ALES Son Hafta Stratejisi ve Sınav Günü İpuçları
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

ALES Son Hafta Stratejisi ve Sınav Günü İpuçları
İçindekiler
Bölüm 1: Son hafta neyi değiştirir, neyi değiştirmez
Bölüm 2: Son 7 günün gün gün planı
Bölüm 3: Bu aşamada işe yarayan çalışma yöntemi: kendini test etme ve aralıklı tekrar
Bölüm 4: Uyku, kaygı ve enerji: son hafta protokolü
Bölüm 5: Belge ve lojistik: sınavdan önce tamamlanması gereken adımlar
Bölüm 6: Sınav çantası: kılavuzda izin verilenler ve alınmayanlar
Bölüm 7: Sınav günü saat saat akış
Bölüm 8: 150 dakikanın yönetimi: tur stratejisi ve kodlama
Gerçek Hayattan Örnekler: Beş temsilî aday senaryosu
Sıkça Sorulan Sorular: Son hafta, belge, yasak eşya ve süre yönetimi soruları
Kaynakça: Yazıda kullanılan resmî belgeler ve akademik çalışmalar
Yasal Bilgilendirme: Kapsam, güncellik ve kontrol önerisi
Genel Bilgilendirme
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından uygulanan merkezi bir sınav. Başvuru kılavuzlarında sınavın 50 soruluk Sayısal Test ile 50 soruluk Sözel Testten oluştuğu, saat 10.15'te başladığı ve cevaplama süresinin 150 dakika olduğu belirtiliyor.
Son hafta, hazırlık sürecinin en çok yanlış anlaşılan bölümü oluyor. Adayların bir kısmı bu haftayı "kaybedilen zamanı telafi etme" dönemi olarak görüyor ve günlük çalışma süresini iki katına çıkarıyor. Bir kısmı ise tam tersini yapıp tamamen duruyor. Literatürdeki bulgular her iki uçtan da uzak bir yaklaşımı destekliyor: bu haftanın işlevi yeni bilgi eklemek değil, mevcut bilgiyi sınav koşullarında hızlı erişilebilir hâle getirmek ve sınav gününü öngörülebilir kılmak.
Yazının ilk yarısı çalışma tarafını ele alıyor ve önerileri hakemli çalışmalara bağlıyor: npj Science of Learning'de yayımlanan uyku ve akademik performans çalışması, Psychological Science'ta yayımlanan sınav kaygısı çalışması, Scientific Reports'ta yayımlanan başa çıkma stratejileri çalışması ve American Educator'da yayımlanan öğrenme teknikleri derlemesi. İkinci yarısı ise sınav gününü ÖSYM'nin 2026-ALES/1 ve 2026-ALES/2 başvuru kılavuzları, "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesi ve ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi üzerinden anlatıyor.
Bir noktanın baştan söylenmesi faydalı: kurallar oturumdan oturuma güncellenebiliyor. Bu yazıdaki madde numaraları ve saatler, hazırlandığı tarihte yayımlanmış kılavuzlara ait. Adayın gireceği oturumun kendi kılavuzunu okuması ve Sınava Giriş Belgesinin üzerindeki bilgileri esas alması öneriliyor. Türkiye genelinde 225'i aşkın üniversitede 24.000'in üzerinde lisansüstü program bulunduğu düşünüldüğünde, iyi geçen tek bir sınav gününün açtığı kapı sayısı da azımsanmayacak düzeyde.
10.15
Sınav başlama saatiBaşvuru kılavuzlarında sınavın saat 10.15'te başladığı belirtiliyor.
10.00
Binaya giriş için son saatKılavuzlarda adayların saat 10.00'a kadar sınav binalarına alınma işlemlerinin tamamlanacağı, bu saatten sonra binaya alınmayacakları belirtiliyor.
Bölüm 1: Son Hafta Neyi Değiştirir, Neyi Değiştirmez
Son hafta bilgi düzeyini büyük ölçüde değiştirmiyor; buna karşılık bilgiye erişim hızını, süre yönetimini ve sınav günü performansını belirgin biçimde etkileyebiliyor.
Bu ayrımı destekleyen bir bulgu, Okano ve arkadaşlarının npj Science of Learning'de yayımlanan çalışmasından geliyor. Araştırmada 88 üniversite öğrencisinin uykusu bir dönem boyunca giyilebilir cihazlarla izlenmiş. Sonuçlarda sınavdan bir gece önceki uyku süresi veya kalitesi ile sınav notu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış; buna karşılık sınavdan bir ay ve bir hafta önceki uyku süresi ve kalitesinin daha iyi sınav notlarıyla ilişkili olduğu bildirilmiş. Aynı çalışmada uyku ölçümlerinin akademik performanstaki değişkenliğin yaklaşık dörtte birini açıkladığı ifade ediliyor.
Bu bulgunun son hafta için pratik karşılığı şu: sınavdan önceki gece tek başına belirleyici olmuyor, ancak sınavdan önceki hafta belirleyici olabiliyor. Yani "son gece iyi uyurum, olur biter" yaklaşımı ile "bu hafta uykumdan keserim, sonra telafi ederim" yaklaşımı aynı hatanın iki yüzü olarak görülüyor.
İkinci bir yanlış anlama kaygı tarafında bulunuyor. Theobald, Breitwieser ve Brod'un Psychological Science'ta yayımlanan çalışmasında 309 tıp öğrencisi yüksek riskli bir sınava hazırlanırken izlenmiş. Çalışmada sınav kaygısının, öğrencilerin bilgi düzeyi hesaba katıldığında sınav performansını yordamadığı bildiriliyor. Kaygı ile performans arasında görülen ilişki, büyük ölçüde bilgi düzeyi farkına atfediliyor. Bu, kaygının önemsiz olduğu anlamına gelmiyor; ancak son haftada enerjinin "kaygıyı yok etmeye" değil, bilgiye erişimi güçlendirmeye ayrılmasının daha işlevsel olabileceğini gösteriyor.
Peki son haftada gerçekten ne değişebiliyor? Üç başlık öne çıkıyor. Birincisi, sık yapılan hataların görünür hâle gelmesi. İkincisi, soru başına harcanan sürenin sınav temposuna yaklaştırılması. Üçüncüsü, sınav gününün belirsizlikten çıkarılması: bina, ulaşım, belge, kimlik ve çanta gibi başlıkların önceden kapatılması. Bu üç başlık, yeni konu öğrenmeye kıyasla çok daha kısa sürede sonuç verebiliyor.
Bölüm 2: Son 7 Günün Gün Gün Planı
Son yedi gün, azalan yoğunlukta bir plan olarak kurgulanabiliyor; ilk günler deneme ve hata analizine, son günler hafif tekrar ve lojistiğe ayrılabiliyor.
Aşağıdaki plan bir öneri niteliğinde; adayın hazırlık düzeyine ve çalışma alışkanlığına göre uyarlanabiliyor. Planın mantığı basit: sınav gününe yaklaştıkça bilişsel yük azalıyor, buna karşılık rutin ve düzen artıyor.
Tablo 1. Son 7 günün gün gün önerilen odağı
Gün | Ana Odak | Ne Yapılıyor? | Ne Yapılmıyor? |
|---|---|---|---|
7. gün (sınavdan 7 gün önce) | Durum tespiti | Sınav saatinde tam deneme; ham sonuç yerine hata dağılımı çıkarılıyor | Yeni bir kaynağa başlanmıyor |
6. gün | Hata analizi | Denemedeki yanlışlar konu bazında gruplanıyor; en sık üç hata belirleniyor | Tüm konular baştan taranmıyor |
5. gün | Hedefli tekrar | Belirlenen üç hata alanında kendini test etme ağırlıklı çalışılıyor | Pasif okuma yapılmıyor |
4. gün | İkinci deneme | Yine sınav saatinde tam deneme; süre yönetimi ölçülüyor | Gece geç saatlere kalınmıyor |
3. gün | Karma tekrar | Sayısal ve sözel karışık kısa setler çözülüyor; formül ve kalıp kartları gözden geçiriliyor | Yeni konu açılmıyor |
2. gün | Hafif tekrar ve lojistik | Kısa set çözümü; Sınava Giriş Belgesi ve kimlik hazırlanıyor, sınav binası yolu planlanıyor | Yeni deneme çözülmüyor |
1. gün (sınavdan önceki gün) | Toparlanma | Kısa ve seçici göz gezdirme; çanta hazırlanıyor; erken yatılıyor | Tam deneme çözülmüyor |
Planın en çok atlanan kısmı 6. gün oluyor. Deneme çözmek kolay, çözülen denemeyi analiz etmek zahmetli. Oysa son haftada asıl kazancı sağlayan adım, yanlışların rastgele mi yoksa belirli bir konu ya da soru tipinde mi yoğunlaştığının görülmesi oluyor. Rastgele dağılmış yanlışlar çoğunlukla dikkat ve süre sorununa; belirli bir başlıkta toplanan yanlışlar ise bilgi eksiğine işaret edebiliyor. İki durumun çözümü farklı.
Bir başka nokta, denemenin saatiyle ilgili. Kılavuzlarda sınavın 10.15'te başladığı belirtildiği için, son haftadaki denemelerin de bu saatte çözülmesi öneriliyor. Böylece adayın dikkat düzeyi sınav saatine alışıyor. Deneme çözme yöntemine ilişkin ayrıntılı bir yol haritası isteyen adaylar için bu konu ayrı bir başlık altında da ele alınabiliyor.
Bölüm 3: Bu Aşamada İşe Yarayan Çalışma Yöntemi
Son haftada yeniden okuma ve altını çizme yerine kendini test etme ve aralıklı tekrar öne çıkıyor.
Dunlosky'nin American Educator'da yayımlanan derlemesinde on öğrenme tekniği kanıt düzeyine göre sınıflandırılıyor. Kendini test etme (practice testing) ve aralıklı tekrar (distributed practice) yüksek faydalı teknikler arasında yer alıyor. Derlemede pratik testlerin, materyali yeniden okumaya kıyasla öğrenmeyi belirgin biçimde artırdığına ilişkin bir asrı aşkın araştırma birikimine atıf yapılıyor.
Buna karşılık yeniden okuma ve altını çizme düşük faydalı teknikler arasında sayılıyor. Aynı derlemede üniversite öğrencilerinin %84'ünün ders notlarını ya da kitabı yeniden okuyarak çalıştığı aktarılıyor. Yani adayların büyük çoğunluğu, kanıt düzeyi en zayıf yöntemi tercih ediyor. Son haftada bu tercihin maliyeti artıyor: yeniden okuma tanıdıklık hissi yaratıyor, ancak bu his sınavda bilgiye erişimi garanti etmiyor.
Pratik karşılığı şöyle kurulabiliyor. Bir konuyu tekrar ederken kaynağı kapatıp o konudan üç-beş soru çözmek, aynı süreyi kaynağı okuyarak geçirmeye göre daha işlevsel olabiliyor. Formül, kural ve kalıpların kart hâline getirilip aralıklarla yeniden sorulması da aynı mantığa dayanıyor. Sözel tarafta ise paragraf sorularında "önce soruyu okuma" gibi alışkanlıkların son haftada değiştirilmesi genelde önerilmiyor; bu aşamada yöntem değiştirmek yerine mevcut yöntemi hızlandırmak daha güvenli bir tercih olarak görülüyor.
Son bir uyarı: aralıklı tekrarın son haftada kurulması güç olabiliyor, çünkü aralık bırakacak zaman kalmamış oluyor. Bu nedenle son hafta için aralıklı tekrarın pratik karşılığı, aynı konuyu ardışık saatlerde değil farklı günlerde kısa kısa görmek biçiminde uygulanabiliyor.
Bölüm 4: Uyku, Kaygı ve Enerji: Son Hafta Protokolü
Son haftada uyku düzeninin korunması, sınavdan önceki gece uzun uyumaya çalışmaktan daha belirleyici olabiliyor.
Okano ve arkadaşlarının çalışmasında uyku süresi ve kalitesi ile not ortalaması arasında pozitif; uyku tutarsızlığı ile not ortalaması arasında negatif ilişki bildiriliyor. Bildirilen değerler sırasıyla r(86)=0,38, r(86)=0,44 ve r(86)=−0,36. Tutarsızlık maddesi son hafta için özellikle anlamlı: her gün farklı saatte yatıp kalkmak, toplam uyku süresi aynı kalsa bile olumsuz yönde ilişkilendiriliyor. Sınav 10.15'te başladığı için, son haftada uyanma saatinin sınav gününe yakın bir düzene çekilmesi öneriliyor.
Kaygı tarafında iki çalışma birlikte okunabiliyor. Jirjees ve arkadaşlarının Scientific Reports'ta yayımlanan çalışmasında 925 üniversite öğrencisi Westside Test Anxiety Scale ile değerlendirilmiş; öğrencilerin %29,9'unun yüksek kaygı düzeyinde olduğu bildirilmiş. Aynı çalışmada gevşeme ve meditasyon uygulayan öğrencilerde kaygı puanlarının anlamlı biçimde daha düşük olduğu ifade ediliyor. Katılımcıların %49,6'sının kafein ya da enerji içeceğine yöneldiği de aktarılıyor; bu yönelim yaygın olsa da çalışmada kaygıyı azaltan uygulamalar arasında sayılmıyor.
International Journal of Behavioral Medicine'da yayımlanan 2021 tarihli çalışmada ise 167 üniversite öğrencisi sınav öncesi günlerde izlenmiş ve uyku kalitesi ile sınav kaygısı arasında karşılıklı, çift yönlü bir ilişki bulunmuş. Yani kaygı uykuyu, bozulan uyku da kaygıyı besleyebiliyor. Bu döngünün son haftada kırılması, çalışma saatlerinin gece yarısına taşınmamasıyla başlayabiliyor.
Buna Psychological Science'taki bulgu eklendiğinde tablo tamamlanıyor: kaygı, bilgi düzeyi kontrol edildiğinde performansı yordamıyor. Adayın son haftada kendine söyleyebileceği en işlevsel cümle bu olabiliyor — heyecan hissetmek performansın düşeceği anlamına gelmiyor.
Bu bölümdeki bilgiler genel nitelikte olup tıbbi tavsiye yerine geçmiyor. Uyku, kaygı ya da sağlıkla ilgili sürmekte olan bir durumu bulunan adayların kendi sağlık uzmanına danışması öneriliyor.
Bölüm 5: Belge ve Lojistik: Sınavdan Önce Tamamlanması Gereken Adımlar
Sınava Giriş Belgesi, kılavuzlara göre sınav tarihinin yaklaşık 10 gün öncesinden başlayarak ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden ediniliyor; belge adayların adresine gönderilmiyor.
Kılavuzların 3.2.a maddesinde bu süreç açık biçimde tanımlanıyor: aday, T.C. Kimlik/Y.U. Numarası ve şifresiyle https://ais.osym.gov.tr adresinden belgeyi ediniyor. Belgenin renkli ya da siyah-beyaz çıktısının kullanılabildiği belirtiliyor. Belgede fotoğrafın görünür durumda olması gerekiyor.
İkinci adım kimlik belgesi. Kılavuzların 3.2.b maddesinde kabul edilen belgeler sayılıyor: fotoğraflı nüfus cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı, süresi geçerli pasaportun aslı ile Pembe/Mavi Kart, KKTC Kimlik Kartı, fotoğraflı Geçici Kimlik Belgesi, uluslararası koruma ve geçici koruma kimlik belgeleri ile ikamet izni belgesi. Kılavuzlarda sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve öğrenci kimlik kartlarının kimlik belgesi olarak kabul edilmediği ifade ediliyor. Bu ayrım son haftada mutlaka kontrol edilmesi gereken bir başlık oluyor; adayların bir kısmı sürücü belgesiyle sınava gidilebileceğini düşünebiliyor.
Üçüncü adım sınav binası. Sınava Giriş Belgesinde bina ve salon bilgisi yer aldığı için, belgenin edinildiği gün adresin haritada işaretlenmesi ve ulaşım süresinin denenmesi öneriliyor. Kılavuzlarda adayların saat 10.00'a kadar sınav binalarına alınma işlemlerinin tamamlanacağı, bu saatten sonra binaya alınmayacakları belirtiliyor. "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesinde ise adayların sınavdan en az 1 saat önce bina önünde hazır bulunmaları isteniyor.
Dördüncü adım kıyafet. Aynı belgede metal aksesuar içermeyen sade bir kıyafetle gelinmesi gerektiği ifade ediliyor. Bu ayrıntının sınavdan bir gün önce değil, birkaç gün önce kontrol edilmesi öneriliyor; kemer tokası, gözlük ve benzeri konularda son dakikada karar vermek gereksiz bir stres kaynağı olabiliyor.
Sürenin dörtte üçü ve son 15 dakika
Salondan çıkış kısıtıÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde bu sürelerde adayların salondan çıkmasının yasak olduğu belirtiliyor; salon duyurusunun esas alınması öneriliyor.
En az 1 saat önce
Binada hazır bulunma önerisi"Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesinde adayların sınavdan en az bir saat önce bina önünde hazır bulunmaları isteniyor.
Bölüm 6: Sınav Çantası: Kılavuzda İzin Verilenler ve Alınmayanlar
Kılavuzların 3.3 maddesinde sınav binasına ve salonuna alınmayacak araç ve gereçler tek tek sayılıyor; izin verilen istisnalar da aynı maddede belirtiliyor.
Bu bölümün en pratik kullanımı, sınavdan bir gün önce listenin ekrandan okunarak çantanın buna göre boşaltılması oluyor. Kılavuzlarda sınav kurallarına uymayan adayların sınavının geçersiz sayılacağı belirtildiği için, tereddütlü bir eşyanın evde bırakılması genelde daha güvenli bir tercih olarak öne çıkıyor.
Tablo 2. Kılavuz maddelerine göre sınav günü eşya durumu
Durum | Kılavuzda geçen örnekler |
|---|---|
Yanında bulundurulması gerekenler | Fotoğraflı Sınava Giriş Belgesi; kabul edilen kimlik belgelerinden biri (fotoğraflı nüfus cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı, süresi geçerli pasaportun aslı, Pembe/Mavi Kart, KKTC Kimlik Kartı, fotoğraflı Geçici Kimlik Belgesi, uluslararası koruma ve geçici koruma kimlik belgeleri, ikamet izni belgesi) |
Salona alınmayanlar | Çanta, cüzdan, cep telefonu, her türlü saat, bluetooth cihazları ve kulaklık, alyans dışındaki takılar (kolye, küpe, yüzük, bilezik, broş), delici-kesici aletler ve ateşli silahlar, cep bilgisayarı, hesap makinesi ve sözlük işlevli elektronik cihazlar, güneş gözlüğü, banka ve kredi kartları |
Kılavuzda istisna olarak sayılanlar | Alyans, basit anahtar, basit tokalı kemer, basit piercing, resim ve kayıt özelliği bulunmayan ulaşım kartı, numaralı ya da şeffaf gözlük, şeffaf pet şişe içinde su |
Kimlik olarak kabul edilmeyenler | Sürücü belgesi, meslek kimlik kartları, öğrenci kimlik kartları, soğuk damgası ya da güncel fotoğrafı bulunmayan belgeler, geçerlilik süresi bitmiş pasaport |
Listedeki en çok gözden kaçan iki başlık saat ve su oluyor. Kılavuzlarda her türlü saatin salona alınmadığı belirtiliyor; buna karşılık her salona en az bir duvar saati sağlandığı ifade ediliyor. Yani süre takibi kol saatiyle değil, salondaki duvar saatiyle yapılıyor. Su tarafında ise "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesinde şeffaf pet şişe içindeki su dışında hiçbir araç, gereç, içecek ve yiyeceğin getirilmemesi isteniyor; şişenin etiketinin çıkarılması da yaygın bir uygulama olarak öneriliyor.
Kalem ve silgi getirme alışkanlığı da yeniden değerlendirilebiliyor. Kılavuzlarda adayların sınavda kullanacağı kalem, silgi ve kalemtıraşın ÖSYM tarafından sağlandığı belirtiliyor.
Bölüm 7: Sınav Günü Saat Saat Akış
Sınav günü, kılavuzdaki saatlere göre geriye doğru planlanabiliyor; kritik eşik saat 10.00.
Akış şöyle kurulabiliyor. Sabah, uyanma saatinin son haftada alıştırılan saatte tutulması öneriliyor. Belgeler — Sınava Giriş Belgesi çıktısı ve kimlik belgesi — evden çıkmadan önce son kez kontrol ediliyor. "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesindeki öneriye göre adayların sınavdan en az bir saat önce bina önünde hazır bulunmaları isteniyor; bu, yaklaşık 09.15 civarına denk geliyor.
Binaya giriş için kılavuzlarda belirtilen son saat 10.00. Bu saatten sonra adayların sınav binalarına alınmayacağı ifade ediliyor. Aradaki süre, bina ve salon bulma, salona yerleşme ve kimlik kontrolü için kullanılıyor. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde adayların salon görevlilerince kimlik ve fotoğraf kontrolü yapılarak salona alındığı belirtiliyor.
Sınav saat 10.15'te başlıyor ve cevaplama süresi 150 dakika sürüyor. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde sınav süresinin dörtte üçlük bölümünde ve sınavın son 15 dakikasında adayların salondan çıkmasının yasak olduğu; cevaplama işlemini erken bitiren adayların çıkış için geçerli süre içinde sınav evrakını teslim ederek salondan ayrılabileceği ifade ediliyor. Uygulamaya ilişkin kesin bilgi salon görevlilerince duyurulduğu için, salon başkanının açıklamalarının dinlenmesi öneriliyor.
Ulaşım tarafında bir hatırlatma: sınav günü trafik ve toplu taşıma yoğunluğu şehre göre değişebiliyor. Son haftada yol denemesi yapan adaylar, sınav günü çıkış saatini bu deneme üzerinden belirleyebiliyor. Şehir dışında sınava girecek adayların konaklama ve ulaşım planını belgeyi edindikleri gün yapması öneriliyor.
150 Dakika 100 Soruya Nasıl Dağılıyor
Veriler: Kılavuzlara göre sınav 50 soruluk Sayısal Test ile 50 soruluk Sözel Testten oluşuyor ve cevaplama süresi 150 dakika.
İşlem: 150 dakika ÷ 100 soru = soru başına ortalama 1,5 dakika. Bu sürenin bir bölümü kodlama ve kontrol için ayrıldığında, örneğin son 10 dakika kontrole bırakıldığında geriye 140 dakika kalıyor ve soru başına ortalama süre 1,4 dakikaya iniyor. İki testin süresi eşit bölündüğünde her test için yaklaşık 70 dakika kalıyor.
Sonuç: Ortalama süre bir hedef değil, bir uyarı eşiği olarak kullanılabiliyor. Bir soruda ortalamanın belirgin biçimde üzerine çıkıldığında, o soruyu işaretleyip sonraki tura bırakmak toplam net açısından daha korunaklı olabiliyor.
Uyarı: Bu hesap, kılavuzda belirtilen soru sayısı ve süre üzerinden yapılmış genel bir dağılımdır. Adayın kendi deneme sonuçlarına göre iki test arasındaki süre dağılımını farklı kurması mümkündür.
Bölüm 8: 150 Dakikanın Yönetimi: Tur Stratejisi ve Kodlama
Süre yönetiminde en yaygın yaklaşım, soruları tek geçişte bitirmeye çalışmak yerine turlara bölmek oluyor.
Tur mantığı şöyle işliyor. Birinci turda görüldüğü anda çözülebilen sorular çözülüyor, takılınan sorular işaretlenip geçiliyor. İkinci turda işaretlenen sorulara dönülüyor; bu turda çözüm yolu görünen sorular tamamlanıyor. Üçüncü tur ise kontrol ve kodlama turu oluyor. Bu yapının avantajı, kolay soruların zor sorular yüzünden kaybedilmemesi.
Kodlama tarafında dikkat edilmesi gereken nokta, cevap kâğıdının doldurulmasının ayrı bir zaman gerektirmesi. Soru kitapçığına işaretleyip "sonra topluca kodlarım" yaklaşımı, sürenin daralması hâlinde risk oluşturabiliyor. Bu nedenle kodlamanın turlar içinde parça parça yapılması ya da kodlama için sürenin sonunda belirgin bir pay bırakılması öneriliyor. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde sınavın son 15 dakikasında salondan çıkışın yasak olduğu belirtildiği için, bu son dilim kontrol için kullanılabiliyor.
Emin olunmayan sorularda nasıl davranılacağı ise puanlama yöntemine bağlı bir karar. Kılavuzların değerlendirme bölümünde sınavın nasıl puanlandığı düzenleniyor; adayın kendi oturumuna ait kılavuzun bu bölümünü okuması öneriliyor. Genel olarak, seçenekler arasında eleme yapılabilen sorularda ilerlemek, hiçbir eleme yapılamayan sorularda ısrar etmekten daha verimli görülüyor.
Son olarak salon içi ayrıntılar performansı etkileyebiliyor. Kılavuzlarda her salona en az bir duvar saati sağlandığı belirtildiği için, süre takibinin salondaki saatten yapılacağı baştan kabul edilerek çalışılabiliyor. Son haftadaki denemelerde kol saatine bakmadan, yalnızca belirli aralıklarla süre kontrolü yapmayı denemek bu geçişi kolaylaştırabiliyor.
%29,9
Yüksek sınav kaygısı bildiren öğrenci oranıJirjees ve arkadaşlarının Scientific Reports'ta yayımlanan 2024 tarihli çalışmasında 925 öğrenci Westside Test Anxiety Scale ile değerlendirilmiş.
%84
Ders notunu yeniden okuyarak çalışan öğrenci oranıDunlosky'nin American Educator'da yayımlanan 2013 tarihli derlemesinde aktarılıyor; yeniden okuma düşük faydalı teknikler arasında sınıflandırılıyor.
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsilî senaryolardır.
Murat — Son haftayı yeni konu öğrenerek geçirmek isteyen aday
Murat hazırlık boyunca sayısal tarafta bazı başlıkları atladığını fark ediyor ve son haftayı bu başlıkları öğrenmeye ayırmayı düşünüyor. Bunun yerine 7. gün sınav saatinde bir deneme çözüyor ve yanlışlarını konu bazında grupluyor. Atladığı başlıklardan yalnızca birkaç soru geldiğini, asıl kaybının bildiği konularda süre yüzünden bıraktığı sorularda olduğunu görüyor. Kalan günleri yeni konu yerine süre yönetimi ve hedefli tekrar için kullanıyor.
Selin — Uyku düzeni bozulan aday
Selin son iki haftadır gece yarısından sonra çalışıyor ve sabahları geç kalkıyor. Sınavın 10.15'te başladığını dikkate alarak uyanma saatini kademeli olarak öne çekiyor. Denemelerini de sınav saatinde çözmeye başlıyor. Sınavdan önceki gece uzun uyumaya çalışmak yerine, hafta boyunca aynı saatte yatıp kalkmayı hedef olarak belirliyor.
Burak — Kimlik belgesini yanlış varsayan aday
Burak sınava sürücü belgesiyle gidebileceğini düşünüyor. Kılavuzun kimlik belgeleri maddesini okuduğunda sürücü belgesinin kabul edilmediğini görüyor ve nüfus cüzdanının yerini sınavdan beş gün önce kontrol ediyor. Belgesinin fotoğrafının güncel olup olmadığını da kontrol listesine ekliyor. Böylece sınav sabahı belge aramakla vakit kaybetmiyor.
Ayşe — Sınav gününü belirsiz bırakan aday
Ayşe sınav binasını daha önce hiç görmemiş bir semtte. Sınava Giriş Belgesini edindiği gün bina adresini haritada işaretliyor ve hafta içinde bir kez o güzergâhı deniyor. Binaya giriş için kılavuzda belirtilen saat 10.00 sınırını dikkate alarak evden çıkış saatini geriye doğru hesaplıyor. Sınav sabahı ulaşım, kararı verilmesi gereken bir konu olmaktan çıkıyor.
Esra — Sınav kaygısını performans kaybı sanan aday
Esra denemelerde iyi sonuç alıyor, ancak sınav gününde heyecanlanacağı için başarısız olacağını düşünüyor. Psychological Science'ta yayımlanan çalışmada sınav kaygısının, bilgi düzeyi hesaba katıldığında sınav performansını yordamadığı bulgusunu okuyor. Son haftada enerjisini kaygıyı bastırmaya değil, deneme sonuçlarındaki hata alanlarını kapatmaya ayırıyor. Gevşeme uygulamalarını da günün sonunda kısa bir rutin hâline getiriyor.
ALES'e son bir hafta kala yeni konu çalışılır mı?+
Bu aşamada yeni konu açmak genelde önerilmiyor. Son haftanın etkisi bilgi düzeyinden çok, bilgiye erişim hızı ve süre yönetimi üzerinde görülüyor. Deneme çözüp yanlışları konu bazında gruplamak ve en sık yapılan birkaç hata üzerinde yoğunlaşmak daha işlevsel olabiliyor. Yeni bir kaynağa başlamak ise kalan sürede tamamlanamayacağı için genelde kaygıyı artırabiliyor.
Sınavdan önceki gece kaç saat uyumalıyım?+
Tek bir sayı vermek doğru olmuyor. Okano ve arkadaşlarının npj Science of Learning'de yayımlanan çalışmasında sınavdan bir gece önceki uyku süresi veya kalitesi ile sınav notu arasında anlamlı bir ilişki bildirilmiyor; buna karşılık sınavdan önceki hafta ve ay boyunca uyku süresi, kalitesi ve tutarlılığı daha iyi sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Bu nedenle son gecede olağandışı bir şey denemek yerine, hafta boyunca düzenli bir uyku saatinin korunması öneriliyor. Bu bilgi genel niteliktedir ve tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Sınava Giriş Belgesini ne zaman ve nereden alabilirim?+
Kılavuzların 3.2.a maddesinde belgenin adayların adresine gönderilmediği; adayların T.C. Kimlik/Y.U. Numarası ve şifresiyle https://ais.osym.gov.tr adresinden, sınav tarihinin yaklaşık 10 gün öncesinden başlamak üzere belgeyi edinmeleri gerektiği belirtiliyor. Belgenin renkli ya da siyah-beyaz çıktısı kullanılabiliyor ve belgede fotoğrafın görünür olması gerekiyor.
Sınav binasına en geç saat kaçta girebilirim?+
Başvuru kılavuzlarında adayların sınav günü saat 10.00'a kadar sınav binalarına alınma işlemlerinin tamamlanacağı, saat 10.00'dan sonra adayların sınav binalarına alınmayacağı belirtiliyor. "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesinde ise adayların sınavdan en az bir saat önce bina önünde hazır bulunmaları isteniyor.
Sınava hangi kimlik belgeleriyle girilebiliyor?+
Kılavuzların 3.2.b maddesinde fotoğraflı nüfus cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı, süresi geçerli pasaportun aslı ile Pembe/Mavi Kart, KKTC Kimlik Kartı, fotoğraflı Geçici Kimlik Belgesi, uluslararası koruma ve geçici koruma kimlik belgeleri ve ikamet izni belgesi sayılıyor. Sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve öğrenci kimlik kartlarının kimlik belgesi olarak kabul edilmediği ifade ediliyor.
Sınav salonuna saat, telefon veya hesap makinesi alınabilir mi?+
Kılavuzların 3.3 maddesinde cep telefonu, her türlü saat, bluetooth cihazları ve kulaklık, hesap makinesi ile sözlük işlevli elektronik cihazların sınav binasına ve salonuna alınmayacak araç ve gereçler arasında sayıldığı belirtiliyor. Süre takibi için her salona en az bir duvar saati sağlandığı ifade ediliyor.
Sınava kalem ve silgi götürmem gerekiyor mu?+
Kılavuzlarda sınavın yapıldığı her bir salona adayların kullanacağı kalem, silgi, kalemtıraş ve peçetenin ÖSYM tarafından sağlanacağı belirtiliyor. Bu nedenle ayrıca kırtasiye getirmek gerekmiyor; getirilen malzemelerin salona alınmaması söz konusu olabiliyor.
Sınav salonuna su veya yiyecek götürebilir miyim?+
"Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesinde şeffaf pet şişe içerisindeki su dışında hiçbir araç, gereç, içecek ve yiyeceğin getirilmemesi isteniyor. Kılavuzların istisna listesinde de şeffaf pet şişe içindeki su yer alıyor.
Sınav kaç dakika sürüyor ve saat kaçta başlıyor?+
Başvuru kılavuzlarında sınavın saat 10.15'te başladığı ve cevaplama süresinin 150 dakika (2,5 saat) olduğu belirtiliyor. Sınav, 50 soruluk Sayısal Test ile 50 soruluk Sözel Testten oluşuyor.
Sınavı erken bitirirsem salondan çıkabilir miyim?+
ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde sınav süresinin dörtte üçlük bölümünde ve sınavın son 15 dakikasında adayların sınav salonlarından çıkmasının yasak olduğu; cevaplama işlemini erken bitiren adayların çıkış için geçerli olan süre içinde sınav evrakını teslim ederek salondan ayrılabileceği belirtiliyor. Uygulamaya ilişkin kesin bilgi salon görevlilerince duyurulduğu için salon başkanının açıklamalarının dinlenmesi öneriliyor.
Emin olmadığım soruları işaretlemeli miyim yoksa boş mu bırakmalıyım?+
Bu kararın dayanağı, kılavuzun değerlendirme bölümündeki puanlama yöntemi oluyor; adayın kendi oturumuna ait kılavuzun bu bölümünü okuması öneriliyor. Genel yaklaşım olarak, seçenekler arasında eleme yapılabilen sorularda ilerlemek, hiçbir eleme yapılamayan bir soruda uzun süre kalmaktan daha verimli görülüyor. Süre yönetimi açısından takılınan sorunun işaretlenip sonraki tura bırakılması yaygın bir yöntem olarak kullanılıyor.
Son hafta deneme çözmeye devam etmeli miyim?+
Deneme çözmek son haftada da işlevini koruyabiliyor; ancak deneme sayısından çok analizin önem kazandığı belirtiliyor. Yaygın bir yaklaşım, son haftada iki tam deneme çözüp aradaki günleri hata analizine ve hedefli tekrara ayırmak oluyor. Sınavdan önceki gün tam deneme çözmek yerine kısa ve seçici bir tekrar tercih edilebiliyor. Denemelerin sınav saatinde çözülmesi, dikkat düzeyinin sınav saatine alışmasına yardımcı olabiliyor.
Kaynakça
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/2 Başvuru Kılavuzu — Yayım: 10.06.2026 — dokuman.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/1 Başvuru Kılavuzu — Yayım: 25.03.2026 — dokuman.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2025-ALES/3 Başvuru Kılavuzu — Yayım: 07.10.2025 — dokuman.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar — dokuman.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026 ÖSYM Sınav Takvimi — Yayım: 20.11.2025 — dokuman.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — Sınav Uygulama Yönergesi (2020) — panel.kku.edu.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — Aday İşlemleri Sistemi — ais.osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — ALES Sınav Grubu Sayfası — osym.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Okano, K., Kaczmarzyk, J. R., Dave, N., Gabrieli, J. D. E. & Grossman, J. C. — Sleep quality, duration, and consistency are associated with better academic performance in college students — npj Science of Learning, 2019 — nature.com — Erişim: 02.09.2026
Theobald, M., Breitwieser, J. & Brod, G. — Test Anxiety Does Not Predict Exam Performance When Knowledge Is Controlled For — Psychological Science, 2022 — journals.sagepub.com — Erişim: 02.09.2026
Jirjees, F., Odeh, M., Al-Haddad, A. ve ark. — Test anxiety and coping strategies among university students — Scientific Reports, 2024 — nature.com — Erişim: 02.09.2026
Test Anxiety and Poor Sleep: A Vicious Cycle — International Journal of Behavioral Medicine, 2021 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov — Erişim: 02.09.2026
Dunlosky, J. — Strengthening the Student Toolbox: Study Strategies to Boost Learning — American Educator, 2013 — aft.org — Erişim: 02.09.2026
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği — Resmî Gazete: 20.04.2016, Sayı 29690 — resmigazete.gov.tr — Erişim: 02.09.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, tıbbi veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Sınav günü kurallarına ilişkin bilgiler; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin 2026-ALES/1, 2026-ALES/2 ve 2025-ALES/3 başvuru kılavuzları, "Sınava Giriş Belgesinde Yer Alan Temel Kurallar" belgesi ve ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi üzerinden derlenmiştir. Kılavuz maddeleri, madde numaraları ve uygulama kuralları oturumdan oturuma güncellenebilmektedir. Adayların, gireceği oturuma ait güncel başvuru kılavuzunu, ÖSYM duyurularını ve kendi Sınava Giriş Belgesindeki bilgileri esas almaları önerilir. Salon içi uygulamaya ilişkin kesin bilgi sınav günü salon görevlilerince duyurulmaktadır.
Çalışma, uyku ve kaygı yönetimine ilişkin bölümlerdeki öneriler, kaynakçada belirtilen hakemli çalışmalardan derlenmiş genel bilgilerdir; kişiye özel tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Uyku, kaygı veya sağlıkla ilgili sürmekte olan bir durumu bulunan adayların bir sağlık uzmanına danışması önerilir. Anılan çalışmaların örneklemleri farklı ülkelerdeki üniversite öğrencilerinden oluşmaktadır; bulgular her aday için birebir aynı sonucu vermeyebilir.
Sınav ücretine ilişkin tutarlar bu içerikte yer almamaktadır. ALES puanının değerlendirilmesine ve lisansüstü başvurularda aranan koşullara ilişkin bilgiler için ilgili programın ilanı ile yürürlükteki mevzuatın kontrol edilmesi önerilir.
İçerikteki bilgilerin son kontrol tarihi: 02.09.2026.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları
Keşfedin
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.