Yüksek Lisans

Memur Yüksek Lisans İzni: Ücretli/Ücretsiz İzin ve Memur Öğrencinin Hakları (657'ye Göre 2026 Rehberi)

ŞÜKRAN Ç.

Yazar

8 Ekim 2026
17 dk okuma
Memur Yüksek Lisans İzni: Ücretli/Ücretsiz İzin ve Memur Öğrencinin Hakları (657'ye Göre 2026 Rehberi)

Memur Yüksek Lisans İzni: Ücretli/Ücretsiz İzin ve Memur Öğrencinin Hakları (657'ye Göre 2026 Rehberi)

İçindekiler

  1. Kısa cevap: 657'de "yüksek lisans izni" diye bir izin var mı?

  2. Ücretli seçenekler: yıllık izin, mazeret izni ve kurum görevlendirmesi

  3. Ücretsiz seçenek: 108/E aylıksız izin ve diğer aylıksız izin halleri

  4. Yurt dışında yüksek lisans: md. 78, 79 ve Ek md. 38

  5. Mesai ile ders çakışırsa: saatlik izin, çalışma saati ve doğru program seçimi

  6. Mezuniyet sonrası haklar: kademe, derece ve üst kadroya atanma

  7. Öğretmenler ve özel statülü kamu görevlileri için notlar

  8. Adım adım: memur olarak yüksek lisans planı nasıl kurulur?

Genel Bilgilendirme

Kamuda çalışırken yüksek lisans yapmak, hem uzmanlığınızı derinleştirmenin hem de kariyerinizde yeni kapılar açmanın en güçlü yollarından biri. Bu yüzden memur adayların ve görevdeki memurların en sık sorduğu soru da aynı: memur yüksek lisans izni var mı, varsa ücretli mi ücretsiz mi?

Bu sorunun dürüst cevabı iki katmanlı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, yurt içinde yüksek lisans yapan memura özel, kendiliğinden doğan bir "eğitim izni" tanımlamıyor. Anayasa Mahkemesi de 17/9/2013 tarihli kararında, kamu kurumlarının her personeline yüksek lisans veya doktora için ücretli izin verme yükümlülüğü bulunmadığını, ancak kurumların personelini lisansüstü eğitime ücretli veya ücretsiz görevlendirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtti (B. No: 2012/1334, § 29).

İyi haber şu: Kanun, memura yüksek lisans yolunu kapatmıyor; aksine planlı kullanıldığında işe yarayan birkaç araç sunuyor. Yıllık izin (md. 102-103), mazeret izni (md. 104/C), beş hizmet yılını dolduranlar için toplam bir yıla kadar aylıksız izin (md. 108/E), yurt dışı için yetiştirilmek üzere gönderilme (md. 78-79, Ek md. 38) ve mezuniyetten sonra kademe/derece ilerlemesi (md. 36/A-9) bunların başında geliyor. Üstelik ikinci öğretim ve uzaktan öğretim tezsiz yüksek lisans programları, mesaiyle çakışmayan bir öğrenim düzeni kurmayı kolaylaştırıyor.

Konu geniş bir kitleyi ilgilendiriyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre 30 Haziran 2026 itibarıyla kamuda 5.417.126 kişi istihdam ediliyor; bunların 3.582.025'i kadrolu personel. YÖK 2025-2026 Yükseköğretim Bülteni'ne göre ise 330.464 yüksek lisans ve 89.665 doktora öğrencisi bulunuyor. Bu rehberde, 657'ye tabi bir memurun yüksek lisans sürecinde kullanabileceği hakları, sınırları ve en akıllı planlama yolunu madde madde bulacaksınız.

Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin

Atlası İncele

Net Cevaplar

Memura yüksek lisans için ücretli izin verilir mi?
657 sayılı Kanunda yurt içi yüksek lisans için ayrı bir ücretli izin türü yok. Anayasa Mahkemesi'ne göre kamu kurumlarının her personeline yüksek lisans/doktora için ücretli izin verme yükümlülüğü bulunmuyor; ancak kurumlar personelini lisansüstü eğitime görevlendirme konusunda takdir yetkisine sahip (B. No: 2012/1334).

Memur hangi izinleri yüksek lisans için kullanabilir?
Aylık ve özlük hakları korunarak yıllık izin (hizmeti 10 yıla kadar olana 20 gün, fazlası olana 30 gün) ve amirin takdirine bağlı mazeret izni (yılda 10 gün, zaruret hâlinde yıllık izinden düşülerek 10 gün daha) kullanılabilir. Daha uzun süre için 108/E aylıksız izni gündeme gelebilir.

Ücretsiz (aylıksız) izinle yüksek lisans yapılabilir mi?
Beş hizmet yılını tamamlayan memura, isteği hâlinde memuriyeti boyunca en fazla iki defada kullanılmak üzere toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir (md. 108/E). İzin vermek kurumun takdirinde; bu izin yüksek lisans amacıyla da talep edilebilir.

Ders saatleri mesaiye denk gelirse ne olur?
DPB görüşlerine göre eğitim sebebiyle mesai saatleri içinde izin verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor (04.01.2016/24). Bu nedenle mesaiye denk gelen dersler için genelde yıllık veya mazeret izni kullanılıyor ya da ikinci öğretim/uzaktan programlar tercih ediliyor.

Yüksek lisans bitince memurun maaşına/kademesine etkisi olur mu?
Evet. Master derecesi alan memura bir kademe ilerlemesi uygulanır; mesleğiyle ilgili dalda doktora yapana bir derece yükselmesi, master kademesinden yararlanmış olana ise doktorada iki kademe ilerlemesi uygulanır (md. 36/A-9).

Tezsiz yüksek lisans da kademe ilerlemesi sağlar mı?
Kanun metni "master derecesi" ifadesini kullanıyor ve tezli/tezsiz ayrımı yapmıyor; uygulamada tezsiz yüksek lisans da bu kapsamda değerlendiriliyor. İşlem öncesinde kurumunuzun insan kaynakları biriminden teyit almanız önerilir.

Yurt dışında yüksek lisans için memura izin verilir mi?
Kurumların açtığı seçme sınavlarını kazananlar veya dış burslara dayanılarak gönderilenler için iki yıla kadar, gerekirse bir katına kadar uzatılabilen ayrılma müsaadesi verilebilir (md. 78). Bu kişiler kadrolarında kalır (md. 79).

Memurun yüksek lisansa kayıt olması için kurum izni gerekir mi?
657'de lisansüstü programa kayıt için genel bir kurum izni şartı yer almıyor. Asıl konu, öğrenimin mesai düzenine etkisi. Bazı üniversiteler ise çalışan adaylardan, programın türüne göre kurum yazısı veya çalışma belgesi isteyebiliyor.

20 gün

Yıllık İzin (1-10 yıl hizmet)

10 yıldan fazla hizmette 30 gün, md. 102

2 yıl

Devreden Yıllık İzin

Cari yıl ve önceki yıl birlikte kullanılabilir, md. 103

1. Kısa Cevap: 657'de "Yüksek Lisans İzni" Diye Bir İzin Var mı?

657 sayılı Kanunda izinler başlıca yıllık izin (md. 102-103), mazeret izni (md. 104), hastalık ve refakat izni (md. 105) ve aylıksız izin (md. 108) olarak düzenleniyor. Bu listede, yurt içinde yüksek lisans yapan memura özgü bir "lisansüstü eğitim izni" yer almıyor.

Bu boşluk, kurum görüşlerinde de aynı şekilde ifade ediliyor:

  • DPB'nin 04.01.2016 tarihli ve 24 sayılı görüşü, eğitim sebebiyle mesai saatleri içinde izin verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını belirtiyor (Diyanet İşleri Başkanlığı Hukuk Müşavirliği mütalaası, 22.11.2019 aktarımı).

  • Mayıs 2011 tarihli ve 8571 sayılı DPB görüşü de lisans düzeyinde, örgün öğrenim gören memurlara izin verilmesine ilişkin bir düzenleme olmadığını ve çalışma saatlerinin ders programına göre ayarlanamayacağını belirtiyor.

Anayasa Mahkemesi'nin bakışı. Jandarma Genel Komutanlığında 657'ye tabi gıda mühendisi olarak çalışan başvurucu, TODAİE Kamu Yönetimi Yüksek Lisans Programını kazanmış, ancak kurumu ücretli izin talebini reddetmişti. Anayasa Mahkemesi şu tespiti yaptı:

"Devletin özellikle lisansüstü eğitim almak isteyen herkese bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi bulunmamaktadır."

Mahkeme, kurumların yürüttükleri hizmetin niteliğine ve nitelikli personel ihtiyacına göre personelini lisansüstü eğitime ücretli veya ücretsiz görevlendirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu da vurguladı ve başvuruyu kabul edilemez buldu (Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013).

Bu ne anlama geliyor? Yüksek lisans, bir memur için "hak olarak talep edilen izin" değil, "planlanan ve kurumla uzlaşılan bir süreç". Bu bakış açısıyla hareket eden memurun elinde ise aşağıdaki bölümlerde anlatılan çok sayıda araç bulunuyor.

2. Ücretli Seçenekler: Yıllık İzin, Mazeret İzni ve Kurum Görevlendirmesi

"Ücretli izin" denince 657'de iki temel araç öne çıkıyor. Kanuna göre yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmuyor (md. 104/G).

Yıllık izin (md. 102-103). Hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olan memurun yıllık izni 20 gün, 10 yıldan fazla olanın 30 gün. Yıllık izinler amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabiliyor ve birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebiliyor. Cari yıl ile önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşüyor. Pratikte bu esneklik, memur öğrencinin ders günlerine, ara sınav ve final haftalarına izin planlamasını mümkün kılıyor.

Mazeret izni (md. 104/C). Kanunda sayılan özel hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam tarafından birim amirinin muvafakatiyle bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 gün mazeret izni verilebiliyor. Zaruret hâlinde, öğretmenler hariç, aynı usulle 10 gün daha verilebiliyor; ancak bu ikinci izin yıllık izinden düşülüyor. Tez savunması, sınav günü veya zorunlu uygulama gibi kritik günler için bu araç değerlendirilebilir; takdir amire ait.

Kurum görevlendirmesi. Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği gibi kurumlar, ihtiyaç duydukları alanlarda personelini yurt içi veya yurt dışı lisansüstü eğitime görevlendirebiliyor. 657'nin hizmet içi eğitim hükümleri (md. 214 vd.) de kurumlara personel yetiştirme planı yapma imkânı veriyor. Kurumunuzun eğitim planında veya kurum içi yönetmeliğinde lisansüstü eğitime ilişkin bir düzenleme varsa, en güçlü yol bu olabilir. Bu nedenle başvuru yapmadan önce:

  • Kurumunuzun eğitim birimine yıllık eğitim planında lisansüstü kontenjan olup olmadığını sorun,

  • Kurumunuzun personel yönetmeliğinde "lisansüstü eğitim" veya "yetiştirme" başlığını inceleyin,

  • Seçeceğiniz alanın görev alanınızla ilişkisini yazılı olarak ortaya koyun; kurumun takdirinde bu bağ belirleyici olabiliyor.

Önemli not: DPB'nin 02.09.2014 tarihli ve 4645 sayılı görüşünde, 657'de "saatlik izin" ifadesine yer verilmediği ve gün içinde verilen izinlerin toplanarak yıllık izinden veya mazeret izninden düşülmesinin hukuka uygun olmadığı belirtiliyor. Bu nedenle "haftada birkaç saat izin" türünden düzenlemeler kurumdan kuruma farklı yorumlanabiliyor; yazılı netlik istemek faydalı olur.

3. Ücretsiz Seçenek: 108/E Aylıksız İzin ve Diğer Aylıksız İzin Halleri

Yoğun bir dönem ya da tez yazımı için tam zamanlı odaklanmak gerektiğinde aylıksız izin, memur öğrencinin en güçlü kozlarından biri.

108/E — genel aylıksız izin. Kanun metnine göre memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde, memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebiliyor. Dikkat edilmesi gereken üç nokta var:

  • İfade "verilebilir": izin, kurumun takdirine bağlı.

  • Olağanüstü hâl veya genel hayata müessir afet bölgelerine zorunlu olarak atananlar, bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkradan yararlanamıyor.

  • Hakkın iki bölüm hâlinde kullanılabilmesi, örneğin bir dönem ders yükü, bir dönem tez yazımı için planlama yapılmasına imkân tanıyor.

108/F — dönüş kuralı. Aylıksız izin süresinin bitiminde veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen 10 gün içinde görevine dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılıyor. Takvimi kaçırmamak bu yüzden kritik.

Terfi ve emeklilik etkisi. Kanun, aylıksız izin sürelerinden yalnızca 108/B (doğum/eşin doğumu) kapsamındakileri kademe ve derece hesabında açıkça değerlendiriyor (md. 36/C-8). 108/E kapsamındaki iznin kademe ilerlemesi, emeklilik ve sosyal güvenlik bakımından nasıl yansıyacağını izne çıkmadan önce kurumunuzun insan kaynakları birimiyle ve gerekiyorsa SGK ile netleştirmeniz önerilir.

108/D — eş durumu. Burslu olarak ya da bütçe imkânlarıyla yetiştirilmek üzere yurt dışına gönderilen memur veya kamu personelinin, ayrıca yurt dışına kamu kurumlarınca gönderilmiş öğrencilerin memur olan eşlerine, görev veya öğrenim süresince aylıksız izin verilebiliyor. Eşinizle birlikte yurt dışında lisansüstü planı yapıyorsanız bu hüküm önem taşıyor.

4. Yurt Dışında Yüksek Lisans: md. 78, 79 ve Ek md. 38

Yurt dışında yüksek lisans hedefleyen memur için 657, yurt içinden çok daha ayrıntılı bir çerçeve sunuyor.

md. 78 — kimler gönderilebilir? Mesleklerine ait öğrenimini bitirerek memurluğa alınmış ve asli memur olarak atanmış olanlardan, mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere:

  • Kurumlarınca açılacak seçme veya yarışma sınavlarında başarı gösterenlere,

  • Dış burslara dayanılarak gönderilenlere,

iki yıla kadar ayrılma müsaadesi verilebiliyor; gerekirse bu süre en çok bir kat uzatılabiliyor.

md. 79 — hak ve yükümlülükler. Bu kapsamda gidenler kadrolarında bırakılıyor; kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer hakları devam ediyor. Aylık ve ödemelerin hangi oranda ödeneceği kanunda düzenleniyor; şahsen özel burs sağlayıp maaşsız izin alanlar ise ayrı bir statüde değerlendiriliyor. İzin bitiminde, yol süresi hariç 15 gün içinde göreve dönülmesi gerekiyor. Görevine başlamayanlar ile mecburi hizmetini tamamlamadan ayrılanlar için kanunda ağır geri ödeme yükümlülükleri bulunuyor.

Ek md. 38 — lisansüstü özel kural. Kamu kurumlarınca lisansüstü (yüksek lisans, doktora) eğitim için yurt dışına gönderilecek kamu görevlileri, YÖK tarafından tespit edilen yabancı yükseköğretim kurumlarında eğitim görebiliyor. Kamu görevlilerinin öğrenim konuları, çalıştıkları birimlerin görev alanlarıyla doğrudan ilgili olmak zorunda.

Güncel uygulama örneği. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2026 duyurusunda (son başvuru 31 Mayıs 2026), lisansüstü adaylar için şu şartlar yer alıyor:

  • 40 yaşını tamamlamamış olmak (31.12.2026 itibarıyla),

  • Adaylık dahil en az üç yıl çalışmış olmak,

  • ÖSYM eşdeğerliği kabul edilen bir sınavda en az 70'e denk dil puanı (bu duyuruda YDS sonucu lisansüstü için kabul edilmiyor),

  • THE, ARWU veya QS sıralamalarında ilk 300 içindeki ve YÖK'çe tanınan bir okuldan kabul,

  • Yurt dışında kalınan sürenin iki katı kadar mecburi hizmeti kabul etmek.

Bu şartlar kuruma ve yıla göre farklılık gösterebilir; kendi kurumunuzun duyurusunu esas almalısınız.

Akademik Sürecinizi Tek Hesapta Takip Edin

Giriş Yap

5. Mesai ile Ders Çakışırsa: Saatlik İzin, Çalışma Saati ve Doğru Program Seçimi

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat (md. 99); günlük çalışmanın başlama-bitme saatleri merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından belirleniyor (md. 100). Kanun, hizmetin özelliğine göre memurların görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmesine de imkân tanıyor; usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceği öngörülüyor (md. 100). Kurumunuzda bu tür bir esnek çalışma düzeni uygulanıp uygulanmadığını sormak faydalı olabilir.

Ancak DPB görüşleri doğrultusunda, çalışma saatlerinin ders programına göre bireysel olarak ayarlanması genelde mümkün görülmüyor. Bu yüzden en sürdürülebilir çözüm, programı mesaiye göre seçmek:

Program Türü

Mesaiyle Uyum

Memur İçin Dikkat Edilecek Nokta

Uzaktan öğretim tezsiz YL

Yüksek

YÖK kararıyla açılır (Yönetmelik md. 4/2); sınavlar yüz yüze olabilir

İkinci öğretim (akşam/hafta sonu) tezsiz YL

Yüksek

Süre 2-3 yarıyıl (md. 12); proje dersi planlanmalı

Örgün tezsiz YL (gündüz)

Orta-düşük

Derslere devam için yıllık izin planı gerekebilir

Örgün tezli YL

Düşük-orta

Dersler çoğu zaman gündüz; tez döneminde 108/E izni değerlendirilebilir

Doktora

Düşük-orta

Doktora ikinci öğretim olarak açılamaz (md. 15/5)

Yurt dışı YL (kurum kanalıyla)

Tam zamanlı

md. 78-79 ve Ek md. 38; mecburi hizmet yükümlülüğü

Süre gerçeği. Tezli yüksek lisansın süresi, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl ve azami altı yarıyıl (md. 7). Yani aylıksız izinle "programı dondurup sonra devam etmek" otomatik bir çözüm değil; azami süre işlemeye devam ediyor. Kayıt dondurma ise üniversite yönetmeliğine göre değişiyor.

İzin Bütçesi (örnek: 8 yıllık memur, ikinci öğretim tezsiz YL, 3 yarıyıl)
Bu kutu bir örnektir; sınav takvimi programdan programa, izin uygulaması kurumdan kuruma değişir.

Yıllık izin hakkı: 20 gün/yıl (md. 102) → iki yılı bir arada kullanabilme imkânı (md. 103)
Yarıyıl başına sınav haftası ihtiyacı: ara sınav + final için örneğin 4 iş günü
3 yarıyıl × 4 gün = 12 iş günü → yıllık iznin yaklaşık yarısı öğrenime ayrılıyor
Dönem projesi teslim haftası için mazeret izni talebi (amir takdiri, md. 104/C)
108/E aylıksız izin kullanılmadan korunuyor → ileride doktora veya tez dönemi için saklanabilir

6. Mezuniyet Sonrası Haklar: Kademe, Derece ve Üst Kadroya Atanma

Yüksek lisansı tamamlayan memurun özlük haklarına yansıyan en somut kazanç 36/A-9 hükmünden geliyor. Kanun metni şöyle:

"Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yüksek öğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yüksek öğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisans üstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi ... uygulanır."

Aynı bentte:

  • Meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanıyor.

  • Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleğiyle ilgili dalda doktora yaptığında iki kademe ilerlemesi uygulanıyor.

  • Doçentlik unvanını üniversite dışındaki memuriyetlerde kazananlara iki kademe ilerlemesi uygulanıyor (md. 36/A-10).

Master derecesi için metinde "meslekle ilgili olma" şartı geçmiyor; doktora için ise bu şart açıkça yer alıyor. Tezsiz yüksek lisans konusunda kanun tezli/tezsiz ayrımı yapmıyor ve uygulamada tezsiz yüksek lisans da bu kapsamda değerlendiriliyor. Diploma veya mezuniyet belgesini kurumunuza dilekçeyle sunmanız, intibak işleminin başlatılması için genelde yeterli oluyor.

Üst öğrenim ve kadro. Memur iken girişteki öğrenim derecesinden bir üst öğrenimi tamamlayanlar, bu öğrenim için öngörülen giriş derecelerinde boş kadro bulunduğu takdirde, derece yükselmesinde süre kaydı aranmaksızın bu derecedeki görevlere atanabiliyor (md. 36/D). Bunun yanında birçok kurumda uzman, müfettiş, unvan değişikliği ve görevde yükselme sınavlarında lisansüstü derece tercih sebebi veya puan unsuru olabiliyor; kurumunuzun görevde yükselme yönetmeliğine bakmanız önerilir.

1 kademe

Master Derecesi

Memuriyete girmeden önce veya memuriyet sırasında, md. 36/A-9

1 derece

Mesleğiyle İlgili Doktora

Master kademesi almış olana 2 kademe, md. 36/A-9

7. Öğretmenler ve Özel Statülü Kamu Görevlileri İçin Notlar

Öğretmenler. 657'ye göre öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılıyor ve kendilerine ayrıca yıllık izin verilmiyor (md. 103). Ayrıca zaruret hâlinde verilen ikinci 10 günlük mazeret izni öğretmenleri kapsamıyor (md. 104/C). Bu nedenle yaz öğretimi, hafta sonu ve akşam programları öğretmenler için en uygun seçenekler arasında öne çıkıyor. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu (2024) ile kariyer basamakları (öğretmen, uzman öğretmen, başöğretmen) hizmet süresi ve Akademi tarafından düzenlenen eğitim şartlarına bağlandı (md. 20); kanun metninde bu basamaklar için lisansüstü eğitime bağlı bir muafiyet yer almıyor.

Özel kanunlu personel. Emniyet, askerî personel, hâkim-savcılar ve öğretim elemanları gibi kendi özel kanunlarına tabi kamu görevlilerinde lisansüstü eğitim, çoğu zaman bu kanunlar ve kurum yönetmelikleriyle ayrıca düzenleniyor. Bu rehberdeki bilgiler 657'ye tabi devlet memurlarını esas alıyor; özel statüdeyseniz kendi mevzuatınızı kontrol etmeniz gerekir.

Sözleşmeli ve işçi statüsü. 657'nin 4/B maddesine tabi sözleşmeli personel ile işçi statüsündeki çalışanlar için izin hakları farklı mevzuatla düzenleniyor; aylıksız izin ve kademe hükümleri doğrudan aynı şekilde uygulanmayabilir.

8. Adım Adım: Memur Olarak Yüksek Lisans Planı Nasıl Kurulur?

Adım 1 — Programı mesaiye göre seçin. Önce çalışma düzeninizi, sonra programı düşünün. Uzaktan veya ikinci öğretim tezsiz programlar, izin ihtiyacını en aza indiriyor.

Adım 2 — Kurumunuzun eğitim planını sorun. Eğitim birimine yazılı olarak lisansüstü görevlendirme, kontenjan veya destek olup olmadığını sorun. Kurum görevlendirmesi varsa, en kapsamlı güvenceyi o sağlar.

Adım 3 — Amirinizle erken konuşun. Mazeret izni ve yıllık izin zamanlaması amirin takdirine bağlı. Dönem başında sınav takvimini paylaşmak, sürpriz talepleri önler.

Adım 4 — İzin bütçesi oluşturun. Yıllık izninizi ders/sınav günlerine, mazeret iznini kritik günlere, 108/E aylıksız iznini ise tez yazımı gibi yoğun dönemlere ayırın.

Adım 5 — Aylıksız izin için dilekçe ve etki analizi. 108/E talep edecekseniz; izin başlangıç-bitiş tarihlerini, dönüş tarihini (108/F) ve iznin terfi-emeklilik etkisini İK biriminizle yazılı olarak netleştirin.

Adım 6 — Mezuniyette intibak. Diplomanız veya mezuniyet belgenizle birlikte 36/A-9 kapsamında kademe ilerlemesi talebinizi dilekçeyle iletin.

Sohbet Kutusu — Amirinizle görüşmeyi nasıl açabilirsiniz?
Memur: Müdürüm, bu dönem kamu yönetimi alanında ikinci öğretim tezsiz yüksek lisansa başlıyorum. Dersler akşam olduğu için mesaimi etkilemeyecek; yalnızca sınav haftalarında birkaç gün yıllık izin kullanmam gerekecek.
Amir: Sınav tarihleri ne zaman belli oluyor?
Memur: Dönem başında takvimi size ileteceğim, izinlerimi iş yoğunluğuna göre şimdiden planlayalım. Ayrıca proje konumu birimimizin iş süreçleri üzerine seçmeyi düşünüyorum; bunun birime de katkısı olur.
Bu tür bir açılış, talebi planlı ve kurum yararına bir çerçevede sunar.
Memur Öğrenci Kontrol Listesi
Programın öğretim şeklini (örgün/ikinci öğretim/uzaktan) mesaime göre seçtim mi?
Kurumumun eğitim planında lisansüstü görevlendirme olup olmadığını sordum mu?
Yıllık izin hakkımı ve devreden iznimi (md. 102-103) hesapladım mı?
Sınav ve teslim haftalarını amirimle önceden paylaştım mı?
108/E aylıksız izin için 5 hizmet yılı şartını sağlıyor muyum?
Aylıksız iznin terfi ve emeklilik etkisini İK ile yazılı olarak netleştirdim mi?
Programın azami süresini (tezli 6, tezsiz 3 yarıyıl) izin planıma yerleştirdim mi?
Mezuniyette 36/A-9 intibak dilekçemi hazırladım mı?

Nihai karar kurumunuza aittir; bu liste planınızı hazırlamanız için bir araçtır.

5.417.126

Toplam Kamu İstihdamı

SBB, 30 Haziran 2026 itibarıyla

3.582.025

Kadrolu Personel

SBB 2026/2. çeyrek; farklı statüler dahil

Dört Farklı Profil, Dört Farklı Rota

Murat — 3 yıllık memur, gündüz dersli tezli programı kazandı. 108/E için gereken 5 hizmet yılını henüz doldurmadı. Doğru rota: dersleri mümkün olduğunca belirli günlere toplayan bir ders programı seçmek, yıllık izni ders günlerine planlamak ve kurumunun eğitim birimine görevlendirme imkânını sormak. Alternatif olarak aynı alanda ikinci öğretim tezsiz programı değerlendirmek. Değer: hakkı olmayan bir izne güvenmeden sürdürülebilir plan.

Selin — 9 yıllık memur, tezli yüksek lisansta tez dönemine geldi. Dersleri bitti; veri toplama ve yazım için yoğun bir döneme ihtiyacı var. Doğru rota: 108/E kapsamında birkaç aylık aylıksız izin talep etmek, kalan hakkı ileride kullanmak üzere saklamak; dönüş tarihini (108/F) ve terfi etkisini İK ile netleştirmek. Değer: tezini azami süre (md. 7) dolmadan bitirmek.

Burak — öğretmen, yüksek lisans yapmak istiyor. Yaz tatilinde izinli sayıldığı için (md. 103) yaz öğretimi ve akşam/hafta sonu programları onun için avantajlı. Doğru rota: dönem içi dersleri hafta sonu programla, yoğun dersleri yaz dönemiyle planlamak. Değer: okul takvimiyle çakışmayan öğrenim ve mezuniyette kademe ilerlemesi.

Esra — bakanlık uzmanı, yurt dışında yüksek lisans hedefliyor. Doğru rota: kurumunun md. 78 kapsamındaki seçme sınavı duyurusunu takip etmek; dil puanı, sıralamadaki okul kabulü ve hizmet süresi şartlarını önceden tamamlamak; mecburi hizmet yükümlülüğünü kariyer planına dahil etmek. Değer: kadrosunu koruyarak yurt dışında lisansüstü derece.

Durumunuza Göre Ne Yapmalısınız?

Senin Durumun

Öneri

Henüz programa başvurmadım

Önce mesaiyle uyumlu öğretim şeklini (uzaktan/ikinci öğretim) belirleyin

Dersler gündüz, 5 yılım dolmadı

Yıllık izin planı + kurum görevlendirmesi talebi; alternatif ikinci öğretim

Tez yazım dönemindeyim

108/E aylıksız izni (5 hizmet yılı şartıyla) değerlendirin

Sınav haftası için izin gerekiyor

Yıllık izin veya amir takdirindeki mazeret izni (md. 104/C)

Kurumum ücretli izin vermiyor

AYM'ye göre kurumların bu yükümlülüğü yok; program türünü değiştirmeyi düşünün

Yurt dışında YL istiyorum

Kurumunuzun md. 78 seçme sınavı duyurusunu takip edin; mecburi hizmeti hesaba katın

Eşim yurt dışına eğitime gönderildi

108/D kapsamında aylıksız izin talep edebilirsiniz

Öğretmenim

Yaz öğretimi ve hafta sonu programları önceliklendirin (md. 103)

Yüksek lisansı bitirdim

36/A-9 kapsamında kademe ilerlemesi için dilekçe verin

Doktoraya devam etmek istiyorum

Mesleğinizle ilgili dalda doktora 1 derece / master sonrası 2 kademe getirir (md. 36/A-9)

Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin

Üniversiteleri İncele

Sıkça Sorulan Sorular

1. Memurlar yüksek lisans yapabilir mi?+

Evet. 657 sayılı Kanunda memurun lisansüstü programa kayıt olmasını engelleyen genel bir hüküm bulunmuyor. Önemli olan, öğrenimin mesai düzeniyle uyumlu biçimde planlanması.

2. Memura yüksek lisans için ücretli izin var mı?+

Yurt içi yüksek lisans için 657'de ayrı bir ücretli izin türü yok. Anayasa Mahkemesi, kamu kurumlarının her personeline yüksek lisans/doktora için ücretli izin verme yükümlülüğü olmadığını, ancak görevlendirme konusunda takdir yetkisi bulunduğunu belirtti (B. No: 2012/1334).

3. Yüksek lisans için ücretsiz izin alınabilir mi?+

Beş hizmet yılını tamamlayan memura, isteği hâlinde memuriyeti boyunca en fazla iki defada toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir (md. 108/E). İzin kurumun takdirindedir.

4. Memur yüksek lisans derslerine mesai saatinde gidebilir mi?+

DPB görüşlerine göre eğitim sebebiyle mesai saatleri içinde izin verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle mesaiye denk gelen dersler için genelde yıllık izin veya amirin takdirindeki mazeret izni kullanılıyor.

5. Yüksek lisans sınav günü için mazeret izni alınabilir mi?+

Mazeret izni, birim amirinin muvafakatiyle yılda 10 gün verilebilir; zaruret hâlinde 10 gün daha verilebilir ve bu ikinci izin yıllık izinden düşülür (md. 104/C). Takdir amire aittir.

6. Yüksek lisans memurun maaşını artırır mı?+

Master derecesi alan memura bir kademe ilerlemesi uygulanır (md. 36/A-9). Kademe ilerlemesinin maaşa etkisi, memurun bulunduğu derece ve kademeye göre değişir; kesin etkiyi kurumunuzun İK birimi hesaplar.

7. Tezsiz yüksek lisans kademe ilerlemesi sağlar mı?+

Kanun "master derecesi" ifadesini kullanıyor ve tezli/tezsiz ayrımı yapmıyor; uygulamada tezsiz yüksek lisans da kademe ilerlemesinde değerlendiriliyor. Kurumunuzdan teyit almanız önerilir.

8. Doktora yapan memura ne kadar ilerleme uygulanır?+

Mesleğiyle ilgili dalda doktora yapan memura bir derece yükselmesi uygulanır. Master derecesiyle bir kademe almış olan memura ise doktorada iki kademe ilerlemesi uygulanır (md. 36/A-9).

9. Aylıksız izindeyken yüksek lisans süresi işler mi?+

Evet. Tezli yüksek lisansın süresi, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın hesaplanır; azami süre altı yarıyıldır (Lisansüstü Yönetmelik md. 7). Aylıksız izin bu süreyi durdurmaz.

10. Aylıksız izin dönüşünde ne yapılmalı?+

Aylıksız izin süresinin bitiminde veya mazeretin kalkmasını izleyen 10 gün içinde göreve dönülmesi gerekir; dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılır (md. 108/F).

11. Memur yurt dışında yüksek lisans yapabilir mi?+

Kurumların seçme sınavlarını kazananlar veya dış burslarla gidenler için iki yıla kadar, gerekirse bir katına kadar uzatılabilen ayrılma müsaadesi verilebilir (md. 78). Bu kişiler kadrolarında kalır ve dönüşte mecburi hizmet yükümlülüğü doğar (md. 79).

12. Öğretmenler yüksek lisans için yıllık izin kullanabilir mi?+

Öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır ve ayrıca yıllık izin verilmez (md. 103). Bu yüzden yaz öğretimi ile akşam/hafta sonu programları öğretmenler için öne çıkar.

Kaynakça

Yasal Bilgilendirme

Bu içerikteki izin, aylıksız izin, yurt dışına gönderilme ve kademe-derece ilerlemesine ilişkin bilgiler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun güncel konsolide metni (md. 36, 77-79, 99-104, 108, 214-218 ve Ek md. 38), Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20/4/2016-29690), 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ve Anayasa Mahkemesi'nin 2012/1334 sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır. Aktarılan Devlet Personel Başkanlığı görüşleri, ilgili kamu kurumlarının yayımladığı belgelerden alınmıştır.

Yıllık izin zamanlaması, mazeret izni, aylıksız izin ve lisansüstü eğitim görevlendirmesi büyük ölçüde kurumların ve amirlerin takdirine bağlıdır; kurum içi yönetmelikler ve eğitim planları ek kurallar öngörebilir. Özel kanunlara tabi personel (emniyet, askerî personel, yargı mensupları, öğretim elemanları vb.) ile sözleşmeli ve işçi statüsündeki çalışanlar için farklı hükümler uygulanabilir. Aylıksız iznin terfi, emeklilik ve sosyal güvenlik etkileri bakımından kurumunuzun insan kaynakları birimi ve Sosyal Güvenlik Kurumundan teyit alınmalıdır.

Mevzuat ve kurum uygulamaları dönemsel olarak değişebilir; işlem yapmadan önce Resmî Gazete'deki güncel metnin ve kurumunuzun duyurularının kontrol edilmesi önerilir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; resmî başvuru belgesi veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Güncel Akademik Duyuruları Takip Edin

Duyuruları İncele
Paylaş:

Gelişmeleri Kaçırma!

Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.