Erasmus, Farabi ve Mevlana Farkı: Hangisi Size Uygun?
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Erasmus, Farabi ve Mevlana Farkı: Hangisi Size Uygun?
İçindekiler
Erasmus, Farabi ve Mevlana nedir? — Üç programın tanımı ve yürütücü kurumları
Üç program hangi ölçütlerde ayrışır? — Karşılaştırma matrisi
Hareketlilik ne kadar sürer? — Asgari ve azami süreler
Başvuruda hangi ölçütler aranır? — Not ortalaması, dil ve sıralama
Alınan dersler nasıl tanınır? — Kredi aktarımı ve belgeler
Hangi aday profili için hangisi uygun? — Lisansüstü aday senaryoları
Sık karıştırılan bir nokta — Değişim, yatay geçiş ve denklik
Karar için yol haritası nasıl kurulur? — Adım adım plan
Gerçek Hayattan Örnekler — Dört temsili senaryo
Sıkça Sorulan Sorular — On bir soru ve cevap
Kaynakça — Kullanılan resmî belgeler
Yasal Bilgilendirme — Kapsam ve son kontrol tarihi
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Atlası İnceleGenel Bilgilendirme
Erasmus, Farabi ve Mevlana farkı üç noktada toplanır: coğrafi kapsam, yürütücü kurum ve başvuru ölçütleri. Erasmus+ Avrupa ülkelerine yönelik hareketliliği Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı üzerinden yürütür. Farabi Türkiye içindeki yükseköğretim kurumları arasında, Mevlana ise yurt dışındaki kurumlarla değişimi düzenler; ikisi de Yükseköğretim Kurulu mevzuatına dayanır. Üç programda da öğrencinin kaydı kendi üniversitesinde kalır.
Bu yazı, lisansüstü eğitim düşünen adayların en sık karıştırdığı noktaları ayırmak için hazırlandı. Değişim programı, bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrencinin kaydı devam ederken belirli bir süre başka bir yükseköğretim kurumunda öğrenim görmesini sağlayan düzenlemedir. Yani üçü de yeni bir diploma programına başvuru değildir; mevcut programın içinde geçirilen bir dönemdir.
Yazıda kullanılan bilgiler resmî belgelere dayanıyor. Erasmus+ tarafındaki süreler, kredi yükü ve seçim ölçütleri Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli KA131 el kitabından; hareketlilik sayıları Yükseköğretim Kurulu'nun Şubat 2025 tarihli Yükseköğretimde Uluslararasılaşma Strateji Belgesi 2024-2028 belgesinden alınmıştır. Farabi ve Mevlana programlarının süre ve not ortalaması hükümleri, programların dayandığı yönetmeliklerden ve üniversite koordinatörlüklerinin yayımladığı başvuru şartlarından derlenmiştir.
Mezun Kampüsü'nde yer alan program ve duyuru içerikleri de bu kararın kurumsal tarafını izlemeyi kolaylaştırır. Başvuru takvimleri, kontenjanlar ve ilan koşulları üniversiteye ve döneme göre değişebildiği için her bölümde ilgili kurumun güncel ilanından teyit edilmesi hatırlatılmıştır.
2021–2027
Erasmus+ program dönemiYükseköğretim Kurulu'nun Şubat 2025 tarihli strateji belgesinde Erasmus+, 2021–2027 yılları arasında uygulanan Avrupa Birliği hibe programı olarak tanımlanır.
232.752 (2004–2023 toplamı)
Türkiye'den giden öğrenciYükseköğretim Kurulu'nun Şubat 2025 tarihli strateji belgesindeki Erasmus hareketlilik tablosunun toplam satırı.
Erasmus, Farabi ve Mevlana nedir?
Erasmus+ Avrupa Birliği'nin eğitim, gençlik ve spor alanlarını kapsayan hibe programıdır ve Türkiye'de Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından yürütülür. Farabi, Türkiye'deki yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim üyesi değişimini düzenler. Mevlana ise Türkiye'deki kurumlarla yurt dışındaki kurumlar arasında, coğrafi bölge ayrımı gözetmeden kurulan değişimi tanımlar.
Üç programın dayanakları farklıdır. Farabi Değişim Programı, Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre işler. Mevlana Değişim Programı, 23 Ağustos 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Mevlana Değişim Programına İlişkin Yönetmelik ile kurulmuştur. Erasmus+ tarafında ise ulusal düzeydeki uygulama kuralları, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın her sözleşme dönemi için yayımladığı el kitabıyla belirlenir.
Pratikte bu fark, adayın hangi kapıyı çalacağını değiştirir. Erasmus+ için üniversitenin uluslararası ilişkiler veya Erasmus koordinatörlüğü, Farabi için Farabi koordinatörlüğü, Mevlana için Mevlana koordinatörlüğü muhatap birimdir. Lisansüstü adaylar için ek bir ayrım daha vardır: başvuru genellikle öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü üzerinden ilerler. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir.
Bir noktanın altını çizmek gerekir. Farabi ve Mevlana programlarının belirli bir eğitim-öğretim yılında yürütülüp yürütülmeyeceği Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararına bağlıdır. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi'nin 21 Kasım 2022 tarihli duyurusunda, Farabi Değişim Programının 2023-2024 eğitim-öğretim yılında yapılmayacağının Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 2 Kasım 2022 tarihli toplantısında karara bağlandığı bildirilmiştir. Benzer kararlar önceki yıllar için de duyurulmuştur.
Üç program hangi ölçütlerde ayrışır?
Erasmus, Farabi ve Mevlana farkı tek tek ölçütlere indirildiğinde daha kolay okunur. Coğrafi kapsam, yürütücü kurum, mevzuat dayanağı, süre ve asgari genel akademik not ortalaması, üç programı birbirinden ayıran beş temel başlıktır. Aşağıdaki tablo, lisansüstü aday açısından doğrudan karar değeri taşıyan ölçütleri bir arada gösterir.
Ölçüt | Erasmus+ | Farabi | Mevlana |
|---|---|---|---|
Coğrafi kapsam | Avrupa ülkeleri ve program kapsamındaki ortak ülkeler | Türkiye içindeki yükseköğretim kurumları | Coğrafi bölge ayrımı olmaksızın yurt dışındaki kurumlar |
Yürütücü kurum | Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı | Yükseköğretim Kurulu | Yükseköğretim Kurulu |
Dayanak | KA131 uygulama el kitabı, 17 Mart 2026 | Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programına İlişkin Yönetmelik | Mevlana Değişim Programına İlişkin Yönetmelik, 23 Ağustos 2011 |
Öğrenci hareketliliği süresi | Öğrenimde 2–12 ay | En az bir, en fazla iki yarıyıl | En az bir, en fazla iki yarıyıl |
Lisansüstü asgari not ortalaması | 2.50/4.00 | 2.50/4.00 | 3.00/4.00 |
Seçimde dilin ağırlığı | Dil seviyesi %50, akademik başarı %50 | Akademik başarı esaslı, dil koşulu programa göre | Akademik başarı %50, dil %50 |
Tablodaki eşikler mevzuattan gelen asgari değerlerdir; üniversiteler kendi ilanlarında daha yüksek ölçütler belirleyebilir. Lisansüstü adaylar için en keskin fark not ortalaması satırındadır: Mevlana Değişim Programı yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden 3.00/4.00 ortalama beklerken, Erasmus+ ve Farabi tarafında eşik 2.50/4.00 düzeyindedir.
Hangi programın masada olduğunu anlamak için önce kendi programınızın yapısını netleştirmek işe yarar; lisansüstü eğitim sisteminin genel çerçevesi yazısı tezli, tezsiz ve doktora yollarının nasıl kurulduğunu anlatır. Başvuru ölçütleri program ve dönem bazında değişebildiğinden, karşılaştırmayı kendi üniversitenizin güncel ilanıyla birlikte okumanız önerilir.
Hareketlilik ne kadar sürer?
Süre, üç program arasındaki en somut farklardan biridir. Erasmus+ tarafında süreler ay cinsinden, Farabi ve Mevlana tarafında yarıyıl cinsinden tanımlanır. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli KA131 el kitabında öğrenim ve staj hareketlilikleri için asgari ve azami süreler ayrı ayrı belirlenmiştir.
Öğrenim hareketliliğinde asgari süre 2 tam ay veya 1 trimester, azami süre ise 12 tam aydır.
— Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, 17 Mart 2026
Aynı el kitabında staj hareketliliğinin asgari süresi 2 tam ay, azami süresi 12 tam ay olarak tanımlanır. Kısa dönem fiziksel hareketlilik için asgari 5, azami 30 gün öngörülmüştür. Ayrıca bir öğrencinin aynı öğrenim kademesi içinde yararlanabileceği toplam sürenin 12 ayı geçemeyeceği belirtilir. Bu kural lisansüstü adaylar için önemlidir: yüksek lisans ve doktora ayrı kademeler sayıldığından, her kademe için süre hakkı yeniden doğar.
Farabi Değişim Programı tarafında değişim süresi, programın dayandığı yönetmeliğin 9. maddesinde en az bir, en fazla iki yarıyıl olarak düzenlenmiştir. Mevlana Değişim Programı'nda da öğrenci hareketliliği en az bir, en fazla iki yarıyılı kapsar ve toplamda bir akademik yılı aşmaz. Yani Farabi ve Mevlana takvimi doğrudan akademik yarıyıla oturur; Erasmus+ ise daha kısa dönemlere de açıktır.
Süre tercihi akademik takvimle çakışmamalıdır. Tez aşamasına yaklaşan bir doktora öğrencisi için iki yarıyıllık bir hareketlilik, danışman ve tez izleme takvimiyle birlikte planlanmayı gerektirir. Sürelerin dönemsel olarak güncellenebildiği göz önünde tutulmalı ve ilgili üniversitenin güncel ilanından teyit edilmelidir.
Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin
Giriş YapBaşvuruda hangi ölçütler aranır?
Üç programda da başvuru iki ayak üzerinde durur: akademik başarı ve dil yeterliliği. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında seçim puanı akademik başarı düzeyi %50 ve dil seviyesi %50 ağırlıkla hesaplanır. Asgari kümülatif not ortalaması birinci kademe öğrencileri için 2.20/4.00, yüksek lisans ve doktora öğrencileri için 2.50/4.00 olarak belirlenmiştir.
Mevlana Değişim Programı'nda değerlendirme de akademik başarı ve yabancı dil puanının eşit ağırlıkta birleştirilmesiyle yapılır. Farabi Değişim Programı'nda ise eşik, programın yönetmeliğinin 11. maddesinde ön lisans ve lisans öğrencileri için 2.00/4.00, lisansüstü öğrenciler için 2.50/4.00 olarak düzenlenmiştir. Dil koşulu Farabi tarafında programın öğretim diline bağlı olarak istenebilir. Farabi yönetmeliğinin 12. maddesine göre yabancı dilde öğretim yapan programlara başvuranlar, not ortalamasının yüzde 50'si ile yabancı dil puanının yüzde 50'sinin toplamıyla sıralanır; Türkçe öğretim yapan programlarda sıralama not ortalamasıyla yapılır.
Başvuru akışı kurumlar arasında farklılık gösterse de ortak bir sıra izler:
Kendi üniversitenizin ilgili koordinatörlüğünün ilanını ve son başvuru tarihini kontrol edin.
Genel akademik not ortalamanızı transkriptten teyit edin ve ilandaki eşikle karşılaştırın.
Dil yeterliliği için kabul edilen sınav ve belge türlerini ilandan okuyun.
Gitmek istediğiniz kurumun o programla anlaşması bulunup bulunmadığını koordinatörlüğe sorun.
Başvuru formunu ve istenen belgeleri ilan edilen kanal üzerinden iletin.
Sonuç ilanının ardından ders planınızı danışmanınızla birlikte oluşturun.
Bazı öğrenciler başvuru dışında kalır. Farabi tarafında yüksek lisans ve doktora öğrencileri hazırlık ve bilimsel hazırlık dönemleri ile esas eğitime başladıkları ilk yarıyılda değişime katılamaz. Mevlana tarafında da hazırlık dönemindeki ve ilk yarıyılını tamamlamamış öğrenciler kapsam dışındadır. Lisansüstü başvuru belgelerinin genel mantığı için yüksek lisans başvurusunun nasıl yapıldığı yazısı yardımcı olur.
Farabi Değişim Programına Nasıl Başvurulur?
Farabi Değişim Programı'na öğrenci, kendi yükseköğretim kurumunun yayımladığı Farabi ilanına başvurur. Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programına İlişkin Yönetmelik'e göre ilanda kontenjan, not ve dil şartları, belgeler ve başvuru tarihleri yer alır; yüksek lisans ve doktora öğrencisinde genel akademik not ortalaması en az 2.5/4 olmalıdır.
Kendi üniversitenin Farabi ilanını izle; yönetmeliğin 10. maddesine göre birinci ilan 15 Mart'tan, ikinci ilan 15 Ekim'den önce yapılır.
Programın o eğitim-öğretim yılında yürütüldüğünü ilandan doğrula; Farabi'nin yürütülmesi Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararına bağlıdır.
Not ve dönem şartını kontrol et: ön lisans ve lisansta en az 2.0/4, lisansüstünde en az 2.5/4 aranır (md. 11); hazırlık, bilimsel hazırlık ve ilk yarıyıldaki lisansüstü öğrencisi katılamaz (md. 9).
İlanda istenen belgeleri ve gerekiyorsa ÖSYM ya da protokolde belirtilen dil sınavı sonucunu süresinde teslim et (md. 12).
Kurumun internet sitesinde yayımlanan sonuç listesini takip et (md. 12).
Değişim başlamadan önce Öğrenim Protokolü'nü iki kurumla imzala; protokoldeki dersler dönüşte tam tanınır (md. 13 ve md. 16).
Başvuru ölçütü | Farabi kuralı | Yönetmelik maddesi |
|---|---|---|
Lisansüstü not ortalaması | En az 2.5/4 | md. 11 |
Ön lisans ve lisans not ortalaması | En az 2.0/4 | md. 11 |
Değişim süresi | En az bir, en fazla iki yarıyıl | md. 9 |
İlan tarihleri | 15 Mart ve 15 Ekim'den önce | md. 10 |
Sıralama (Türkçe program) | Not ortalaması | md. 12 |
Sıralama (yabancı dilde program) | Yüzde 50 not, yüzde 50 dil puanı | md. 12 |
Ders tanınması | Protokoldeki derslerde tam tanınırlık | md. 13 |
Başvuru tarihleri, kontenjanlar ve programın o yıl yürütülüp yürütülmediği üniversiteden üniversiteye ve yıldan yıla değişebilir; bu bilgiler başvurudan önce ilgili kurumun güncel duyurusundan teyit edilmelidir.
Alınan dersler nasıl tanınır?
Değişim döneminde alınan derslerin kaybolmaması, üç programın da üzerine kurulduğu temel ilkedir. Tanınma, hareketlilikten önce imzalanan bir ders planına dayanır: öğrencinin alacağı dersler ve kredileri, gönderen ve kabul eden kurum tarafından önceden yazıya dökülür. Dönüşte bu plan esas alınarak intibak yapılır.
Konu | Erasmus+ | Farabi | Mevlana |
|---|---|---|---|
Ders planının kaydedildiği belge | Öğrenim Anlaşması | Öğrenim protokolü | Öğrenim protokolü |
Kredi esası | AKTS; bir akademik yıl 60 AKTS, iki dönemli yılda dönem başına 30 AKTS | Gidilen kurumun kredi sistemi, kurum içi intibakla | Protokolde kredileriyle birlikte belirlenen dersler |
Tanınma yaklaşımı | Başarılı olunan kredilere tam akademik tanınma | Gidilen kurumda geçirilen döneme tam tanınırlık | Protokoldeki derslerin dönüşte karşılığının verilmesi |
Dönem kaybı riski | Plan önceden onaylandığında düşük | Plan önceden onaylandığında düşük | Plan önceden onaylandığında düşük |
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında, takip edilen programda başarılı olunan kredilere tam akademik tanınma sağlandığı belirtilir. Farabi Değişim Programı'nın dayandığı yönetmeliğin 13. maddesinde ise yükseköğretim kurumlarının, gidilen kurumda geçirilen eğitim-öğretim dönemi faaliyetlerine tam tanınırlık sağladığı düzenlenmiştir. Hacettepe Üniversitesi Mevlana Değişim Programı Koordinatörlüğü'nün bilgilendirmesinde de derslerin kredilerinin öğrenim protokolünde açıkça belirlendiği ve böylece dönem kaybı yaşanmadığı aktarılır.
Burada bir ayrımı kaçırmamak gerekir. Değişim döneminde alınan dersler, diploma denkliği ile aynı süreç değildir. Denklik Belgesi, yurt dışından alınan bir yükseköğretim diplomasının, Türkiye'deki hangi alan ve düzeydeki diplomaya eşdeğer olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilmesidir. Diplomanın tamamını yurt dışından alanlar için işleyen bu süreç yurt dışı diploma denklik süreci yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Değişim programına katılan öğrenci diplomasını kendi üniversitesinden aldığı için ayrı bir denklik işlemi gündeme gelmez.
2 tam ay veya 1 trimester
Erasmus+ öğrenim hareketliliği asgari süresiAvrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, 17 Mart 2026 tarihli KA131 el kitabı.
12 tam ay
Erasmus+ öğrenim ve staj azami süresiAynı el kitabında hem öğrenim hem staj için üst sınır olarak tanımlanmıştır.
Hangi aday profili için hangisi uygun?
Program seçimi hedefin kendisinden türetilir. Avrupa'daki bir araştırma grubuyla çalışmak isteyen bir doktora öğrencisi ile Türkiye'de belirli bir laboratuvara erişmek isteyen bir yüksek lisans öğrencisi aynı programa yönelmez. Aşağıdaki ayrımlar, lisansüstü adayların kendi durumlarını hızlıca eşleştirmesi için derlenmiştir.
Avrupa'daki bir kurumda dönem geçirmeyi ve dil yetkinliğini belgelemeyi hedefleyen aday için Erasmus+ öncelikli seçenektir; seçim puanında dilin ağırlığı %50'dir.
Tez konusuyla ilgili arşiv, saha veya laboratuvarın Türkiye'de başka bir üniversitede bulunduğu aday için Farabi Değişim Programı daha doğrudan bir yoldur.
Avrupa dışındaki bir ülkede, örneğin Asya veya Afrika'daki bir kurumla çalışmak isteyen aday için Mevlana Değişim Programı coğrafi sınır gözetmeyen çerçevesiyle öne çıkar.
Ders aşamasını tamamlamış, kısa ve odaklı bir hareketlilik arayan doktora öğrencisi için Erasmus+ kapsamındaki kısa dönem seçenekleri takvime daha kolay yerleşir.
Genel akademik not ortalaması 2.50 ile 3.00 arasında olan lisansüstü aday için Erasmus+ ve Farabi eşikleri ulaşılabilir, Mevlana eşiği ise 3.00/4.00 düzeyindedir.
Hazırlık, bilimsel hazırlık veya esas eğitimin ilk yarıyılında olan aday için üç programda da bekleme gerekir.
Yükseköğretim Kurulu'nun Şubat 2025 tarihli strateji belgesindeki tabloya göre Türk öğrencilerin Erasmus kapsamında en çok tercih ettiği ülkeler Polonya, Almanya ve İtalya'dır. Tercih yoğunluğu kontenjan rekabetini de etkileyebileceği için, hedef ülke seçilirken anlaşmalı kurum listesinin koordinatörlükten kontrol edilmesi faydalı olur. Programların uygunluğu adayın hedeflerine göre değişebilir; kesin bir sıralama yapmak yerine kendi akademik takviminizle eşleştirmeniz daha gerçekçi sonuç verir.
Sık karıştırılan bir nokta
Değişim programı, yatay geçiş ve denklik birbirinin yerine kullanıldığında yanlış başvuru yapılır. Üçü farklı sonuç üretir: değişim programı geçici bir dönemi, yatay geçiş kalıcı bir program değişikliğini, denklik ise yurt dışından alınmış bir diplomanın Türkiye'deki karşılığının tespitini ifade eder.
Yatay geçiş, bir yükseköğretim programından, belirlenen koşulları sağlayarak başka bir programa geçiş yapılmasıdır. Yatay geçişte öğrencinin kaydı yeni kuruma taşınır ve mezuniyet diploması yeni kurumdan alınır. Değişim programında ise kayıt gönderen kurumda kalır, diploma yine gönderen kurumdan alınır. Kalıcı geçiş düşünen adaylar için yatay geçişin nasıl yapıldığı yazısı ayrı bir süreci anlatır.
İkinci karışıklık Farabi ile Mevlana arasında yaşanır. İki program da Yükseköğretim Kurulu mevzuatına dayandığı ve benzer yarıyıl mantığıyla işlediği için aynı sanılır. Ayrım coğrafyadadır: Farabi Değişim Programı Türkiye içindeki yükseköğretim kurumları arasında, Mevlana Değişim Programı yurt dışındaki kurumlarla yürür.
Üçüncü karışıklık Erasmus+ ile yurt dışında derece programı okumak arasındadır. Erasmus+ hareketliliği mevcut programın bir parçasıdır; yurt dışında baştan sona bir yüksek lisans okumak ayrı bir başvuru sürecidir ve dönüşte diploma denkliği gündeme gelir.
Değişim döneminde öğrencinin kaydı nerede devam eder
Üç programda da öğrenci, gittiği kurumda misafir statüsündedir. Kayıt gönderen üniversitede devam eder, öğrencilik hakları korunur ve dönem sonunda alınan dersler kendi programına işlenir. Mezuniyet diploması, hareketliliğin geçtiği kurumdan değil, öğrencinin kayıtlı olduğu üniversiteden alınır. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi koordinatörlük sayfalarında Mevlana Değişim Programı için bu çerçeve aynı biçimde açıklanmıştır.
Karar için yol haritası nasıl kurulur?
Karar, üç programı soyut olarak karşılaştırmakla değil, kendi takviminizi ve anlaşma listenizi görmekle netleşir. Önce hangi dönemde boşluk olduğunu belirlemek, sonra o dönemde hangi programın ilan açtığını kontrol etmek daha hızlı sonuç verir. Aşağıdaki liste, başvuru öncesinde tamamlanabilecek adımları gösterir.
Transkriptinizden genel akademik not ortalamanızı hesaplayın ve üç programın eşikleriyle karşılaştırın.
Kendi üniversitenizin Erasmus, Farabi ve Mevlana koordinatörlüklerinin ilan sayfalarını kontrol edin.
İlgili eğitim-öğretim yılında Farabi ve Mevlana değişimlerinin yürütülüp yürütülmediğini koordinatörlüğe sorun.
Hedeflediğiniz kurumla üniversitenizin anlaşması olup olmadığını teyit edin.
Dil belgenizin geçerlilik süresini ve kabul edilen sınav listesini kontrol edin.
Danışmanınızla hangi yarıyılın tez takviminize uygun olduğunu konuşun.
Ders planınızı hareketlilik öncesinde yazılı olarak onaylatın.
Yurt dışında tam bir derece programı okumak ile değişim dönemi geçirmek farklı hazırlık gerektirir; iki seçeneği birlikte değerlendirenler için yurt dışında yüksek lisansa nereden başlanacağı yazısı başlangıç adımlarını sıralar.
Son bir hatırlatma: başvuru takvimleri, kontenjanlar ve asgari ölçütler dönemsel olarak değişebilir. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı el kitabını sözleşme dönemine göre güncellemekte, Yükseköğretim Kurulu ise Farabi ve Mevlana için yıllık kararlar almaktadır. Karar vermeden önce ilgili üniversitenin güncel ilanından teyit edilmesi önerilir.
En az 1, en fazla 2 yarıyıl
Farabi değişim süresiFarabi programının dayandığı yönetmeliğin 9. maddesi; Sakarya Üniversitesi Farabi Koordinatörlüğü aktarımı.
2.50/4.00
Farabi lisansüstü asgari not ortalamasıAynı yönetmeliğin 11. maddesi; ön lisans ve lisans için eşik 2.00/4.00'tür.
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Selim — tez konusu Avrupa'da bir araştırma grubuna bağlı
Selim, tezli yüksek lisans programının ikinci yarıyılındadır ve tez konusuyla ilgili yayınların Polonya'daki bir üniversitede yoğunlaştığını fark eder. Genel akademik not ortalaması 2.80/4.00'tür ve dil belgesi geçerlidir. Erasmus koordinatörlüğünün ilanında lisansüstü eşiğin 2.50/4.00 olduğunu görür. Seçim puanında dilin yarı ağırlıkta olduğunu öğrenince dil belgesini yenilemeyi değerlendirir. Danışmanıyla konuştuğunda, tez önerisinin kabulünden sonraki yarıyılın hareketlilik için daha uygun olacağına karar verirler. Selim başvurusunu bir dönem sonrasına planlar ve bu süreyi ders planını hazırlamakla geçirir.
Zeynep — aradığı arşiv Türkiye'de başka bir şehirde
Zeynep, doktora ders aşamasını tamamlamış bir öğrencidir. Çalıştığı alandaki birincil arşivin Türkiye'nin başka bir şehrindeki üniversitede bulunduğunu öğrenir. Yurt dışı yerine kurum içi bir çözüm aradığında Farabi Değişim Programı gündeme gelir. Kendi enstitüsünün koordinatörlüğüne başvurduğunda, programın ilgili eğitim-öğretim yılında yürütülüp yürütülmediğinin Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararına bağlı olduğunu öğrenir. Zeynep, hem Farabi ilanını takip etmeye hem de aynı dönem için alternatif bir plan hazırlamaya karar verir. Alternatif planında danışmanı aracılığıyla kurulacak kurum içi iş birliği seçeneği yer alır.
Mert — hedef ülke Avrupa dışında
Mert, yüksek lisans programında enerji politikaları üzerine çalışmaktadır ve ilgilendiği vaka çalışmaları Orta Asya'daki bir ülkede yoğunlaşmaktadır. Erasmus+ ilanlarında hedef ülkeyi bulamayınca Mevlana Değişim Programı'nı araştırır. Programın coğrafi bölge ayrımı gözetmediğini, ancak lisansüstü öğrenciler için asgari genel akademik not ortalamasının 3.00/4.00 olduğunu görür. Ortalaması 2.90/4.00 olduğu için bir sonraki yarıyılda ortalamasını yükseltmeyi hedefler. Aynı zamanda üniversitesinin o ülkeyle protokolü bulunup bulunmadığını koordinatörlüğe sorar ve anlaşma listesini bekler.
Elif — kısa ve odaklı bir hareketlilik arıyor
Elif, doktora tezinin veri toplama aşamasındadır ve uzun bir yurt dışı dönemine takvimi uygun değildir. Erasmus koordinatörlüğünün ilanında kısa dönem fiziksel hareketlilik için 5 ile 30 gün arasında bir süre tanımlandığını görür. Bir yöntem eğitimi için planladığı iki haftalık ziyaretin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini sorar. Koordinatörlük, başvurunun ilan koşullarına ve proje dönemine bağlı olduğunu belirtir. Elif, tez izleme komitesi toplantısının tarihini göz önünde tutarak başvuru dönemini seçer ve ders planı yerine çalışma programını yazılı hâle getirir.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Üniversiteleri İnceleSıkça Sorulan Sorular
Erasmus, Farabi ve Mevlana arasındaki temel fark nedir?+
Temel fark coğrafya ve yürütücü kurumdur. Erasmus+ Avrupa yönünde hareketliliği kapsar ve Türkiye'de Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından yürütülür. Farabi Türkiye içindeki yükseköğretim kurumları arasında işler. Mevlana ise coğrafi bölge ayrımı gözetmeden yurt dışındaki kurumlarla kurulan değişimi tanımlar. Üçünde de öğrencinin kaydı kendi üniversitesinde kalır ve diploma gönderen kurumdan alınır.
Yüksek lisans öğrencisi Erasmus'a başvurabilir mi?+
Başvurabilir. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında yüksek lisans ve doktora öğrencileri için asgari kümülatif not ortalaması 2.50/4.00 olarak belirlenmiştir. Üniversiteler kendi ilanlarında ek ölçütler koyabilir. Hazırlık veya bilimsel hazırlık aşamasındaki öğrenciler için koşullar farklılaşabildiğinden, başvuru öncesinde kendi kurumunuzun güncel ilanını kontrol etmeniz önerilir.
Erasmus'a yabancı dil belgesi olmadan başvurulabilir mi?+
Dil seviyesi seçim puanının yarısını oluşturduğu için dil belgesiz bir başvurunun sıralamada geriye düşmesi beklenir. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında seçim, akademik başarı %50 ve dil seviyesi %50 ağırlıkla yapılır. Bazı üniversiteler kendi dil sınavını kabul edebilir. Hangi belgelerin geçerli sayıldığı ilan bazında değişebileceğinden koordinatörlükten teyit alınmalıdır.
Farabi Değişim Programı her yıl yapılıyor mu?+
Programın belirli bir eğitim-öğretim yılında yürütülmesi Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararına bağlıdır. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi'nin 21 Kasım 2022 tarihli duyurusunda, Farabi Değişim Programının 2023-2024 eğitim-öğretim yılında yapılmayacağı Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 2 Kasım 2022 tarihli kararına dayandırılarak bildirilmiştir. Hacettepe Üniversitesi Farabi Programı Koordinatörlüğü sayfasında da önceki yıllara ilişkin benzer kararlar yer alır. Başvurudan önce kendi kurumunuzun duyurularını kontrol etmeniz gerekir.
Mevlana Değişim Programı hangi ülkeleri kapsıyor?+
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Mevlana Koordinatörlüğü'nün bilgilendirmesinde program, hiçbir coğrafi bölge ayrımı olmaksızın yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarını kapsayacak biçimde tanımlanır. Buna karşılık değişim, yalnızca üniversiteler arasında imzalanmış protokoller üzerinden yürür. Yani hedef ülkede bir kurum bulunması yetmez; kendi üniversitenizin o kurumla protokolü olması gerekir. Protokol listesi koordinatörlüklerde güncellenir.
Değişim programına katılmak mezuniyeti geciktirir mi?+
Ders planı önceden onaylandığında gecikme riski düşer. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında başarılı olunan kredilere tam akademik tanınma sağlandığı belirtilir. Farabi tarafında da yönetmeliğin 13. maddesi gidilen kurumdaki döneme tam tanınırlık öngörür. Buna rağmen tez aşamasındaki öğrenciler için takvim çakışması yaşanabileceğinden, danışman onayının önceden alınması önerilir.
Doktora öğrencisi kısa süreli hareketlilikten yararlanabilir mi?+
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın 17 Mart 2026 tarihli el kitabında kısa dönem fiziksel hareketlilik için asgari 5, azami 30 gün tanımlanmıştır. Bu süreler, uzun bir döneme takvimi uygun olmayan adaylar için alternatif oluşturabilir. Hangi faaliyet türlerinin kısa dönem kapsamında değerlendirildiği proje dönemine ve üniversitenin ilanına göre farklılık gösterebilir.
Erasmus+ için lisansüstü öğrencilerde aranan not ortalaması kaçtır?+
Asgari kümülatif akademik not ortalaması yüksek lisans ve doktora öğrencileri için 2.50/4.00'tür; birinci kademe öğrencileri için 2.20/4.00 olarak belirlenmiştir. Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi'nin 30 Nisan 2026 tarihli ilanında da aynı eşikler yer alır. Üniversiteler bu asgari değerin üzerinde ölçüt belirleyebilir, bu nedenle kendi kurumunuzun ilanındaki değer esas alınmalıdır.
Değişim programı ile yatay geçiş aynı şey midir?+
Aynı değildir. Yatay geçiş, bir yükseköğretim programından, belirlenen koşulları sağlayarak başka bir programa geçiş yapılmasıdır ve kayıt yeni kuruma taşınır. Değişim programında kayıt gönderen üniversitede kalır, öğrenci gittiği kurumda misafir statüsündedir ve diplomasını kendi üniversitesinden alır. İki süreç farklı mevzuata ve farklı başvuru kanallarına dayanır.
Değişimde alınan dersler için denklik gerekir mi?+
Gerekmez. Denklik Belgesi, yurt dışından alınan bir yükseköğretim diplomasının, Türkiye'deki hangi alan ve düzeydeki diplomaya eşdeğer olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilmesidir. Değişim programına katılan öğrenci diplomasını kendi üniversitesinden aldığı için denklik süreci gündeme gelmez. Değişimde alınan dersler, hareketlilik öncesinde onaylanan ders planı üzerinden intibak edilir.
Farabi ile Mevlana aynı anda değerlendirilebilir mi?+
Adaylar farklı programların ilanlarını aynı dönemde takip edebilir; ancak her programın kendi başvuru takvimi, ölçütleri ve kontenjanı vardır. Farabi Türkiye içindeki kurumlara, Mevlana yurt dışındaki kurumlara yöneliktir; bu nedenle ikisi genellikle farklı hedefler için düşünülür. Aynı dönemde iki programdan da yararlanma koşulları üniversitenin iç düzenlemelerine göre farklılık gösterebileceğinden koordinatörlükten teyit alınmalıdır.
Farabi değişim programına nasıl başvurulur?+
Farabi değişim programına öğrencinin kendi üniversitesinin yayımladığı Farabi ilanı üzerinden başvurulur. Yönetmeliğin 10. maddesine göre ilanda kontenjan, not ve dil şartları, istenen belgeler ve başvuru tarihleri yer alır. Aday ilandaki belgeleri süresinde teslim eder, sonuç listesi kurumun internet sitesinde yayımlanır. Değişim başlamadan önce gidilen kurumla Öğrenim Protokolü imzalanır. Programın ilgili eğitim-öğretim yılında yürütülüp yürütülmediği kurumun duyurusundan doğrulanmalıdır.
Farabi'de not şartı nedir?+
Farabi'de not şartı öğrenim düzeyine göre değişir. Yönetmeliğin 11. maddesine göre ön lisans ve lisans öğrencilerinde genel akademik not ortalaması en az 2.0/4, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinde en az 2.5/4 olmalıdır. Kurumun ilanı bu eşiklere ek şart da koyabileceği için ilan ayrıca okunmalıdır. Yabancı dilde öğretim yapan programlara gidecek adaylar, not ortalamasının yüzde 50'si ile dil puanının yüzde 50'sinin toplamıyla sıralanır.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Adaylar Atlas üzerinden programları inceleyip karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Değişim programlarını değerlendiren adaylar için hangi üniversitede hangi lisansüstü programın bulunduğunu görmek, hareketlilik planının ilk adımını oluşturur.
Kaynakça
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı — Yükseköğretimde Öğrenci ve Personel Hareketliliği KA131, Yükseköğretim Kurumları için El Kitabı 2026 Sözleşme Dönemi — 17 Mart 2026 — https://www.ua.gov.tr/media/zpvfmrzk/2026-uygulama-el-kitabı-değişikliklerden-arındırılmış-metin.pdf — Erişim: 4 Ekim 2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretimde Uluslararasılaşma Strateji Belgesi 2024-2028 — Şubat 2025 — https://uluslararasi.yok.gov.tr/documentFiles/17528431744.Yükseköğretimde%20Uluslararasılaşma%20Strateji%20Belgesi%202024-2028.pdf — Erişim: 4 Ekim 2026
Sakarya Üniversitesi Farabi Koordinatörlüğü — Farabi Yönetmeliği — https://farabi.sakarya.edu.tr/tr/icerik/0/3501/farabi-yonetmeligi — Erişim: 4 Ekim 2026
Hacettepe Üniversitesi Farabi Programı Koordinatörlüğü — Giden Öğrenci Bilgilendirmesi — https://farabi.hacettepe.edu.tr/giden_ogrenci.shtml — Erişim: 4 Ekim 2026
Hacettepe Üniversitesi Farabi Programı Koordinatörlüğü — Duyurular — https://farabi.hacettepe.edu.tr/duyurular.shtml — Erişim: 4 Ekim 2026
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Farabi Koordinatörlüğü — Farabi Değişim Programı 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Öğrenci Değişimleri İptal Edilmiştir — 21 Kasım 2022 — https://kmu.edu.tr/farabi/duyuru/40829/farabi-degisim-programi-20232024-egitim-ogretim-yili-ogrenci-degisimleri-iptal-edilmistir/tr — Erişim: 4 Ekim 2026
Artvin Çoruh Üniversitesi Farabi Koordinatörlüğü — 2023-2024 Akademik Yılı Farabi Değişim Programı YÖK Bildirimi — https://farabi.artvin.edu.tr/tr/duyuru/2023-2024-akademik-yili-farabi-degisim-programi-yok-bildirimi — Erişim: 4 Ekim 2026
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Mevlana Koordinatörlüğü — Temel Bilgiler — https://mevlana.comu.edu.tr/temel-bilgiler.html — Erişim: 4 Ekim 2026
Ege Üniversitesi Mevlana Değişim Programı Koordinatörlüğü — Öğrenciler İçin Başvuru Şartları — https://mevlana.ege.edu.tr/tr-6786/ogrenciler_icin_basvuru_sartlar.html — Erişim: 4 Ekim 2026
Hacettepe Üniversitesi Mevlana Değişim Programı Koordinatörlüğü — Sıkça Sorulan Sorular — https://mevlana.hacettepe.edu.tr/sss.shtml — Erişim: 4 Ekim 2026
Ankara Üniversitesi Mevlana Değişim Programı Koordinatörlüğü — Mevlana Değişim Programı — https://mevlana.ankara.edu.tr/mevlana-degisim-programi/ — Erişim: 4 Ekim 2026
Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi — Mevlana Değişim Programı — 29 Mayıs 2024 — https://uio.akdeniz.edu.tr/tr/mevlana_degisim_programi-3615 — Erişim: 4 Ekim 2026
Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi — 2026 KA131 Proje Dönemi 2026/2027 Akademik Yılı Erasmus+ Öğrenim ve/veya Staj Hareketliliği Başvuru İlanı — 30 Nisan 2026 — https://uio.akdeniz.edu.tr/tr/duyuru/2026_ka131_proje_donemi_20262027_akademik_yili_erasmus_ogrenim_veveya_staj_hareketliligi_basvuru_takvimi_ve_basvuru_ilani_aday_ogrenci_statusu_icin-17347 — Erişim: 4 Ekim 2026
YÖK · Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programına İlişkin Yönetmelik (Sakarya Üniversitesi Farabi Koordinatörlüğü'nde yayımlanan metin) · tarih belirtilmemiş · https://farabi.sakarya.edu.tr/sites/farabi.sakarya.edu.tr/file/farabi_yonetmeligi.pdf · Erişim: 14 Kasım 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda yer alan bilgiler, Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programına İlişkin Yönetmelik, Mevlana Değişim Programına İlişkin Yönetmelik ve Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın yayımladığı uygulama el kitabı esas alınarak derlenmiştir.
Mevzuat hükümleri, uygulama esasları ve başvuru takvimleri zaman içinde değişebilir. Üniversitelerin ilan ettiği asgari not ortalaması, dil koşulu ve kontenjanlar program ve dönem bazında farklılaşabilir. Farabi ve Mevlana programlarının ilgili eğitim-öğretim yılında yürütülüp yürütülmeyeceği Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararına bağlıdır.
Adayların başvuru öncesinde kendi üniversitelerinin ilgili koordinatörlüğünden ve resmî kurum açıklamalarından teyit alması önerilir.
Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin
Duyuruları İnceleGelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.