Yüksek Lisans

Tezsiz Yüksek Lisans Yüksek Mühendis Unvanı Verir mi?

ŞÜKRAN Ç.

Yazar

16 Ekim 2026
Güncellendi: 7 Kasım 2026
19 dk okuma
Tezsiz Yüksek Lisans Yüksek Mühendis Unvanı Verir mi?

Tezsiz Yüksek Lisans Yüksek Mühendis Unvanı Verir mi?

İçindekiler

  • Genel Bilgilendirme

  • Bölüm 1: Tezsiz yüksek lisans yüksek mühendis unvanı için yeterli mi?

  • Bölüm 2: Tezli, tezsiz ve alan dışı yüksek lisans nasıl ayrışır?

  • Bölüm 3: Yüksek mühendis unvanı hangi mevzuata dayanır?

  • Bölüm 4: Unvanı kullanmak için hangi koşullar aranır?

  • Bölüm 5: Unvan, memur kademesi ve oda kaydı aynı şey mi?

  • Bölüm 6: Hangi aday için tezsiz program yeterli olur?

  • Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta: diploma adı ve unvan

  • Bölüm 8: Unvanı kullanmadan önce hangi adımlar izlenmeli?

  • Gerçek Hayattan Örnekler

  • Sıkça Sorulan Sorular

  • Kaynakça

  • Yasal Bilgilendirme

Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin

Atlası İncele

Genel Bilgilendirme

Tezsiz yüksek lisans, mühendislik lisansıyla aynı alanda tamamlandığında yüksek mühendis unvanının kullanılmasına engel değildir. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) Yükseköğretim Yürütme Kurulu, 18 Ekim 2017 tarihli toplantısında yüksek lisansın tezli ya da tezsiz olmasının unvan için belirleyici olmadığına karar vermiştir. Unvanın kanuni dayanağı ise 1938 tarihli 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'dur.

Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 11. maddesine göre program en az on ders ile dönem projesi dersinden oluşur ve 60 AKTS'den az olamaz. Yönetmelik'in 12. maddesi tezsiz programın süresini en az iki, en çok üç yarıyıl olarak belirler. Aynı Yönetmelik'in 5. maddesi, üniversitelerin tezsiz programlara öğrenci kabulünde ALES puanı aramayabileceğini düzenler.

Konunun muhatabı olan mühendis topluluğu oldukça geniştir. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin (TMMOB) 8 Ocak 2026 tarihli açıklamasına göre 24 odanın toplam üye sayısı 31 Aralık 2025 itibarıyla 729.401'dir; en kalabalık oda 164.234 üyeyle İnşaat Mühendisleri Odası'dır. YÖK'ün Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026 bülteni, Türkiye'de 330.464 yüksek lisans öğrencisi bulunduğunu ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 84.928 kişinin yüksek lisanstan mezun olduğunu gösterir. Bülten, mühendislik alanına veya tezsiz programlara ait ayrı bir kırılım vermez.

Yazının temel kaynakları 3458 sayılı Kanun, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, YÖK'ün 2017 ve 2022 tarihli yazıları ile Elektrik Mühendisleri Odası'nın (EMO) yayınıdır. YÖK'ün 2017 yazısının aslı taranmış belge olarak yayımlanmıştır; yazının metni Kamuajans'ın 2 Kasım 2021 tarihli haberinde de yer alır. Unvanın sicile işlenmesi, diploma üzerindeki ifade ve kurum içi uygulamalar zamanla değişebilir; güncel durum enstitüden ve ilgili meslek odasından teyit edilmelidir.

18 Ekim 2017

YÖK Yürütme Kurulu kararı

Yüksek lisansın tezli veya tezsiz olmasının "Yüksek Mühendis" unvanına engel olmadığı karar tarihi; YÖK yazısı, Sinop Üniversitesi evrak kaydı 31 Ekim 2017

En az 10 ders ve dönem projesi

Tezsiz yüksek lisans ders yükü

En az 30 kredi ve 60 AKTS; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 11/2

Tezsiz yüksek lisans yüksek mühendis unvanı için yeterli mi?

Yeterlidir; YÖK kararına göre tezsiz yüksek lisans, yüksek mühendis unvanı bakımından tezli yüksek lisansla aynı sonucu doğurur. Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 18 Ekim 2017 tarihli kararı, tezsiz yüksek lisans mezunlarının da Yüksek Mühendis unvanını kullanabileceğini belirtir. Belirleyici olan programın türü değil, yüksek lisansın mühendislik lisansıyla aynı alanda yapılmış olmasıdır.

Karar, bir mühendisin dilekçesiyle başladı. Dilekçede, yüksek mühendis unvanını almak için aynı alanda yapılan yüksek lisansın tezli veya tezsiz olması gibi bir şart bulunup bulunmadığı soruldu. YÖK, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın 18 Eylül 2017 tarihli ve 10940 sayılı görüşünü de dikkate aldı. Karar, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 2880 sayılı Kanun'la değişik 43/b maddesine dayandırıldı.

Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. İki program türü arasındaki fark ders yükü, süre ve bitirme çalışmasındadır. Dönem projesi, tezsiz yüksek lisans programlarında tez yerine hazırlanan ve danışman gözetiminde yürütülen bitirme çalışmasıdır. YÖK'ün 2017 kararı, unvan açısından tez ile dönem projesi arasında bir ayrım gözetmez.

Kararın haber kaynaklarına yansıması da aynı yöndedir. Memurlar.net, kararı 7 Kasım 2017 tarihli haberinde YÖK yazısıyla birlikte duyurdu. Kamuajans ise 2 Kasım 2021 tarihli haberinde yazının metnini yeniden yayımladı. Sinop Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı da yazıyı "Tezli ve Tezsiz Yüksek Mühendis Yükseklisansı Öğrenimi Hakkında YÖK'ün Kararı" başlığıyla, 31 Ekim 2017 tarihli evrak kaydıyla arşivinde tutar.

Tezsiz programların süre, dönem projesi ve doktora geçişi gibi genel işleyişi tezsiz yüksek lisansın nasıl işlediği yazısında ayrıntılı olarak anlatılır. Yüksek mühendis unvanı ile ilgili karar ise yalnızca unvanın kullanımına ilişkindir. 3458 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca mühendislik unvan ve yetkisiyle çalışmak, mühendislik öğrenimini gösteren diplomalardan birine sahip olmayı gerektirir.

Tezli, tezsiz ve alan dışı yüksek lisans nasıl ayrışır?

Yüksek mühendis unvanı bakımından aynı alanda yapılan tezli ve tezsiz yüksek lisans arasında fark yoktur. Fark, mühendislik lisansından farklı bir alanda yapılan yüksek lisansta ortaya çıkar. YÖK'ün 31 Mart 2022 tarihli yazısı lisans ve yüksek lisansın aynı anabilim dalında olması koşulunu öne çıkarır. Programlar ise ders yükü, süre ve ALES koşulu bakımından ayrışmaya devam eder.

Aşağıdaki tablo, bir mühendislik lisans mezununun karşılaşabileceği üç yolu yan yana koyar. Unvan satırı yalnızca yayımlanmış YÖK kararlarını yansıtır; tek tek üniversitelerin uygulamaları farklılık gösterebilir. Ders yükü, süre ve ALES satırları Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne dayanır.

Ölçüt

Aynı alanda tezli yüksek lisans

Aynı alanda tezsiz yüksek lisans

Farklı alanda yüksek lisans (ör. MBA)

Ders yükü

En az 7 ders, bir seminer ve tez; en az 120 AKTS (Yönetmelik md. 6/2)

En az 10 ders ve dönem projesi; en az 60 AKTS (md. 11/2)

Programın türüne göre tezli veya tezsiz kurallar uygulanır

Süre

Normal süre 4 yarıyıl, en çok 6 yarıyıl (md. 7/1)

En az 2, en çok 3 yarıyıl (md. 12/1)

Programın türüne göre

ALES

Aranır

Üniversite aramayabilir (md. 5/2)

Programın türüne göre

Yüksek mühendis unvanı

Kullanılabilir (YÖK, 18 Ekim 2017)

Kullanılabilir (YÖK, 18 Ekim 2017)

YÖK'ün 2022 yazısındaki aynı anabilim dalı koşulu nedeniyle genellikle sağlanmaz; enstitüden teyit edilmelidir

Doktora hedefi

Doğrudan zemin sunar

Tezliye geçiş veya ek koşul gerekebilir

Doktora alanına göre değişir

Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, unvan hedefleyen ve akademik kariyer düşünmeyen bir mühendis için tezsiz program daha kısa bir yol sunabilir. İkincisi, MBA veya yönetim bilişim sistemleri gibi mühendislik dışı bir alanda yapılan yüksek lisans, mesleki birikim sağlasa da unvan sonucunu belirsiz bırakabilir. İki program türünün süre, işleyiş ve kariyer etkisi bakımından genel karşılaştırması tezli ve tezsiz yüksek lisans farkları yazısında yer alır.

Karar verirken programın bağlı olduğu anabilim dalına bakmak, program adına bakmaktan daha güvenilir sonuç verir. Örneğin "Mühendislik Yönetimi" adlı bir tezsiz program bir üniversitede endüstri mühendisliği anabilim dalı altında, başka bir üniversitede işletme anabilim dalı altında açılabilir. Bu bilgi, programın enstitü sayfasında ve AKTS bilgi paketinde yer alır. Aynı adı taşıyan iki program, bağlı oldukları anabilim dalı farklı olduğu için unvan bakımından farklı sonuç doğurabilir. Bu nedenle program karşılaştırılırken ders listesi kadar programın kurumsal bağı da incelenir. Lisans transkriptindeki bölüm adı ile yüksek lisans programının anabilim dalı adı yan yana konduğunda alan birliği çoğu durumda kolayca görülebilir.

Yüksek mühendis unvanı hangi mevzuata dayanır?

Yüksek mühendis unvanının kanuni dayanağı, 28 Haziran 1938 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'un 3. maddesidir. Madde, Kanun'un 1. maddesinde sayılan belirli diplomalara sahip olanlara "(Yüksek mühendis) veya (Yüksek mimar)" unvanının verileceğini düzenler. Yüksek lisansla ilişkisi ise YÖK kararlarıyla belirlenmiştir.

3458 sayılı Kanun'un 3. maddesi iki unvan düzeyi tanımlar. Kanun'un 1. maddesinin (a) ve (b) fıkralarındaki belgelere sahip olanlar yüksek mühendis, (c) ve (d) fıkralarındaki belgelere sahip olanlar mühendis unvanı alır. Aynı madde, "Bu unvanlar diploma veya ruhsatnamelere de derç olunur." hükmünü içerir. Kanun'un 7. maddesi ise bu diplomalardan birine sahip olmayanların Türkiye'de mühendis veya mimar unvanıyla istihdam edilemeyeceğini ve imza koyamayacağını belirtir.

Unvanın tarihsel kullanımı da bugünkü karışıklığın nedenini açıklar. EMO'nun Elektrik Mühendisliği dergisinin Ağustos 2014 tarihli 451. sayısındaki yazıya göre geçmişte beş yıllık mühendislik programlarından mezun olanlara lisans diplomasıyla "Yüksek Mühendis" unvanı verilmiştir. Aynı yazı, sistemin daha sonra dört yıllık lisans ve iki yıllık yüksek lisanstan oluşan ikili yapıya geçtiğini belirtir. Bu geçişten sonra yüksek mühendis unvanı yüksek lisansla ilişkilendirilmiştir.

Tezsiz yüksek lisansın bu ilişkideki yeri, YÖK'ün 2017 kararıyla netleşmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın yazısı kararı şu sözlerle bildirir:

… yüksek lisans programının tezli veya tezsiz olmasının "Yüksek Mühendis" unvanını kullanabilmesi için herhangi bir engel teşkil etmediğine, tezsiz yüksek lisans öğrenim mezunlarının da Yüksek Mühendis unvanını kullanabileceğine karar verilmiştir.
— Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 18 Ekim 2017 tarihli kararına ilişkin yazı

Karar, tek bir mühendisin başvurusu üzerine verilmiş olsa da genel bir soruya cevap verir. Yazının Sinop Üniversitesi'nin 31 Ekim 2017 tarihli evrak kaydında yer alması, kararın üniversitelere de iletildiğini gösterir. Kararın dayanağı olarak gösterilen 2547 sayılı Kanun'un 43/b maddesi, YÖK yazısında Üniversitelerarası Kurul görüşüyle birlikte anılır. 16 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmış YÖK kararları arasında bu kararı değiştiren bir düzenleme tespit edilmemiştir; yine de güncel durumun YÖK'ten veya enstitüden teyit edilmesi önerilir.

Unvanı kullanmak için hangi koşullar aranır?

Yayımlanmış YÖK yazılarında üç koşul öne çıkar: mühendislik alanında lisans diploması, tamamlanmış bir yüksek lisans ve iki derecenin aynı alanda olması. Yüksek lisansın tezli veya tezsiz olması YÖK'ün 2017 kararına göre koşullar arasında değildir. Aynı alan koşulu ise YÖK'ün 31 Mart 2022 tarihli yazısında inşaat mühendisliği örneği üzerinden açıklanmıştır.

İlk koşul, 3458 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki mühendislik öğrenimini gösteren diplomadır. EMO'nun Ağustos 2014 tarihli dergi yazısına göre Türkiye'de meslek ve meslek unvanı ilgili alandaki lisans derecesinden gelir; bu nedenle mühendislik dışı bir lisans mezununun mühendislik anabilim dalında yüksek lisans yapması genellikle mühendis unvanı sonucunu doğurmaz. Lisans alanı mühendislik olmayan adayların yüksek lisans seçenekleri ve kabul koşulları alan dışı yüksek lisans seçenekleri yazısında ayrıca ele alınır.

İkinci koşul, yüksek lisansın tamamlanmış ve diplomanın alınmış olmasıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 14. maddesine göre tezsiz yüksek lisans diploması, dönem projesi ve derslerin başarıyla tamamlanmasının ardından verilir. Yönetmelik'in 9. maddesinin 9. fıkrası, tezi reddedilen bir tezli yüksek lisans öğrencisine de talebi hâlinde ve tezsiz programın gereklerini yerine getirmesi kaydıyla tezsiz yüksek lisans diploması verilebileceğini düzenler.

Üçüncü koşul, alan birliğidir. Gazete Memur'un 25 Nisan 2022 tarihli haberine göre YÖK, 31 Mart 2022 tarihli yazısında lisansı inşaat mühendisliği olan ve yüksek lisansını fen bilimleri enstitüsünün İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı altındaki bir programda tamamlayan kişinin inşaat yüksek mühendisi unvanını kullanabileceğini belirtmiştir. Aynı alan koşulu farklı mühendislik dallarında da benzer biçimde değerlendirilmektedir; ancak her dal için ayrı bir YÖK kararı yayımlanmamıştır.

Aynı alan koşulu belirsiz kalabilecek durumlar

Bazı programlar iki anabilim dalı arasında yer alır. Mekatronik, enerji sistemleri veya mühendislik yönetimi programları bir üniversitede makine ya da endüstri mühendisliği anabilim dalına, başka bir üniversitede disiplinlerarası bir anabilim dalına bağlı olabilir. Yazılım mühendisliği lisansıyla bilgisayar mühendisliği yüksek lisansı yapan bir aday da benzer bir soruyla karşılaşabilir. Bu durumlarda programın bağlı olduğu anabilim dalı ve diplomada yazacak ad, kayıttan önce enstitüye yazılı olarak sorulabilir.

Uzaktan öğretimle veya ikinci öğretimle yürütülen tezsiz programlar için ayrı bir unvan kararı, 16 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmış YÖK kararları arasında tespit edilmemiştir. 2017 kararı yalnızca tezli ve tezsiz ayrımına değinir; öğretim türüne ilişkin bir sınırlama getirmez.

Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin

Giriş Yap

Unvan, memur kademesi ve oda kaydı aynı şey mi?

Değildir; yüksek mühendis unvanı, mühendislik imza yetkisi, memurlar için kademe ilerlemesi ve meslek odası sicil kaydı farklı mevzuata dayanır. Unvan 3458 sayılı Kanun ve YÖK kararlarına, kademe ilerlemesi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na, oda kaydı ise TMMOB'ye bağlı odaların ana yönetmeliklerine tabidir. Tezsiz yüksek lisansın etkisi her birinde ayrı değerlendirilir.

Kamuda çalışan mühendisler için en sık karışan konu kademe ilerlemesidir. 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin Ortak Hükümler (A) bendinin 9. fıkrası, "yüksek öğrenim üstü master derecesi almış olanlara" bir kademe ilerlemesi uygulanacağını düzenler. Bu hüküm unvanla ilgili değildir; yüksek lisans derecesinin memuriyetteki karşılığını belirler. Aynı fıkra, meslekleriyle ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanacağını da düzenler. Kamu kariyerindeki etkiyi değerlendiren bir mühendis için yüksek lisans ile doktora arasındaki bu fark, unvandan daha belirleyici olabilir. Tezli ve tezsiz ayrımının kademe uygulamasındaki yeri memurlar için yüksek lisansın derece ve kademe etkisi yazısında ayrıntılı olarak incelenir.

Meslek odası kaydı da unvandan ayrı yürür. Örneğin EMO Ana Yönetmeliği'nin 8. maddesi, odaya üyelik için onaylı lisans diplomasını veya mezuniyet belgesini esas alır. Yüksek lisansın sicile işlenip işlenmediği ve hangi belgeyle işlendiği oda uygulamasına bağlıdır. TMMOB'ye bağlı 24 odanın her biri kendi ana yönetmeliğiyle çalıştığı için belge listesi ve işlem süresi odadan odaya farklılaşabilir. Mühendis, üyesi olduğu odaya yüksek lisansın sicile nasıl işlendiğini ve hangi belgelerin istendiğini sorarak işe başlayabilir. Odanın verdiği cevap, unvanın oda kayıtlarında nasıl görüneceğini de netleştirir.

Konu

Dayanak

Tezsiz yüksek lisansın etkisi

Teyit edilecek yer

Yüksek mühendis unvanı

3458 sayılı Kanun md. 3; YÖK, 18 Ekim 2017 kararı

Aynı alanda tamamlandığında engel değil

Enstitü ve YÖK

Mühendislik meslek ve imza yetkisi

3458 sayılı Kanun md. 1 ve 7

Mühendislik öğrenimini gösteren diplomaya bağlıdır

İlgili meslek odası

Memur kademe ilerlemesi

657 sayılı Kanun md. 36/A-9

Kanun metni "master derecesi" ifadesini kullanır; uygulama kurumdan teyit edilmelidir

Kurumun personel birimi

Oda sicil kaydı

Odaların ana yönetmelikleri (ör. EMO Ana Yönetmeliği md. 8)

Yüksek lisansın sicile işlenmesi oda uygulamasına bağlıdır

İlgili meslek odası

Diploma üzerindeki ifade

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 14/2

Programın YÖK onaylı adı yazılır

Enstitü öğrenci işleri

Tablodaki satırlar birbirinin yerine geçmez. Örneğin kamuda çalışan bir mühendis için kademe ilerlemesi personel biriminin, unvanın sicile işlenmesi ise meslek odasının işlemidir. Bir başvurunun sonuçlanması diğerini kendiliğinden doğurmaz; iki işlem için ayrı başvuru yapılması gerekebilir.

164.234

İnşaat Mühendisleri Odası üye sayısı

31 Aralık 2025 itibarıyla en kalabalık TMMOB odası; TMMOB, 8 Ocak 2026

145.728

Makina Mühendisleri Odası üye sayısı

31 Aralık 2025 itibarıyla; TMMOB, 8 Ocak 2026

Hangi aday için tezsiz program yeterli olur?

Tezsiz program, akademik kariyer düşünmeyen ve yüksek mühendis unvanını kendi lisans alanında almak isteyen çalışan mühendisler için genellikle yeterli bir seçenektir. Unvan bakımından tezli programla aynı sonucu doğurur ve Yönetmelik'e göre en çok üç yarıyılda tamamlanabilir. Doktora veya araştırma kariyeri hedefleyen adaylar için ise tezli program daha uygun bir zemin sunar.

Adayın profiline göre değerlendirme farklılaşır. Aşağıdaki durumlar, tezsiz ve tezli programın hangi hedefe daha iyi uyduğunu gösterir:

  • Sahada veya sanayide çalışan, unvan ve mesleki derinlik isteyen mühendis: aynı anabilim dalında tezsiz program genellikle yeterlidir.

  • Doktora ve akademik kariyer planlayan mühendis: tezli program, doktora başvurusu için daha doğrudan bir zemin sunar.

  • Yönetime geçmek isteyen mühendis: MBA veya mühendislik yönetimi programları mesleki fayda sağlar, ancak unvan sonucu programın anabilim dalına bağlıdır.

  • ALES puanı bulunmayan mühendis: Yönetmelik'in 5. maddesine göre bazı üniversiteler tezsiz programda ALES aramaz.

  • İleride fikrini değiştirebilecek aday: tezsizden tezliye geçiş koşulları senato yönetmeliklerine göre değişir.

Çalışan mühendisler için program saatleri ve ders yükü belirleyici olabilir. İş ile lisansüstü eğitimi birlikte yürütmenin pratik yönleri çalışırken yüksek lisans rehberi yazısında anlatılır. Mühendislerin aynı alanda derinleşme, MBA, veri bilimi veya siber güvenlik gibi yollar arasında nasıl seçim yapabileceği ise mühendisler için yüksek lisans yol haritası yazısında karşılaştırılır.

Tezsiz programların mühendislik alanındaki yaygınlığı da seçimi etkiler. 2026-2027 ilanlarına dayanan makine mühendisliği yüksek lisansı incelemesinde İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi ve KTÜ'nün ilanlarında makine alanında tezsiz programa yer verilmemiştir. İnşaat mühendisliği yüksek lisansı incelemesinde ise devlet üniversitelerindeki tezsiz seçeneklerin daha çok yapım yönetimi ekseninde ve ikinci öğretimde açıldığı görülmüştür. Aday, unvan hedefliyorsa önce kendi lisans alanındaki tezsiz programların hangi üniversitelerde açıldığını kontrol edebilir.

Sık karıştırılan nokta: diploma adı ve unvan

En sık karışan nokta, yüksek lisans diplomasında "yüksek mühendis" ifadesinin yazıp yazmayacağıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği diploma üzerinde programın YÖK tarafından onaylanmış adının bulunacağını düzenler; Yönetmelik'in hiçbir maddesinde "unvan" kelimesi geçmez. Unvanın dayanağı Yönetmelik değil, 3458 sayılı Kanun ve YÖK kararlarıdır.

Yönetmelik'in 14. maddesinin 2. fıkrası tezsiz diploma için şu hükmü içerir:

Tezsiz yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur.
— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, md. 14/2 (Resmî Gazete 20 Nisan 2016, sayı 29690)

Bu hüküm iki sonuç doğurur. Birincisi, diplomada yazan program adı, aynı alan koşulunun kanıtıdır; unvanı kullanmak isteyen mühendis için en önemli belge budur. İkincisi, diplomada "yüksek mühendis" ibaresinin bulunmaması unvanın kullanılamayacağı anlamına gelmez; 3458 sayılı Kanun'un 3. maddesi unvanların diplomaya derç edileceğini söylese de lisansüstü diplomaların biçimi üniversitelerin diploma yönergelerine göre farklılık gösterebilir.

İkinci karışıklık, meslek odası görüşü ile YÖK kararı arasındadır. EMO'nun Ağustos 2014 tarihli dergi yazısı, yüksek lisansın belirli bir konuda uzmanlaşmanın ilk basamağı olduğunu ve kişilere bir meslek unvanı sağlamadığını savunur. YÖK'ün 18 Ekim 2017 tarihli kararı ise bu yazıdan üç yıl sonra verilmiştir ve aynı alanda yüksek lisans yapan mühendislerin unvanı kullanabileceğini kabul eder. İki metin farklı tarihlere ve farklı kurumlara aittir; unvanın oda sicilinde nasıl gösterileceği konusunda ilgili odanın güncel uygulaması esas alınır.

Üçüncü karışıklık, eski beş yıllık programlarla ilgilidir. EMO yazısına göre geçmişte bazı üniversitelerin beş yıllık programları lisans diplomasıyla yüksek mühendis unvanı veriyordu; yazı 2014 itibarıyla bu uygulamanın bulunmadığını belirtir. Bu nedenle yaşça büyük bir meslektaşın lisans diplomasında "yüksek mühendis" yazması, yeni mezunlar için aynı yolun açık olduğunu göstermez.

Unvanı kullanmadan önce hangi adımlar izlenmeli?

Yüksek mühendis unvanını kullanmadan önce lisans ve yüksek lisans diplomalarının aynı anabilim dalında olduğu belgelenmeli, enstitüden ve meslek odasından teyit alınmalıdır. Kamuda çalışılıyorsa kademe ilerlemesi için personel birimine ayrıca başvurulur. Programı seçmekte olan adaylar için aynı alan koşulu kayıttan önce kontrol edilir.

Süreç, programı seçme aşamasında başlar. Kayıttan sonra anabilim dalını değiştirmek zor olabileceğinden, programın bağlı olduğu birim başvuru öncesinde netleştirilir. Mezuniyetten sonra ise diploma ve not dökümü, oda sicili ve kurum kayıtları için temel belgeler olarak kullanılır. Aşağıdaki liste, bu adımları sırasıyla takip etmeye yardımcı olur.

  • Lisans diplomanızdaki bölüm adını ve fakülteyi not edin.

  • Hedef yüksek lisans programının bağlı olduğu enstitü anabilim dalını programın sayfasından ve AKTS bilgi paketinden kontrol edin.

  • Diplomada yazacak program adını enstitü öğrenci işlerine sorun.

  • Programın tezli veya tezsiz olmasının unvan açısından fark yaratmadığını YÖK'ün 18 Ekim 2017 tarihli kararına atıfla enstitüden teyit edin.

  • Mezuniyetten sonra diplomanızın onaylı örneğini ve transkriptinizi edinin.

  • Üyesi olduğunuz meslek odasına yüksek lisansın sicile nasıl işlendiğini sorun.

  • Kamuda çalışıyorsanız kademe ilerlemesi için personel biriminize başvurun.

Akademik kariyer olasılığını açık tutmak isteyen adaylar, tezsiz programa kayıt olduktan sonra tezli programa geçiş yollarını da öğrenebilir. Geçiş koşulları, en az bir yarıyıl tamamlama şartı ve senato düzenlemeleri tezsiz yüksek lisanstan tezliye geçiş yazısında anlatılır.

Başvuru dönemleri üniversiteye göre değişir ve mühendislik programlarının bir kısmı bahar döneminde de öğrenci alır. İstanbul'da mühendislik ağırlıklı bir devlet üniversitesine bakıyorsanız Yıldız Teknik Üniversitesi yüksek lisans programlarını inceleyebilirsiniz. Güz ve bahar başvuru tarihleri Mezun Kampüsü Tarihler sayfası üzerinden izlenebilir. YÖK kararları ve oda uygulamaları zamanla değişebileceği için unvanla ilgili son durumun mezuniyet tarihinde yeniden kontrol edilmesi önerilir.

330.464

Yüksek lisans öğrencisi (2025-2026)

Türkiye geneli; bültende alan ve tezli/tezsiz kırılımı verilmez; YÖK, Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026 bülteni

84.928

Yüksek lisans mezunu (2024-2025)

Tüm alanlar; YÖK, Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026 bülteni

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Zeynep: Makine mühendisi, tezsiz programla unvan hedefliyor

Zeynep, makine mühendisliği bölümünden mezun oldu ve bir otomotiv yan sanayi firmasında tasarım mühendisi olarak çalışıyor. Akademik kariyer düşünmediği için akşam saatlerinde yürütülen tezsiz bir program arıyordu. Programın yüksek mühendis unvanı verip vermediğinden emin değildi. YÖK'ün 18 Ekim 2017 tarihli kararını okuyunca tezli ve tezsiz ayrımının unvan için fark yaratmadığını öğrendi. Tercih ettiği programın fen bilimleri enstitüsünün makine mühendisliği anabilim dalına bağlı olduğunu AKTS bilgi paketinden doğruladı. Kayıttan önce enstitüye diplomada yazacak program adını da sordu. Mezuniyetten sonra Makina Mühendisleri Odası'na sicil güncellemesi için hangi belgeleri getirmesi gerektiğini öğrenmeyi planladı.

Mert: Endüstri mühendisi, MBA ile unvan arasında kararsız

Mert, endüstri mühendisliği mezunu ve yönetici olmayı hedefliyor. İlk tercihi bir MBA programıydı. Araştırma sırasında YÖK'ün 31 Mart 2022 tarihli yazısında lisans ve yüksek lisansın aynı anabilim dalında olması koşulunun öne çıktığını gördü. Bu nedenle MBA'in yönetim becerisi kazandıracağını, ancak yüksek mühendis unvanı açısından sonucun belirsiz kalabileceğini not etti. Endüstri mühendisliği anabilim dalına bağlı bir mühendislik yönetimi programı bulunduğunu fark etti. İki programın ders içeriklerini ve diplomada yazacak adları karşılaştırdı. Unvanı mı yoksa yönetim odaklı bir derecenin sağlayacağı birikimi mi öncelikli gördüğünü netleştirerek kararını kendi kariyer hedefine göre vermeye karar verdi.

Elif: Kamuda çalışan inşaat mühendisi, kademe ile unvanı ayırıyor

Elif, bir belediyede inşaat mühendisi kadrosunda çalışıyor ve inşaat mühendisliği anabilim dalında tezsiz yüksek lisansı tamamladı. Diplomasını aldıktan sonra iki ayrı işlem yapması gerektiğini öğrendi. Kademe ilerlemesi için 657 sayılı Kanun'un 36. maddesine dayanarak personel birimine dilekçe verdi. Yüksek mühendis unvanının kullanımı için ise İnşaat Mühendisleri Odası'na yüksek lisansın sicile nasıl işlendiğini sordu. İki işlemin farklı kurumlarca yürütüldüğünü öğrenince diplomasının ve transkriptinin onaylı örneklerini iki kopya hâlinde hazırladı. Personel biriminin ve odanın istediği ek belgeleri de önceden sorarak başvurularını aynı hafta içinde tamamladı.

Selim: Tezsiz programda, doktora seçeneğini açık tutmak istiyor

Selim, elektrik-elektronik mühendisliği anabilim dalında tezsiz yüksek lisansa yeni başladı. Programa yüksek mühendis unvanı ve mesleki derinlik için kaydoldu. İlk dönemde bir araştırma projesinde görev alınca doktorayı da düşünmeye başladı. Unvan açısından tezli ve tezsiz programın aynı sonucu doğurduğunu biliyordu, bu nedenle karar yalnızca kariyer hedefine kalıyordu. Enstitüden tezsizden tezliye geçiş için gereken not ortalamasını ve ALES koşulunu öğrendi. İlk yarıyılı tamamladıktan sonra danışmanıyla birlikte geçiş başvurusunu değerlendirmeyi planladı. Geçiş gerçekleşmezse tezsiz programı tamamlayıp doktora başvurusunu daha sonra yeniden düşünebileceğini de not etti.

Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin

Üniversiteleri İncele

Sıkça Sorulan Sorular

Tezsiz yüksek lisans yapan mühendis yüksek mühendis olur mu?+

Olur. YÖK'ün Yükseköğretim Yürütme Kurulu, 18 Ekim 2017 tarihli toplantısında yüksek lisansın tezli veya tezsiz olmasının "Yüksek Mühendis" unvanını kullanmaya engel olmadığına karar vermiştir. Kararın bildirildiği yazıda tezsiz yüksek lisans mezunlarının da unvanı kullanabileceği açıkça yer alır. Belirleyici koşul, yüksek lisansın mühendislik lisansıyla aynı alanda tamamlanmasıdır. Güncel uygulamanın enstitüden teyit edilmesi önerilir.

Tez yazmadan yüksek mühendis unvanı alınabilir mi?+

Alınabilir. Tezsiz yüksek lisans programları tez yerine dönem projesiyle tamamlanır ve YÖK'ün 2017 kararı tez ile dönem projesi arasında unvan bakımından ayrım yapmaz. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 11. maddesine göre tezsiz program en az on ders, dönem projesi ve 60 AKTS'den oluşur. Programın mühendislik lisansınızla aynı anabilim dalında olması gerekir; bu bilgi kayıttan önce enstitüden doğrulanabilir.

Yüksek mühendis unvanı için yüksek lisans aynı alanda mı yapılmalı?+

YÖK yazılarında aynı alan koşulu öne çıkar. Gazete Memur'un aktardığına göre YÖK, 31 Mart 2022 tarihli yazısında inşaat mühendisliği lisansı ve fen bilimleri enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı'nda yüksek lisansı olan kişinin inşaat yüksek mühendisi unvanını kullanabileceğini belirtmiştir. Her mühendislik dalı için ayrı bir karar yayımlanmamıştır. Programın bağlı olduğu anabilim dalı, kayıttan önce enstitüden yazılı olarak teyit edilebilir.

MBA yapan mühendis yüksek mühendis unvanı alabilir mi?+

MBA, işletme alanında bir yüksek lisans olduğu için yüksek mühendis unvanı açısından genellikle sonuç doğurmaz. YÖK'ün 2022 yazısında öne çıkan aynı anabilim dalı koşulu, mühendislik lisansıyla işletme yüksek lisansı arasında sağlanmaz. MBA yine de yönetim becerisi ve kariyer açısından fayda sağlayabilir. Hem yönetim bilgisi hem unvan isteyen mühendisler, mühendislik anabilim dalına bağlı mühendislik yönetimi programlarını inceleyebilir.

Uzaktan tezsiz yüksek lisans yüksek mühendis unvanı verir mi?+

YÖK'ün 2017 kararı yalnızca tezli ve tezsiz ayrımına değinir; uzaktan öğretimle yürütülen programlar için ayrı bir unvan hükmü yayımlanmış YÖK kararları arasında tespit edilmemiştir. Karar öğretim türüne dair bir sınırlama getirmez. Uzaktan tezsiz programın mühendislik lisansınızla aynı anabilim dalına bağlı olup olmadığı ve diplomada hangi program adının yazacağı enstitüden sorulmalıdır. Meslek odasının uygulaması da ayrıca teyit edilebilir.

Yüksek mühendis unvanı diplomaya yazılır mı?+

Bu durum üniversiteye göre farklılık gösterebilir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 14/2 maddesine göre tezsiz yüksek lisans diplomasında programın YÖK tarafından onaylanmış adı bulunur. 3458 sayılı Kanun'un 3. maddesi ise unvanların diplomaya derç edileceğini düzenler. Diplomada "yüksek mühendis" ibaresi yer almasa da program adı aynı alan koşulunun kanıtı olarak kullanılır. Diploma biçimi enstitü öğrenci işlerinden öğrenilebilir.

Yüksek lisans memur mühendislere kademe ilerlemesi sağlar mı?+

Sağlayabilir, ancak bu konu unvandan ayrıdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin (A) bendinin 9. fıkrası, master derecesi alan memurlara bir kademe ilerlemesi uygulanacağını düzenler. Kanun metni tezli veya tezsiz ayrımı yapmaz. Kademe ilerlemesi yüksek mühendis unvanının kullanımına bağlı değildir; unvan için meslek odasına, kademe için personel birimine ayrı başvuru yapılır. Uygulama kurumdan kuruma farklılık gösterebileceği için başvurudan önce kurumun personel biriminden teyit alınması önerilir.

ALES'siz tezsiz mühendislik yüksek lisansı var mı?+

Var. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 2. fıkrasına göre yükseköğretim kurumları tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde ALES puanı aramayabilir. ALES aranıp aranmadığı üniversiteye ve programa göre değişir; güncel koşullar ilgili enstitünün ilanından kontrol edilmelidir. ALES istemeyen programların farklı alanlardaki listesi ALES'siz başvurulan programlar listesi yazısında yer alır.

Tezsiz yüksek lisans kaç dönem sürer?+

Tezsiz yüksek lisans en az iki, en çok üç yarıyıl sürer. Bu süre Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiştir ve bilimsel hazırlıkta geçen süre bu hesaba dahil edilmez. Tezli yüksek lisansın normal süresi ise dört yarıyıldır ve program en çok altı yarıyılda tamamlanır. Yüksek mühendis unvanı bakımından iki program türü arasında süre farkının bir etkisi yoktur.

Yüksek mühendis unvanı meslek odası kaydına nasıl işlenir?+

İşlem odaya göre farklılık gösterebilir. TMMOB'ye bağlı odaların ana yönetmelikleri üyelik için lisans diplomasını esas alır; yüksek lisansın sicile işlenmesi her odanın kendi uygulamasına bağlıdır. Mezun olan mühendis, onaylı yüksek lisans diplomasını ve transkriptini üyesi olduğu odaya iletip sicil güncellemesinin koşullarını sorabilir. Odanın talep ettiği belgeler dönemsel olarak değişebileceği için güncel bilgi doğrudan odadan alınmalıdır.

Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın

Ücretsiz Başvur
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Yüksek mühendis unvanını kendi lisans alanında hedefleyen mühendisler Atlas üzerinden tezli ve tezsiz programları anabilim dalına göre karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platformdaki program bilgileri, enstitülerin yayımladığı ilanlar esas alınarak düzenlenir.
Kaynakça

Lexpera — Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun (3458 sayılı), md. 1, 3, 7 — Resmî Gazete 28 Haziran 1938, sayı 3945 — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/kanunlar/muhendislik-ve-mimarlik-hakkinda-kanun-3458 — Erişim: 16 Ekim 2026
Lexpera — Devlet Memurları Kanunu (657 sayılı), md. 36 — güncel metin — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/kanunlar/devlet-memurlari-kanunu-657 — Erişim: 16 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (güncel metin) — Resmî Gazete 20 Nisan 2016, sayı 29690 ve değişiklikleri — https://egitim.yok.gov.tr/documentFiles/1759319771105.lisansustu-egitim-ogretim-yonetmeligi.pdf — Erişim: 16 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim Kurulundan doktora öğrencileri ve lisansüstü öğrenci olan anneler için yeni düzenleme (Yönetmelik'in 6 Mart 2026 tarihli değişikliği) — 6 Mart 2026 — https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulundan-doktora-ogrencileri-ve-lisansustu-ogrenci-olan-anneler-icin-yeni-duzenleme-syupu — Erişim: 16 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026 Bülteni — 2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.B%C3%BClten20252026.pdf — Erişim: 16 Ekim 2026
Sinop Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı — YÖK'ten Gelen Yazılar (43: Tezli ve Tezsiz Yüksek Mühendis Yükseklisansı Öğrenimi Hakkında YÖK'ün Kararı) — evrak tarihi 31 Ekim 2017 — https://pdb.sinop.edu.tr/official-letters-from-yok/ — Erişim: 16 Ekim 2026
Sinop Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı — YÖK yazısı (taranmış belge) — 31 Ekim 2017 — https://pdb.sinop.edu.tr/wp-content/uploads/sites/111/2019/12/43_TzlveTzszYkskMhndsYksklsnsrnmHkkndYKnKrr.pdf — Erişim: 16 Ekim 2026
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği — TMMOB'ye bağlı odaların üye sayısı 729 bin oldu — 8 Ocak 2026 — http://www.tmmob.org.tr/icerik/tmmobye-bagli-odalarin-uye-sayisi-729-bin-oldu — Erişim: 16 Ekim 2026
Lexpera — TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği, md. 8 — Resmî Gazete 10 Mart 2003, sayı 25044 ve değişiklikleri — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/turk-muhendis-ve-mimar-odalari-birligi-elektrik-muhendisleri-odasi-ana-yonetmeligi — Erişim: 16 Ekim 2026
Elektrik Mühendisleri Odası — Elektrik Mühendisliği dergisi, Sayı 451 (Yüksek Mühendis Unvanının Kullanımı) — Ağustos 2014 — https://www.emo.org.tr/ekler/39d663acd507348_ek.pdf?dergi=970 — Erişim: 16 Ekim 2026
Eurostat — Human resources in science and technology by category (hrst_st_ncat), Türkiye, scientists and engineers — 10 Eylül 2026 — https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/hrst_st_ncat?geo=TR&category=SE&age=Y15-74&sex=T&sinceTimePeriod=2024 — Erişim: 16 Ekim 2026
Kamuajans — Tezsiz Yüksek Lisans Mezunlarının Yüksek Mühendis Unvanını Kullanabilme Durumu (YÖK yazısı aktarımı) — 2 Kasım 2021 — https://www.kamuajans.com/memurlar/tezsiz-yuksek-lisans-mezunlarinin-yuksek-muhendis-unvanini-kullanabilme-durumu-517743 — Erişim: 16 Ekim 2026
Memurlar.net — Tezsiz Yüksek Lisans Mezunları Yüksek Mühendis Unvanını Kullanabilir Mi? — 7 Kasım 2017 — https://www.memurlar.net/haber/704476/tezsiz-yuksek-lisans-mezunlari-yuksek-muhendis-unvanini-kullanabilir-mi.html — Erişim: 16 Ekim 2026
Gazete Memur — YÖK Kimlerin Yüksek Mühendis Unvanını Kullanabileceğini Açıkladı (YÖK'ün 31 Mart 2022 tarihli yazısının aktarımı) — 25 Nisan 2022 — https://gazetememur.com/memurlar/yok-kimlerin-yuksek-muhendis-unvanini-kullanabilecegini-acikladi,RJKRapcopkGyt6KyScncqg — Erişim: 16 Ekim 2026

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki, mali veya kariyer danışmanlığı niteliğinde değildir. Yüksek mühendis unvanı 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile YÖK'ün 18 Ekim 2017 ve 31 Mart 2022 tarihli yazılarına; lisansüstü programlar ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete 20 Nisan 2016, sayı 29690; son değişiklik 6 Mart 2026) ile üniversite senatolarının kararlarına tabidir. Kamu personeline ilişkin bilgiler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesine dayanır. YÖK kararları, meslek odası uygulamaları ve diploma biçimleri zaman içinde değişebilir. Adayların ilgili enstitünün, meslek odasının ve YÖK'ün güncel açıklamalarını kontrol etmesi önerilir.

Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin

Duyuruları İncele
Paylaş:

Gelişmeleri Kaçırma!

Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.

Kaynak ve Sorumluluk Bilgilendirmesi

Blog ve Haberler için gerekli yasal bilgilendirme