Tezli İşletme Yüksek Lisansı: Bilim Dalları ve Seçim Rehberi
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Tezli İşletme Yüksek Lisansı: Bilim Dalları ve Seçim Rehberi
İçindekiler
Genel Bilgilendirme ve sayısal görünüm
Tezli işletme yüksek lisansı nedir, MBA'den farkı ne?
İşletme anabilim dalında hangi bilim dalları var?
Tezli programın ders, seminer ve tez yapısı nasıl işler?
Bilim dalı seçerken hangi adımlar izlenebilir?
Üniversiteler işletme programlarını nasıl yapılandırıyor?
Hangi aday profili için hangi bilim dalı uygun olabilir?
Anabilim dalı ile bilim dalı aynı şey mi?
Tezli işletme yüksek lisansından sonra hangi yollar açılır?
Gerçek hayattan örnekler
Sıkça sorulan sorular
Kaynakça ve yasal bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
Tezli işletme yüksek lisansı, işletme alanındaki bir enstitü anabilim dalında yürütülen, en az yedi ders, bir seminer dersi ve bir tez çalışmasından oluşan lisansüstü programdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 6 Mart 2026 tarihli son değişikliğini de içeren metnine göre programın normal süresi dört yarıyıldır. Program, üniversiteye göre muhasebe-finansman, pazarlama, yönetim ve organizasyon veya sayısal yöntemler gibi bilim dallarına ayrılabilir.
Bu yazı, tezli işletme yüksek lisansının akademik tarafını anlatır. MBA programlarının türleri, akreditasyonu ve kariyer etkisi ayrı bir yazının konusudur. Metindeki kural bilgileri Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nden, sayısal görünüm Yükseköğretim Kurulu (YÖK) istatistiklerinden, kurum örnekleri ise üniversitelerin resmî enstitü sayfalarından alınmıştır. Mezun Kampüsü içerik ekibi bu kaynakları 25 Eylül 2026 tarihinde kontrol etmiştir. Kontenjan, puan türü ve bilim dalı listeleri dönemden döneme değişebilir.
330.464
Yüksek lisans öğrencisiYÖK Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, 27 Mart 2026; 2025-2026 akademik yılı, tüm alanlar
152.471
Yüksek lisansa yeni kayıtYÖK bülteni, 27 Mart 2026; 2025-2026 akademik yılında yüksek lisansa yeni kayıt olan öğrenci
Tezli işletme yüksek lisansı nedir, MBA'den farkı ne?
Tezli işletme yüksek lisansı, işletme alanında araştırma yöntemlerini öğreten ve özgün bir tezle biten lisansüstü programdır. MBA ise genellikle tezsiz, yönetim uygulamasına odaklanan bir yoldur. İki yol da "işletme yüksek lisansı" olarak anılsa da tezli program akademik kariyere ve doktoraya daha doğrudan bağlanır. MBA ise sektörde yönetici rolüne hazırlanmak isteyen adaylara yönelik tasarlanır.
Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Tezsiz yüksek lisans ise tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. İşletme alanında iki türün de açıldığı üniversiteler bulunur. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 8 Kasım 2025 tarihli program sayfasında İşletme için hem tezli yüksek lisans hem de ikinci öğretim tezsiz yüksek lisans yer alır.
MBA tarafının ayrıntıları, program türleri ve akreditasyon ölçütleri MBA ve işletme yüksek lisansı rehberinde ayrı olarak ele alınmıştır. Bu yazının odağı, işletme alanındaki tezli programların içindeki uzmanlaşma seçenekleridir.
İşletme alanındaki tezli programda tez, adayın seçtiği bilim dalının sorularına göre şekillenir. Muhasebe-finansman öğrencisi finansal raporlama veya sermaye piyasası üzerine, pazarlama öğrencisi tüketici davranışı üzerine, yönetim ve organizasyon öğrencisi örgüt yapısı veya liderlik üzerine çalışabilir. Tez konusu, danışmanla birlikte belirlenir ve enstitüye önerilir.
Tezli programın bir başka ayırt edici yanı, enstitü yapısıdır. Tezli işletme yüksek lisansı; Ankara Üniversitesi, Bursa Uludağ Üniversitesi ve ESOGÜ'de Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülür. Bazı üniversitelerde ise işletme fakültesine bağlı ayrı anabilim dalları kendi tezli programlarını açar. İstanbul Üniversitesi'nde Pazarlama tezli yüksek lisans programı, İşletme Fakültesi Pazarlama Anabilim Dalı'na bağlıdır ve üniversitenin Eğitim Bilgi Sistemi'ne göre 1983-1984 akademik yılında açılmıştır.
Tezli ve tezsiz yol arasındaki genel karar için sonraki bölümlerdeki bilim dalı karşılaştırması ve kurum tablosu birlikte okunabilir. Seçim, adayın akademik hedefine, lisans altyapısına ve hangi soruları araştırmak istediğine göre değişebilir.
İşletme anabilim dalında hangi bilim dalları var?
Tezli işletme yüksek lisansında dört ana bilim dalı öne çıkar: muhasebe-finansman, üretim yönetimi ve pazarlama, yönetim ve organizasyon ve sayısal yöntemler. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü ile Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, işletme alanında Ticaret Hukuku ile birlikte bu dört alanı sayar. Bazı üniversiteler bu alanları ayrı programlar olarak açar, bazıları tek bir İşletme programı içinde seçmeli derslerle yürütür.
Bilim dalı, bir anabilim dalı içinde daha dar bir uzmanlık alanını kapsayan ve kendi lisansüstü programını yürütebilen alt birimdir. Aşağıdaki tablo, dört ana bilim dalının hangi soruya odaklandığını ve hangi adaya daha yakın durduğunu özetler. Tablodaki ders ve tez konusu örnekleri genel eğilimi gösterir; her üniversitenin öğretim planı farklılık gösterebilir.
Bilim dalı | Odaklandığı soru | Örnek tez konusu alanları | Kimler için uygun olabilir |
|---|---|---|---|
Muhasebe-Finansman | Kaynaklar nasıl ölçülür, raporlanır ve yönetilir? | Finansal raporlama, denetim, sermaye piyasaları, finansal yönetim | Muhasebe, finans veya denetim alanında uzmanlaşmak isteyenler |
Pazarlama (Üretim Yönetimi ve Pazarlama) | Değer nasıl üretilir ve müşteriye nasıl ulaştırılır? | Tüketici davranışı, marka yönetimi, tedarik zinciri, dijital pazarlama | Tüketici araştırması, marka ve satış yönetimiyle ilgilenenler |
Yönetim ve Organizasyon | Örgütler nasıl yapılanır ve yönetilir? | Örgütsel davranış, liderlik, insan kaynakları, strateji | Yönetim, insan kaynakları veya kurum yapısı üzerine çalışmak isteyenler |
Sayısal Yöntemler | İşletme kararları hangi modellerle desteklenir? | Yöneylem araştırması, istatistiksel modelleme, karar analizi | Nicel analiz, veri ve modelleme altyapısı güçlü adaylar |
Bazı büyük üniversitelerde bu dört alan daha da inceltilir. Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü'nün 10 Temmuz 2023 tarihli lisansüstü sayfasında Finansal Piyasalar ve Yatırım Yönetimi, Muhasebe Denetimi, İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uluslararası İşletmecilik gibi ayrı programlar listelenir. Marmara modeli, adayın dar bir alanda uzmanlaşmasına imkân tanır.
Bilim dalı seçimi, tez konusunun ve danışman havuzunun sınırlarını belirler. Bilim dalı tablosu bir sıralama değil, adayın kendi ilgi alanını hangi başlıkta bulduğunu görmesine yardımcı olan bir haritadır.
Tezli programın ders, seminer ve tez yapısı nasıl işler?
Tezli işletme yüksek lisansının iskeleti, hangi bilim dalı seçilirse seçilsin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'yle belirlenir. Yönetmeliğin 6. maddesine göre program, toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Program toplamda en az 120 AKTS kredisi taşır.
Yönetmelik, tezli yüksek lisansın amacını şu cümleyle tanımlar:
Tezli yüksek lisans programı öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlar.
— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, Madde 6/1 (Resmî Gazete, 20 Nisan 2016; son değişiklik 6 Mart 2026)
Seminer dersi, tezli yüksek lisans öğrencisinin bir konuyu araştırıp sunduğu, kredisiz ve başarılı ya da başarısız olarak değerlendirilen derstir. Seminer dersinin ve tez çalışmasının bu biçimde değerlendirilmesi, yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenir. Seminer, tez konusunun literatürünü erken aşamada taramak için de kullanılabilir.
Süre kuralları yönetmeliğin 7. maddesinde yer alır. Tezli yüksek lisansın süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç dört yarıyıldır ve program en çok altı yarıyılda tamamlanır. Azami süre, bir lisansüstü programın mevzuatta belirlenen, kayıt hakkının sona ermesinden önce tamamlanması gereken en uzun öğrenim süresidir.
Danışman ve tez konusu takvimi yönetmeliğin 8. maddesinde düzenlenir. Enstitü anabilim dalı başkanlığı, her öğrenci için bir tez danışmanını en geç birinci yarıyılın sonuna kadar, tez konusunu ise en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre tez jürisi, biri tez danışmanı ve en az biri başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere üç veya beş öğretim üyesinden oluşur.
Yönetmelikteki ders, süre ve jüri kuralları, bilim dalı ne olursa olsun işletme alanındaki tezli programların ortak zeminidir. Tezsiz programdan tezli programa geçiş ise yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca senato yönetmelikleriyle düzenlenir; ayrıntılar tezsiz yüksek lisanstan tezliye geçiş yazısında anlatılmıştır.
Bilim dalı seçerken hangi adımlar izlenebilir?
Tezli işletme yüksek lisansında bilim dalı seçmek için önce hedef, sonra lisans altyapısı, en son da kurumun öğretim kadrosu ve ilanı incelenebilir. Bu sıra, adayın ilgisini çeken alanı gerçekçi bir başvuruya dönüştürmesine yardımcı olur. Aşağıdaki adımlar bir kural değil, adayların karar sürecinde işine yarayabilecek bir düzendir.
Hedefi netleştirin: akademik kariyer, uzmanlık gerektiren bir sektör rolü veya doktoraya hazırlık arasında öncelik belirleyin.
İlgi alanını bir soruya dönüştürün: "Tüketici neden bu markayı seçer?" pazarlamaya, "Şirket riskini nasıl ölçerim?" muhasebe-finansmana yakındır.
Lisans alanınızı ilanla karşılaştırın: kabul edilen lisans alanları ve bilimsel hazırlık notu ilanda yer alır.
ALES puan türünü kontrol edin: işletme programlarında eşit ağırlık puan türü istenebilir, ancak her ilan kendi puan türünü belirler.
Öğretim kadrosunu inceleyin: bilim dalındaki öğretim üyelerinin çalışma alanları, danışman bulma olasılığını gösterir.
Değerlendirme ağırlıklarını okuyun: ALES, not ortalaması ve bilimsel değerlendirmenin payı kurumdan kuruma değişir.
Takvimi kaydedin: başvuru, sınav ve kesin kayıt tarihlerini bir yere not edin.
Üçüncü adım, farklı alandan gelen adaylar için özellikle belirleyicidir. Bursa Uludağ Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz dönemi kontenjan belgesinde İşletme tezli yüksek lisans için İktisadi ve İdari Bilimler, İşletme, Siyasal Bilgiler ve Ticari Bilimler fakülteleri mezunları sayılmış, farklı alan mezunlarının bir yıl bilimsel hazırlık alacağı belirtilmiştir. Bilimsel hazırlığın süre ve kapsamı yüksek lisans bilimsel hazırlık süreci yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Dördüncü adımda ALES belgesinin geçerlilik süresi de kontrol edilebilir. ÖSYM'nin 2026-ALES Başvuru Kılavuzu'na göre sınav sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren beş yıl geçerlidir. İşletme tezli yüksek lisans başvurusunda sonuç belgesinin geçerlilik süresinin ilan dönemini kapsadığından emin olmak, belge eksikliği riskini azaltır.
Üniversiteler işletme programlarını nasıl yapılandırıyor?
Üniversiteler tezli işletme yüksek lisansını üç farklı yapıda sunar: tek bir İşletme programı, birkaç ayrı bilim dalı programı veya fakülteye bağlı ayrı anabilim dalları. Yönetmelik ortak kuralları koyar; programın hangi anabilim dalında ve nasıl yürütüleceği ise yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca senato yönetmelikleriyle belirlenir. Bu nedenle aynı adı taşıyan programlar kurumdan kuruma farklı görünebilir.
Aşağıdaki tablo, resmî sayfalarında yapıyı açıkça gösteren altı üniversiteyi karşılaştırır. Tablo bir kalite sıralaması değildir; yalnızca kurumsal yapıyı gösterir.
Üniversite | Yapı türü | Tezli yüksek lisans seçenekleri | Kaynak ve tarih |
|---|---|---|---|
Ankara Üniversitesi | Tek İşletme programı ve ayrı Bankacılık programı | İşletme tezli; Bankacılık ikinci öğretim tezli | Sosyal Bilimler Enstitüsü sayfası, 8 Kasım 2025 |
Bursa Uludağ Üniversitesi | Tezli düzeyde tek İşletme programı | İşletme tezli; 2026-2027 Güz için 30 genel, 5 yabancı uyruklu kontenjan | 2026-2027 Güz kontenjan belgesi |
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi | Anabilim dalı içinde ayrı programlar | İşletme, Muhasebe Finansman, Pazarlama tezli | Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı sayfası |
Marmara Üniversitesi | Çok sayıda bilim dalı programı, Türkçe, İngilizce ve Almanca seçenekler | Muhasebe Finansmanı, Pazarlama, Yönetim ve Organizasyon, Sayısal Yöntemler ve diğerleri | İşletme Bölümü lisansüstü sayfası, 10 Temmuz 2023 |
İstanbul Üniversitesi | Fakülteye bağlı ayrı anabilim dalları | Pazarlama tezli; İşletme Yönetimi ve Organizasyon tezli | Eğitim Bilgi Sistemi program sayfaları |
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi | İşletme programı içinde alanlar seçmeli derslerle | İşletme tezli | Sosyal Bilimler Enstitüsü program sayfası |
Tablodaki farklar adayın deneyimini doğrudan etkileyebilir. Tek programlı yapıda aday, işletmenin birkaç alanından ders alarak tez aşamasında uzmanlaşır. Ayrı bilim dalı yapısında ise ders planı ilk yarıyıldan itibaren seçilen alana yoğunlaşır.
Değerlendirme yöntemi de kurumdan kuruma değişir. Bursa Uludağ Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz belgesinde tezli yüksek lisans ve doktora için ALES puanının yüzde 50, lisans not ortalamasının yüzde 20, bilimsel değerlendirme veya mülakatın yüzde 30 ağırlıkla hesaplandığı görülür. Bu oranlar yalnızca o dönemin ilanına aittir.
7 ders ve 1 seminer
Asgari ders sayısıLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 6/2; tez çalışması bunlara ek olarak yürütülür
21 kredi
Asgari krediYönetmelik md. 6/2; seminer dersi ve tez çalışması kredisiz sayılır
Hangi aday profili için hangi bilim dalı uygun olabilir?
Tezli işletme yüksek lisansında doğru bilim dalı, adayın lisans altyapısı ile ulaşmak istediği rol arasındaki köprüye göre belirlenebilir. Nicel altyapısı güçlü bir mühendislik mezunu sayısal yöntemlerde, sosyal bilimler mezunu yönetim ve organizasyonda, iktisat mezunu muhasebe-finansmanda doğal bir başlangıç bulabilir. Bu eşleşmeler bir kural değil, başlangıç noktasıdır.
Aşağıdaki profiller, olası eşleşmeleri özetler:
Muhasebe veya finans kariyerini derinleştirmek isteyen aday: Muhasebe-Finansman bilim dalı; finansal raporlama ve denetim tezleri yakın alanlardır.
Marka, satış veya tüketici araştırmasıyla ilgilenen aday: Pazarlama bilim dalı; nitel ve nicel tüketici araştırmaları yaygındır.
İnsan kaynakları veya kurum yönetiminde çalışan aday: Yönetim ve Organizasyon bilim dalı; örgütsel davranış ve liderlik tezleri öne çıkar.
İstatistik, mühendislik veya matematik altyapılı aday: Sayısal Yöntemler bilim dalı; karar modelleri ve yöneylem araştırması konuları uygundur.
Akademik kariyer planlayan aday: Doktora programı da bulunan bir bilim dalı; ESOGÜ örneğinde İşletme ve Muhasebe Finansman doktora programları yer alır.
Muhasebe-finansman profili için ek bir başlık vardır. Serbest muhasebeci mali müşavirlik stajı ile lisansüstü diplomanın ilişkisi ayrı bir mevzuata bağlıdır ve yüksek lisans diplomalarının stajdan sayılması yazısında tezli ve tezsiz ayrımıyla anlatılmıştır. Bu konu, muhasebe-finansman bilim dalını meslek hedefiyle seçen adaylar için planlamayı etkileyebilir.
Profil eşleşmesi yapılırken tez konusunun danışman havuzuyla uyumu da hesaba katılabilir. Pazarlama alanında çalışmak isteyen ama başvurduğu üniversitede pazarlama bilim dalı bulunmayan bir aday, tek İşletme programı içinde pazarlama odaklı bir tez yazabilir. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi'nin program sayfası, öğrencinin seçmeli derslerle yönetim-organizasyon, muhasebe-finansman, üretim yönetimi-pazarlama ve sayısal yöntemler alanlarında uzmanlaşabildiğini belirtir. İlgili kurumun güncel ilanından kabul koşullarının teyit edilmesi önerilir. Profil eşleşmesi kesin bir yönlendirme değil, adayın kendi önceliklerini sıralamasına yardımcı olan bir başlangıçtır.
Anabilim dalı ile bilim dalı aynı şey mi?
Anabilim dalı ve bilim dalı aynı şey değildir; bilim dalı, anabilim dalının içindeki daha dar uzmanlık birimidir. İşletme alanındaki tezli programlarda "İşletme" genellikle anabilim dalının adıdır. Muhasebe-finansman, pazarlama veya yönetim ve organizasyon ise onun altındaki bilim dallarıdır. İki kavram ilanlarda yan yana geçtiği için kolayca karıştırılabilir.
Enstitü anabilim dalı, bir enstitü bünyesinde belirli bir bilim alanındaki lisansüstü programları yürüten akademik birimdir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, programların "enstitü anabilim/anasanat dallarında" yürütüleceğini söyler ve bu dalların nasıl kurulacağını senatolara bırakır. Bu yüzden bir üniversitede bilim dalı olan bir alan, başka bir üniversitede ayrı anabilim dalı olarak karşımıza çıkabilir.
İstanbul Üniversitesi örneği bu farkı gösterir. Üniversitenin Eğitim Bilgi Sistemi'nde Pazarlama tezli yüksek lisans programı, İşletme Fakültesi'ne bağlı Pazarlama Anabilim Dalı altında yer alır. ESOGÜ'de ise pazarlama, İşletme Anabilim Dalı içindeki bir tezli programdır. İki programın adı benzer olsa da kurumsal konumları farklıdır.
Bu karışıklığın pratik bir sonucu vardır. Başvuru ekranında "İşletme" ve "Pazarlama" iki ayrı seçenek olarak görünebilir; adayın hangisine başvurduğu, alacağı dersleri ve diplomasında yazacak program adını belirler. İlanın program adı sütunu ile bilim dalı sütunu birlikte okunduğunda yanlış tercih riski azalır. Emin olunamayan durumlarda enstitü öğrenci işlerine yazılı soru iletmek pratik bir çözümdür.
Marmara Üniversitesi'nde ayrı program olarak listelenen işletme alanları
Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü'nün 10 Temmuz 2023 tarihli lisansüstü sayfasında şu alanlar ayrı program olarak yer alır: Finansal Piyasalar ve Yatırım Yönetimi, Gayrimenkul Değerlemesi ve Finansmanı, Global Pazarlama, İnsan Kaynakları Yönetimi, Muhasebe Denetimi, Muhasebe Finansmanı, Örgütsel Davranış, Pazarlama, Sayısal Yöntemler, Sürdürülebilir Büyüme ve Kalite Yönetimi, Uluslararası İşletmecilik, Yönetim ve Organizasyon. Güncel açılış durumu dönem ilanından teyit edilmelidir.
Tezli işletme yüksek lisansından sonra hangi yollar açılır?
Tezli işletme yüksek lisansı tamamlandığında en belirgin akademik yol doktoradır. Bursa Uludağ Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz belgesinde İşletme doktora programı için İşletme alanında tezli yüksek lisans şartı yer alır. Sektörde araştırma ve analiz ağırlıklı uzmanlık rolleri de ikinci bir yol olarak açıktır. Hangi yolun seçileceği, adayın kariyer hedefine göre değişebilir.
Doktoraya geçişin adımları, yeterlik ve tez izleme süreci yüksek lisanstan doktoraya geçiş süreci yazısında ele alınmıştır. Yüksek lisansta seçilen bilim dalı, doktorada çalışılacak alanın da ön hazırlığı olabilir. Örneğin ESOGÜ'de Muhasebe Finansman için ayrı bir doktora programı bulunur.
Sektör tarafında işletme alanındaki tezli derece, araştırma ve analiz becerisini gösteren bir derece olarak değerlendirilebilir. Pazarlama araştırması, finansal analiz veya kurum içi danışmanlık gibi rollerde tez sürecinde kazanılan yöntem bilgisi işe yarayabilir. Kariyer sonuçları ise kişinin deneyimine, alanına ve hedeflerine göre farklılaşabilir. Tez konusunu çalışmak istediği sektörün sorularıyla ilişkilendiren adaylar, yüksek lisans sürecini hem akademik hem mesleki bir hazırlık olarak kullanabilir.
Başvuru takvimine hazırlık için aşağıdaki kontroller yapılabilir:
Hedeflediğiniz bilim dalının hangi üniversitelerde açıldığını listeleyin
Her ilanın kabul edilen lisans alanlarını kendi diplomanızla karşılaştırın
ALES sonuç belgenizin geçerlilik tarihini kontrol edin
Bilim dalındaki öğretim üyelerinin çalışma alanlarını inceleyin
Tez yazmak istediğiniz konuyu bir paragrafta özetleyin
Başvuru, sınav ve kesin kayıt tarihlerini takviminize işleyin
Başvuru dönemleri üniversiteye göre farklılaşır. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 30 Nisan 2026 tarihli duyurusuna göre 2026-2027 Güz başvuruları 4 Mayıs–12 Haziran 2026 arasında, ESOGÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 2026-2027 Güz başvuru sayfasına göre ise 27–31 Temmuz 2026 arasında alınmıştır. Yaklaşan dönemleri lisansüstü başvuru tarihleri sayfasından izlemek, ilanları kaçırmamaya yardımcı olabilir.
4 yarıyıl
Normal süreLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 7/1; bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç
6 yarıyıl
En uzun süreYönetmelik md. 7/1; tezli yüksek lisansın tamamlanabileceği en çok süre
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Zeynep: İktisat mezunu, finans hedefi
Zeynep iktisat bölümünden mezun oldu ve bir bankanın risk biriminde çalışıyor. Finansal risk üzerine tez yazmak istiyor ama muhasebe-finansman ile tek İşletme programı arasında kararsız. İlanları karşılaştırdığında bazı üniversitelerde Muhasebe Finansman'ın ayrı bir tezli program olduğunu, bazılarında ise İşletme programı içinde seçmeli derslerle yürütüldüğünü görüyor. Kabul edilen lisans alanlarında İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nin yer aldığını da fark ediyor. Zeynep, finans alanında çalışan öğretim üyesi sayısı fazla olan programlara öncelik vermeye karar veriyor. Başvuru öncesinde tez fikrini bir paragrafta yazıyor ve olası danışmanların yayınlarıyla karşılaştırıyor. İş temposunu da hesaba katarak ikinci öğretim seçeneği bulunan programları kısa listesine ekliyor.
Mert: Mühendislik mezunu, sayısal yöntemlere ilgi
Mert endüstri mühendisliği mezunu ve üretim planlama modelleriyle ilgileniyor. İşletme lisans derecesi olmadığı için başvurabileceği programları merak ediyor. İlanları incelediğinde bazı kurumların farklı alan mezunlarına bilimsel hazırlık uyguladığını görüyor. Sayısal Yöntemler bilim dalında modelleme altyapısının avantaj sağlayabileceğini düşünüyor. Mert, bilimsel hazırlık süresini de hesaba katarak iki yarıyıllık bir takvim payı bırakıyor ve başvuruyu buna göre planlıyor. Kabul edilen lisans alanları arasında mühendislik fakültesinin yer alıp almadığını her ilanda ayrı ayrı kontrol ediyor. Emin olamadığı durumlarda enstitüye yazılı olarak soru iletmeyi planlıyor.
Elif: Pazarlama mı, yönetim ve organizasyon mu?
Elif işletme mezunu ve bir perakende şirketinin insan kaynakları biriminde çalışıyor. Hem çalışan bağlılığı hem de marka algısı ilgisini çekiyor. İki konuyu bir soruya dönüştürmeyi deniyor: "Çalışan deneyimi müşteri memnuniyetini nasıl etkiler?" Sorunun merkezinde çalışan olduğunu fark edince Yönetim ve Organizasyon bilim dalına yöneliyor. Pazarlama derslerini seçmeli olarak almayı planlıyor ve iki alanı birleştiren bir tez fikri üzerinde çalışıyor. Başvurduğu üniversitede Yönetim ve Organizasyon ayrı bir bilim dalı değilse, tek İşletme programı içinde aynı tezi yazabileceğini de not ediyor. Seçimini ilgi alanı ile danışman uyumu üzerinden yapıyor.
Selim: Akademik kariyer planı
Selim işletme mezunu ve ileride öğretim üyesi olmayı hedefliyor. Tezli programı seçerken yalnızca yüksek lisansı değil, aynı kurumda doktora seçeneğini de inceliyor. Muhasebe Finansman için ayrı doktora programı olan bir üniversitede bilim dalını seçmenin sürekliliği kolaylaştırabileceğini düşünüyor. Seminer dersini de tez konusunun ön çalışması olarak kullanmayı planlıyor. Selim, tez danışmanının yayın alanını doktora hedefiyle uyumlu olacak şekilde değerlendiriyor. ALES sonuç belgesinin geçerlilik tarihinin doktora başvurusunu da kapsayıp kapsamadığını kontrol ediyor. Yüksek lisans boyunca bir konferans bildirisi hazırlamayı ek bir hedef olarak belirliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Tezli işletme yüksek lisansı kaç yılda biter?+
Tezli işletme yüksek lisansının normal süresi dört yarıyıldır, yani yaklaşık iki akademik yıldır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre program en çok altı yarıyılda tamamlanır ve bilimsel hazırlıkta geçen süre bu hesaba dahil edilmez. Tez aşamasının ne kadar süreceği, konuya, veri toplama yöntemine ve danışmanla çalışma temposuna göre değişebilir. Bilimsel hazırlık alan bir öğrenci için toplam takvim buna göre uzayabilir.
İşletme mezunu olmadan tezli işletme yüksek lisansı yapılabilir mi?+
Farklı bir lisans alanından işletme tezli programına başvurmak bazı üniversitelerde mümkündür. Kurumlar, kabul edilen lisans alanlarını ilanda belirtir ve farklı alandan gelenlere bilimsel hazırlık uygulayabilir. Bilimsel hazırlık, lisansüstü programa farklı bir alandan kabul edilen öğrencinin, asıl programa başlamadan önce tamamlaması istenen tamamlama dersleri programıdır. Koşullar üniversiteye ve döneme göre değişebilir; başvuru öncesinde ilanın kabul edilen lisans alanları sütunu okunmalıdır.
İşletme yüksek lisansı için hangi ALES puan türü istenir?+
İşletme programlarında eşit ağırlık puan türü istenebilir. Bursa Uludağ Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz belgesinde İşletme tezli yüksek lisans için ALES eşit ağırlık puan türü belirtilmiştir. Ancak puan türünü her üniversite kendi ilanında belirler. Başvuru öncesinde ilgili enstitünün güncel ilanındaki puan türü sütununun kontrol edilmesi önerilir. Başvuru formunda seçilen puan türünün ilandaki puan türüyle uyumlu olması gerekir.
Tezli işletme yüksek lisansında kaç ders alınır?+
Yönetmeliğin 6. maddesine göre tezli yüksek lisans, toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Programın toplam yükü en az 120 AKTS kredisidir. Öğrenci, lisans öğreniminde almadığı derslerden en çok ikisini lisans derslerinden seçebilir. Ders sayısının üst sınırını ve zorunlu dersleri üniversite belirler. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir.
Muhasebe-finansman ile pazarlama arasında nasıl karar verilir?+
Karar, adayın araştırmak istediği sorunun türüne göre verilebilir. Ölçme, raporlama, risk ve sermaye piyasası soruları muhasebe-finansmana yakındır. Tüketici davranışı, marka ve satış soruları ise pazarlamaya yakındır. Lisans derslerinde hangi alanda daha istekli çalıştığınızı ve hangi öğretim üyelerinin çalışmalarını ilgi çekici bulduğunuzu düşünmek, seçimi kolaylaştırabilir. İki alanı birleştiren tez konuları da mümkündür.
Tezli işletme yüksek lisansı ile MBA arasındaki temel fark nedir?+
Temel fark tezdir. Tezli işletme yüksek lisansı özgün bir tez çalışmasıyla biter ve araştırma yöntemlerine odaklanır. MBA ise genellikle tezsiz yürütülür ve yönetim uygulamasına ağırlık verir. Doktora ve akademik kariyer hedefi olan adaylar için tezli yol daha doğrudan bir hazırlıktır; sektörde yönetici rolüne odaklanan adaylar için MBA tasarlanmıştır. Seçim, adayın uzun vadeli hedefine göre değişebilir.
Çalışırken tezli işletme yüksek lisansı yapılır mı?+
Çalışırken işletme alanında tezli program yürüten adaylar bulunur, ancak ders saatleri ve tez takvimi planlama gerektirir. Yönetmeliğin 6. maddesi, tezli programların ikinci öğretim olarak da yürütülebileceğini belirtir. Ankara Üniversitesi'nde Bankacılık tezli yüksek lisansı ikinci öğretim olarak açılmıştır. Hangi programın akşam veya hafta sonu yürütüldüğü ilgili ilandan teyit edilmelidir. Tez aşamasında danışmanla düzenli görüşme için de zaman ayırmak gerekir.
Tezli işletme yüksek lisansında danışman ne zaman atanır?+
Yönetmeliğin 8. maddesine göre enstitü anabilim dalı başkanlığı, tez danışmanını en geç birinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Tez konusu ise en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar belirlenir. Danışman, öğrencinin kayıtlı olduğu üniversitenin kadrosundan seçilir. Bazı üniversiteler danışman seçiminde öğrencinin tercihini de dikkate alabilir. Öğrenci, en geç danışman atanmasını izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırır.
Tez savunmasında jüri kaç kişiden oluşur?+
Yönetmeliğin 9. maddesine göre yüksek lisans tez jürisi üç veya beş öğretim üyesinden oluşur. Jüri üyelerinden biri öğrencinin tez danışmanıdır, en az biri ise başka bir yükseköğretim kurumundandır. Jüri, danışmanın ve anabilim dalı başkanlığının önerisi ile enstitü yönetim kurulunun onayıyla atanır. Tez savunmasının tarihi ve biçimi ile ilgili ayrıntılar üniversitenin kendi senato yönetmeliğinde düzenlenir.
Tezli işletme yüksek lisansı doktora başvurusu için yeterli mi?+
Tezli işletme yüksek lisansı, işletme doktora programlarına başvuruda aranan derece olabilir. Bursa Uludağ Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz belgesinde İşletme doktora programı için İşletme alanında tezli yüksek lisans şartı yer alır. Doktora başvurusunda ALES, yabancı dil ve not ortalaması gibi ek ölçütler de değerlendirilir. Bu ölçütler programa ve döneme göre değişebilir. Tezli yüksek lisanstaki tez deneyimi, doktora mülakatında araştırma yetkinliğini göstermek için de kullanılabilir.
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. İşletme alanında tezli yüksek lisans düşünen adaylar, muhasebe-finansman, pazarlama ya da yönetim ve organizasyon programlarını Atlas üzerinden karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden enstitü ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platformdaki içerikler, adayların kendi kararlarını resmî kaynaklarla birlikte verebilmesi için genel bir yol haritası sunmayı amaçlar.
Kaynakça
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20.04.2016/29690; son değişiklik RG 06.03.2026/33188) — https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=21510&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 — Erişim: 25 Eylül 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, 2025-2026, Sayı 6 — 27 Mart 2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.B%C3%BClten20252026.pdf — Erişim: 25 Eylül 2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı — 2026-ALES Başvuru Kılavuzu — 10 Haziran 2026 — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/ALES-2/kilavuz_ales2d10062026.pdf — Erişim: 25 Eylül 2026
Bursa Uludağ Üniversitesi — 2026-2027 Güz Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü Kontenjanları ve Koşulları — 2026 — https://uludag.edu.tr/dosyalar/oidb/2026-2027%20G%C3%BCz%20-%20Sosyal%20Bilimler%20Enstit%C3%BCs%C3%BC%20Lisans%C3%BCst%C3%BC%20Kontenjanlar%C4%B1%20ve%20Ko%C5%9Fullar%C4%B1.pdf — Erişim: 25 Eylül 2026
Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — İşletme — 8 Kasım 2025 — https://sosbilens.ankara.edu.tr/?p=887 — Erişim: 25 Eylül 2026
Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Lisansüstü Program Kontenjanları ve Başvuru İşlemleri Duyurusu — 30 Nisan 2026 — https://sosbilens.ankara.edu.tr/2026/04/30/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-lisansustu-program-kontenjanlari-ve-basvuru-islemleri-duyurusu/ — Erişim: 25 Eylül 2026
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — İşletme Anabilim Dalı — tarih belirtilmemiş — https://sosbilen.ogu.edu.tr/Sayfa/Index/49 — Erişim: 25 Eylül 2026
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Lisansüstü Programları Başvurusu — 2026 — https://sosbilen.ogu.edu.tr/Sayfa/Index/720/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-lisansustu-programlari-basvurusu — Erişim: 25 Eylül 2026
Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü — Lisansüstü Programları — 10 Temmuz 2023 — https://isl-isletme.marmara.edu.tr/lisansustu-programlari — Erişim: 25 Eylül 2026
İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilgi Sistemi — Pazarlama, Tezli Yüksek Lisans Programı — tarih belirtilmemiş — https://ebs.istanbul.edu.tr/home/program?id=1770 — Erişim: 25 Eylül 2026
İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilgi Sistemi — İşletme Yönetimi ve Organizasyon, Tezli Yüksek Lisans Programı — tarih belirtilmemiş — https://ebs.istanbul.edu.tr/home/program?id=1525 — Erişim: 25 Eylül 2026
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — İşletme Tezli Yüksek Lisans Programı — tarih belirtilmemiş — https://sbe.bandirma.edu.tr/tr/sbe/Sayfa/Goster/ISLETME-TEZLI-YUKSEK-LISANS-PROGRAMI-1039 — Erişim: 25 Eylül 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik, işletme alanındaki tezli yüksek lisans programları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Metindeki kural bilgileri Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 6 Mart 2026 tarihli son değişikliği işlenmiş metnine dayanır. Mevzuat, bilim dalı yapıları, kontenjanlar ve değerlendirme ölçütleri zaman içinde ve üniversiteden üniversiteye değişebilir. Adayların başvuru öncesinde ilgili üniversitenin ve enstitünün güncel ilanlarını kontrol etmesi önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.