilgilendirme
Yüksek lisans KPSS adında bir sınav, ÖSYM'nin 2026 sınav kılavuzlarında yer almıyor. Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinde yapılıyor. Yüksek lisans veya doktora mezunları, 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'na göre lisans düzeyinden başvuruyor. Lisansüstü programlara giriş ise Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) ile yapılıyor.
Soru çoğu zaman iki farklı ihtiyaçtan doğuyor. Bir grup aday, yüksek lisans yapmak için KPSS'ye girmesi gerekip gerekmediğini merak ediyor. Diğer grup ise yüksek lisans mezunu olduktan sonra KPSS'de ayrı bir puan türüne veya ayrıcalığa sahip olup olmayacağını soruyor. İki sorunun cevabı da farklı mevzuata dayanıyor ve bu yazıda ayrı bölümlerde ele alınıyor.
Ölçek konusunda birkaç veri fikir verebilir. ÖSYM Başkanı'nın açıklamasını aktaran Milli Gazete'nin 6 Eylül 2026 tarihli haberine göre 2026-KPSS Lisans için 1.708.329 aday başvurdu. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 27 Mart 2026 tarihli 2025-2026 istatistik bülteninde ise 330.464 yüksek lisans ve 89.665 doktora öğrencisi bulunuyor. Lisansüstü öğrencilerin bir kısmı, mezuniyet sonrasında KPSS'ye lisans düzeyinden girecek adaylar arasında yer alabilir.
Yazıda ÖSYM'nin KPSS, ALES ve MEB-AGS kılavuzları, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve YÖK istatistikleri kullanıldı. Basında yer alan veriler kurum adı ve tarihle belirtildi. Sınav tarihleri ve kılavuz hükümleri her dönem güncellenebildiği için başvurudan önce ÖSYM'nin güncel duyurularının kontrol edilmesi önerilir.
1.708.329 aday
2026-KPSS Lisans başvurusuMilli Gazete, 6 Eylül 2026; ÖSYM Başkanı'nın açıklaması
2 yıl
KPSS sonuç geçerliliğiÖSYM 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu, madde 1.11
Yüksek lisans KPSS diye bir sınav var mı?
Yüksek lisans KPSS diye ayrı bir sınav yok. ÖSYM, KPSS'yi ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinde düzenliyor. 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 1.4 maddesi, yüksek lisans veya doktora derecesi almış adayların başvurularını lisans diplomasını aldıkları alandan yapacağını belirtiyor. Lisansüstü derece, KPSS'de kendi başına bir düzey veya puan türü oluşturmuyor.
Kılavuzun aynı maddesi, 2026-KPSS Lisans'ın dört veya daha fazla yıllık lisans programlarından mezun olanlar ile mezun olabilecek durumda olanlar için düzenlendiğini söylüyor. Bu tanımda lisansüstü eğitim ayrı bir kategori olarak geçmiyor. Bir aday tezli yüksek lisans, tezsiz yüksek lisans veya doktora bitirmiş olsa da KPSS açısından lisans mezunu olarak değerlendiriliyor.
Kılavuzun 2.1 maddesi bir kural daha koyuyor: adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmesi gerekiyor. KPSS'nin düzeyleri ortaöğretim, ön lisans ve lisans olduğu için bu kural lisansüstü mezunlarını da lisans düzeyine yönlendiriyor. Aynı madde, lisans diploması almaya hak kazanmış adayların ön lisans veya ortaöğretim düzeyinde yapılacak sınava başvuramayacağını da açıkça yazıyor.
"Yüksek lisans KPSS" araması bazen başka bir sınavı kastediyor. Lisansüstü programlara giriş için kullanılan merkezî sınav ALES'tir. ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). ALES'in puan türleri, oturum yapısı ve başvuru adımları ALES sınavının yapısı ve kullanım alanları yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
İki sınavın kullanım alanı da farklı. KPSS kamu kurumlarına atamada, ALES ise lisansüstü eğitime girişte ve akademik kadrolarda kullanılıyor. Yüksek lisans yapmak isteyen bir adayın KPSS puanına ihtiyacı yok. Kamuda çalışmak isteyen bir yüksek lisans mezununun ise KPSS'ye lisans düzeyinden girmesi gerekiyor.
Lisansüstü adayının karşılaştığı sınavlar hangileri?
Lisansüstü eğitim ve kamu kariyerini birlikte planlayan bir aday, 2026 yılında üç merkezî sınavla karşılaşabilir: KPSS Lisans, ALES ve MEB-AGS. Üçünü de ÖSYM uyguluyor, ancak amaçları farklı. KPSS kamu kurumlarına atamada, ALES lisansüstü eğitime girişte ve akademik kadrolarda, MEB-AGS ise öğretmen adaylarının Millî Eğitim Akademisi'ne seçiminde kullanılıyor.
Aşağıdaki tablo, üç sınavı ÖSYM'nin 2026 kılavuzlarına göre aynı ölçütler üzerinden karşılaştırıyor. Araştırma görevlisi kadroları için ALES'e ek olarak yabancı dil puanı da arandığı için bu kadro ayrı bir sütunda gösteriliyor.
Ölçüt | KPSS Lisans | ALES | MEB-AGS | Araştırma görevlisi kadrosu |
|---|---|---|---|---|
Kullanıldığı yer | Kamu kurumlarına atama | Lisansüstü eğitime giriş ve akademik kadrolar | Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimi | Üniversitelerde akademik kadro |
Kim girebilir | Lisans mezunları ve mezun olabilecek durumda olanlar | Lisans mezunları ve mezun olabilecek durumda olanlar | Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen programların mezunları | İlan koşullarını sağlayan adaylar |
Lisansüstü derecenin yeri | Ayrı düzey yok; lisans alanından başvuru | Lisansüstü programlara girişte kullanılır | Kılavuzda lisansüstü dereceye yer verilmiyor | İlana göre kayıt veya derece şartı olabilir |
Sonuç geçerliliği | 2 yıl | 5 yıl | Güncel MEB-AGS kılavuzundan teyit edilmeli | Ayrı sınav yok; ALES ve dil puanının kendi geçerliliği esas |
2026 tarihi | GY-GK 6 Eylül 2026 | ALES/3 29 Kasım 2026 | AGS ve ÖABT 26 Temmuz 2026 | Üniversite ilanına göre |
Dayanak | 2026-KPSS Lisans Kılavuzu | 2026-ALES Kılavuzu | 2026-MEB-AGS Kılavuzu | Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına İlişkin Yönetmelik |
Tablodaki en belirleyici satır, lisansüstü derecenin yeridir. KPSS'de lisansüstü derece bir düzey oluşturmuyor. ALES ise doğrudan lisansüstü girişe hizmet ediyor. 2026-MEB-AGS Başvuru Kılavuzu, başvuru şartlarını Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen yükseköğretim programlarından mezuniyete bağlıyor ve lisansüstü derecelere ayrıca yer vermiyor.
Araştırma görevlisi kadrosu bu tabloda ayrı bir yere sahip. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesi, ALES ve merkezî yabancı dil sınavı puanını şart koşuyor. Yönetmelik metninde KPSS geçmiyor. Bu nedenle üniversitelerdeki akademik kadrolara giriş, KPSS'den bağımsız bir yol izliyor.
MEB-AGS ise öğretmenlik için ayrı bir yol açıyor. Euronews Türkçe'nin 26 Ağustos 2026 tarihli haberi, MEB-AGS'nin bütün kamu personeli alımlarında KPSS'nin yerine geçmediğini, yalnızca Millî Eğitim Bakanlığı'nın öğretmen seçiminde kullanıldığını belirtiyor. Aynı habere göre Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) bulunan alanlarda MEB-AGS puanının yarısı AGS'den, yarısı ÖABT'den geliyor.
Yüksek lisans mezunu KPSS'ye hangi düzeyden girer?
Yüksek lisans mezunu bir aday KPSS'ye lisans düzeyinden girer ve başvurusunu lisans diplomasını aldığı alandan yapar. ÖSYM'nin 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu bu kuralı 1.4 maddesinde açıkça yazıyor. Kural, tercih aşamasını da etkiliyor: aday kadro tercihlerinde yüksek lisans alanını değil, lisans alanını esas almalı.
Kılavuzdaki ilgili cümle şöyle:
Yüksek lisans veya doktora derecesini almış olanlar, başvurularını lisans diplomasını aldıkları alandan yapacaklar, daha sonraki tarihlerde atanmak üzere tercihlerini belirlerken bu alanı göz önünde tutacaklardır.
— ÖSYM, 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu, madde 1.4, 1 Temmuz 2026
Bu hüküm, alan değiştiren adaylar için özellikle önem taşıyor. İşletme lisansı üzerine kamu yönetimi yüksek lisansı yapan bir aday, KPSS başvurusunda işletme alanını bildiriyor. Kadro ilanlarındaki öğrenim şartı da bu bilgiye göre eşleşiyor. Kılavuzun 1.13 maddesi, adayların tercih ettikleri kadroların gerektirdiği öğrenim düzeyinde mezun olmasını şart koşuyor.
2026-KPSS Lisans'ın yapısı da lisans düzeyine göre kurulu. ÖSYM'nin kılavuzuna göre Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu 6 Eylül 2026'da saat 10.15'te 130 dakika olarak yapıldı. Alan Bilgisi oturumları 12 ve 13 Eylül 2026 tarihlerine yayıldı. Din Hizmetleri Alan Bilgisi Testi (DHBT) ise 1 Kasım 2026'da yapılacak. Bu oturumların hiçbiri lisansüstü düzeye ayrılmış değil.
Başvuru takvimi de aynı kılavuzda yer alıyor. Başvurular 1–13 Temmuz 2026 arasında alındı, geç başvuru günleri 22–23 Temmuz 2026 olarak belirlendi. Kariyer.net'in Ekim 2026 tarihli haberine göre GY-GK ve Alan Bilgisi sonuçları 7 Ekim 2026'da erişime açıldı. Kılavuzun 1.11 maddesine göre 2026-KPSS sonuçları açıklandığı tarihten itibaren iki yıl geçerli.
KPSS'de hangi oturumların hangi yıllarda yapıldığını ve geçmiş soru kitapçıklarına nasıl ulaşılabileceğini görmek isteyen adaylar, KPSS çıkmış sorular ve oturum arşivi sayfasından yararlanabilir.
Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin
Giriş YapYüksek lisansa KPSS puanıyla başvurulur mu?
Yüksek lisans programlarına KPSS puanıyla başvurulmuyor. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi, yüksek lisansa başvuru için lisans diploması ve senatonun belirlediği ALES puanını esas alıyor. Yönetmelikte KPSS bir başvuru ölçütü olarak yer almıyor. Tezsiz yüksek lisans programlarında ise yükseköğretim kurumları ALES puanı aramayabilir.
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Lexpera'daki konsolide metne göre yönetmelikte son değişiklik 6 Mart 2026 tarihinde yapıldı. Başvuru ve kabul hükümleri, programın tezli veya tezsiz olmasına göre ayrılıyor.
Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Bu programlarda ALES puanı, yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasına göre başvurunun temel ölçütlerinden biri. Puan türünü ve asgari puanı üniversite senatosu belirliyor. Bu nedenle aynı alandaki iki programın ALES şartı farklı olabilir.
Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası, tezsiz programlara öğrenci kabulünde yükseköğretim kurumlarının ALES puanı aramayabileceğini belirtiyor. Bu esneklik, ALES'e girmemiş kamu çalışanlarının da tezsiz programlara başvurabilmesine imkân tanıyabilir.
Tezsiz programlarda ALES şartı nasıl belirlenir?
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, tezsiz programlarda ALES'i zorunlu tutmuyor; kararı yükseköğretim kurumuna bırakıyor. Bu yüzden bir üniversite tezsiz programında ALES istemezken başka bir üniversite aynı alandaki tezsiz programında ALES puanı arayabilir. Şartın bulunup bulunmadığı ve hangi puan türünün kabul edildiği, ilgili enstitünün o dönemki başvuru ilanında yazar. Uzaktan öğretimle yürütülen tezsiz programlarda da benzer bir yaklaşım uygulanabilir; şartın ilandan teyit edilmesi önerilir.
KPSS puanının lisansüstü başvuruda hiçbir yerde kullanılıp kullanılmadığı sorusu da gündeme gelebiliyor. İncelenen 2026 kılavuzları ve yönetmelik metninde KPSS'nin lisansüstü başvuru ölçütü olarak yer aldığı bir hüküm bulunmuyor. Bazı enstitüler kendi ilanlarında ek belge isteyebileceği için her programın ilanını ayrıca okumak yararlı olur.
ALES'e girmeden başvurulabilecek tezsiz programların nasıl bulunacağı ve hangi alanlarda daha yaygın olduğu, ALES olmadan yüksek lisans seçenekleri yazısında ayrıntılı biçimde ele alınıyor.
Yüksek lisans kamu kariyerinde ne sağlar?
Yüksek lisans, KPSS'de ayrı bir puan türü sağlamasa da bazı kamu yollarında doğrudan etkili oluyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesi, master derecesi alan memura bir kademe ilerlemesi öngörüyor. Akademik kadrolarda ise lisansüstü derece, ilan koşuluna bağlı olarak şart veya avantaj olabiliyor. Etkinin türü, adayın hedeflediği kamu yoluna göre değişiyor.
Aşağıdaki tablo, yüksek lisans derecesinin farklı kamu yollarındaki karşılığını mevzuat ve kılavuz dayanaklarıyla gösteriyor. Tablo bir derecenin atama garantisi verdiği anlamına gelmiyor; yalnızca mevzuattaki yerini özetliyor.
Kamu yolu | Giriş sınavı | Yüksek lisansın etkisi | Dayanak |
|---|---|---|---|
Memur kadroları | KPSS (lisans düzeyi) | Memura bir kademe ilerlemesi | 657 sayılı Kanun md. 36/A-9 |
Araştırma görevlisi | ALES ve merkezî yabancı dil sınavı | İlana göre lisansüstü programa kayıt veya derece şartı | Öğretim elemanı yönetmeliği md. 6 |
Öğretim görevlisi | ALES ve merkezî yabancı dil sınavı | En az tezli yüksek lisans derecesi aranır | Öğretim elemanı yönetmeliği md. 7 |
Öğretmenlik (MEB) | MEB-AGS ve ilgili alanda ÖABT | Başvuru şartlarında lisansüstü dereceye yer verilmiyor | 2026-MEB-AGS Başvuru Kılavuzu |
KPSS tercihleri | KPSS (lisans düzeyi) | Tercihte lisans alanı esas alınır | 2026-KPSS Lisans Kılavuzu md. 1.4 |
Memur kadrolarındaki etki, Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün kadro ve terfi sayfasında aktarılan 657 sayılı Kanun metnine dayanıyor. Bu metne göre memuriyete girmeden önce veya memuriyet sırasında master derecesi alanlara bir kademe ilerlemesi uygulanıyor. Mesleğiyle ilgili öğrenim dalında doktora yapanlara ise bir derece yükselmesi uygulanıyor. Kademe ve derece uygulamasının ayrıntıları, memurlar için yüksek lisans derece ve kademe hakları yazısında kurum görüşleriyle birlikte anlatılıyor.
Akademik kadrolarda durum farklı. Öğretim elemanı yönetmeliğinin 7. maddesi, öğretim görevlisi kadrosu için en az tezli yüksek lisans derecesi arıyor. Araştırma görevlisi ilanlarında ise üniversiteler belirli bir lisansüstü programa kayıtlı olma şartı koyabiliyor. Her iki kadroda da giriş sınavı KPSS değil, ALES ve merkezî yabancı dil sınavı.
Öğretmenlik yolunda 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile kurulan sistem uygulanıyor. 2026-MEB-AGS Başvuru Kılavuzu, sınavın amacını öğretmen adayı olarak Millî Eğitim Akademisi'nde hazırlık eğitimine alınacakları seçmek olarak tanımlıyor. Kılavuzda lisansüstü derece için ayrı bir hüküm yer almıyor.
89.665 öğrenci
Doktora öğrencisiYÖK Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026, 27 Mart 2026
420.129 öğrenci
Toplam lisansüstü öğrenci330.464 yüksek lisans ve 89.665 doktora toplamı; türetilmiş hesap
Hangi aday hangi sınava öncelik vermeli?
Sınav önceliği, adayın ilk hedefine göre belirlenebilir. Yalnızca yüksek lisans yapmak isteyen bir aday için öncelik ALES ve programın ilan şartlarıdır. Kamuda memur olarak çalışmak isteyen bir aday için öncelik KPSS Lisans'tır. Akademik kariyer düşünen bir aday ALES ve yabancı dil puanına, öğretmenlik düşünen bir aday ise MEB-AGS ve ÖABT'ye odaklanabilir.
Aşağıdaki liste, sık karşılaşılan beş aday profilini ve her profil için öne çıkan sınavı özetliyor. Bir adayın birden fazla profile uyması mümkün; bu durumda takvimler birlikte planlanabilir.
Lisansüstü eğitim hedefleyen yeni mezun: Tezli programlar için ALES puanı ve ilan şartları öncelikli olabilir. KPSS bu hedef için gerekli değil.
Kamuda kadro hedefleyen lisans mezunu: KPSS Lisans öncelikli olabilir. Yüksek lisans, atamadan sonra memur kademesi açısından değerlendirilebilir.
Memur olarak çalışan ve yüksek lisans düşünen aday: ALES şartı aramayan tezsiz programlar incelenebilir. Mezuniyetten sonra kademe uygulaması kurumun personel birimiyle teyit edilebilir.
Akademik kariyer hedefleyen aday: ALES ve merkezî yabancı dil sınavı birlikte planlanabilir. Araştırma görevlisi ilanları KPSS istemiyor.
Öğretmenlik hedefleyen aday: 2026 uygulamasına göre MEB-AGS ve alanına göre ÖABT öncelikli olabilir.
Profil seçimi tek seferlik bir karar olmak zorunda değil. Örneğin KPSS'ye hazırlanan bir lisans mezunu, aynı yıl ALES'e de girerek iki yolu açık tutabilir. KPSS sonuçlarının iki yıl, ALES sonuçlarının ise beş yıl geçerli olması, iki sınavı farklı yıllara yaymayı da kolaylaştırabilir. Geçerlilik süreleri ÖSYM'nin 2026 kılavuzlarına dayanıyor ve her yıl kılavuzdan teyit edilmesi önerilir.
Akademik kariyer yolunda ALES puanının nasıl kullanıldığı, araştırma görevliliğinin şartları ve kadro türleri araştırma görevlisi olma şartları ve süreci yazısında daha ayrıntılı anlatılıyor.
Karar verirken sınav takviminin yanında hazırlık yükü de dikkate alınabilir. KPSS Lisans'ın Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu ile ALES'in sayısal ve sözel testleri bazı ortak becerileri ölçse de içerikleri aynı değil. Her sınavın kendi kılavuzunda tanımlanan test yapısına göre ayrı bir hazırlık planı yapmak daha sağlıklı olabilir.
KPSS ile ALES neden karıştırılıyor?
KPSS ile ALES, ikisinin de ÖSYM tarafından yapılması ve ikisinin de kamu kurumlarında kullanılması nedeniyle sık karıştırılıyor. ALES, devlet üniversitelerindeki araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi alımlarında da arandığı için bazı adaylar ALES'i akademik kadrolar için bir tür KPSS olarak görüyor. Oysa iki sınavın dayanağı, amacı ve kullanıldığı yer birbirinden ayrı.
KPSS'nin işlevi, ÖSYM kılavuzunda iki ayrı kurum türüne göre tanımlanıyor:
KPSS, doğrudan atama yapacak kamu kurum ve kuruluşları için bir seçme sınavı, giriş sınavı yapacak kamu kurum ve kuruluşları için ise bir eleme sınavıdır.
— ÖSYM, 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu, madde 1.6, 1 Temmuz 2026
Bu tanım, KPSS'nin bir eğitim programına giriş sınavı olmadığını gösteriyor. KPSS, kamu kurumlarına atamada adayları seçmek veya elemek için kullanılıyor. ALES ise ÖSYM'nin 2026-ALES Başvuru Kılavuzu'na göre ilgili kurumların kullanacağı puanları veren bir sınav. Bu puanlar lisansüstü programlara girişte ve akademik personel alımında esas alınıyor.
Karışıklığın ikinci kaynağı, "yüksek lisans mezunlarına KPSS'de ek puan verilir" şeklinde dolaşan bilgiler. 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nda lisansüstü derece için ayrı bir oturum, düzey veya puan türü tanımlanmıyor. Kılavuz, lisansüstü mezunlarını lisans alanına yönlendiriyor. Bir kurumun kendi ilanında lisansüstü dereceyi tercih nedeni olarak sayması ise o ilana özgü bir uygulama olabilir ve ilan metninden teyit edilmelidir.
Üçüncü bir karışıklık, MEB-AGS ile ilgili. Euronews Türkçe'nin 26 Ağustos 2026 tarihli haberine göre öğretmen seçiminde KPSS aşamalarının yerini MEB-AGS puanı aldı; ÖABT ise alanı olan adaylarda bu puanın bileşeni olarak kullanılıyor. Aynı haber, değişikliğin bütün kamu personeli alımlarını kapsamadığını vurguluyor. Diğer kamu kadroları için KPSS uygulanmaya devam ediyor.
Bir sınav adının arama motorunda nasıl yazıldığından çok, hedeflenen kadro veya programın ilanında hangi sınavın istendiği belirleyici oluyor. Kamu kadrosu ilanı KPSS puan türünü, lisansüstü ilanı ise ALES puan türünü ayrıca belirtiyor.
Kamu ve lisansüstü hedefi için karar yol haritası
Kamu kariyeri ile lisansüstü eğitimi birlikte planlayan bir aday, önce ilk hedefini belirleyip sonra iki sınavın takvimini yan yana koyabilir. ALES/3, ÖSYM'nin 2026-ALES Başvuru Kılavuzu'na göre 29 Kasım 2026'da yapılacak. 2027 KPSS tarihleri ise Politikam'ın 6 Ekim 2026 tarihli haberine göre o tarih itibarıyla açıklanmamıştı. Tarihler ÖSYM duyurularından izlenebilir.
Aşağıdaki kontrol listesi, iki yolu birlikte yürütmek isteyen bir adayın sırayla yapabileceği işleri gösteriyor. Liste bir öneridir ve adayın durumuna göre uyarlanabilir.
İlk hedefi yaz: lisansüstü eğitim, kamu kadrosu, akademik kadro veya öğretmenlik
Hedeflediğin yüksek lisans programının ilanında ALES şartını ve puan türünü kontrol et
KPSS başvurusunda bildireceğin lisans alanını diploma bilgisiyle karşılaştır
Geçerli ALES ve KPSS sonuçlarının bitiş tarihlerini not et
ÖSYM'nin 2027 sınav takvimi açıklandığında KPSS ve ALES tarihlerini takvimine işle
Memur olarak çalışıyorsan yüksek lisans sonrası kademe uygulamasını personel biriminle teyit et
Sınav ve başvuru tarihlerini tek ekranda izlemek için Mezun Kampüsü Tarihler sayfası kullanılabilir. Bahar dönemi lisansüstü ilanları üniversiteye göre farklı tarihlerde açıldığı için hedef programların ilan takvimini ayrıca takip etmek yararlı olur.
Yüksek lisans derecesinin iş arayışına etkisi, kamu dışındaki yollar da hesaba katıldığında daha geniş bir soru hâline geliyor. Bu konu yüksek lisans mezunlarının iş bulma süreci yazısında ayrıca ele alınıyor.
Karar sürecinde kılavuzların her yıl yeniden yayımlandığı unutulmamalıdır. 2026 kılavuzlarındaki kurallar, 2027 kılavuzlarında değişebilir. KPSS'ye lisans düzeyinden başvuru kuralı veya tezsiz programlardaki ALES esnekliği gibi hükümlerin, başvuru yapılacak dönemin güncel kılavuzundan ve ilgili yönetmelik metninden teyit edilmesi önerilir.
6 Eylül 2026, 130 dakika
2026-KPSS GY-GK oturumuÖSYM 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu
29 Kasım 2026
2026-ALES/3ÖSYM 2026-ALES Başvuru Kılavuzu
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır
Selim'in alan bilgisi: Selim işletme lisansını bitirdikten sonra kamu yönetimi alanında tezli yüksek lisans yaptı. KPSS başvurusu sırasında hangi alanı bildireceğinden emin değildi. ÖSYM'nin 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 1.4 maddesini okuyunca başvurusunu lisans diplomasını aldığı işletme alanından yapması gerektiğini gördü. Kadro tercihlerine bakarken de öğrenim şartı olarak işletme lisansını kabul eden ilanları listeledi. Yüksek lisans derecesini ise memur olarak atanırsa kademe açısından değerlendirmek üzere not aldı. Başvuru ekranında alan bilgisini girmeden önce lisans diplomasındaki program adını bir kez daha kontrol etti, böylece tercih aşamasında öğrenim şartı uyuşmazlığı yaşamamayı hedefledi.
Zeynep'in iki yolu: Zeynep kamu sektöründe çalışmak istiyor, ama bir yandan da tezli yüksek lisans yapmayı düşünüyor. 2026-KPSS Lisans'a girdi ve 7 Ekim 2026'da sonucunu öğrendi. Aynı dönemde 29 Kasım 2026'daki ALES/3'e de başvurdu. KPSS sonucunun iki yıl, ALES sonucunun beş yıl geçerli olduğunu kılavuzlardan öğrendi. Bu sayede önce KPSS tercihlerini değerlendirmeyi, ALES puanını ise bahar dönemi ya da sonraki güz dönemi lisansüstü başvurularında kullanmayı planladı. İki sınavın sonuç tarihlerini ve geçerlilik sürelerini tek bir takvimde işaretleyerek hangi başvuruyu hangi puanla yapacağını önceden netleştirdi.
Mert'in tezsiz programı: Mert bir kamu kurumunda memur olarak çalışıyor ve ALES'e hiç girmedi. Yüksek lisans yapmak için önce ALES'e girmesi gerektiğini düşünüyordu. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin tezsiz programlarda yükseköğretim kurumlarının ALES puanı aramayabileceğini belirttiğini öğrendi. Atlas üzerinden alanındaki tezsiz programları inceledi ve ilanlarında ALES şartı bulunmayanları ayırdı. Mezuniyet sonrasında kademe uygulamasının nasıl işleyeceğini de kurumunun personel birimine sormayı planladı. Programların ders saatlerini mesai düzeniyle karşılaştırarak akşam veya hafta sonu derslerine uygun olan seçenekleri öne aldı ve başvuru takvimlerini not etti.
Elif'in akademik hedefi: Elif üniversitede araştırma görevlisi olmak istiyor ve önce KPSS'ye hazırlanması gerektiğini düşünüyordu. Öğretim elemanı alımını düzenleyen yönetmeliği inceleyince araştırma görevlisi kadrolarında ALES ve merkezî yabancı dil sınavı puanının arandığını, KPSS'nin bu şartlar arasında yer almadığını gördü. Hazırlık planını ALES ve YDS üzerine kurdu. Aynı zamanda tezli yüksek lisans başvurusu da yaparak araştırma görevlisi ilanlarında aranabilecek lisansüstü program kaydı şartına hazırlanmaya başladı. İlanları takip ederken her ilanda istenen ALES puan türünü ve yabancı dil sınavı koşulunu ayrı ayrı not ederek hedef kadrolarını önceliklendirdi.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Üniversiteleri İnceleSıkça Sorulan Sorular
Yüksek lisans KPSS diye bir sınav var mı?+
Hayır, yüksek lisans KPSS adında ayrı bir sınav bulunmuyor. ÖSYM, KPSS'yi ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinde düzenliyor. 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'na göre yüksek lisans veya doktora mezunları, KPSS'ye lisans düzeyinden ve lisans diplomasını aldıkları alandan başvuruyor. Lisansüstü programlara girişte kullanılan merkezî sınav ise ALES'tir. Kurallar her yıl yayımlanan kılavuzla güncellenebildiği için başvuru öncesinde güncel kılavuzun kontrol edilmesi önerilir.
Yüksek lisans yapmak için KPSS'ye girmek gerekir mi?+
Yüksek lisans yapmak için KPSS'ye girmek gerekmiyor. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi, yüksek lisansa başvuruda lisans diploması ve senatonun belirlediği ALES puanını esas alıyor. Tezsiz programlarda ise yükseköğretim kurumları ALES puanı aramayabilir. KPSS bu yönetmelikte bir başvuru ölçütü olarak yer almıyor. Programın ek şartları olabileceği için ilgili enstitünün ilanı ayrıca okunmalıdır.
Yüksek lisans mezunu KPSS'ye hangi düzeyden girer?+
Yüksek lisans mezunu KPSS'ye lisans düzeyinden girer. ÖSYM'nin 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 1.4 maddesi, yüksek lisans veya doktora derecesi almış adayların başvurularını lisans diplomasını aldıkları alandan yapacağını belirtiyor. Kılavuzun 2.1 maddesi de adayların mezun oldukları en üst öğrenim düzeyinden sınava girmesini istiyor. KPSS'nin en üst düzeyi lisans olduğu için lisansüstü mezunları bu düzeyde yer alıyor.
Yüksek lisans KPSS'de ek puan kazandırır mı?+
2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nda lisansüstü derece için ayrı bir oturum, düzey veya puan türü tanımlanmıyor. Kılavuz, yüksek lisans ve doktora mezunlarını lisans alanından başvuruya yönlendiriyor. Bu nedenle kılavuz düzeyinde bir ek puan uygulaması görünmüyor. Bazı kurumlar kendi kadro ilanlarında lisansüstü dereceyi ayrı bir şart veya tercih nedeni olarak sayabilir; bu durum yalnızca ilgili ilan metninden teyit edilebilir.
Yüksek lisans mezunu KPSS tercihinde hangi alanı seçer?+
Yüksek lisans mezunu bir aday, KPSS tercihlerinde lisans diplomasını aldığı alanı esas alır. 2026-KPSS Lisans Başvuru Kılavuzu'nun 1.4 maddesi, adayların atanmak üzere tercihlerini belirlerken bu alanı göz önünde tutacağını belirtiyor. Örneğin iktisat lisansı üzerine maliye yüksek lisansı yapan bir aday, öğrenim şartı iktisat lisansını kapsayan kadroları değerlendirebilir. Kadronun öğrenim şartı her ilanda ayrıca yazılıdır.
KPSS'siz kamuda akademisyen olunur mu?+
Üniversitelerdeki araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarında KPSS aranmıyor. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesi, ALES ve merkezî yabancı dil sınavı puanını şart koşuyor. Öğretim görevlisi kadrosu için aynı yönetmeliğin 7. maddesi en az tezli yüksek lisans derecesi arıyor. Ayrıntılar her üniversitenin ilanında belirtilir.
Yüksek lisans memur maaşını etkiler mi?+
Yüksek lisans, memur kadrolarında kademe ilerlemesi yoluyla etkili olabiliyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesine göre memuriyete girmeden önce veya memuriyet sırasında master derecesi alanlara bir kademe ilerlemesi uygulanıyor. Mesleğiyle ilgili alanda doktora yapanlara ise bir derece yükselmesi uygulanıyor. Uygulamanın kişiye özel sonucu için kurumun personel biriminden bilgi alınması önerilir.
Öğretmen olmak isteyen yüksek lisans mezunu hangi sınava girer?+
ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Başvuru Kılavuzu'na göre öğretmen adayları 2026 yılında Millî Eğitim Bakanlığı Akademi Giriş Sınavı'na (MEB-AGS) ve alanı olan adaylar Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi'ne (ÖABT) girdi. İki oturum 26 Temmuz 2026'da yapıldı. Kılavuz, başvuruyu Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen programlardan mezuniyete bağlıyor ve lisansüstü dereceye ayrıca yer vermiyor. 2027 uygulaması için yeni kılavuz beklenmelidir.
KPSS puanı ile ALES puanı aynı yerde kullanılabilir mi?+
KPSS ve ALES puanları farklı amaçlar için kullanılıyor ve birbirinin yerine geçmiyor. ÖSYM kılavuzuna göre KPSS, kamu kurumlarına atamada bir seçme veya eleme sınavı. ALES ise lisansüstü programlara girişte ve akademik personel alımında kullanılan puanları veriyor. Bir kadro veya program ilanı hangi sınavı istiyorsa o sınavın geçerli sonucu sunulur. Bazı ilanlar iki sınavı birlikte isteyebileceği için ilan metni esas alınmalıdır.
KPSS ve ALES sonuçları kaç yıl geçerli?+
ÖSYM'nin 2026 kılavuzlarına göre KPSS sonuçları açıklandığı tarihten itibaren iki yıl, ALES sonuçları ise beş yıl geçerli. 2026-KPSS Lisans sonuçları 7 Ekim 2026'da açıklandığı için geçerlilik bu tarihten başlıyor. 2026-ALES/3 sonuçlarının geçerliliği de sonuçların açıklanacağı tarihten itibaren hesaplanacak. Bir kurumun ilanında daha dar bir geçerlilik şartı bulunabileceği için ilan metni ayrıca kontrol edilmelidir.
ALES'e girmeden kamu çalışanı yüksek lisans yapabilir mi?+
Kamu çalışanları da diğer adaylar gibi tezsiz yüksek lisans programlarına ALES olmadan başvurabilir, ancak bu programın kabul şartlarına bağlıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesine göre yükseköğretim kurumları tezsiz programlarda ALES puanı aramayabilir. Tezli programlarda ise ALES genellikle başvurunun temel ölçütlerinden biridir. Şartın bulunup bulunmadığı, ilgili enstitünün dönem ilanından teyit edilmelidir.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Kamu kariyeri ile yüksek lisansı birlikte planlayan adaylar, Atlas üzerinden ALES şartı aranan ve aranmayan programları alana göre inceleyebilir, Tarihler bölümünden sınav ve başvuru dönemlerini izleyebilir. Duyurular bölümü üniversitelerin güncel ilanlarını takip etmeye, Üniversiteler sayfası ise ücretsiz başvuru oluşturmaya imkân veriyor. Platformdaki içerikler, adayların sınav ve başvuru kararlarını resmî kaynaklara dayanan bilgilerle vermesini desteklemek amacıyla hazırlanır.
Kaynakça
ÖSYM — 2026-KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür, Alan Bilgisi) Başvuru Kılavuzu — 1 Temmuz 2026 — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/KPSS/LISANS/kilavuz_Ld01072026.pdf — Erişim: 26 Ekim 2026
ÖSYM — 2026-ALES Başvuru Kılavuzu — Mart 2026 — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/ALES-1/kilavuz_b25032026.pdf — Erişim: 26 Ekim 2026
ÖSYM — 2026-MEB-AGS Başvuru Kılavuzu (3 Haziran 2026 tarihli güncel sürüm) — 3 Haziran 2026 — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/MEB-AGS/kilavuz-agsd03062026.pdf — Erişim: 26 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026, Bülten Sayı 6 — 27 Mart 2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.B%C3%BClten20252026.pdf — Erişim: 26 Ekim 2026
Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü — Kadro ve Terfi İşlemleri (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 36/A-9 metni) — https://www.tarimorman.gov.tr/PERGEM/Menu/54/Kadro-Ve-Terfi-Islemleri — Erişim: 26 Ekim 2026
Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (yayımlayan) — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20 Nisan 2016, 29690) — https://sbe.marmara.edu.tr/dosya/sbe/mevzuat/Y%C3%96K-20%20Nisan%202016%20%20lisans%C3%BCst%C3%BC%20y%C3%B6netmelik.pdf — Erişim: 26 Ekim 2026
Lexpera — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, konsolide metin (son değişiklik 6 Mart 2026) — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/lisansustu-egitim-ve-ogretim-yonetmeligi-2016-29690-15/9 — Erişim: 26 Ekim 2026
Lexpera — Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, konsolide metin (RG 9 Kasım 2018, 30590; son değişiklik 6 Mart 2026) — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/ogretim-uyesi-disindaki-ogretim-elemani-kadrolarina-yapilacak-atamalarda-uygulanacak-merkezi-sinav-3 — Erişim: 26 Ekim 2026
Milli Gazete — KPSS'ye kaç kişi girdi 2026, kaç aday başvurdu, sınav kaç bina ve salonda yapıldı — 6 Eylül 2026 — https://www.milligazete.com.tr/kpssye-kac-kisi-girdi-2026-kac-aday-basvurdu-sinav-kac-bina-ve-salonda-yapildi-kac-gorevli-calisti — Erişim: 26 Ekim 2026
Kariyer.net — 2026 KPSS Lisans Sonuçları Açıklandı — Ekim 2026 — https://www.kariyer.net/universite-rehberi-blog/?p=3546 — Erişim: 26 Ekim 2026
Euronews Türkçe — 2026 MEB-AGS sonuçları açıklandı: Öğretmen alımında KPSS yerine gelen sistem nasıl işliyor? — 26 Ağustos 2026 — https://tr.euronews.com/2026/08/26/2026-meb-ags-sonuclari-aciklandi-ogretmen-aliminda-kpss-yerine-gelen-sistem-nasil-isliyor — Erişim: 26 Ekim 2026
Politikam — 2027 ÖSYM sınav takvimi açıklandı mı? YKS, KPSS ve MSÜ ne zaman yapılacak — 6 Ekim 2026 — https://www.politikam.com/2027-osym-sinav-takvimi-aciklandi-mi-yks-kpss-ve-msu-ne-zaman-yapilacak-iste-beklenen-o-tarih — Erişim: 26 Ekim 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik, KPSS ile lisansüstü eğitim arasındaki ilişki hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sınav kuralları ve tarihleri ÖSYM tarafından belirlenir ve her yıl yayımlanan kılavuzlarla değişebilir. Lisansüstü programların başvuru koşulları üniversiteye, enstitüye ve döneme göre farklılık gösterebilir. Yazıda 2026-KPSS Lisans, 2026-ALES ve 2026-MEB-AGS başvuru kılavuzları, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesi ve öğretim elemanı alımını düzenleyen yönetmelik esas alınmıştır. Adayların ÖSYM'nin güncel duyurularını, ilgili kadro ilanını ve başvurmak istedikleri üniversitenin resmî ilanını kontrol etmesi önerilir. Bu içerik kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz.
Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin
Duyuruları İnceleGelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.