Tez Aşamasında Ara Vermek ya da Bırakmak: Haklar ve Sonuçlar
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Tez Aşamasında Ara Vermek ya da Bırakmak: Haklar ve Sonuçlar
İçindekiler
Genel Bilgilendirme: kısa cevap ve kapsam
Bölüm 1: Tez aşamasında ara vermek mümkün mü?
Bölüm 2: Ara vermek ile bırakmak arasındaki fark
Bölüm 3: Azami süre ve ek süre hakları
Bölüm 4: Bırakınca sona eren haklar
Bölüm 5: Üniversitelere göre kayıt dondurma kuralları
Bölüm 6: Hangi durumda hangi seçenek?
Bölüm 7: Kayıt dondurma, ek süre ve af farkı
Bölüm 8: Karar öncesi yol haritası
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
Tez aşamasında ara vermek mümkündür; ancak bu genellikle enstitüye gerekçeli başvuru ve yönetim kurulu onayıyla yapılan kayıt dondurma yoluyla olur. Onaylı dondurmada öğrencilik bağı korunur; İstanbul Medeniyet ve Isparta Uygulamalı Bilimler üniversitelerinin düzenlemelerinde dondurulan süre öğrenim süresinden sayılmaz. Bırakmak ise kaydı sildirmek demektir. Bu durumda öğrencinin kurumla ilişiği kesilir ve dönüş için af, yeni başvuru veya yatay geçiş gibi ayrı yollar gerekir.
Tez aşamasındaki bir yüksek lisans veya doktora öğrencisinin önünde iki temel seçenek bulunur: öğrenime geçici olarak ara vermek ya da programdan ayrılmak. İki seçenek aynı sonucu doğurmaz. Ara vermek öğrencilik bağını korur, bırakmak bu bağı sona erdirir. Karar; azami süre, danışmanlık, Tez İzleme Komitesi takvimi, askerlik ve ikamet gibi alanları birlikte etkiler.
Konu kalabalık bir öğrenci grubunu ilgilendirir. YÖK'ün 27 Mart 2026 tarihli Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni'ne göre 2025-2026 öğretim yılında 330.464 öğrenci yüksek lisans, 89.665 öğrenci doktora programlarında kayıtlıdır. Aynı bültende 2024-2025 öğretim yılında 14.875 kişinin doktora programlarından mezun olduğu görülür.
Bu yazı mevzuat ile üniversite uygulamasını ayrı tutar. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (LEÖY) çerçeve kuralları koyar. Kayıt dondurmanın süresi ve koşulları ise çoğunlukla her üniversitenin kendi lisansüstü yönetmeliğinde düzenlenir. Bu nedenle yazıdaki üniversite örnekleri genel kural olarak değil, farklılaşmayı göstermek için verilmiştir. Öğrenci affına ilişkin bilgiler 7592 sayılı Kanun'a ve YÖK'ün 13 Ağustos 2026'da duyurduğu usul ve esaslara dayanır. Af başvuruları 9 Aralık 2026 tarihinde sona erdiği için bu bilgi dönemseldir ve yazı 30 günde bir gözden geçirilir. Askerlik ve ikamet gibi konular ilgili kurumların uygulamasına bağlı olduğu için yalnızca genel çerçeve verilmiştir. Mezun Kampüsü, bu yazıyı kaydını dondurmak veya sildirmek üzere olan öğrencilerin karar vermeden önce hangi soruları sorması gerektiğini göstermek için hazırlamıştır.
330.464
Yüksek lisans öğrencisi2025-2026 öğretim yılı; YÖK Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, 27 Mart 2026
89.665
Doktora öğrencisi2025-2026 öğretim yılı; YÖK Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, 27 Mart 2026
Tez aşamasında ara vermek mümkün mü?
Tez aşamasında ara vermek, üniversitenin lisansüstü yönetmeliği izin veriyorsa ve gerekçe enstitü yönetim kurulunca kabul edilirse mümkündür. Ara vermenin olağan yolu kayıt dondurmadır. Sağlık, askerlik, ekonomik veya ailevi zorunluluk gibi belgelenebilir nedenler, incelenen üniversite düzenlemelerinde kabul edilen gerekçeler arasında yer alır. Onay olmadan dersleri ve tez çalışmasını bırakmak ise ara vermek sayılmaz; sonuçları kurum yönetmeliğine göre değerlendirilir.
Tezli yüksek lisans, sözlükteki tanımıyla ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Bu programlarda tez aşaması, ders yükünün büyük ölçüde tamamlandığı ve çalışmanın danışman öğretim üyesiyle yürütüldüğü dönemdir. Yüksek lisansta tez önerisinin ve tez yazımının, doktorada ise yeterlik sınavı sonrasındaki tez önerisi ve izleme sürecinin yer aldığı dönemi kapsar. Lisansüstü eğitimin genel işleyişi bu aşamaların sırasını ayrıntılı biçimde gösterir.
Yeterlik sınavı, sözlükteki tanımıyla doktora öğrencisinin ders aşamasını tamamladıktan sonra alanındaki bilgi birikimini ve araştırma yetkinliğini ölçen, tez aşamasına geçiş koşulu olan sınavdır. Bu sınavı geçmiş bir doktora öğrencisi için ara vermek, tez izleme takvimini de doğrudan etkiler.
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün kayıt dondurma sayfasında kabul edilen nedenler sağlık, askerlik, ekonomik veya ailevi zorunluluk, yurt dışı görevlendirme ve tutukluluk olarak sıralanır. Aynı sayfa, durumun "zorunlu, geçici ve yeni" olmasını arar ve yalnızca çalışıyor olmayı yeterli gerekçe saymaz. Bu yaklaşım başka kurumlarda farklı olabilir; bu yüzden gerekçe listesine kayıtlı olunan enstitünün güncel yönetmeliğinden bakmak gerekir.
Ara vermek ile hiç kayıt yenilememek arasındaki fark da önemlidir. Onaylı kayıt dondurma kararı, sürenin nasıl sayılacağını yazılı hâle getirir. Kararsız bir kesintide ise dönemin öğrenim süresinden sayılıp sayılmayacağı kurum yönetmeliğine bağlı kalır. Kayıt yenilemeyen öğrencinin durumu her kurumda aynı biçimde düzenlenmediği için yazılı dondurma kararı, öğrenci açısından daha öngörülebilir bir yoldur.
Ara vermek ile bırakmak arasındaki fark nedir?
Ara vermek ile bırakmak arasındaki temel fark, öğrencilik bağının devam edip etmemesidir. Kayıt dondurmada öğrenci kayıtlı kalır, dersler ve tez çalışması belirli bir süre askıya alınır. Kaydını sildiren öğrencinin ise kurumla ilişiği kesilir. Azami süre, danışmanlık ve dönüş yolu bu farka göre değişir. Aşağıdaki tablo dört durumu aynı ölçütlerle karşılaştırır.
Mersin Üniversitesi'nin lisansüstü süreç rehberi, ayrılma talebinin sonucunu açıkça yazar: "Öğrencinin kendi ayrılma talebi üzerine de ilişik kesilir." Kayıt sildirme bu nedenle geçici bir mola değil, programla bağın sona ermesidir. Ara vermenin başvuru adımları, gerekli belgeler ve dönüş işlemleri yüksek lisansta kayıt dondurma süreci yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Durum | Kim karar verir? | Öğrencilik sürer mi? | Azami süreye etkisi | Dönüş yolu |
|---|---|---|---|---|
Kayıt dondurma | Enstitü yönetim kurulu, gerekçeli başvuru üzerine | Evet, askıda | İncelenen üniversite düzenlemelerinde sayılmaz; kurum yönetmeliği belirler | Dondurma bitince kayıt yenileme |
Ek süre (LEÖY Madde 35/8 ve 35/9) | Yükseköğretim kurumu, öğrenci talebi üzerine | Evet, aktif | LEÖY'e göre azami süreden sayılmaz | Gerekmez, öğrenim devam eder |
Kendi isteğiyle kayıt sildirme | Öğrenci talebi, enstitü yönetim kurulu işlemi | Hayır | Süre sona erer | Af düzenlemesi, yeni başvuru, yatay geçiş |
Süre veya başarısızlık nedeniyle ilişik kesilmesi | Enstitü, LEÖY hükümlerine göre | Hayır | Süre sona erer | Af düzenlemesi, yeni başvuru; bazı durumlarda tezsiz diploma talebi |
Tablonun ilk iki satırı, öğrencilik bağının korunduğu seçenekleri gösterir. Bu seçeneklerde danışmanlık ilişkisi devam eder ve dönüş için yeni bir başvuru gerekmez. Son iki satırda ise yeniden kayıt ancak af, yeni başvuru veya yatay geçiş gibi ayrı bir yolla mümkün olur.
Tablodaki son satır, bırakma kararının gecikmesiyle karıştırılmamalıdır. Tez çalışmasını sessizce bırakan bir öğrenci, zamanla azami süre veya Tez İzleme Komitesi değerlendirmesi nedeniyle ilişiği kesilen öğrenci konumuna düşebilir. Kendi isteğiyle ayrılan öğrenci ise bu sonucu kendisi seçmiş olur.
Ara verilen süre azami süreden sayılır mı?
Ara verilen sürenin azami süreden sayılıp sayılmayacağı, ara vermenin türüne göre değişir. LEÖY'deki afet, salgın ve doğum ek süreleri açıkça azami süreden sayılmaz. Kayıt dondurmada ise kural üniversite yönetmeliğinde yer alır. İstanbul Medeniyet Üniversitesi ve Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, dondurulan sürenin öğrenim süresinden sayılmadığını belirtir.
Azami süre, sözlükteki tanımıyla bir lisansüstü programın mevzuatta belirlenen, kayıt hakkının sona ermesinden önce tamamlanması gereken en uzun öğrenim süresidir. LEÖY'e göre tezli yüksek lisansın süresi dört yarıyıl, azami süresi altı yarıyıldır. Tezli yüksek lisans derecesiyle kabul edilen doktora öğrencisi için azami süre on iki yarıyıl, lisans derecesiyle kabul edilen için on dört yarıyıldır. Doktorada kredili derslerin azami süresi sırasıyla dört ve altı yarıyıldır.
Tez aşamasındaki öğrenciyi doğrudan ilgilendiren ek süre hükmü, 10 Haziran 2020 tarihli değişiklikle LEÖY Madde 35'e sekizinci fıkra olarak eklenmiştir:
Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.
— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, Madde 35/8, Resmî Gazete, 10 Haziran 2020
6 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik aynı maddeye dokuzuncu fıkrayı ekler. Bu fıkraya göre doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere talepleri hâlinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilir ve bu süre azami süreden sayılmaz. Doğum sonrası sürecin kayıt dondurmayla birlikte nasıl planlanabileceği doğum yapan lisansüstü öğrencilere tanınan ek süre yazısında ele alınır.
Ek süre ile kayıt dondurma farklı işlemlerdir. Ek süre alan öğrenci aktif kalır ve tez çalışmasını sürdürür. Kayıt donduran öğrenci ise dondurma boyunca ders almaz, sınava girmez ve tez çalışmasını resmî olarak ilerletmez. Hangi yolun uygun olduğu, ara vermenin nedeni ile tezin geldiği aşamaya bağlıdır.
Kaydını sildiren öğrencinin hangi hakları sona erer?
Kaydını sildiren öğrencinin yükseköğretim kurumuyla ilişiği kesildiği için öğrenciliğe bağlı haklar da yeniden değerlendirilir. Danışmanlık ilişkisi ve Tez İzleme Komitesi süreci sona erer. Askerlik sevk tehiri, öğrenci ikamet izni ve öğrencilik statüsüne bağlı burs ya da kadro koşulları etkilenebilir. Bu hakların her biri ayrı kurumun kuralına bağlıdır ve ayrılmadan önce her biri ilgili kuruma ayrı ayrı sorulabilir.
Tez İzleme Komitesi (TİK), sözlükteki tanımıyla doktora tez çalışmasını dönemsel olarak değerlendiren ve ilerlemeyi izleyen komitedir. Eurydice'in 17 Mayıs 2025 tarihli Türkiye doktora programları sayfasında aktarılan LEÖY hükmüne göre komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin ilişiği kesilir. Ara verme kararı, bu değerlendirme takvimiyle birlikte düşünülmelidir. Komitenin toplanma sıklığı ve rapor içeriği Tez İzleme Komitesi raporu yazısında açıklanır.
Askerlik açısından Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 24 Kasım 2022 tarihli lisansüstü askerlik süreç kılavuzu önemli bir ayrım yapar. Kılavuza göre kayıt donduran öğrencilerin sevk tehirleri iptal edilmez. Sevk tehirli olup ilişiği kesilen öğrencilerin ise iki ay içinde kayıtlı oldukları askerlik şubesine başvurması gerekir. Uygulama ayrıntıları kurumdan ve askerlik şubesinden teyit edilmelidir. Yaş sınırları ve belge süreci yüksek lisans askerlik tecili koşulları yazısında ayrıntılı biçimde ele alınır.
Tez aşamasında işler planlandığı gibi gitmediğinde, tamamlanan emek her zaman karşılıksız kalmaz. LEÖY'e göre tezi reddedilen yüksek lisans öğrencisine, tezsiz programın ders kredi yükü ve proje gereklerini yerine getirmiş olması kaydıyla, talebi hâlinde tezsiz yüksek lisans diploması verilir. Doktora öğrencileri için de koşullara bağlı benzer bir hüküm bulunur. Bu hükümler kendi isteğiyle kayıt sildirmeyi değil, tez sürecinin sonucunu düzenler; bu nedenle ayrılmadan önce kurumun tezsiz diploma koşulları ayrıca sorulmalıdır.
Yabancı uyruklu öğrenciler için ikamet boyutu
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 40. maddesi, öğrenimin sürdürülemeyeceği konusunda kanıt ortaya çıkması hâlinde öğrenci ikamet izninin iptal edilebileceğini veya uzatılmayabileceğini düzenler. Kayıt dondurma ya da kayıt sildirme kararı öncesinde Göç İdaresi Başkanlığı'nın güncel uygulaması teyit edilmelidir. İzin türleri için yabancı öğrenciler için ikamet izni ve vize rehberi incelenebilir.
Kayıt dondurma kuralları üniversiteye göre değişir mi?
Kayıt dondurma kuralları üniversiteye göre değişir, çünkü LEÖY kayıt dondurmanın süresini ve koşullarını tek tek düzenlemez. Bir defada kaç yarıyıl dondurulabileceği, toplam üst sınır, başvuru zamanı ve sürenin öğrenim süresinden sayılıp sayılmayacağı kurumun kendi yönetmeliğinde yer alır. Aşağıdaki üç örnek bu farklılaşmayı gösterir; genel kural olarak okunmamalıdır.
Kurum ve kaynak | Bir defada en çok | Öğrenim boyunca en çok | Süreye etkisi | Başvuru zamanı |
|---|---|---|---|---|
İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü kayıt dondurma sayfası | İki yarıyıl | Sayfada ayrıca belirtilmemiş | Eğitim süresinden sayılmaz | Sayfada belirtilmemiş; belgeli başvuru |
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü SSS (yönetmelik Madde 27) | Yüksek lisansta iki, doktorada dört yarıyıl | Aynı sınırlar | Öğrenim süresinden sayılmaz | Sayfada belirtilmemiş |
Mersin Üniversitesi, lisansüstü eğitim süreçleri rehberi | Haklı ve geçerli mazerete dayanarak iki yarıyıl | Dört yarıyıl; sağlık gibi özel durumlarda kurul kararıyla aşılabilir | Özel durumlarda azami süreden sayılmadan uzatma | Yarıyılın ilk dört haftası |
Tablo iki pratik sonuç verir. Birincisi, aynı gerekçe bir kurumda iki, başka bir kurumda dört yarıyıllık dondurmaya imkân tanıyabilir. İkincisi, başvuru zamanı kaçırıldığında dondurma o yarıyıl için mümkün olmayabilir. Mersin Üniversitesi rehberindeki dört haftalık pencere bunun bir örneğidir.
Kurum yönetmeliği okunurken üç madde birlikte değerlendirilebilir: kayıt dondurma maddesi, azami süreler maddesi ve ilişik kesilme maddesi. Bu üç madde yan yana okunduğunda dondurmanın süreye etkisi netleşir. Yönetmeliğin yanında enstitü yönetim kurulu kararları ve dönemlik duyurular da uygulamayı belirleyebilir.
Enstitü, sözlükteki tanımıyla üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Kayıt dondurma talepleri de bu birime yapılır ve karar enstitü yönetim kurulunda verilir. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nde kayıt sildirme talebi için bile anabilim dalı başkanlığına form sunulması ve enstitü yönetim kurulu kararı gerekir.
84.928
Yüksek lisans mezunu2024-2025 öğretim yılında yüksek lisans programlarından mezun olan kişi; YÖK, 27 Mart 2026
152.471
Yüksek lisansa yeni kayıt2025-2026 öğretim yılında yüksek lisans programlarına kayıt olan öğrenci; YÖK, 27 Mart 2026
Hangi durumda ara vermek, hangisinde bırakmak uygun?
Ara vermek, engel geçici olduğunda ve öğrenci programa dönmeyi planladığında genellikle daha uygun seçenektir. Bırakmak ise hedef değiştiğinde, alan veya kurum değişikliği düşünüldüğünde ya da tez konusu ve danışmanla sürdürülebilir bir çalışma kurulamadığında değerlendirilebilir. Karar kişinin koşullarına göre değişir. Aşağıdaki profiller yalnızca düşünme çerçevesi sunar, kesin öneri değildir.
Sağlık, doğum, askerlik veya ailevi zorunluluk gibi belgelenebilir ve geçici bir engel varsa kayıt dondurma veya LEÖY'deki ek süre hakları öncelikle incelenebilir.
Tezin büyük bölümü tamamlanmış ve yalnızca zaman sıkışıklığı varsa, bırakmak yerine danışmanla yeni bir çalışma takvimi kurulması değerlendirilebilir.
Doktora öğrencisi Tez İzleme Komitesi değerlendirmesinden önce ara vermeyi düşünüyorsa, dondurmanın komite takvimine etkisi enstitüden yazılı olarak sorulabilir.
Alan değişikliği hedefleniyorsa, kayıt sildirmeden önce eşdeğer bir programa yatay geçiş seçeneği araştırılabilir.
Danışmanla çalışma ilişkisi sürmüyorsa, programı bırakmadan önce kurum yönetmeliğindeki danışman değişikliği yolu incelenebilir.
Programa dönme niyeti kalmamışsa, askerlik, ikamet ve burs yükümlülükleri netleştirildikten sonra kayıt sildirme planlanabilir.
Profiller arasında geçiş de mümkündür. Önce kayıt dondurup bu süre içinde karar vermek, bazı öğrencilere bırakma kararını daha bilgili biçimde verme fırsatı sunabilir. Ancak dondurma hakkının bir defada ve toplamda sınırlı olduğu kurumlarda bu sürenin karar aşamasında kullanılması, ileride gerçek bir zorunluluk doğduğunda kalan hakkı azaltabilir.
Danışman değişikliği sık gözden kaçan bir seçenektir. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi yönetmeliğinin 31. maddesine göre öğrencinin ya da danışmanın gerekçeli talebiyle danışman, anabilim dalı kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayıyla değiştirilebilir. Başka kurumlarda usul farklı olabilir. Yine de bu örnek, tez aşamasındaki bazı sorunların programdan ayrılmadan da çözülebileceğini gösterir. Değişiklik talebinin gerekçesi ve yeni çalışma planı yazılı olarak hazırlanabilir.
Kayıt dondurma, ek süre ve af aynı şey mi?
Kayıt dondurma, ek süre ve öğrenci affı birbirinden farklı işlemlerdir. Üniversite yönetmeliklerindeki kayıt dondurma, kayıtlı öğrencinin öğrenimini geçici olarak askıya alır. LEÖY'deki ek süre, aktif öğrenciye azami süreden sayılmayan zaman tanır. 7592 sayılı Kanun'la gelen af ise ilişiği kesilmiş kişilere süreli bir yeniden kayıt imkânı sunar. Üçü farklı hukuki dayanağa ve farklı başvuru yoluna sahiptir.
Karışıklığın bir nedeni, üç işlemin de "süre kazanmak" gibi algılanmasıdır. Oysa kayıt dondurmanın dayanağı üniversite yönetmeliği, ek sürenin dayanağı LEÖY Madde 35, affın dayanağı ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 7592 sayılı Kanun'la eklenen geçici 85. maddedir. 7592 sayılı Kanun, 9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
YÖK'ün 13 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre af kapsamında lisansüstü programlardan ilişiği kesilenler başvuru yapabilir ve son başvuru tarihi 9 Aralık 2026'dır. Yeniden kayıt yaptıranların azami öğrenim süresi yeniden kayıt tarihinden itibaren başlar. Daha önce başarıyla tamamlanan derslerin intibakı ise üniversitelerin ilgili kurullarınca belirlenir. Kapsam ve başvuru yolları 2026 yüksek lisans öğrenci affı yazısında ayrıntılı olarak ele alınır.
İkinci bir karışıklık, azami sürenin dolmasıyla kendi isteğiyle ayrılmanın aynı sayılmasıdır. Her ikisinde de ilişik kesilir, ancak nedenler ve belgeye yansıma biçimi farklıdır. Azami süre dolduğunda uygulanan işlemler ve sonrasındaki seçenekler lisansüstünde azami süre dolduğunda ilişik kesme yazısında ayrı bir başlık olarak işlenmiştir.
Bu ayrım başvuru dilekçesinde de önem taşır. Kayıtlı bir öğrencinin af başvurusu yapmasına gerek yoktur; ilişiği kesilmiş bir kişinin kayıt dondurma talebinde bulunması da genellikle mümkün değildir. İşlemin doğru adıyla başvurmak, enstitüdeki değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Af düzenlemesinin kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilere nasıl uygulanacağı, kurumların duyurularında farklı biçimlerde yer alabilir. Bu nedenle ilgili üniversitenin öğrenci işleri veya enstitü duyurusu, başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.
Karar vermeden önce hangi adımlar atılmalı?
Karar vermeden önce kayıtlı olunan enstitünün güncel yönetmeliği okunmalı, danışmanla görüşülmeli ve askerlik, ikamet ile burs gibi bağlı yükümlülükler yazılı olarak teyit edilmelidir. Bu adımlar, ara verme veya bırakma kararının beklenmedik bir hak kaybına dönüşme ihtimalini azaltır. Aşağıdaki kontrol listesi karar gününden önce tamamlanabilecek işlemleri sıralar.
Kayıtlı olunan üniversitenin lisansüstü yönetmeliğinde kayıt dondurma maddesini oku
Bir defada ve toplamda dondurulabilecek yarıyıl sayısını not et
Başvuru için son tarihi akademik takvimden kontrol et
Danışmanla tez takvimini ve dönüş planını görüş
Doktora öğrencileri için bir sonraki TİK toplantısının tarihini öğren
Askerlik sevk tehiri durumunu kurumdan ve askerlik şubesinden sor
Yabancı uyruklu öğrenciler için ikamet izni durumunu Göç İdaresi Başkanlığı'ndan teyit et
Burs veya kadro sözleşmesindeki öğrencilik şartını kontrol et
Ayrılma kararından önce yatay geçiş ve tezsiz diploma seçeneklerini araştır
Kayıt sildirme kararı kesinleştiyse, alan veya kurum değiştirmek isteyenler için eşdeğer programa geçiş bir ara yol olabilir. Bu seçeneğin koşulları lisansüstü programlar arasında yatay geçiş yazısında anlatılır. Yatay geçiş, ilişik kesilmeden önce planlanabilecek bir seçenektir ve kuruma göre farklı koşullar içerebilir.
Karar kayıt sildirme yönünde olsa bile bazı belgelerin saklanması yararlı olabilir: transkript, alınan derslerin içerikleri, onaylı tez önerisi ve varsa TİK raporları. Bu belgeler, ileride yapılacak yeni bir başvuruda veya ders intibakı talebinde kurumun değerlendirmesine esas olabilir.
Dönüş planlanıyorsa, dondurma bitiş tarihi ile yeni dönemin kayıt yenileme tarihleri takvime işlenebilir. Dondurma sonrası kaydın kendiliğinden yenilenmediği kurumlarda bu tarih kaçırılabilir. Kurallar dönem dönem değişebildiği için karar verilen dönemde enstitünün güncel duyuruları ayrıca kontrol edilmelidir.
2 üst üste veya 3 aralıklı
TİK'te ilişik eşiğiTez İzleme Komitesince başarısız bulunma sayısı; LEÖY, Eurydice, 17 Mayıs 2025
En fazla 2 dönem
Afet ve salgın ek süresiTez aşamasındaki öğrenciye, azami süreden sayılmaz; LEÖY Madde 35/8, 10 Haziran 2020
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Selim, doktora tez aşamasında sağlık sorunu yaşıyor. Selim yeterlik sınavını geçmiş ve tez önerisi kabul edilmiş bir doktora öğrencisidir. Uzun bir tedavi süreci başladığında tezini bırakmayı düşünür. Danışmanıyla görüştükten sonra enstitünün yönetmeliğini okur ve sağlık raporuyla kayıt dondurma başvurusu yapabileceğini öğrenir. Başvurudan önce bir sonraki Tez İzleme Komitesi toplantısının dondurma döneminde nasıl ele alınacağını enstitüye yazılı olarak sorar. Böylece hem tedavi sürecine odaklanabilir hem de dönüşte tez takvimine kaldığı yerden devam etmeyi planlayabilir. Dondurma kararının yazılı bir örneğini de dönüşte danışmanıyla paylaşmak üzere saklar.
Zeynep, tezli yüksek lisansta alan değiştirmek istiyor. Zeynep tezli yüksek lisansın tez aşamasındadır ve çalıştığı konudan uzaklaştığını fark eder. Kaydını sildirip ertesi dönem başka bir programa başvurmayı düşünür. Kararı kesinleştirmeden önce eşdeğer bir programa yatay geçiş koşullarını araştırır. Kayıtlı olduğu üniversitenin yönetmeliğini ve hedef programın ilanını karşılaştırır. Yatay geçiş uygun görünmezse, tamamladığı derslerin yeni programda nasıl değerlendirilebileceğini önceden sorarak kayıt sildirme tarihini buna göre planlar. Ayrılmadan önce transkriptini ve tez önerisinin onaylı bir kopyasını alarak ileride yapacağı başvurular için dosyasını hazır tutar.
Mert, azami süre dolduğu için ilişiği kesilmiş bir öğrenci. Mert birkaç yıl önce tezli yüksek lisansını tamamlayamamış ve ilişiği kesilmiştir. 7592 sayılı Kanun'un yayımlandığını öğrenince af kapsamına girip girmediğini araştırır. Son başvuru tarihinin 9 Aralık 2026 olduğunu ve azami sürenin yeniden kayıt tarihinden başlayacağını görür. Başvurudan önce eski üniversitesinin enstitüsünden hangi derslerinin intibak edilebileceğini sorar. Böylece dönüşte kaç dönemlik bir tez planı yapması gerektiğini önceden hesaplayabilir. Askerlik ve kimlik belgeleri gibi başvuruda istenebilecek evrakı da son tarihe bırakmadan hazırlamaya başlar.
Elif, yabancı uyruklu bir yüksek lisans öğrencisi. Elif ailevi bir zorunluluk nedeniyle bir dönem ülkesine dönmek zorundadır ve kaydını dondurmayı düşünür. Kararın öğrenci ikamet iznini nasıl etkileyeceğinden emin değildir. Enstitüye dondurma başvurusunu yapmadan önce uluslararası öğrenci ofisiyle görüşür ve Göç İdaresi Başkanlığı'nın güncel uygulamasını teyit eder. Dondurma bitiminde kayıt yenileme ve ikamet işlemlerini aynı takvimde planlayarak dönüşünü düzenli biçimde hazırlar. Danışmanına da dondurma dönemi boyunca tez verilerini nasıl saklayacağını ve dönüşte hangi bölümle başlayacağını yazılı olarak iletir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tez aşamasında ara vermek azami süreyi uzatır mı?+
Tez aşamasında ara vermek, onaylı kayıt dondurma yoluyla yapılırsa incelenen üniversitelerde azami süreyi fiilen uzatır; çünkü İstanbul Medeniyet Üniversitesi ve Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi gibi kurumların düzenlemelerinde dondurulan süre öğrenim süresinden sayılmaz. Bu kural LEÖY'de genel olarak yazılı değildir ve kurum yönetmeliğine bağlıdır. Onaysız kesintide aynı sonuç beklenmemelidir. Kesin durum, kayıtlı olunan enstitünün güncel yönetmeliğinde yer alır. Dondurma kararının yazılı bir örneğinin saklanması da ileride süre hesabı için yararlı olabilir.
Doktora tez aşamasında kaydımı dondurursam TİK toplantıları ne olur?+
Doktora tez aşamasında kayıt dondurulduğunda Tez İzleme Komitesi takviminin nasıl işleyeceği kurum uygulamasına göre değişebilir. LEÖY, komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin ilişiğinin kesileceğini düzenler. Bu nedenle dondurma döneminde bir değerlendirmenin ertelenip ertelenmeyeceği başvuru sırasında enstitüye yazılı olarak sorulabilir. Danışmanın da bu takvimden haberdar olması önerilir. Dönüş döneminde ilk komite toplantısının tarihi de önceden netleştirilebilir.
Kaydımı sildirirsem aynı programa geri dönebilir miyim?+
Kaydını sildiren öğrencinin aynı programa dönmesi genellikle yeni bir başvuruyla mümkündür. 7592 sayılı Kanun'la getirilen öğrenci affı, lisansüstü programlardan ilişiği kesilenlere 9 Aralık 2026'ya kadar başvuru imkânı tanır. Af kapsamının kendi isteğiyle ayrılan öğrencilere uygulanışı kurum duyurularında ayrıca kontrol edilmelidir. Yeni başvuruda daha önce alınan derslerin sayılması, kurumun intibak kararına bağlıdır. Bu nedenle ayrılmadan önce transkriptin ve ders içeriklerinin saklanması önerilir.
Tezsiz yüksek lisansa geçerek bırakmak mümkün mü?+
LEÖY, tezi reddedilen yüksek lisans öğrencisine, tezsiz programın ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmesi kaydıyla talebi hâlinde tezsiz yüksek lisans diploması verileceğini düzenler. Doktora öğrencileri için de koşullara bağlı bir tezsiz yüksek lisans diploması hükmü vardır. Tez aşamasında kendi isteğiyle tezsiz programa geçişin koşulları ise kurum yönetmeliğine göre değişir ve enstitüye yazılı olarak sorulabilir. Bu seçenek, programı tamamen bırakmadan önce danışmanla birlikte değerlendirilebilir.
Kayıt dondurmadan ara vermek mümkün mü?+
Kayıt dondurmadan ara vermek, yani onay almadan kayıt yenilememek, öğrenci açısından öngörülebilir bir yol değildir. Böyle bir dönemin öğrenim süresinden sayılıp sayılmayacağı kurum yönetmeliğine bağlıdır. Tez aşamasında ayrıca danışmanlık ve izleme süreçleri aksayabilir. Geçici bir engel varsa gerekçeli kayıt dondurma başvurusu veya LEÖY'deki ek süre hakları öncelikle değerlendirilebilir. Başvurunun hangi tarihe kadar yapılabileceği de akademik takvimden kontrol edilmelidir.
Kayıt dondurma askerlik tecilini bozar mı?+
Kayıt dondurmanın askerlik sevk tehirine etkisi kurum uygulamasına göre değişebilir. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 24 Kasım 2022 tarihli kılavuzuna göre kayıt donduran öğrencilerin sevk tehirleri iptal edilmez. Aynı kılavuz, sevk tehirli olup ilişiği kesilen öğrencilerin iki ay içinde askerlik şubesine başvurması gerektiğini belirtir. Kişisel durumun netleşmesi için kayıtlı olunan askerlik şubesine başvurulabilir. Aynı kılavuzda sevk tehiri sınırı, yüksek lisans için 32, doktora için 35 yaşını doldurulan yılın sonu olarak yazılıdır.
Doğum nedeniyle ara vermek için ne yapılabilir?+
Doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere, 6 Mart 2026 tarihli değişiklikle LEÖY Madde 35'e eklenen dokuzuncu fıkraya göre talepleri hâlinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilir. Bu ek süre azami süreden sayılmaz. Ek süre, kayıt dondurmadan farklı bir işlemdir ve öğrenci aktif kalır. Hangi seçeneğin uygun olduğu, enstitüye yapılacak başvuruda birlikte değerlendirilebilir. Ek süre talebinin zamanlaması da enstitüye önceden sorulabilir.
Yabancı uyruklu öğrenci kaydını dondurursa ikamet izni ne olur?+
Yabancı uyruklu öğrencinin kayıt dondurma kararının öğrenci ikamet iznine etkisi Göç İdaresi Başkanlığı'nın uygulamasına bağlıdır. 6458 sayılı Kanun'un 40. maddesi, öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıt ortaya çıkmasını iptal ve uzatmama hâlleri arasında sayar. Bu nedenle dondurma veya kayıt sildirme öncesinde üniversitenin uluslararası öğrenci ofisiyle ve Göç İdaresi Başkanlığı ile görüşülmesi önerilir. İzin süresi ve dönüş tarihi aynı takvimde planlanabilir.
Tez aşamasında danışmanla anlaşamazsam bırakmam gerekir mi?+
Danışmanla çalışma ilişkisinin sürmemesi, programı bırakmayı gerektiren tek seçenek değildir. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi yönetmeliğinin 31. maddesinde olduğu gibi bazı kurumlarda danışman, gerekçeli talep, anabilim dalı kurulu önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayıyla değiştirilebilir. Usul kurumdan kuruma farklı olabileceği için kayıtlı olunan enstitünün yönetmeliği kontrol edilmelidir. Değişiklik talebinde çalışma planının ve gerekçenin yazılı olarak sunulması süreci kolaylaştırabilir.
Kayıt dondurma ile öğrenci affı arasındaki fark nedir?+
Kayıt dondurma kayıtlı bir öğrencinin öğrenimini geçici olarak askıya alır ve dayanağı üniversite yönetmeliğidir. Öğrenci affı ise ilişiği kesilmiş kişilere yeniden kayıt imkânı tanıyan, 7592 sayılı Kanun'la 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 85. maddeye dayanan süreli bir düzenlemedir. Affın son başvuru tarihi 9 Aralık 2026'dır. Kayıtlı öğrencinin başvurabileceği işlemler af değil, dondurma veya ek süredir. İki işlemin başvuru yeri ve belgeleri de farklıdır.
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Kaydını dondurup dönüş planlayan ya da farklı bir programa yönelmeyi düşünen öğrenciler Atlas üzerinden tezli ve tezsiz programları karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini izleyebilir, Duyurular bölümünden enstitü ilanlarını takip edebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platformdaki içerikler, lisansüstü süreçlerde karar vermeden önce resmî kaynaklara hangi sorularla gidileceğini göstermeyi amaçlar.
Kaynakça
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni, 2025-2026, Sayı 6 — 27 Mart 2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.B%C3%BClten20252026.pdf — Erişim: 21 Eylül 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim Kurulu "öğrenci affı"nın usul ve esaslarını belirledi — 13 Ağustos 2026 — https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-ogrenci-affinin-usul-ve-esaslarini-belirledi-kGpRI — Erişim: 21 Eylül 2026
Yükseköğretim Kurulu — 7592 Sayılı Kanun ile 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 85 Usul ve Esasları — Ağustos 2026 — https://egitim.yok.gov.tr/documentFiles/17866061441.7592-sayili_kanun-2547-sayili-kanunun-madde-85-usul-ve-esaslari.pdf — Erişim: 21 Eylül 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim Kurulundan doktora öğrencileri ve lisansüstü öğrenci olan anneler için yeni düzenleme — 6 Mart 2026 — https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulundan-doktora-ogrencileri-ve-lisansustu-ogrenci-olan-anneler-icin-yeni-duzenleme-syupu — Erişim: 21 Eylül 2026
Resmî Gazete (Akdeniz Üniversitesi kopyası) — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Sayı 33188 — 6 Mart 2026 — https://webis.akdeniz.edu.tr/file/getfile?guid=f3fe9289-bab1-4a81-9ea8-625f60ff3769 — Erişim: 21 Eylül 2026
Memurlar.net — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik (Madde 35/8 metni) — 10 Haziran 2020 — https://www.memurlar.net/haber/910068/lisansustu-egitim-ve-ogretim-yonetmeliginde-degisiklik.html — Erişim: 21 Eylül 2026
Avrupa Komisyonu Eurydice — Türkiye: Yüksek Lisans Programları — 17 Mayıs 2025 — https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/tr/eurypedia/turkiye/yuksek-lisans-programlari — Erişim: 21 Eylül 2026
Avrupa Komisyonu Eurydice — Türkiye: Doktora Programları — 17 Mayıs 2025 — https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/tr/eurypedia/turkiye/doktora-programlari — Erişim: 21 Eylül 2026
Lexpera — 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, konsolide metin (Madde 40) — Erişim tarihindeki güncel metin — https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/kanunlar/yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu-6458 — Erişim: 21 Eylül 2026
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü — Kayıt Dondurma — Tarih belirtilmemiş — https://enstitu.medeniyet.edu.tr/tr/ogrenci/kayit-dondurma — Erişim: 21 Eylül 2026
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü — Sıkça Sorulan Sorular — Tarih belirtilmemiş — https://lisansustu.isparta.edu.tr/tr/sss — Erişim: 21 Eylül 2026
Mersin Üniversitesi — Lisansüstü Eğitim-Öğretim Süreçleri ve Mezuniyette Dikkat Edilecek Hususlar — Tarih belirtilmemiş — https://www.mersin.edu.tr/bulut/birim_594/ODB_Bilgi_Bankasi/Lisansustu_Eitim_Surecleri_ve_Mezuniyette_Dikkat_Edilecek_Hususlar.pdf — Erişim: 21 Eylül 2026
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Lisansüstü Askerlik İşlemleri Süreç Kılavuzu — 24 Kasım 2022 — https://sbe.odu.edu.tr/files/other/Formlar/Klavuzlar/SBE-KLVZ-14-Lisansustu_Askerlik_lemleri_Surec_Klavuzu.pdf — Erişim: 21 Eylül 2026
Council of Graduate Schools — Ph.D. Completion and Attrition: Analysis of Baseline Demographic Data from the Ph.D. Completion Project — 2008 — https://cgsnet.org/wp-content/uploads/2022/01/phd_completion_and_attrition_analysis_of_baseline_demographic_data-2.pdf — Erişim: 21 Eylül 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik, tez aşamasında kayıt dondurma, ek süre, kayıt sildirme ve öğrenci affı konularında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Madde 35/8 ve 35/9 dâhil), 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun geçici 85. maddesi, 7592 sayılı Kanun ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 40. maddesi esas alınmıştır. Kayıt dondurma koşulları her üniversitenin kendi yönetmeliğinde düzenlenir ve dönemsel olarak değişebilir. Askerlik ve ikamet işlemleri ilgili kurumların güncel uygulamasına bağlıdır. Karar vermeden önce kayıtlı olunan enstitünün, askerlik şubesinin ve gerekiyorsa Göç İdaresi Başkanlığı'nın güncel açıklamalarının kontrol edilmesi önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.