ORCID Nedir, Nasıl Alınır? Lisansüstü Öğrenci ve Akademisyen İçin ORCID Kimliği
VOLKAN E.
Yazar

ORCID Nedir, Nasıl Alınır? YÖK Kararı ve Adımlar
Özet
ORCID nedir sorusunun kısa cevabı: ORCID, araştırmacılara ücretsiz verilen ve onları yayınlarıyla, katkılarıyla ve kurumlarıyla eşleştiren kalıcı ve tekil araştırmacı kimlik numarasıdır. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Yürütme Kurulu'nun 13 Mayıs 2020 tarihli kararıyla öğretim elemanları ile tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden ORCID numarası isteniyor. Numara, Akademik Özgeçmiş Sistemi üzerinden ya da ORCID'in kendi sitesinden alınabiliyor.
ORCID nedir ve ne işe yarar?
ORCID, açık adıyla Open Researcher and Contributor ID, araştırmacıları yayınlarıyla, katkılarıyla ve çalıştıkları kurumlarla güvenilir biçimde eşleştirmek için verilen kalıcı bir kimlik numarasıdır. Numarayı veren ORCID kuruluşu, kendini üye kurumların aidatlarıyla sürdürülen, kâr amacı gütmeyen küresel bir kuruluş olarak tanımlıyor.
ORCID kaydı araştırmacı için ücretsizdir. ORCID'in kuruluş ilkelerinden biri, araştırmacıların ORCID kimliğini ve kaydını ücretsiz oluşturup düzenleyebilmesidir. Kayıttaki her bilginin kimlere görüneceğini araştırmacı kendisi belirliyor:
a unique, persistent identifier free of charge to researchers
— ORCID, What is ORCID?
YÖK kimlerden ORCID numarası istiyor?
YÖK Yürütme Kurulu, 13 Mayıs 2020 tarihli (Oturum No: 30) toplantısında öğretim elemanları ile tezli yüksek lisans ve doktora programlarına kayıtlı öğrencilerin ORCID numarası kullanmasını zorunlu tuttu. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nün duyurusuna göre karar, tezlerin, makalelerin, bildirilerin ve kitapların izlenmesi amacını taşıyor.
Aynı duyuruya göre ilgili kişilerin ORCID numarasını en geç 31 Temmuz 2020'ye kadar alması istendi. Bu tarihten sonra programa kaydolan tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin, enstitülerinin tez ve form süreçlerinde ORCID numarasını nerede istediğini kendi enstitüsünden öğrenmesi önerilir. Uygulama ayrıntıları enstitüden enstitüye farklılık gösterebilir.
ORCID numarası nasıl alınır?
ORCID numarası iki yoldan alınabiliyor: ORCID'in sitesindeki kayıt sayfasından ya da YÖK'ün Akademik Özgeçmiş Sistemi içinden. ORCID'in araştırmacılar sayfasına göre araştırmaya katılan herkes kendi adına ücretsiz ORCID kimliği oluşturabiliyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nün duyurusu, Akademik Özgeçmiş Sistemi yolunu şu adımlarla tarif ediyor:
Kişisel Bilgiler sayfasında iletişim bilgilerini doldurup kaydedin.
YÖK Akademik sayfasında "YENİ ORCİD AL" düğmesine basın.
Açılan ORCID sayfasında otomatik gelen ad ve e-postayı kontrol edip şifre belirleyin.
Görünürlük ve bildirim ayarlarınızı seçin.
Kurumun bilgilerinize erişmesine izin verin.
Pencereyi kapatıp "ORCİD AL" düğmesinin yanındaki yenileme simgesine basın.
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Tezli yüksek lisans ya da doktora planlıyorsanız programları ve başvuru koşullarını Mezun Kampüsü Atlas'ta karşılaştırın.
Atlası İnceleORCID kaydına yayın nasıl eklenir?
ORCID kaydına yayın, bağlı veri tabanlarından aktarılarak, DOI ya da PubMed numarasıyla, BibTeX dosyasıyla ya da elle eklenebiliyor. ORCID'in yardım sayfası beş yöntemi ayrı ayrı sıralıyor. DOI numarası olmayan bir yayın için elle ekleme seçeneği kullanılıyor.
Yöntem | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|
Diğer servislerden aktarma | Web of Science ya da Crossref gibi bağlı veri tabanlarındaki yayınlar |
BibTeX dosyası | Google Scholar gibi sistemlerden dışa aktarılan listeler |
DOI ile ekleme | DOI numarası olan makale ve kitaplar |
PubMed numarasıyla ekleme | PubMed'de kayıtlı yayınlar |
Elle ekleme | DOI ya da PubMed numarası olmayan yayınlar |
ORCID numarasının YÖKSİS özgeçmişine girilmesi ve makalelerin orada otomatik bulunması ayrı bir adımdır; bu adımları YÖKSİS akademik özgeçmiş güncelleme haberimizde anlattık. Sisteme giriş ve belge işlemleri için YÖKSİS nedir, nasıl giriş yapılır rehberimize bakabilirsiniz. Doktora öğrencileri, mezuniyet koşullarını doktorayı bitirmek için yayın şartını anlatan yazıda bulabilir.
ORCID Nedir Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
ORCID ücretli mi?+
Hayır. ORCID'in kuruluş ilkelerine göre araştırmacılar ORCID kimliğini ve kaydını ücretsiz oluşturur, düzenler ve sürdürür. ORCID kuruluşu giderlerini üye kurumların aidatlarıyla karşılıyor; bireysel araştırmacıdan kayıt için ödeme istenmiyor. Araştırmaya katılan herkes kendi adına kayıt açabiliyor.
ORCID numarası kaç haneli ve nasıl yazılır?+
ORCID numarası 16 hanelidir ve dört hanede bir kısa çizgiyle yazılır. ORCID'in destek sayfasına göre baştaki sıfırlar atılamaz ve son karakter bir denetim hanesidir; 0-9 arası bir rakam ya da büyük X harfi olabilir. Numara, ORCID'in alan adı önüne eklenerek tam web adresi biçiminde gösterilir.
Tezli yüksek lisans öğrencisinin ORCID numarası alması zorunlu mu?+
YÖK Yürütme Kurulu'nun 13 Mayıs 2020 tarihli kararı, tezli yüksek lisans ve doktora programlarına kayıtlı öğrencilerin ORCID numarası kullanmasını zorunlu tutuyor. Numaranın hangi formda ve hangi aşamada istendiği enstitüye göre değişebileceği için enstitünün güncel duyurusuna bakılmalıdır.
ORCID kaydındaki bilgileri kimler görebilir?+
ORCID kaydındaki her bilginin görünürlüğünü araştırmacı kendisi belirler. ORCID'in araştırmacılar sayfasına göre kayıttaki her veri parçası için görünürlük ayrı ayrı ayarlanabiliyor. Akademik Özgeçmiş Sistemi üzerinden kayıt açanlar, görünürlük ayarlarını kayıt sırasında seçiyor ve sonradan değiştirebiliyor.
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur.
Kaynakça
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü · ORCID duyurusu (YÖK Yürütme Kurulu 13.05.2020 kararı ve Akademik Özgeçmiş Sistemi adımları) · tarih belirtilmemiş · https://fbe.ogu.edu.tr/Storage/FenBilimleriEnstitusu/Uploads/ORCID.pdf · Erişim: 15 Kasım 2026
ORCID · What is ORCID? · tarih belirtilmemiş · https://info.orcid.org/what-is-orcid · Erişim: 15 Kasım 2026
ORCID · Researchers · tarih belirtilmemiş · https://info.orcid.org/researchers/ · Erişim: 15 Kasım 2026
ORCID Support · Format of the ORCID iD · tarih belirtilmemiş · https://support.orcid.org/hc/articles/360006897674 · Erişim: 15 Kasım 2026
ORCID Support · Yayın (works) ekleme yardım sayfası · tarih belirtilmemiş · https://support.orcid.org/hc/articles/360006973133 · Erişim: 15 Kasım 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu haber, ORCID'in resmî sayfalarına ve YÖK Yürütme Kurulu kararını aktaran üniversite duyurusuna dayanan genel bilgilendirme amaçlıdır. Karar ya da sistem ekranlarında değişiklik olursa YÖK'ün ve ilgili enstitünün resmî duyurusu esas alınır.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.
