Matematik Yüksek Lisans: Üniversiteler, Tezli ve Tezsiz Seçenekler
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Matematik Yüksek Lisans: Şartları, Dersler, Üniversiteler
Özet
Matematik yüksek lisans, matematik ve yakın alanlardan mezun adayların cebir, analiz, geometri, topoloji ya da uygulamalı matematikte uzmanlaştığı, Türkiye'de çoğunlukla fen bilimleri enstitülerinde yürütülen ve ağırlıklı olarak tezli açılan bir lisansüstü programdır. Bu yazıda programın kimlere uygun olduğunu, yedi devlet üniversitesinin kendi sayfalarında doğrulanan program türlerini ve enstitülerini, tezli ile tezsiz seçeneğin farkını, alan dışından başvurunun nasıl işlediğini, derslerde neler okunduğunu ve doktora yolunu bulacaksınız. Yasal çerçeve için Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri, program ayrıntıları için üniversitelerin katalogları, öz değerlendirme raporları ve başvuru ilanları kullanıldı. Kabul koşulları her dönem yeniden ilan edildiği için yazıdaki program bilgileri bir başlangıç noktasıdır; başvurudan önce hedef programın güncel ilanı esas alınmalıdır.
İçindekiler
Matematik yüksek lisans nedir, kimler için uygundur?
Matematik yüksek lisans hangi üniversitelerde var?
Tezli, tezsiz ve uzaktan matematik seçenekleri nasıl ayrılır?
Matematik yüksek lisansa kimler başvurabilir, alan dışı olur mu?
Matematik yüksek lisans derslerinde neler var?
Matematik yüksek lisans mezunu ne iş yapar?
Matematik doktora mı, matematik eğitimi mi?
Matematik yüksek lisans başvuru dönemleri nasıl takip edilir?
Gerçek Hayattan Örnekler
Matematik Yüksek Lisans Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
Matematik alanında yüksek lisans yapmak isteyen bir aday, iki soruya önce cevap arar: program hangi üniversitelerde ve hangi türde açılıyor, kabul koşulları neye bağlı. Bu yazı ikisini de üniversitelerin kendi belgelerine ve Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne dayanarak cevaplıyor; program koşullarının üniversiteye ve döneme göre değiştiğini baştan hatırlatıyor.
Yasal çerçeve, Resmî Gazete'de 20 Nisan 2016 tarihinde yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'dir. Yönetmeliğin 6. maddesine göre tezli yüksek lisans programı, toplam 21 krediden az olmamak koşuluyla en az 7 ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur ve en az 120 AKTS kredisi gerektirir. Yönetmeliğin 7. maddesi bu programın en geç 6 yarıyılda tamamlanmasını öngörür.
7 ders
Tezli asgari dersLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md.6, 2016
21 kredi
Tezli asgari krediLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md.6, 2016
Program bilgileri ODTÜ, Hacettepe Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi'nin bölüm sayfaları, katalogları, öz değerlendirme raporları ve başvuru ilanlarından alındı. Ücret, burs ve puan bilgisi bu yazıda yer almaz; güncel ücretler Mezun Kampüsü Atlas'ta program sayfasında incelenebilir.
Matematik yüksek lisans nedir, kimler için uygundur?
Matematik yüksek lisans, lisans eğitiminin üzerine cebir, analiz, geometri, topoloji ve uygulamalı matematik gibi dallarda ileri düzey dersler ve çoğunlukla bir tez çalışması ekleyen lisansüstü programdır. Matematik bölümü mezunlarının yanında, ilanda kabul edilen alanlar arasında sayılan mühendislik ve öğretmenlik mezunları da başvurabilir.
Programlar, Türkiye'de lisansüstü eğitimi yöneten enstitüler üzerinden açılır. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Matematik programları incelenen üniversitelerin çoğunda Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nde ise Lisansüstü Eğitim Enstitüsü bünyesinde yer alır.
Program kimler için uygundur? Üç aday profili öne çıkar. İlki akademik kariyer düşünen ve doktoraya geçmek isteyen matematik mezunlarıdır. Mersin Üniversitesi program sayfası yüksek lisansı doktora programına geçişte ilk adım olarak tanımlar. İkinci profil, kriptografi, sayısal analiz ya da optimizasyon gibi uygulamalı konularda derinleşmek isteyen mühendislik mezunlarıdır. Üçüncü profil, matematik bilgisini ders düzeyinde ilerletmek isteyen öğretmenlik mezunlarıdır.
Matematik yüksek lisansında tez, programın merkezindedir. İncelenen yedi üniversiteden altısında program tezli olarak tanımlanır; tezsiz bir matematik programı yalnızca ODTÜ'nün akademik kataloğunda yer alır. Bu yüzden program seçerken danışman bulabileceğiniz araştırma alanına bakmak, şehir ya da üniversite adı kadar belirleyici olabilir.
Lisansüstü eğitimin genel yapısını, derece türlerini ve başvuru mantığını ilk kez inceliyorsanız yüksek lisansın ne olduğunu ve nasıl işlediğini anlatan temel rehber iyi bir başlangıçtır. Matematik programları bu genel kuralların üzerine alan bilgisine dayalı bilim sınavı ya da mülakat gibi ek değerlendirmeler koyabilir. Bu nedenle matematik yüksek lisansına hazırlanan bir aday, lisans döneminde aldığı analiz, cebir ve topoloji derslerini gözden geçirerek başlar; bilim sınavlarının ve mülakatların büyük bölümü bu temel konulardan sorulur ve kapsam programın ilanında ya da bölüm sayfasında duyurulur.
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
Matematik yüksek lisans programlarını, enstitülerini ve güncel ücretlerini Mezun Kampüsü Atlas'ta program program karşılaştırın.
Atlası İnceleMatematik yüksek lisans hangi üniversitelerde var?
Matematik yüksek lisans programı Türkiye'de pek çok devlet üniversitesinde açılır; bu yazıda yalnızca üniversitenin kendi sayfasında ya da belgesinde doğrulanan yedi program yer alıyor. Ankara'da ODTÜ ve Hacettepe Üniversitesi, Ege ve Akdeniz bölgesinde Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ile Mersin Üniversitesi, diğer bölgelerde Gaziantep, Afyon Kocatepe ve Çanakkale Onsekiz Mart üniversiteleri matematikte yüksek lisans öğrencisi alıyor.
Tablodaki "Program türü" sütunu, üniversitenin belgesinde yazan bilgiyi gösterir. Öğretim dili belgede açıkça yazmıyorsa sütuna eklenmedi.
Üniversite | Şehir | Tür | Program türü | Enstitü |
|---|---|---|---|---|
Ankara | Devlet | Tezli ve tezsiz | Fen Bilimleri Enstitüsü | |
Ankara | Devlet | Yüksek lisans, Türkçe | Fen Bilimleri Enstitüsü | |
Mersin | Devlet | Tezli, Türkçe | Fen Bilimleri Enstitüsü | |
Çanakkale | Devlet | Tezli | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü | |
Afyonkarahisar | Devlet | Tezli, Türkçe | Fen Bilimleri Enstitüsü | |
Gaziantep | Devlet | Tezli, Türkçe | Fen Bilimleri Enstitüsü | |
Aydın | Devlet | Tezli | Fen Bilimleri Enstitüsü |
Tablo bir sıralama değildir ve tam liste de değildir. Matematik programı açan başka üniversiteler de vardır; tabloya girmemeleri, programlarının yalnızca bu yazının hazırlığında üniversite sayfasından doğrulanamadığı anlamına gelir. Vakıf üniversitelerinin matematik programları için Atlas'taki program listesine bakılabilir.
Tablodaki bilgilerin dayanağı da farklıdır. ODTÜ satırı üniversitenin akademik kataloğuna, Gaziantep satırı Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nün 2026-2027 Güz dönemi başvuru ilanına, Afyon Kocatepe satırı Temmuz 2026 dönemini kapsayan öz değerlendirme raporuna, Çanakkale Onsekiz Mart satırı Ocak 2024 tarihli 2023 yılı öz değerlendirme raporuna dayanır. Gaziantep ilanı Matematik Anabilim Dalı'nda tezsiz yüksek lisans açılmadığını, tezli yüksek lisans ve doktora açıldığını gösterir.
Tezli, tezsiz ve uzaktan matematik seçenekleri nasıl ayrılır?
Matematik yüksek lisansında baskın seçenek tezli programdır; tezsiz seçenek nadirdir, uzaktan seçenek ise incelenen resmî sayfalarda yer almıyor. Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Doktora ve akademik kariyer hedefleyen aday için olağan yol tezli matematik yüksek lisansıdır.
Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. Yönetmeliğin 11. maddesine göre tezsiz program toplam 30 krediden ve 60 AKTS'den az olmamak kaydıyla en az 10 ders ile bir dönem projesi dersinden oluşur. Yönetmeliğin 12. maddesi tezsiz programın en çok 3 yarıyılda bitirilmesini öngörür. Tezsiz yüksek lisansın genel kuralları ve doktoraya geçişteki sınırları tezsiz yüksek lisansın süresini, dönem projesini ve doktora geçişini anlatan rehberde ayrıntılı olarak yer alıyor.
İncelenen programlar arasında matematik tezsiz yüksek lisansı ODTÜ kataloğunda görülür. ODTÜ'nün tezsiz matematik programında Research & Ethics in Mathematics dersi, iki seminer dersi ve 20 AKTS'lik bir dönem projesi (Term Project) zorunlu, bunlara ek olarak bölümün onayladığı 10 seçmeli ders bulunur. Aynı bölümün tezli programı ise 7 seçmeli ders, bir seminer ve tezden oluşur.
Yüksek lisans programı doktora programına geçişte bir ilk adım olarak düşünülebilir.
— Mersin Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Matematik Yüksek Lisans Programı sayfası
Uzaktan matematik yüksek lisans arayan adaylar için durum farklıdır. İncelenen yedi üniversitenin hiçbirinin belgesinde uzaktan öğretimle yürütülen bir matematik yüksek lisans programı yer almıyor. Uzaktan program arayan aday, Atlas'ta öğretim türü filtresiyle güncel listeye bakmalı ve yakın alanlardaki uzaktan programları da değerlendirmelidir.
Seçim yaparken temel soru şudur: tez yazıp doktoraya mı ilerlemek istiyorsunuz, yoksa ders ağırlıklı bir derece mi arıyorsunuz? İlk hedef için tezli program, ikinci hedef için tezsiz program uygundur; ancak matematikte tezsiz seçenek az olduğu için şehir ve üniversite esnekliği gerekebilir.

Matematik yüksek lisansa kimler başvurabilir, alan dışı olur mu?
Matematik yüksek lisansa başvuru, lisans diploması ve programın istediği puan türünde ALES puanıyla yapılır; matematik dışındaki bölümlerden gelen adaylar da ilanda kabul edilen alanlar arasındaysa başvurabilir. Gaziantep Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz ilanı, matematik, matematik mühendisliği ve matematik öğretmenliğinin yanında üç mühendislik alanını kabul edilen alanlar arasında sayar.
ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). Gaziantep Üniversitesi ilanında matematik programları için istenen puan türü ALES-SAY'dır. Yönetmeliğin 5. maddesi tezsiz programlarda ALES'in aranmayabileceğini, aranırsa asgari puanın üniversite senatosunca belirleneceğini düzenler.
Değerlendirme ağırlıkları üniversiteden üniversiteye değişir. Gaziantep Üniversitesi ilanında tezli yüksek lisans için ALES %60, lisans not ortalaması %25, sözlü ve/veya yazılı sınav %15 ağırlıkla hesaplanır. Bu sınav çoğu zaman bir bilim sınavıdır. Bilim sınavı, üniversitelerin lisansüstü başvurularda uyguladığı, alan bilgisini ölçen yazılı veya sözlü değerlendirmedir; merkezî bir sınav değildir ve kapsamı programa göre değişir.
Alan dışından gelen adaylar için bilimsel hazırlık devreye girebilir. Bilimsel hazırlık, lisansüstü programa farklı bir alandan kabul edilen öğrencinin, asıl programa başlamadan önce tamamlaması istenen tamamlama dersleri programıdır. Mersin Üniversitesi program sayfasına göre matematik bölümü dışındaki bir bölümden mezun olan öğrenciler bilimsel hazırlık programına alınır. Yönetmeliğin 30. maddesi bilimsel hazırlığın en çok 2 yarıyıl süreceğini ve program süresine sayılmayacağını belirtir. Ayrıntılar için bilimsel hazırlığın süresini ve işleyişini anlatan rehbere, farklı bölümden geçişin genel mantığı için alan dışı yüksek lisans başvurusunu anlatan habere bakabilirsiniz.
Hedef programın ilanında kabul edilen lisans alanlarını kontrol edin
ALES puan türünü ve geçerlilik süresini ilanla karşılaştırın
Lisans transkriptinizdeki analiz ve cebir derslerini listeleyin
Bilim sınavı ya da mülakat konularını bölüm sayfasından öğrenin
Çalışmak istediğiniz araştırma alanında danışman adaylarını belirleyin
Matematik yüksek lisans derslerinde neler var?
Matematik yüksek lisans derslerinin omurgası gerçel analiz, cebir ve topolojidir; bunların üzerine geometri, fonksiyonel analiz, sayılar teorisi, kriptografi ve sayısal analiz gibi seçmeli dersler gelir. Programın son yarıyılları çoğunlukla tez ya da uzmanlık alan dersine ayrılır ve ders listesi üniversiteden üniversiteye belirgin biçimde farklılaşır.
Hacettepe Üniversitesi'nin 02/2017 tarihli yüksek lisans öğretim programı tablosunda ilk yarıyılın zorunlu dersleri Gerçel Analiz, Cebir I ve Topoloji I'dir. İkinci yarıyılda Seminer ile Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Yayın Etiği zorunludur. Üçüncü ve dördüncü yarıyıllar Özel Konular dersine ayrılır. Hacettepe tanıtım sunumu yüksek lisansın 6 alt anabilim dalında yapıldığını belirtir: Cebir ve Sayılar Teorisi, Fonksiyonlar Teorisi ve Fonksiyonel Analiz, Geometri, Matematiğin Temelleri ve Matematik Lojik, Topoloji, Uygulamalı Matematik.
Üniversite | Örnek dersler ya da uzmanlık alanları | Belge |
|---|---|---|
Hacettepe Üniversitesi | Gerçel Analiz, Cebir I, Topoloji I, Kriptografi, Nümerik Analiz | Öğretim programı tablosu, 02/2017 |
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi | Halka Teorisi, Kategori Teori, İleri Topoloji I, Yarı-Riemann Geometri | 2023 öz değerlendirme raporu |
ODTÜ | Cebir, sayılar teorisi, analiz, kodlama teorisi ve kriptografi, geometri-topoloji | Bölüm sayfası |
Mersin Üniversitesi | Yaklaşım teorisi, operatör teorisi, spektral teori, diferansiyel denklemler | Program sayfası |
Afyon Kocatepe Üniversitesi | Topoloji, analiz ve fonksiyonlar teorisi, cebir, geometri, uygulamalı matematik | Öz değerlendirme raporu, 2026 |
Tezsiz programların yapısı farklıdır ve bu yazının Bölüm 3'ünde ODTÜ örneğiyle anlatılır. Yönetmeliğin 11. ve 12. maddelerine göre tezsiz programın asgari yükü 10 ders ve 60 AKTS, azami süresi 3 yarıyıldır. Alan dışından gelen öğrencinin bilimsel hazırlığı ise en çok 2 yarıyıl sürer.
10 ders
Tezsiz asgari dersLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md.11, 2016
60 AKTS
Tezsiz asgari AKTSLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md.11, 2016
Tezli programda kredi hesabı da önemlidir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi raporuna göre tezli programda her yarıyıl 30 AKTS, toplamda en az 120 AKTS tamamlanır ve tez çalışması en az 60 AKTS tutar. Tez döneminde öğrenci, danışmanıyla yürüttüğü uzmanlık alan dersine kayıt yaptırır. Uzmanlık alan dersi, lisansüstü öğrencinin danışmanıyla tez konusuna yönelik çalıştığı ve dönem dönem kayıt yaptırdığı kredisiz derstir.
Matematik yüksek lisans mezunu ne iş yapar?
Matematik yüksek lisans mezunu için en net yol akademik kariyerdir: ODTÜ Matematik Bölümü, yüksek lisansı tamamlayan öğrencilerin kariyer seçenekleri arasında doktora programına kaydolmayı sayar. Akademi dışında ise matematik bilgisinin kullanıldığı bilişim, eğitim, bankacılık ve kamu kurumları gibi sektörler öne çıkar; iş bulma bir dereceye bağlı olarak garanti edilmez.
Hacettepe Üniversitesi Matematik Bölümü broşürü, bölüm mezunlarının çalışma alanlarını Bilişim Sektörü, Eğitim Sektörü, Bankacılık Sektörü, Akademiler ile Kamu Kurum ve Kuruluşları olarak sıralar. Bu liste lisans mezunları için verilmiştir; yüksek lisans derecesi bu alanlarda daha ileri teknik ya da araştırma görevlerine başvururken bir artı olabilir, ancak işverenin aradığı koşullar ilana göre değişir.
Hangi uzmanlık alanını seçtiğiniz kariyer yönünü de etkiler. Kriptografi ve kodlama teorisi, Hacettepe ve ODTÜ'nün ders ve araştırma alanlarında yer alır ve bilgi güvenliğiyle doğrudan ilişkilidir. Sayısal analiz ve diferansiyel denklemler mühendislik modellemesinde, optimizasyon dersleri ise planlama ve karar problemlerinde kullanılır. Saf matematik dalları, yani cebir, topoloji ve geometri, ağırlıklı olarak akademik araştırmaya ve doktoraya yönelir.
Matematik mezunlarının sık değerlendirdiği bir diğer yol veri bilimidir. Bazı veri bilimi programları matematik mezunlarını kabul edilen alanlar arasında sayar; bu geçişin program seçenekleri veri bilimi yüksek lisans programlarını ve şartlarını karşılaştıran rehberde ayrıca ele alınıyor.
Öğretmen olarak çalışan matematik mezunları için hangi program uygun olabilir?
Öğretmenlik yapan bir aday iki yol arasında seçim yapabilir. Fen bilimleri enstitülerindeki matematik programları matematiğin kendisine odaklanır ve tez konusu saf ya da uygulamalı matematikten seçilir. Matematik eğitimi programları ise öğretim yöntemleri, öğrenme ve program geliştirme üzerine kuruludur. ODTÜ kataloğu Matematik Eğitimi programını da Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde gösterir. Hangi programın kariyer planına uyduğu, öğretmenin araştırmak istediği soruya bağlıdır; iki programın kabul koşulları ve ders yükü de ayrı ilanlarda duyurulur.

Matematik doktora mı, matematik eğitimi mi?
Matematik doktora ile matematik eğitimi lisansüstü programları farklı sorulara cevap arar: matematik doktorası matematiğin kendisinde yeni sonuç üretmeyi, matematik eğitimi programları ise matematiğin nasıl öğretildiğini ve öğrenildiğini araştırmayı hedefler. İki yolu karıştırmak, yanlış programa başvurup bilimsel hazırlık ya da yeniden başvuru gerektirebilir.
Matematik doktorasına başvuru için Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesi tezli yüksek lisans diploması, ALES puanı ve yabancı dil puanı arar. Gaziantep Üniversitesi ilanında doktora değerlendirmesi ALES %50, yüksek lisans not ortalaması %25 ve bilimsel değerlendirme %25 ağırlıkla yapılır. Doktora ders aşamasından sonra yeterlik sınavı gelir. Yeterlik sınavı, doktora öğrencisinin ders aşamasını tamamladıktan sonra alanındaki bilgi birikimini ve araştırma yetkinliğini ölçen, tez aşamasına geçiş koşulu olan sınavdır.
Lisans derecesiyle doğrudan doktoraya geçmek de mümkündür. Bütünleşik doktora, yüksek lisans derecesi olmadan, lisans derecesiyle doğrudan doktora programına kabul edilmeyi sağlayan yoldur. Yönetmeliğin 16. maddesi bu yol için lisans not ortalaması ve ALES'te daha yüksek bir eşik öngörür. Yüksek lisanstan doktoraya geçişin genel adımları yüksek lisanstan doktoraya geçiş sürecini anlatan haberde yer alıyor.
Gaziantep, Aydın Adnan Menderes ve Hacettepe üniversitelerinin belgeleri Matematik Anabilim Dalı'nda yüksek lisansın yanında doktora programı da yürütüldüğünü gösterir. Aynı anabilim dalında hem yüksek lisans hem doktora bulunması, tez danışmanıyla çalışmayı kesintisiz sürdürmek isteyen aday için bir seçim ölçütü olabilir.
%60
ALES ağırlığı (YL)Gaziantep Üniversitesi FBE, 2026-2027 Güz başvuru ilanı
%15
Sınav ağırlığı (YL)Gaziantep Üniversitesi FBE, 2026-2027 Güz başvuru ilanı
Matematik eğitimi tarafında da doktora vardır: ODTÜ kataloğu Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde Matematik Eğitimi doktora programını ayrı bir program olarak gösterir. Öğretmen adaylarının bu iki yolu, tez konusunu ve danışman alanını düşünerek ayırması gerekir. Matematik doktorası düşünen aday için yüksek lisans tez konusu, doktorada çalışılacak alanın ilk adımı olabilir; bu yüzden tez danışmanı seçilirken doktora planı da birlikte konuşulabilir.
Matematik yüksek lisans başvuru dönemleri nasıl takip edilir?
Matematik yüksek lisans başvuruları genellikle güz ve bahar yarıyılları öncesinde enstitülerin yayımladığı ilanlarla açılır; tarih, kontenjan ve kabul edilen alanlar her ilanda yeniden belirlenir. Örneğin Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 2026-2027 Güz ilanında başvurular 24 Temmuz 2026'da başlamış, 27 Ağustos 2026'da sona ermiştir.
Başvuru takvimi üniversiteler arasında farklılaştığı için tek bir tarih ezberlemek yerine bir takip düzeni kurmak daha işe yarar. Genel takvim mantığı yüksek lisans başvuru tarihlerini dönem dönem anlatan rehberde yer alıyor. Matematik programları için şu sırayı izleyebilirsiniz:
Atlas'ta matematik yüksek lisans programlarını ve öğretim türlerini listeleyin.
Hedef üniversitelerin Mezun Kampüsü sayfalarını kaydedin.
Duyurular sayfasında enstitü ilanlarını düzenli olarak kontrol edin.
İlandaki kabul edilen alanları ve puan türünü transkriptinizle karşılaştırın.
Bilim sınavı tarihini ve konularını takviminize ekleyin.
Başvuruyu son günden önce, eksik belge kalmadan tamamlayın.
Bu bölümdeki tarih yalnızca bir örnektir ve Gaziantep Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz ilanına aittir. Bahar dönemi alımı her matematik anabilim dalında yapılmayabilir; bahar ilanı yayımlanmadan önce program sayfasında bilgi bulunmayabilir. Başvuru yapacağınız dönemde enstitünün kendi ilanını esas alın ve ilandaki son başvuru saatine dikkat edin.
Program seçimini daraltırken üç bilgiyi birlikte kaydetmek işinizi kolaylaştırır: programın türü (tezli ya da tezsiz), anabilim dalının araştırma alanları ve ilandaki değerlendirme ağırlıkları. Bu üç bilgi, hangi üniversiteye öncelik vereceğinize karar verirken en doğrudan karşılaştırma ölçütleridir. Değerlendirme ağırlıkları özellikle önemlidir: Gaziantep Üniversitesi örneğinde ALES ağırlığı yüksek olduğu için ALES sonucunu başvuru döneminden önce almak, bilim sınavı ağırlığı yüksek olan programlarda ise alan derslerini tekrar etmek öne çıkar. Başvuru belgelerini, özellikle transkript ve diploma örneğini, ilan yayımlanmadan önce hazırlamak son günlerdeki yoğunluğu azaltır.

Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Selim, matematik bölümünü bitirmiş ve doktora yapmak istiyor. Topolojiye ilgi duyduğu için önce hangi üniversitelerde topoloji alanında çalışan öğretim üyesi olduğuna bakıyor. Hacettepe Üniversitesi'nin alt anabilim dalları arasında Topoloji'yi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin ders planında İleri Topoloji I dersini görüyor. Selim iki programın ilanlarını takvimine ekliyor, bilim sınavı konularını bölüm sayfalarından öğreniyor ve tezli matematik yüksek lisansına başvuruyor. Tez konusunu ilk yarıyılda danışmanıyla netleştirmeyi planlıyor. Aynı anabilim dalında doktora programı da bulunduğu için, yüksek lisansı bitirdiğinde aynı danışmanla doktoraya devam etme seçeneğini de değerlendiriyor ve doktora başvurusu için yabancı dil sınavına yüksek lisansın ilk yılında girmeyi hedefliyor.
Zeynep, bilgisayar mühendisliği mezunu ve kriptografi üzerine çalışmak istiyor. Önce alan dışından başvurup başvuramayacağını merak ediyor. Hedef programın ilanında bilgisayar mühendisliğinin kabul edilen alanlar arasında olup olmadığına bakıyor. Alan kabul ediliyorsa başvuruyor; bölüm, eksik gördüğü cebir derslerini bilimsel hazırlık olarak verebilir. Zeynep bu ihtimali hesaba katarak programı bir yarıyıl daha uzun planlıyor ve analiz ile cebir konularını tekrar ederek bilim sınavına hazırlanıyor. Kriptografi dersinin hangi programlarda seçmeli olarak okutulduğunu ders planlarından kontrol ediyor ve tercih listesini bu derse ve ilgili araştırma alanında çalışan öğretim üyelerine göre sıralıyor.
Mert, bir şirkette çalışıyor ve tez yazmadan matematik bilgisini ilerletmek istiyor. Matematikte tezsiz program az olduğu için seçeneklerini Atlas'ta listeliyor. ODTÜ'nün tezsiz matematik programındaki ders yükünü ve dönem projesini inceliyor, çalışma saatleriyle uyumunu değerlendiriyor. Uygun şehirde tezsiz matematik programı bulamazsa yakın alanlardaki tezsiz programları da karşılaştırmaya karar veriyor. Mert, karar vermeden önce dersler hafta içi gündüz yapılıyorsa işvereniyle izin konusunu konuşmayı planlıyor. Tezsiz programın en çok üç yarıyıl sürdüğünü bildiği için ders yükünü bu süreye yayan bir çalışma takvimi hazırlıyor ve başvuru döneminden önce enstitüden devam koşulunu yazılı olarak öğreniyor.
Elif, matematik öğretmeni ve yüksek lisans yapmak istiyor, ancak matematik mi matematik eğitimi mi seçeceğinden emin değil. Araştırmak istediği sorunun öğrencilerin kesirleri nasıl öğrendiği olduğunu fark ediyor; bu soru matematik eğitimi alanına giriyor. Elif matematik eğitimi programlarının ilanlarını inceliyor, bir yandan da fen bilimleri enstitüsündeki matematik programının ders listesine bakıyor. İki programın danışman alanlarını karşılaştırıp kararını araştırma sorusuna göre veriyor. Matematik eğitimi programını seçmeye karar verdiğinde, kabul koşullarının ve başvuru tarihlerinin ayrı bir ilanda duyurulduğunu bildiği için o programın enstitüsünü de duyurular listesine ekliyor ve iki ilanı birlikte takip ediyor.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Matematik programı açan üniversitelerin enstitülerini ve akademik olanaklarını Mezun Kampüsü üniversite sayfalarında inceleyin.
Üniversiteleri İnceleMatematik Yüksek Lisans Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Matematik yüksek lisans kaç yıl sürer?+
Tezli matematik yüksek lisans, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre bilimsel hazırlık süresi hariç dört yarıyıllık bir programdır ve en geç altı yarıyılda tamamlanmalıdır. Tezsiz programlar yönetmeliğin 12. maddesine göre en az iki, en çok üç yarıyıl sürer. Afyon Kocatepe Üniversitesi raporu da tezli matematik programının normal süresini iki yıl olarak verir. Alan dışından gelen öğrenciye bilimsel hazırlık verilirse bu süre program süresine eklenmez, ayrıca sayılır.
Matematik tezsiz yüksek lisans var mı?+
Matematikte tezsiz yüksek lisans az sayıda üniversitede bulunur. Bu yazıda incelenen yedi üniversite arasında tezsiz matematik programı yalnızca ODTÜ'nün akademik kataloğunda yer alır. ODTÜ'nün tezsiz programında Research & Ethics in Mathematics, iki seminer ve bir dönem projesi zorunludur. Gaziantep Üniversitesi ilanı ise Matematik Anabilim Dalı'nda tezsiz program açılmadığını gösterir. Güncel tezsiz seçenekler için Atlas'ta öğretim türü filtresi kullanılabilir.
Uzaktan matematik yüksek lisans yapılabilir mi?+
Uzaktan öğretimle yürütülen bir matematik yüksek lisans programı, bu yazıda incelenen yedi üniversitenin resmî sayfalarında yer almıyor. Matematik programları ağırlıklı olarak örgün ve tezli açılır, çünkü tez aşaması danışmanla düzenli çalışma gerektirir. Uzaktan program arayan aday, Atlas'ta öğretim türüne göre güncel listeyi kontrol edebilir ve gerekirse uzaktan seçeneği bulunan yakın alanları da değerlendirebilir.
Matematik yüksek lisans için ALES hangi puan türünden istenir?+
Matematik yüksek lisans programları genellikle ALES sayısal puan türünü ister. Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nün 2026-2027 Güz ilanında matematik programları için puan türü ALES-SAY olarak belirtilmiştir. Puan türü ve asgari puan her üniversitenin kendi ilanında ve senato kararında yer aldığı için başvurmadan önce hedef programın ilanı kontrol edilmelidir. ALES yerine kabul edilen uluslararası sınavlar da ilanda yazılır.
ALES olmadan matematik yüksek lisans yapılabilir mi?+
Tezli matematik yüksek lisansında ALES puanı genellikle istenir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi yalnızca tezsiz programlarda ALES'in aranmayabileceğini, aranırsa asgari puanın senatoca belirleneceğini düzenler. Matematikte tezsiz program az olduğu için ALES'siz seçenek de sınırlıdır. Afyon Kocatepe Üniversitesi raporunda olduğu gibi bazı üniversiteler ALES yerine GRE gibi eşdeğer uluslararası sınavları kabul edebilir; eşdeğerlik ilanda belirtilir.
Bilgisayar mühendisliği mezunu matematik yüksek lisans yapabilir mi?+
Bilgisayar mühendisliği mezunu, hedef programın ilanında bu alan kabul ediliyorsa matematik yüksek lisansına başvurabilir. Gaziantep Üniversitesi'nin 2026-2027 Güz ilanı, matematik programı için kabul edilen alanlar arasında bilgisayar mühendisliği, elektrik elektronik mühendisliği ve yapay zekâ mühendisliğini de sayar. Kabul edilen adaydan eksik görülen dersler için bilimsel hazırlık istenebilir; bu karar anabilim dalına aittir.
Alan dışından matematik yüksek lisansına kabul edilirsem ne olur?+
Alan dışından kabul edilen öğrenci, anabilim dalı gerekli görürse bilimsel hazırlık programına alınır. Mersin Üniversitesi program sayfası, matematik bölümü dışındaki bir bölümden mezun olan öğrencilerin bilimsel hazırlık programına alındığını belirtir. Yönetmeliğin 30. maddesine göre bilimsel hazırlık en çok iki yarıyıl sürer, yaz öğretimi bu süreye dahil edilmez ve süre yüksek lisans programının süresine sayılmaz.
Matematik yüksek lisans derslerinde hangi konular var?+
Matematik yüksek lisans derslerinin temelinde gerçel analiz, cebir ve topoloji bulunur. Hacettepe Üniversitesi'nin 02/2017 tarihli öğretim programında ilk yarıyılın zorunlu dersleri Gerçel Analiz, Cebir I ve Topoloji I'dir; seçmeliler arasında Kriptografi, Nümerik Analiz ve Diferansiyel Geometri yer alır. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ders planında Halka Teorisi ve Yarı-Riemann Geometri gibi dersler bulunur. Ders listesi üniversiteye göre değişir.
Matematik yüksek lisans ne işe yarar?+
Matematik yüksek lisans, doktoraya ve akademik kariyere geçişin olağan basamağıdır. ODTÜ Matematik Bölümü, yüksek lisansı tamamlayanların kariyer seçenekleri arasında doktoraya kaydolmayı sayar. Akademi dışında, Hacettepe Matematik Bölümü broşürü mezunların çalışma alanlarını bilişim, eğitim, bankacılık ve kamu kurumları olarak sıralar. Derece, bu alanlarda ileri teknik görevler için bir artı olabilir; iş bulma ise ilan koşullarına bağlıdır.
Matematik doktorasına başvurmak için tezli yüksek lisans şart mı?+
Matematik doktorasına yüksek lisans derecesiyle başvuruda Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesi tezli yüksek lisans diploması arar. Lisans derecesiyle doğrudan başvurmak isteyen aday için bütünleşik doktora yolu vardır; bu yolda lisans not ortalaması ve ALES için daha yüksek eşikler uygulanır. Doktora başvurusunda ayrıca yabancı dil puanı istenir. Programın güncel koşulları enstitünün ilanında yer alır.
Matematik YL ile matematik eğitimi YL aynı şey mi?+
Matematik yüksek lisans ile matematik eğitimi yüksek lisansı farklı programlardır. Matematik programı matematiğin kendisine, yani cebir, analiz, geometri ve topoloji gibi dallara odaklanır. Matematik eğitimi programları ise matematiğin öğretimi ve öğrenilmesi üzerine araştırma yapar. ODTÜ kataloğu Matematik Eğitimi programını ayrı bir program olarak gösterir. Hangi programın uygun olduğu, adayın araştırmak istediği soruya bağlıdır.
Çalışırken matematik yüksek lisans yapılır mı?+
Çalışırken matematik yüksek lisans yapmak mümkündür, ancak program türü ve ders saatleri belirleyicidir. Tezli matematik programları ders aşamasından sonra danışmanla düzenli tez çalışması gerektirir ve dersler çoğunlukla örgün yürütülür. Tezsiz programlar ders ağırlıklıdır ve en çok üç yarıyıl sürer; matematikte bu seçenek az bulunur. Çalışan aday, ders programını ve devam koşulunu başvurudan önce enstitüden öğrenmelidir.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
Vakıf üniversitelerinin matematik ve yakın alan programlarına başvuruyu buradan başlatın. Mezun Kampüsü üzerinden başvuru oluşturmak ücretsizdir.
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Matematik yüksek lisans düşünen adaylar, programları Atlas'ta karşılaştırabilir, üniversite sayfalarında enstitü bilgilerine ulaşabilir ve duyurular bölümünde enstitülerin başvuru ilanlarını takip edebilir. Platformdaki içerikler, adayın resmî kaynaklara giden yolunu kısaltmak için hazırlanır.
Kaynakça
Yükseköğretim Kurulu · Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete, 20.04.2016, sayı 29690; Koç Üniversitesi tarafından barındırılan metin) · 20.04.2016 · https://gshs.ku.edu.tr/wp-content/uploads/2023/12/YOK-LISANSUSTU-EGITIM-VE-OGRETIM-YONETMELIGI-1.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü · Lisansüstü Programlara Başvuru İlanı Metni, 2026-2027 Öğretim Yılı Güz Dönemi · Temmuz 2026 · https://fbe.gaziantep.edu.tr/upload/files/2026-2027%20%C3%96%C4%9Fretim%20y%C4%B1l%C4%B1%20G%C3%BCz%20D%C3%B6nemi%20Ba%C5%9Fvuru%20%C4%B0lan%20Metni.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü · M.Sc. Program · tarih yok · https://math.metu.edu.tr/node/28 · Erişim: 6 Kasım 2026
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Akademik Katalog · M.S. without Thesis in Mathematics · tarih yok · https://catalog2.metu.edu.tr/node/26321 · Erişim: 6 Kasım 2026
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Akademik Katalog · Graduate Program of Mathematics Education, Ph.D. · tarih yok · https://catalog2.metu.edu.tr/node/26455 · Erişim: 6 Kasım 2026
Hacettepe Üniversitesi Matematik Bölümü · Tanıtım sunumu · tarih yok · https://mat.hacettepe.edu.tr/duyurular/tanitim_sunum.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Matematik Bölümü · Yüksek Lisans Öğretim Programı Tablosu · 02/2017 · https://mat.hacettepe.edu.tr/duyurular/y.-l.-akts-degisiklik.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Hacettepe Üniversitesi Matematik Bölümü · Bölüm broşürü · tarih yok · https://mat.hacettepe.edu.tr/duyurular/brosur.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Mersin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü · Matematik Yüksek Lisans Programı · tarih yok · https://mersin.edu.tr/tr/akademik/fen-bilimleri-enstitusu/anabilim-dallari/matematik-anabilim-dali/programlar/matematik-yuksek-lisans-programi/ · Erişim: 6 Kasım 2026
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Matematik Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı 2023 Yılı Öz Değerlendirme Raporu · Ocak 2024 · https://cdn.comu.edu.tr/cms/lee/files/3247-matematik-yl.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü · Matematik Tezli Yüksek Lisans Programı Öz Değerlendirme Raporu · Temmuz 2026 · https://fenbil.aku.edu.tr/wp-content/uploads/sites/115/2026/08/MAT.-YL.pdf · Erişim: 6 Kasım 2026
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü · Mathematics (Matematik Anabilim Dalı) · tarih yok · https://enstitu.adu.edu.tr/fen/en/birimler/mathematics-doctorate-5522 · Erişim: 6 Kasım 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Lisansüstü programların kabul koşulları, kabul edilen lisans alanları, puan türleri, değerlendirme ağırlıkları ve başvuru tarihleri üniversiteye ve döneme göre farklılaşabilir. Yazıdaki yasal çerçeve Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne dayanır; mevzuat ve üniversite uygulamaları değişebilir. Başvuru yapmadan önce ilgili enstitünün güncel ilanının ve Yükseköğretim Kurulu'nun resmî açıklamalarının kontrol edilmesi önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.