Uzaktan Doktora Var mı? Türkiye'de Durum ve Mevzuat

İçindekiler

• Bölüm 1: Türkiye'de uzaktan doktora var mı, kısa cevap

• Bölüm 2: Kural nerede yazıyor: iki metnin birlikte okunması

• Bölüm 3: Uzaktan öğretimle neler mümkün: programlar ve yüzde 30 kuralı

• Bölüm 4: Doktorada dijital olan ne, olmayan ne

• Bölüm 5: Doktora programlarını ilgilendiren diğer mekân kısıtları

• Bölüm 6: Yurt dışından uzaktan doktora ve denklik

• Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta: uzaktan öğretim ile açık öğretim aynı şey değil

• Bölüm 8: Uzaktan doktora arayan aday için gerçekçi yol haritası

• Gerçek Hayattan Örnekler: Dört temsilî aday senaryosu

• Sıkça Sorulan Sorular: Kapsam, yüzde 30 kuralı, denklik ve alternatiflere dair yanıtlar

• Kaynakça: Yazıda kullanılan resmî belgeler ve bağlantıları

• Yasal Bilgilendirme: Kapsam, güncellik ve kontrol önerisi

Genel Bilgilendirme

Uzaktan öğretim, son yıllarda lisansüstü eğitimde belirgin biçimde yaygınlaştı. Pek çok üniversite uzaktan öğretimle tezsiz yüksek lisans programları yürütüyor ve bu programlar çalışan adaylar için gerçek bir seçenek oluşturuyor. Bu yaygınlık, doğal olarak bir sonraki soruyu doğuruyor: aynı imkân doktora için de var mı?

Bu yazı üç soruya yanıt arıyor: Türkiye'de uzaktan öğretimle doktora yapılabiliyor mu, bu sonuç hangi mevzuat metinlerinden çıkıyor ve doktora sürecinde uzaktan yürütülebilen unsurlar neler.

Yanıtların dayanağı iki ana metin. Birincisi, Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar. Bu belge 2012'de yürürlüğe girdi ve sonrasında birden fazla kez değiştirildi; son değişiklik 18.08.2022 tarihli Genel Kurul kararına dayanılarak 14.09.2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında yapıldı. İkincisi, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği.

Ölçek hakkında fikir vermesi açısından, YÖK'ün 27 Mart 2026 tarihli bültenine göre 2025-2026 öğretim yılında Türkiye'de 89.665 doktora öğrencisi bulunuyor ve yıl içinde doktora programlarına 15.899 yeni kayıt yapılmış durumda. Bir noktayı belirtmek gerekiyor: bu bültenlerde öğretim türüne göre bir kırılım bulunmuyor. Dolayısıyla uzaktan öğretimle yürütülen lisansüstü programların sayısına ilişkin bu yazıda sayısal bir veri verilmiyor.

Bölüm 1: Türkiye'de Uzaktan Doktora Var mı

Hayır. Yükseköğretim Kurulu'nun uzaktan öğretime ilişkin usul ve esasları, uzaktan öğretimle açılabilecek programları ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyiyle sınırlıyor; doktora bu kapsamda yer almıyor.

Bu sonucun kaynağını göstermek önemli, çünkü mevzuatta "uzaktan doktora yapılamaz" diyen tek bir cümle bulunmuyor. Sonuç, iki metnin birlikte okunmasından çıkıyor ve bir sonraki bölümde bu okuma adım adım gösteriliyor.

Kapsamın nasıl çizildiğini görmek için usul ve esasların amaç maddesine bakmak yeterli oluyor. 1. maddede belgenin amacı şu ifadeyle tanımlanıyor: yükseköğretim kurumlarında, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı "ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyinde uzaktan öğretim programları açılması ile birinci ve ikinci öğretimde bazı derslerin uzaktan öğretim yöntemiyle verilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek." Aynı sayım 5. maddenin birinci fıkrasında ve 6. maddenin (a) bendinde tekrarlanıyor.

Bu üç maddede de doktora anılmıyor. Belgenin tamamında "doktora" kelimesi geçmiyor; bu tespit iki ayrı üniversitenin yayımladığı nüsha üzerinde ayrı ayrı yapıldı.

Sonucun pratik karşılığı şu: bir doktora programının tamamının uzaktan öğretimle yürütülmesine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmuyor. Buna karşılık sürecin bazı unsurlarının dijital ortamda yürütülmesi ayrı bir konu ve dördüncü bölümde ele alınıyor. Hangi programın hangi öğretim türünde açıldığını görmek için program listelerini incelemek, arayışın başlangıcı için pratik bir adım oluyor.

Bölüm 2: Kural Nerede Yazıyor

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uzaktan lisansüstü program açma yetkisini Yükseköğretim Kurulu'na bırakıyor; Kurul da bu yetkiye dayanarak çıkardığı usul ve esaslarda kapsamı yüksek lisansla sınırlıyor.

Birinci metin yönetmelik. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 4. maddesinin ikinci fıkrasında, Yükseköğretim Kurulu kararı üzerine yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı ve öğrencilerin aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak öğretim faaliyetlerinin planlandığı ve yürütüldüğü lisansüstü uzaktan öğretim programları açılabileceği belirtiliyor. Aynı fıkranın devamında, uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanların, uzaktan öğretim yoluyla verilecek derslerin, kredi ve AKTS miktarlarının, ders materyallerinin hazırlanmasının, sınavların yapılma şeklinin ve diğer hususların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği ifade ediliyor.

Yani yönetmelik bir kapı açıyor, ancak kapının hangi düzeyler için açılacağını kendisi belirlemiyor; bunu Kurul'a bırakıyor.

İkinci metin ise Kurul'un bu yetkiyi kullanarak çıkardığı usul ve esaslar. Bu belgede kapsam üç ayrı maddede aynı biçimde çiziliyor ve üçünde de sayım "ön lisans, lisans ve yüksek lisans" ile bitiyor. 6. maddenin (a) bendindeki ifade şu: "Yükseköğretim Kurulu kararı üzerine yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve yüksek lisans uzaktan öğretim programları açılabilir."

İki metin birlikte okunduğunda tablo netleşiyor. Yönetmelik yetkiyi devrediyor, Kurul yetkiyi kullanarak kapsamı belirliyor ve belirlenen kapsam doktorayı içermiyor.

Dikkat Edilmesi Faydalı Nokta

Bu, sonucun değişemeyeceği anlamına gelmiyor. Kapsam bir kanun hükmüyle değil, Yükseköğretim Kurulu kararıyla çıkarılan bir usul ve esaslar metniyle belirlendiği için, ileride Kurul kararıyla genişletilmesi teknik olarak mümkün. Belgenin 2012'den bu yana birden fazla kez değiştirilmiş olması da bu alanın hareketli olduğunu gösteriyor. Bu nedenle güncel metnin YÖK'ün resmî sayfasından kontrol edilmesi öneriliyor.

Bölüm 3: Uzaktan Öğretimle Neler Mümkün

Ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyinde uzaktan öğretim programı açılabiliyor; ayrıca örgün programlarda derslerin bir bölümü uzaktan verilebiliyor.

Birinci imkân doğrudan program açmak. Usul ve esasların 5. maddesinin birinci fıkrasında, yükseköğretim kurumlarının ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyinde diploma programları ile senatoları tarafından uygun görülmesi hâlinde birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bazı dersleri uzaktan öğretim yoluyla verebileceği belirtiliyor. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, uzaktan öğretim programlarının ve derslerin eşzamanlı ve/veya eşzamansız olarak çevrimiçi ve/veya çevrimdışı teknolojilerle verileceği; öğretimin yüz yüze ders ve uygulamalarla da desteklenebileceği ifade ediliyor.

İkinci imkân ders bazında. 6. maddenin (b) bendinde, aynı dönemde bir dersin hem uzaktan hem örgün öğretim olarak planlanıp öğrencilere tercih imkânı sunulabileceği belirtiliyor. Aynı bentte, her yarıyılda eğitim-öğretim dönemi başlamadan en geç dört hafta önce senato tarafından uygun görülmesi ve Yükseköğretim Kuruluna bildirilmesi hâlinde, öğretim programlarında her bir yarıyıldaki derslerin yabancı dil hazırlık dâhil AKTS kredilerine göre en fazla yüzde 30'unun uzaktan öğretim yoluyla verilebileceği ifade ediliyor.

Üçüncü imkân ortak zorunlu dersler. Aynı maddenin (d) bendinde, yükseköğretim kurumlarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 5-i maddesinde belirtilen dersleri uzaktan öğretim yöntemiyle verebilecekleri ve bu eğitimin verildiği diğer yükseköğretim kurumlarından alabilecekleri belirtiliyor.

Tablo 1. Öğretim düzeyine göre uzaktan öğretim imkânı

Bir ayrıntıyı belirtmek gerekiyor: yüzde 30 kuralının kapsamı metinde "birinci ve ikinci öğretim programlarındaki bazı dersler" ifadesiyle çiziliyor. Bu kuralın doktora programlarına da uygulanacağına dair açık bir hüküm metinde yer almıyor. Dolayısıyla bir doktora programında derslerin bir kısmının uzaktan verilip verilemeyeceği, üniversitenin senato kararı ve Yükseköğretim Kurulu uygulaması üzerinden netleşen bir konu olarak duruyor.

Yüzde 30 Kuralı Pratikte Ne Anlama Geliyor
Veriler: Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6. maddesinin (b) bendinde, her bir yarıyıldaki derslerin AKTS kredilerine göre en fazla yüzde 30'unun uzaktan verilebileceği belirtiliyor. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 15. maddesinde ise bir eğitim-öğretim döneminin 60 AKTS'den az olmayacağı belirtiliyor.
İşlem: Bir yarıyılın 60 AKTS olduğu durumda, bu değerin yüzde 30'u 18 AKTS'ye karşılık geliyor. Yani o yarıyıldaki derslerden en fazla 18 AKTS'lik bölüm uzaktan öğretim yoluyla verilebiliyor; kalan en az 42 AKTS'lik bölüm yüz yüze yürütülüyor.
Sonuç: Kural, bir programın tamamının uzaktan yürütülmesine değil; örgün bir programın sınırlı bir bölümünün uzaktan verilmesine imkân tanıyor. Uygulama için senato kararı ve Yükseköğretim Kuruluna bildirim gerekiyor.
Uyarı: Bu hesap, metinde geçen oranın aritmetik karşılığını gösteren genel bir örnektir. Kuralın kapsamı metinde birinci ve ikinci öğretim programları üzerinden tanımlanmıştır; doktora programlarına uygulanmasına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Uygulama için ilgili üniversitenin senato kararının kontrol edilmesi önerilir.

Bölüm 4: Doktorada Dijital Olan Ne, Olmayan Ne

Programın tamamının uzaktan yürütülmesi ile sürecin bazı unsurlarının çevrimiçi yapılması iki ayrı konu. İkincisi, üniversitelerin kendi yönetmeliklerinde düzenlenebiliyor.

Burada birincil kaynağın söylediği ile üniversite uygulamasına bırakılan alanı ayırmak yararlı oluyor.

Çerçeve yönetmelik tarafında durum net: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde yeterlik sınavı, tez izleme komitesi toplantıları, tez önerisi savunması veya tez savunma sınavının video konferans yöntemiyle ya da çevrimiçi yapılmasına ilişkin bir hüküm bulunmuyor. Bu tespit, yönetmeliğin iki ayrı işlenmiş nüshası taranarak yapıldı. Yönetmelikte "elektronik ortam" ifadesi geçiyor; ancak bu ifade tez teslimiyle ilgili. 23. maddenin dördüncü fıkrasında, tezin tesliminden itibaren üç ay içinde doktora tezinin bir kopyasının elektronik ortamda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderileceği belirtiliyor.

Üniversite uygulamasına bırakılan alan ise daha geniş. Bazı üniversitelerin kendi lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmelikleri, kurum dışından görevlendirilen jüri üyelerinin sınava uzaktan erişim yöntemiyle katılabileceğini düzenliyor. Örneğin Pamukkale Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde, üniversite dışından görevlendirilen jüri üyelerinin tez sınavına uzaktan erişim yöntemiyle katılabileceği; aynı imkânın yeterlik sınavı ve tez izleme komitesi toplantıları için de tanındığı görülüyor.

Bu ayrım önemli. Jüri üyesinin uzaktan katılması ile programın uzaktan yürütülmesi aynı şey değil. Birincisi, tez savunma jürisinin en az iki üyesinin kurum dışından olması koşulunu pratikte kolaylaştıran bir düzenleme; ikincisi ise mevzuatta karşılığı bulunmayan bir program türü.

Sınav tarafında da bir hüküm var. Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın 12. maddesinin ikinci fıkrasında, ara sınavlar, dönem sonu sınavları ile bütünleme sınavlarının yüz yüze gözetimli olarak yapılmasının esas olduğu belirtiliyor. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise performans, proje, ödev, tez ve portfolyo gibi sürece yayılmış değerlendirmelerin genel başarıya etkisinin uzaktan öğretimde yüzde 40'tan fazla olamayacağı ifade ediliyor.

Bölüm 5: Doktora Programlarını İlgilendiren Diğer Mekân Kısıtları

Uzaktan öğretim kapsamının dışında, doktora programlarının nerede ve nasıl yürütüleceğini belirleyen üç ayrı hüküm daha bulunuyor.

Birincisi ikinci öğretim yasağı. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 15. maddesinin beşinci fıkrasında "Doktora programları ikinci öğretim olarak açılamaz." ifadesi yer alıyor. Bu, akşam saatlerine planlanmış ayrı bir doktora programı seçeneğinin bulunmadığı anlamına geliyor.

İkincisi il sınırı. Aynı yönetmeliğin 35. maddesinin dördüncü fıkrasında, yükseköğretim kurumlarının Yükseköğretim Kurulu tarafından açılmasına izin verilen lisansüstü programları rektörlüğünün bulunduğu il dışında sürdüremeyeceği belirtiliyor. Bu hüküm, bir üniversitenin doktora programını başka bir ildeki merkezde yürütmesinin önünde durduğu için, uzaktan doktora arayışının bir başka biçimini de kapsıyor.

Üçüncüsü program sayısı. 35. maddenin altıncı fıkrasında, tezsiz yüksek lisans programları hariç aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği belirtiliyor. Bu hüküm, uzaktan bir tezsiz yüksek lisans ile örgün bir doktorayı birlikte yürütmeyi planlayan adaylar açısından belirleyici oluyor; tezsiz yüksek lisans bu kuralın istisnası olarak sayılıyor.

Bu üç hüküm birlikte okunduğunda, doktoranın mevzuatta yerleşik bir program olarak kurgulandığı görülüyor. Sürecin uzun soluklu olması ve tez izleme komitesi ile danışman ilişkisinin sürekliliği de bu kurguyla uyumlu.

Bölüm 6: Yurt Dışından Uzaktan Doktora ve Denklik

Yurt dışındaki bir kurumdan uzaktan öğretimle alınan diplomanın denklik incelemesinde ek koşullar aranıyor. Bu koşullardan biri, programın karşılığının Türkiye'deki uzaktan öğretim programları içinde bulunmasını gerektiriyor.

Konunun dayanağı, 5 Aralık 2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği. Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasında, uzaktan öğretim programlarından alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinde örgün eğitim için geçerli olan inceleme esaslarına ek olarak beş husus sayılıyor.

Tablo 2. Uzaktan öğretim diplomalarının denklik incelemesinde aranan ek hususlar

Bu bentlerden (ç) bendi doğrudan konumuzu ilgilendiriyor. Türkiye'de uzaktan öğretimle yürütülen bir doktora programı bulunmadığı için, yurt dışından alınan uzaktan öğretim doktora diplomasının bu bentteki karşılık koşulunu sağlaması güçleşiyor.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında bir de değerlendirme mekanizması tanımlanıyor. Buna göre, uzaktan öğretim yoluyla mezun olunan programın kazanımları ile aynı alandaki örgün eğitim programı kazanımlarının değerlendirilmesi neticesinde alınan eğitimin veya kazanımların yetersizliği ile ilgili şüphe oluştuğunda, başvuru sahibi Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde seviye ve yeterlilik belirleme sistemi işlemlerine tabi tutuluyor.

Bu nedenle yurt dışında uzaktan bir program düşünen adayların, başvuru öncesinde YÖK'ün denklik birimine yazılı olarak danışması ve programın kayıtlı olduğu ülkedeki statüsünü belgelemesi yerinde olur.

Bölüm 7: Sık Karıştırılan Bir Nokta

Uzaktan Öğretim ile Açık Öğretim Aynı Şey Değil

Günlük dilde bu iki kavram sıkça birbirinin yerine kullanılıyor. Denklik yönetmeliği ise ikisini ayrı ayrı tanımlıyor ve bu ayrımın sonuçları farklı.

Yönetmeliğin tanımlar maddesinde açık öğretim, yükseköğretim kurumlarında yüz yüze ve uzaktan öğretim dışında, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının mekândan bağımsız şekilde "karşılıklı iletişim ve etkileşimine dayalı olmaksızın" gerçekleştirilen eğitim-öğretim türü olarak tanımlanıyor. Uzaktan öğretim ise, öğrenci ile öğretim elemanının ve öğrencilerin kendi aralarında "karşılıklı etkileşimine" dayalı olarak derslerin bizzat öğretim elemanı tarafından aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın ancak "eşzamanlı" biçimde yürütüldüğü eğitim-öğretim olarak tanımlanıyor.

Ayrımın sonucu denklik açısından belirleyici. Yönetmeliğin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (b) bendinde, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda alınan diplomalara ilişkin denklik başvurularının gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedileceği belirtiliyor. Aynı bentte, bu programlarda alınan derslerin en az yüzde 70'ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomalarının incelemeye tabi tutulacağı ifade ediliyor.

Yani açık öğretim yoluyla alınan diplomalar için doğrudan bir ret hükmü bulunurken, uzaktan öğretim yoluyla alınanlar 10. maddedeki ek koşullarla birlikte incelemeye tabi tutuluyor. İki kavramın karıştırılması, adayların kendi durumlarını yanlış değerlendirmesine yol açabiliyor.

İkinci bir karışıklık da "hibrit doktora" ifadesiyle ilgili. Mevzuatta böyle bir program türü tanımlanmıyor. Örgün bir programda derslerin bir bölümünün uzaktan verilmesi ayrı bir uygulama; bu, programın türünü değiştirmiyor. Dolayısıyla bir ilanda karşılaşılan "karma" veya "hibrit" ifadeleri, programın örgün olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Bölüm 8: Uzaktan Doktora Arayan Aday İçin Yol Haritası

Mevcut çerçevede doktora yerleşik bir program olarak yürütülüyor; buna karşılık esneklik arayışı için değerlendirilebilecek somut seçenekler bulunuyor.

İlk adım hedefi netleştirmek. Uzaktan öğretim arayışının arkasında genellikle iki farklı ihtiyaç bulunuyor: ders saatleriyle çalışma düzeninin çakışmaması ya da farklı bir şehirde yaşıyor olmak. Bu ikisi farklı çözümler gerektiriyor ve hangisinin geçerli olduğunu belirlemek sonraki adımları da belirliyor.

İkinci adım program tarafını araştırmak. Doktora programlarının ders saatlerini hangi aralığa yerleştirdiği ve devam koşullarını nasıl tanımladığı programdan programa değişiyor. Devam koşulları ulusal yönetmelikte düzenlenmediği için senato yönetmeliklerine bakmak gerekiyor. Aynı şekilde derslerin bir bölümünün uzaktan verilip verilmediği de senato kararına bağlı bir konu.

Üçüncü adım ara seçenekleri değerlendirmek. Uzaktan öğretimle yürütülen yüksek lisans programları mevzuatta açıkça tanımlı; akademik hedefe giden yolda bir basamak olarak değerlendirilebiliyor. Tezsiz yüksek lisans programlarının aynı anda ikinci bir programa kayıt yasağının istisnası olduğu da 35. maddenin altıncı fıkrasında belirtiliyor.

Dördüncü adım takip. Uzaktan öğretim kapsamı kanunla değil, Yükseköğretim Kurulu kararıyla çıkarılan bir metinle belirlendiği için değişebiliyor. Belgenin 2012'den bu yana birden fazla kez güncellenmiş olması bunu gösteriyor. Dönem başlarında güncel metnin ve YÖK duyurularının kontrol edilmesi, planı gerektiğinde yenilemeyi sağlıyor.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsilî senaryolardır.

Esra — Başka bir şehirde yaşayan bir aday

Esra çalıştığı şehirde doktora programı bulunmadığı için uzaktan seçenekleri araştırıyor. Usul ve esasların kapsam maddelerinde doktoranın sayılmadığını görüyor; ayrıca yönetmeliğin 35. maddesinin dördüncü fıkrasında lisansüstü programların rektörlüğün bulunduğu il dışında sürdürülemeyeceğinin belirtildiğini fark ediyor. Bunun üzerine ulaşılabilir mesafedeki şehirlerdeki programları listeliyor ve bu programların ders saatlerini anabilim dallarına yazarak öğreniyor. Aynı zamanda derslerin bir bölümünün uzaktan verilip verilmediğini senato kararları üzerinden kontrol ediyor.

Kemal — Uzaktan yüksek lisansını tamamlamış bir aday

Kemal uzaktan öğretimle tezsiz yüksek lisansını tamamlamış ve doktoraya devam etmek istiyor. Doktorada aynı imkânın bulunmadığını görünce planını iki aşamalı kuruyor. Önce doktora başvurusunda tezli yüksek lisans diploması arandığını hatırlayarak mevcut durumunu kontrol ediyor, sonra hedeflediği programların ilanlarındaki koşulları inceliyor. Örgün bir doktora programına hazırlanırken çalışma düzenini ders saatlerine göre yeniden planlıyor ve yöneticisiyle bu konuyu önceden konuşuyor.

Furkan — Yurt dışında uzaktan program değerlendiren bir aday

Furkan yurt dışındaki bir kurumun uzaktan doktora programını değerlendiriyor. Denklik yönetmeliğinin 10. maddesinde uzaktan öğretim diplomaları için beş ek hususun arandığını görüyor ve bunlardan (ç) bendinde programın karşılığının Türkiye'deki uzaktan öğretim programları içinde bulunması koşulunun yer aldığını fark ediyor. Türkiye'de uzaktan doktora programı bulunmadığı için bu koşulun nasıl değerlendirileceğini netleştirmek üzere YÖK'ün denklik birimine yazılı olarak başvurmayı planlıyor ve karar vermeden önce yanıt beklemeyi tercih ediyor.

Selin — "Hibrit doktora" ilanıyla karşılaşan bir aday

Selin bir ilanda "karma" ifadesini görüyor ve bunun uzaktan bir program anlamına gelip gelmediğini araştırıyor. Mevzuatta hibrit ya da karma diye ayrı bir program türü tanımlanmadığını; örgün programlarda derslerin bir bölümünün uzaktan verilebilmesinin ayrı bir uygulama olduğunu öğreniyor. Usul ve esasların 6. maddesinin (b) bendindeki yüzde 30 oranını not ediyor ve bu uygulamanın senato kararına bağlı olduğunu görüyor. İlanın ayrıntılarını enstitüye sorarak hangi derslerin nasıl yürütüleceğini önceden öğrenmeyi tercih ediyor.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Yazıda yer alan bilgiler, hazırlandığı tarihte yürürlükte olan düzenlemelere ve resmî kaynaklara dayanmaktadır. Temel dayanaklar; Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar (07.12.2012'de yürürlüğe girmiş, son olarak 18.08.2022 tarihli Genel Kurul kararına dayanılarak 14.09.2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında değiştirilmiştir), 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile 5 Aralık 2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'dir.

Uzaktan öğretimle doktora yapılamayacağı sonucu, mevzuatta yer alan tek bir yasak hükmüne değil; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin uzaktan lisansüstü program açma konusunda Yükseköğretim Kurulu'na yetki veren hükmü ile Kurul'un bu yetkiyle çıkardığı usul ve esasların kapsam maddelerinin birlikte okunmasına dayanmaktadır. Kapsam, kanunla değil Kurul kararıyla belirlendiği için değişebilir; bu nedenle güncel metnin Yükseköğretim Kurulu'nun resmî sayfasından kontrol edilmesi önerilir.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nde 28 Şubat 2026 tarihinde bir değişiklik yapıldığı tespit edilmiş; ancak bu değişikliğin uzaktan öğretim diplomalarını düzenleyen 10. maddeye etkisi bu içerikte kullanılan kaynaklardan doğrulanamamıştır. Denklik başvurusu planlayan adayların yönetmeliğin yürürlükteki nüshasını ve YÖK'ün güncel duyurularını kontrol etmeleri, gerekirse denklik birimine yazılı olarak danışmaları önerilir. Derslere devam, kayıt ve sınav uygulamaları üniversite senatolarınca belirlendiğinden, ilgili programın kendi yönetmeliği ve başvuru ilanı da ayrıca incelenmelidir.

İçerikteki bilgilerin son kontrol tarihi: 27.08.2026.