ALES Baraj Puanı Var mı? Geçme Puanı ve Asgari Puanlar
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

ALES Baraj Puanı Var mı? Geçme Puanı ve Asgari Puanlar
İçindekiler
Bölüm 1: ALES'te baraj veya geçme puanı var mı
Bölüm 2: "Baraj" denilen şey aslında ne: asgari puan, taban puan ve senato yetkisi
Bölüm 3: Lisansüstü başvurularda aranan asgari ALES puanları
Bölüm 4: ALES puanının değerlendirmedeki ağırlığı ve yüzde 50 kuralı
Bölüm 5: Akademik kadro başvurularında ALES: 70 eşiği ve değerlendirme aşamaları
Bölüm 6: ALES şartı aranmayan hâller ve muafiyetin işleyişi
Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta: muafiyet puanı sıfırlamıyor
Bölüm 8: Puanını aldıktan sonra izlenebilecek yol haritası
Gerçek Hayattan Örnekler: Dört temsilî aday senaryosu
Sıkça Sorulan Sorular: Baraj, asgari puanlar, muafiyet ve geçerlilik süresine dair yanıtlar
Kaynakça: Yazıda kullanılan resmî belgeler ve bağlantıları
Yasal Bilgilendirme: Kapsam, güncellik ve kontrol önerisi
Genel Bilgilendirme
ALES, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı'nın kısaltması. ÖSYM'nin başvuru kılavuzunda sınav; lisansüstü eğitime girişte, yurt dışına lisansüstü eğitim için gönderilecek adayların seçiminde ve teknik öğretmenler için mühendislik tamamlama programlarında kullanılan puanları veren bir sınav olarak tanımlanıyor. Sınav sayısal ve sözel olmak üzere iki testten oluşuyor; her iki testte de ellişer soru bulunuyor ve sorular belirli bir yükseköğretim programında kazanılan bilgileri değil, farklı alanlardan gelen mezunların cevaplayabileceği akıl yürütme becerilerini ölçmeye yönelik olarak tanımlanıyor.
Buradaki tanım, baraj sorusunun yanıtını da büyük ölçüde içeriyor. ALES bir yeterlik sınavı değil, bir seçme ve yerleştirme sınavı. Sınavın kendisi adayları "geçti" ve "kaldı" diye ayırmıyor; puan üretiyor. Bu puanın yeterli olup olmadığı ise puanın nerede kullanılacağına göre belirleniyor.
Bu yazı üç soruya yanıt arıyor: ALES'te tanımlı bir baraj puanı var mı, hangi başvuruda hangi asgari puan aranıyor ve bu eşikler kim tarafından belirleniyor. Yanıtlar; ÖSYM'nin 2026-ALES başvuru kılavuzlarına, 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne ve 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e dayanıyor.
Ölçek hakkında fikir vermesi açısından, YÖK'ün 27 Mart 2026 tarihli bültenine göre 2025-2026 öğretim yılında Türkiye'de 89.665 doktora öğrencisi bulunuyor ve yıl içinde doktora programlarına 15.899 yeni kayıt yapılmış durumda. ALES puanı, bu kayıtların büyük bölümünde başvuru sürecinin ilk halkasını oluşturuyor.
Son bir not: program bazında oluşan taban puanlar bu yazıda sayısal olarak verilmiyor. Bu değerler kontenjana, başvuru sayısına ve senato kararlarına göre dönemsel olarak değiştiği için, güncel bilgi ancak ilgili programın başvuru ilanından elde edilebiliyor.
Tanımlı değil
ALES'te sınav geçme puanıÖSYM kılavuzunda sınavın kendisi için bir baraj veya geçme puanı tanımlanmıyor; eşikler puanın kullanılacağı alana göre belirleniyor.
55
Yüksek lisansta asgari ALES puanıLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasında, başvurulan programın puan türünde 55 puandan az olmamak üzere senatoca belirlenecek puan aranıyor.
Bölüm 1: ALES'te Baraj veya Geçme Puanı Var mı
Sınavın kendisi için tanımlanmış bir baraj ya da geçme puanı bulunmuyor. ALES adayları başarılı ve başarısız diye ayırmıyor; puan üretiyor ve bu puanın yeterliği kullanılacağı alana göre değişiyor.
Bu ayrımı somutlaştırmak için ÖSYM kılavuzundaki iki maddeye bakmak yeterli oluyor. Kılavuzun 1.6 numaralı maddesinde, yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmek için alanındaki puan türünde yüz üzerinden yetmiş puan alan adayların başarılı sayılacağı belirtiliyor. Cümledeki "başarılı sayılırlar" ifadesi sınav sonucuna değil, kadroya atanma koşuluna bağlanmış durumda.
Kılavuzun 1.7 numaralı maddesinde ise farklı bir eşik yer alıyor: adayların başvurduğu lisansüstü programın puan türünde en az 55 puan, lisans diplomasıyla doktora programına başvuracaklar için ise en az 80 puan almaları gerektiği ifade ediliyor. Aynı cümlede tezsiz yüksek lisans programları için senatolarca daha düşük bir puan belirlenebileceği de belirtiliyor.
İki madde yan yana konduğunda tablo netleşiyor. Aynı sınav sonucu, bir başvuruda yeterli sayılırken diğerinde yetersiz kalabiliyor. Dolayısıyla "ALES barajı kaç" sorusunun tek bir yanıtı yok; yanıt, puanın nerede kullanılacağına bağlı. Hedeflenen programların koşullarını sınav öncesinde incelemek, hangi eşiğe göre hazırlanılacağını baştan netleştiriyor.
Bölüm 2: "Baraj" Denilen Şey Aslında Ne
Günlük dilde baraj denilen değerler, mevzuatta "asgari puan" ya da "taban puan" olarak geçiyor. Bu değerlerin bir kısmı yönetmelikle sabit, bir kısmı ise üniversite senatolarının yetkisinde.
Mevzuat bu ikisini net biçimde ayırıyor. Yönetmelikte geçen 55, 70 ve 80 gibi değerler taban niteliğinde: bunların altına inilemiyor. Buna karşılık senatolar bu değerlerin üzerinde bir puan belirleyebiliyor. Örneğin yüksek lisans başvurusunu düzenleyen 5. maddede ifade "55 puandan az olmamak üzere senato tarafından belirlenecek ALES puanı" şeklinde kurulmuş. Yani yönetmelik zemini çiziyor, tavanı programa bırakıyor.
Öğretim elemanı atama yönetmeliğinde de benzer bir yapı var. Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrasında, meslek yüksekokullarının belirli uzmanlık alanlarındaki öğretim görevlisi kadroları hariç olmak üzere üniversite ve yüksek teknoloji enstitülerinin, senato kararıyla yönetmelikte belirlenen ALES ve yabancı dil puan barajlarının üzerinde bir puanı asgari puan olarak belirleyebilecekleri ifade ediliyor.
Üçüncü bir katman daha var: taban puan. Bu, kontenjan ve başvuru sayısına göre her dönem yeniden oluşan, sıralama sonucu ortaya çıkan bir değer. Mevzuatta tanımlı değil ve önceden bilinemiyor. Adayların ilanlarda gördüğü "asgari puan" ile geçmiş dönemlerde konuşulan "taban puan" bu nedenle farklı iki kavram.
Tablo 1. Kullanım amacına göre mevzuatta tanımlı asgari ALES puanları
Başvuru türü | Asgari ALES puanı | Puan türü | Dayanak |
|---|---|---|---|
Tezli yüksek lisans | 55 | Başvurulan programın puan türü | Lisansüstü Yönetmelik 5/(1) |
Tezsiz yüksek lisans | Kurum ALES aramayabilir; istenirse taban puanı senato belirler | Senato kararına göre | Lisansüstü Yönetmelik 5/(2) |
Doktora (tezli yüksek lisans derecesiyle) | 55 | Başvurulan programın puan türü | Lisansüstü Yönetmelik 16/(1)-a |
Doktora (lisans derecesiyle) | 80 | Başvurulan programın puan türü | Lisansüstü Yönetmelik 16/(1)-c |
Doktora (on yarıyıllık lisans veya laboratuvar uzmanlığıyla) | 55 | Başvurulan programın puan türü | Lisansüstü Yönetmelik 16/(1)-b |
Temel tıp bilimlerinde doktora | ALES sayısalda 55 veya temel tıp puanında 50 | Sayısal | Lisansüstü Yönetmelik 16/(6) |
Sanatta yeterlik (yüksek lisans derecesiyle) | 55 | Sözel | Lisansüstü Yönetmelik 25/(1) |
Sanatta yeterlik (lisans derecesiyle) | 80 | Sözel | Lisansüstü Yönetmelik 25/(1) |
Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadroları | 70 | Alanındaki puan türü | Öğretim Elemanı Atama Yönetmeliği 6/(1)-b |
Merkezî sınav muafiyeti kapsamındaki kadro başvuruları | ALES puanı 70 kabul edilir | — | Öğretim Elemanı Atama Yönetmeliği 6/(1)-b |
Bölüm 3: Lisansüstü Başvurularda Aranan Asgari ALES Puanları
Yüksek lisansta 55, doktorada tezli yüksek lisans derecesiyle 55 ve lisans derecesiyle 80, sanatta yeterlikte sözel puan türünde 55 ve 80 taban değerleri geçerli; tezsiz yüksek lisansta ise kurumlar ALES aramayabiliyor.
Yüksek lisans tarafında düzenleme yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alıyor. Fıkrada, yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların lisans diplomasına ve başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak üzere senato tarafından belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerektiği belirtiliyor.
Tezsiz yüksek lisans ayrı bir statüde. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde yükseköğretim kurumlarının ALES puanı aramayabileceği, ALES puanı istenildiği takdirde taban puanın senatolar tarafından belirleneceği ifade ediliyor. Bu, tezsiz yüksek lisansı ALES puanı olmayan veya puanı hedeflediği eşiğin altında kalan adaylar açısından ayrı bir seçenek hâline getiriyor.
Doktora tarafında eşikler 16. maddede tanımlı. Tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuranlar için başvurduğu programın puan türünde 55; lisans derecesiyle başvuranlar için ise 80 puanlık taban belirtiliyor. Lisans derecesiyle başvuruda ayrıca lisans mezuniyet not ortalamasının 4 üzerinden en az 3 veya muadili bir puan olması aranıyor. Tıp, diş hekimliği, veteriner ve eczacılık fakülteleri ile hazırlık sınıfları hariç en az on yarıyıl süreli lisans diplomasına sahip olanlar için (b) bendinde 55 puanlık taban tanımlanıyor.
Temel tıp bilimlerinde doktora için maddenin altıncı fıkrasında iki yollu bir yapı var: tıp fakültesi mezunları için 50 puandan az olmamak koşuluyla senato kararıyla belirlenecek temel tıp puanı ya da ALES sayısal puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla belirlenecek ALES puanı aranıyor.
Sanatta yeterlikte ise puan türü değişiyor. Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasında, yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için ALES sözel puan türünde en az 55, lisans derecesiyle başvuranlar için ise sözel puan türünde en az 80 puanlık taban belirtiliyor. Bu, sanat alanında akademik kariyer planlayan adaylar için puan türü tercihini doğrudan etkileyen bir ayrıntı.
Dikkat Edilmesi Faydalı Nokta
Yönetmelikte geçen puanların tamamı "az olmamak koşuluyla senato tarafından belirlenecek" ifadesiyle birlikte kurulmuş. Bu, yönetmelikteki değerin karşılandığı hâlde bir programa başvurunun mümkün olmayabileceği anlamına geliyor; çünkü ilgili senato daha yüksek bir asgari puan belirlemiş olabilir. Bu nedenle hedeflenen programın ilanındaki asgari puan, yönetmelikteki taban değerden daha belirleyici oluyor.
Bölüm 4: ALES Puanının Değerlendirmedeki Ağırlığı ve Yüzde 50 Kuralı
ALES puanı, lisansüstü başvurularda değerlendirmeye yüzde 50'den az olmamak koşuluyla alınıyor. Kurumlar isterse yalnız ALES puanıyla da öğrenci kabul edebiliyor.
Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, ALES puanının yüzde 50'den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağının senato tarafından belirleneceği ifade ediliyor. Aynı yapı doktora için 16. maddenin üçüncü fıkrasında, sanatta yeterlik için 25. maddenin dördüncü fıkrasında tekrarlanıyor. Her üç maddede de yükseköğretim kurumunun yalnız ALES puanıyla da öğrenci kabul edebileceği belirtiliyor.
Bu kuralın pratik karşılığı şu: ALES puanı, başvuru değerlendirmesinin en az yarısını oluşturuyor. Kalan kısım, kurumun tercihine göre lisans veya yüksek lisans not ortalaması, yazılı bilimsel değerlendirme sınavı ve mülakat arasında dağıtılabiliyor. Yönetmeliğin 5. maddesinin dördüncü fıkrasında yüksek lisans için, 16. maddesinin birinci fıkrasının son paragrafında doktora için bu ölçütler sayılıyor.
Bu yapı, düşük bir ALES puanının mülakatla telafi edilmesini sınırlıyor; buna karşılık iyi bir ALES puanının değerini de artırıyor. Adayın hangi ölçütlere ne kadar hazırlanacağını belirlerken ilanın değerlendirme bölümünü okuması, bu nedenle sınava hazırlık kadar önemli bir adım oluyor.
Bölüm 5: Akademik Kadro Başvurularında ALES
Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında ALES eşiği 70; ALES puanı ayrıca ön değerlendirme ve nihai değerlendirme aşamalarında belirli ağırlıklarla hesaba katılıyor.
Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, bu yönetmelik kapsamındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda ALES'ten en az 70, Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavından en az 50 puan veya eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan bu puan muadili bir puan almış olmak gerektiği belirtiliyor. Aynı bentte, merkezî sınav muafiyetinden yararlanmayı talep edenlerin ön değerlendirme ve nihai değerlendirme aşamalarında ALES puanının 70 olarak kabul edileceği de ifade ediliyor.
Süreç iki aşamalı. Yönetmeliğin 10. maddesinde düzenlenen ön değerlendirmede sınav jürisi, ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı belirliyor ve bunu yaparken kadro tipine göre farklı ağırlıklar kullanıyor. Yönetmeliğin 12. maddesindeki nihai değerlendirmede ise ALES puanı, lisans mezuniyet notu, yabancı dil puanı ve giriş sınavı notu birlikte hesaplanıyor. Aynı fıkrada değerlendirme puanı 65'in altında olanların sınavlarda başarısız sayılacağı belirtiliyor.
Tablo 2. Öğretim elemanı kadro başvurularında ALES puanının ağırlığı
Aşama ve kadro grubu | ALES | Yabancı dil | Lisans mezuniyet notu | Giriş sınavı notu | Madde |
|---|---|---|---|---|---|
Ön değerlendirme — yabancı dille ilgili öğretim görevlisi kadroları | %40 | %60 | — | — | 10/(1) |
Ön değerlendirme — diğer kadrolar | %60 | %40 | — | — | 10/(1) |
Ön değerlendirme — meslek yüksekokullarına başvurular | %70 | — | %30 | — | 10/(1) |
Nihai değerlendirme — yabancı dille ilgili öğretim görevlisi kadroları | %30 | %30 | %10 | %30 | 12/(1) |
Nihai değerlendirme — diğer kadrolar | %30 | %10 | %30 | %30 | 12/(1) |
Nihai değerlendirme — meslek yüksekokulları | %35 | — | %30 | %35 | 12/(1) |
Ağırlıkların Toplamı Nasıl Okunur
Veriler: Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 10. maddesindeki ön değerlendirme ağırlıkları (diğer kadrolarda ALES %60, yabancı dil %40) ve 12. maddesindeki nihai değerlendirme ağırlıkları (ALES %30, lisans mezuniyet notu %30, yabancı dil %10, giriş sınavı notu %30).
İşlem: Ön değerlendirmede iki ölçüt kullanıldığı için ALES puanı sıralamanın yüzde altmışını belirliyor. Nihai değerlendirmede ise dört ölçüt devreye giriyor ve ALES'in payı yüzde otuza iniyor; buna karşılık giriş sınavı notu ile lisans mezuniyet notunun toplam payı yüzde altmışa çıkıyor.
Sonuç: ALES puanı, sınava çağrılmayı belirleyen aşamada en ağır ölçüt; nihai sıralamada ise etkisi paylaşılıyor. Bu nedenle ALES puanı önce "elenmemek", sonra "sıralamada yer almak" işlevini görüyor.
Uyarı: Ağırlıklar kadro grubuna göre değişiyor ve yukarıdaki dağılım yalnızca yönetmelikteki oranları gösteriyor. Nihai değerlendirme puanı 65'in altında olanlar yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca başarısız sayılıyor. Güncel oranlar için ilanın ve yönetmeliğin yürürlükteki nüshasının kontrol edilmesi önerilir.
5 yıl
ALES sonucunun geçerlilik süresiÖSYM kılavuzunun 1.5 numaralı maddesinde, sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu belirtiliyor.
%50
ALES puanının değerlendirmedeki asgari ağırlığıLisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5, 16 ve 25. maddelerinde, ALES puanının yüzde 50'den az olmamak koşuluyla değerlendirmeye alınacağı düzenleniyor.
Bölüm 6: ALES Şartı Aranmayan Hâller ve Muafiyetin İşleyişi
Yönetmelik belirli mezun grupları için ALES şartını kaldırıyor; ancak muafiyet, adayın hesaplamalara puansız girmesi anlamına gelmiyor.
Lisansüstü tarafta muafiyet iki başlıkta toplanıyor. Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasında yüksek lisans başvuruları için iki grup sayılıyor: konservatuvar programları ile güzel sanatlar fakültelerinin sadece özel yetenek sınavıyla öğrenci kabul eden programlarının enstitülerdeki anasanat ve anabilim dallarına öğrenci kabulünde; doktora, sanatta yeterlik ve tıp, diş hekimliği, veteriner hekimliği ile eczacılıkta uzmanlık mezunlarının yüksek lisans başvurularında ALES şartı aranmıyor.
Doktora tarafında aynı yapı 16. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alıyor: doktora, sanatta yeterlik ve uzmanlık mezunlarının doktora programlarına başvurularında ALES şartı aranmıyor. Aynı maddenin dördüncü fıkrasında, konservatuvar ve güzel sanatlar fakültelerinin özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlarının enstitülerdeki anasanat ve anabilim dallarına öğrenci kabulünde ALES puanı aranmayacağı, ancak senato kararıyla aranabileceği belirtiliyor.
Sanatta yeterlikte muafiyet daha geniş bir gruba tanınmış. Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasında, güzel sanatlar fakülteleri ile konservatuvar mezunları ve diğer fakültelerin eşdeğer programlarından mezun olanlar ALES koşulunun dışında tutuluyor.
Akademik kadro tarafında ise muafiyet 14. maddede düzenleniyor. Doktora veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olanlarda ve yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı kadrolarında çalışmış veya çalışmakta olanlarda merkezî sınav şartı aranmıyor.
Bölüm 7: Sık Karıştırılan Bir Nokta
Muafiyet ALES Puanını Sıfırlamıyor, Yerine Bir Puan Konuyor
Adayların en sık yanıldığı başlıklardan biri burada. "ALES şartı aranmaz" ifadesi, adayın değerlendirmeye puansız gireceği anlamına gelmiyor. Yönetmelik bu boşluğu doldurmak için ayrı bir mekanizma tanımlıyor.
Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasında, muafiyet kapsamındaki adaylar için üniversite senatoları tarafından mezun olunan lisansüstü programa girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın, 55'ten düşük 75'ten fazla olmamak üzere bir puan belirleneceği ve bu puanın ilgili programın şartlarında ilan edileceği belirtiliyor. Aynı fıkrada, ilan edilen bu puanın puan türüne bakılmaksızın ALES puanı olarak hesaplamalara dâhil edileceği ifade ediliyor. Doktora için aynı düzenleme 16. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde tekrarlanıyor.
Aynı mantık akademik kadro tarafında da geçerli. Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, merkezî sınav muafiyetinden yararlanmayı talep edenlerin ön değerlendirme ve nihai değerlendirme aşamalarında ALES puanının 70 olarak kabul edileceği düzenleniyor. Yani muaf aday sınava girmiyor, ama hesaplamalara belirlenmiş bir puanla giriyor.
Bu noktanın pratik sonucu şu: muafiyet kapsamındaki bir aday, senatoca belirlenen puanın kendi hedefine yeterli olup olmadığını ilan üzerinden kontrol etmek durumunda. Bazı durumlarda ALES'e girip daha yüksek bir puan almak, muafiyetten yararlanmaktan daha avantajlı olabiliyor. Bu karar, ilanın koşullar bölümündeki puan ile değerlendirme ağırlıkları birlikte okunduğunda netleşiyor.
İkinci bir ayrıntı da 2026'ya özgü. Yönetmeliğin 16. maddesine 6 Mart 2026 tarihli değişiklikle eklenen yedinci fıkrada, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yükseköğretim kurumlarının öncelikli alanlarındaki doktora programlarına öğrenci seçiminin, Türk vatandaşları için öğretim elemanı atama yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapılacağı düzenleniyor. Öncelikli alanlarda çalışmayı planlayan adayların, genel doktora koşullarının yanı sıra bu yönetmelikteki koşulları da gözden geçirmesi yerinde olur.
Bölüm 8: Puanını Aldıktan Sonra İzlenebilecek Yol Haritası
Puan türünü hedefle eşleştirmek, ilandaki asgari puanı kontrol etmek ve geçerlilik süresini takvimle karşılaştırmak şeklinde üç adımlı bir sıra izlenebilir.
İlk adım puan türü. Sanatta yeterlik başvurularında yönetmelik ALES sözel puan türünü esas alıyor; diğer programlarda ise "başvurduğu programın puan türü" ifadesi kullanılıyor ve bu tür ilanda belirtiliyor. Aynı sınav sonucundan üretilen farklı puan türleri arasında fark oluşabildiği için, hedeflenen programın hangi türü istediğini önceden bilmek gerekiyor.
İkinci adım ilan kontrolü. Yönetmelikteki değerler taban niteliğinde olduğundan, belirleyici olan ilanın koşullar bölümünde yazan asgari puan. Aynı bölümde ALES'in değerlendirmedeki ağırlığı ile diğer ölçütlerin payı da yer alıyor. Bu iki bilgi, puanın yeterli olup olmadığı sorusunun yanıtını somutlaştırıyor.
Üçüncü adım takvim. ÖSYM kılavuzunda sonuçların açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu belirtiliyor. Başvuru dönemleriyle bu sürenin çakışıp çakışmadığını kontrol etmek, sonradan geçerliliği dolmuş bir belgeyle karşılaşmayı önlüyor. Aynı kontrol yabancı dil belgesi için de yapılabiliyor.
Bu üç adımdan sonra sorulacak son soru, bir sonraki sınava girip girmemek. ALES yıl içinde birden fazla kez yapılıyor ve önceki sonuç geçerliliğini koruduğu için, yeni bir deneme mevcut puanı ortadan kaldırmıyor. Hedeflenen programın asgari puanı ile mevcut puan arasındaki fark, bu kararın en somut girdisini oluşturuyor.
55 ile 75 arası
Muafiyet kapsamındaki adaylara belirlenecek puan aralığıYönetmeliğin 5. maddesinin beşinci ve 16. maddesinin birinci fıkralarında, senatoların bu aralıkta bir puan belirleyeceği ve bu puanın ALES puanı olarak hesaplamalara dâhil edileceği belirtiliyor.
2 test, her testte 50 soru
Sınavdaki test ve soru sayısıÖSYM kılavuzunun 3.1 numaralı maddesinde sayısal ve sözel testlerin her birinin 50 sorudan oluştuğu ifade ediliyor.
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsilî senaryolardır.
Esra — Sonucu yeni açıklanan bir aday
Esra ALES sonucunu aldıktan sonra puanının yeterli olup olmadığını araştırıyor. Kılavuzda sınavın kendisi için bir geçme puanı tanımlanmadığını, eşiklerin kullanım alanına göre değiştiğini fark ediyor. Hedeflediği tezli yüksek lisans programları için yönetmelikteki 55 puanlık tabanı not ediyor, ancak asıl belirleyicinin ilanlarda yazan asgari puan olduğunu görüyor. Üç programın önceki dönem ilanlarını inceleyerek senatoların taban değerin üzerinde bir puan belirleyip belirlemediğini kontrol ediyor ve ALES'in değerlendirmedeki ağırlığını da aynı ilanlardan çıkarıyor.
Kemal — Puanı hedefinin altında kalan bir aday
Kemal doktora programlarına başvurmayı planlıyor, ancak puanı hedeflediği programların ilan ettiği asgari değerin altında kalmış durumda. Yönetmelikte doktora için tezli yüksek lisans derecesiyle 55, lisans derecesiyle 80 puanlık tabanların bulunduğunu görüyor. Öncelikle tezli yüksek lisansa başvurma seçeneğini değerlendiriyor; aynı zamanda tezsiz yüksek lisansta kurumların ALES puanı aramayabileceğini düzenleyen fıkrayı da inceliyor. ALES sonucunun beş yıl geçerli olduğunu bildiği için bir sonraki sınav döneminde yeniden girmeyi de planına ekliyor ve iki yolu takvim üzerinde yan yana koyuyor.
Furkan — Akademik kadro hedefleyen bir aday
Furkan araştırma görevlisi kadrolarına başvurmayı planlıyor. Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 6. maddesinde ALES'ten en az 70, merkezî yabancı dil sınavından en az 50 puan koşulunun bulunduğunu görüyor. Ön değerlendirmede ALES puanının kadro grubuna göre farklı ağırlıklarla kullanıldığını, nihai değerlendirmede ise giriş sınavı notu ve lisans mezuniyet notunun devreye girdiğini fark ediyor. Nihai değerlendirme puanının 65'in altında kalması hâlinde başarısız sayılacağını not ediyor ve hazırlığını yalnız ALES'e değil, giriş sınavı ile yabancı dil belgesine de yayacak şekilde planlıyor.
Selin — Doktora mezunu olarak yeni bir programa başvuran bir aday
Selin doktorasını tamamlamış ve farklı bir alanda ikinci bir lisansüstü programa başvurmayı düşünüyor. Yönetmelikte doktora mezunlarının başvurularında ALES şartının aranmadığını görüyor, ancak muafiyetin puanı sıfırlamadığını fark ediyor. Senatoların bu adaylar için 55'ten düşük 75'ten fazla olmamak üzere bir puan belirlediğini ve bu puanın hesaplamalara ALES puanı olarak dâhil edildiğini not ediyor. Hedeflediği programların ilanlarında bu puanın kaç olarak belirlendiğine bakıyor ve ALES'e girip daha yüksek bir puanla başvurmanın avantajlı olup olmayacağını iki seçenek hâlinde değerlendiriyor.
ALES'te baraj puanı var mı?+
ÖSYM'nin ALES kılavuzunda sınavın kendisi için tanımlanmış bir baraj ya da geçme puanı bulunmuyor. Sınav adayları başarılı ve başarısız diye ayırmıyor; puan üretiyor. Günlük dilde baraj denilen değerler, bu puanın kullanılacağı alana göre mevzuatta tanımlanmış asgari puanlardır ve başvuru türüne göre değişiyor.
ALES geçme puanı kaç?+
Tek bir geçme puanı yok. Kılavuzun 1.7 numaralı maddesinde lisansüstü programlar için en az 55 puan, lisans diplomasıyla doktoraya başvuracaklar için en az 80 puan belirtiliyor. Kılavuzun 1.6 numaralı maddesinde ise öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmek için yüz üzerinden yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı ifade ediliyor.
Yüksek lisans için kaç ALES puanı gerekiyor?+
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasında, başvurulan programın puan türünde 55 puandan az olmamak üzere senato tarafından belirlenecek ALES puanı aranıyor. Bu bir taban değer; üniversiteler senato kararıyla daha yüksek bir puan belirleyebiliyor. Bu nedenle belirleyici olan, ilanın koşullar bölümünde yazan asgari puan oluyor.
Doktora için kaç ALES puanı isteniyor?+
Yönetmeliğin 16. maddesinde, tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuranlar için başvurulan programın puan türünde 55; lisans derecesiyle başvuranlar için ise 80 puandan az olmamak koşuluyla senatoca belirlenecek ALES puanı aranıyor. Lisans derecesiyle başvuruda ayrıca lisans mezuniyet not ortalamasının 4 üzerinden en az 3 veya muadili bir puan olması koşulu bulunuyor.
Tezsiz yüksek lisans için ALES şart mı?+
Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasında, tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde yükseköğretim kurumlarının ALES puanı aramayabileceği belirtiliyor. ALES puanı istenildiği takdirde taban puanın senatolar tarafından belirleneceği de aynı fıkrada ifade ediliyor. Uygulama kurumdan kuruma değiştiği için ilanın kontrol edilmesi öneriliyor.
Sanatta yeterlik için hangi ALES puan türü isteniyor?+
Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasında, sanatta yeterlik başvurularında ALES sözel puan türünün esas alındığı belirtiliyor. Yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için sözel türde en az 55, lisans derecesiyle başvuranlar için en az 80 puanlık taban tanımlanıyor. Güzel sanatlar fakülteleri ile konservatuvar mezunları ve diğer fakültelerin eşdeğer programlarından mezun olanlar bu koşulun dışında tutuluyor.
Araştırma görevlisi olmak için kaç ALES puanı gerekiyor?+
Öğretim elemanı atama yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ALES'ten en az 70, Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavından en az 50 puan koşulu belirtiliyor. Aynı maddenin ikinci fıkrasında üniversitelerin senato kararıyla bu değerlerin üzerinde bir asgari puan belirleyebilecekleri ifade ediliyor.
ALES puanı kaç yıl geçerli?+
ÖSYM kılavuzunun 1.5 numaralı maddesinde, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu belirtiliyor. Bu süre içinde yeniden sınava girmek mevcut puanı ortadan kaldırmıyor; adaylar geçerli puanları arasından hedeflerine uygun olanı kullanabiliyor.
ALES puanı başvurunun ne kadarını belirliyor?+
Yönetmeliğin 5, 16 ve 25. maddelerinde ALES puanının yüzde 50'den az olmamak koşuluyla değerlendirmeye alınacağı düzenleniyor. Ağırlığın tam oranını senato belirliyor. Aynı maddelerde yükseköğretim kurumunun yalnız ALES puanıyla da öğrenci kabul edebileceği belirtiliyor; kalan kısım tercihe göre not ortalaması, yazılı bilimsel değerlendirme ve mülakat arasında dağıtılabiliyor.
Doktora mezunuyum, tekrar ALES'e girmem gerekiyor mu?+
Yönetmeliğin 5. ve 16. maddelerinde doktora, sanatta yeterlik ve uzmanlık mezunlarının başvurularında ALES şartının aranmadığı belirtiliyor. Ancak muafiyet puanı sıfırlamıyor: senatolar bu adaylar için 55'ten düşük 75'ten fazla olmamak üzere bir puan belirliyor ve bu puan ALES puanı olarak hesaplamalara dâhil ediliyor. Belirlenen puan hedefe yeterli değilse sınava girmek avantajlı olabiliyor.
Programın taban puanını önceden öğrenebilir miyim?+
Taban puan mevzuatta tanımlı bir değer değil; kontenjan ve başvuru sayısına göre her dönem yeniden oluşuyor. Bu nedenle önceden kesin olarak bilinemiyor. İlanlarda yer alan değer taban puan değil, başvuru için aranan asgari puandır. Geçmiş dönem verileri yalnızca fikir vermek için kullanılabiliyor.
Öncelikli alanlardaki doktora programları için farklı bir kural var mı?+
Yönetmeliğin 16. maddesine 6 Mart 2026 tarihli değişiklikle eklenen yedinci fıkrada, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen kurumların öncelikli alanlarındaki doktora programlarına öğrenci seçiminin Türk vatandaşları için öğretim elemanı atama yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapılacağı düzenleniyor. Bu alanlara başvurmayı planlayan adayların ilgili yönetmelikteki koşulları da incelemesi öneriliyor.
Kaynakça
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/2 Başvuru Kılavuzu (10.06.2026) — Erişim: 27.08.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/1 Başvuru Kılavuzu (25.03.2026) — Erişim: 27.08.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/2 Başvuruların Alınması Duyurusu — Erişim: 27.08.2026
Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20.04.2016, Sayı 29690) — Erişim: 27.08.2026
Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi — YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği işlenmiş tam metin (01.06.2026 nüshası) — Erişim: 27.08.2026
Anadolu Üniversitesi — YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği tam metin — Erişim: 27.08.2026
Akdeniz Üniversitesi — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 06.03.2026, Sayı 33188) — Erişim: 27.08.2026
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı — YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği tam metin — Erişim: 27.08.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — Uluslararası Yabancı Dil Sınavları Eşdeğerlikleri — Erişim: 27.08.2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026, Bülten Sayı 6 — Erişim: 27.08.2026
Yükseköğretim Kurulu — 2025-2026 Yükseköğretim İstatistikleri Yayımlandı — Erişim: 27.08.2026
Yükseköğretim Kalite Kurulu — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu — Erişim: 27.08.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Yazıda yer alan bilgiler, hazırlandığı tarihte yürürlükte olan düzenlemelere ve resmî kaynaklara dayanmaktadır. Temel dayanaklar; 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile ÖSYM'nin 2026-ALES başvuru kılavuzlarıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği 2026 yılında iki kez değiştirilmiştir: 15 Ocak 2026 tarihli ve 33138 sayılı ile 6 Mart 2026 tarihli ve 33188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikler.
Yönetmeliklerde yer alan asgari puanlar taban değerlerdir; üniversite senatoları bu değerleri yükseltebilir ve başvuru değerlendirmesine ilişkin ek ölçütler belirleyebilir. Program bazında oluşan taban puanlar dönemsel olarak değiştiği için bu içerikte sayısal olarak verilmemiştir. ALES puanlarının hesaplanmasına ilişkin ayrıntılar (ham puanın standart puana dönüştürülmesi ve puan türlerinin ağırlık katsayıları) ÖSYM kılavuzunun Değerlendirme bölümünde yer almakta olup, bu içerikte kullanılan kaynaklardan doğrulanamadığı için yazıya alınmamıştır. Adayların başvurmadan önce ilgili programın güncel ilanını, üniversitenin kendi lisansüstü yönetmeliğini, ÖSYM'nin güncel ALES kılavuzunu ve mevzuatın yürürlükteki nüshasını kontrol etmeleri önerilir.
İçerikteki bilgilerin son kontrol tarihi: 27.08.2026.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.