Yüksek Lisans

Yüksek Lisans Yapmak İçin Neler Gerekli?

Volkan E.

Yazar

13 Temmuz 2026
Güncellendi: 18 Eylül 2026
12 dk okuma
Yüksek Lisans Yapmak İçin Neler Gerekli?

Yüksek Lisans Yapmak İçin Neler Gerekli? Tam Başvuru Rehberi

Yüksek lisans yapmak isteyen her adayın kafasında aynı soru vardır: "Ne gerekli, nasıl başlarım, hangi belgeleri hazırlayacağım?" Google'a "yüksek lisans yapmak için neler gerekli" yazan on binlerce aday var — çünkü doğru bilgi dağınık, forumlarda tutarsız yorumlar, üniversitelerin farklı şartları, kafa karışıklığı yaratıyor.

YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği yüksek lisans başvurusunun temel çerçevesini belirler; ancak üniversite senatoları bu çerçevenin üzerine kendi ek şartlarını koyabilir. Bu nedenle bir aday için Marmara Üniversitesi'nin şartları ile Ankara Üniversitesi'nin şartları farklı olabilir. Ama tüm üniversitelerin ortak paydası olan temel gereksinimler vardır ve bu yazıda hepsini tek tek ele alıyoruz.

Bu rehberde yüksek lisans başvurusu için gerekli olan her şeyi; lisans diploması, ALES, yabancı dil, belgeler, niyet mektubu, bilim sınavı, mülakat, başvuru zamanları, özel durumlar ve gerçek senaryolar üzerinden ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

En Önce Net Cevap — Yüksek Lisans için 6 Temel Şart

Yüksek lisans yapmak için tam olarak 6 temel şart var:

  1. 4 yıllık lisans diploması (veya kayıt tarihinde mezun olabilecek durumda olmak)

  2. ALES puanı (tezli için zorunlu, tezsiz için üniversite senatosuna bağlı)

  3. Yabancı dil belgesi (tezli programların çoğunda, tezsizde genelde aranmaz)

  4. Yeterli lisans not ortalaması (GNO) (üniversiteye göre değişir)

  5. Gerekli belgeler (transkript, diploma, kimlik, fotoğraf, dilekçe vb.)

  6. Bilim sınavı ve/veya mülakat (üniversite ve programa göre)

Her üniversitenin kendi kabul kriteri farklı olabilir; ama bu 6 şart genelde her programda karşımıza çıkar

Yüksek lisans için hangi sınav gerekli?

Genellikle ALES ve bir yabancı dil sınavı (YDS, e-YDS, YÖKDİL veya eşdeğeri) istenir. Bazı programlar bunlara bilim sınavı ya da mülakat ekler. Hangi sınavların istendiği ve asgari puanlar enstitü ilanında yazar.

Yüksek lisans için ALES şart mı?

Tezli programlarda evet. Yönetmeliğe göre alt sınır ilgili puan türünde 55'tir; sanat alanları ve üst derece sahipleri istisnadır. Tezsiz programlarda üniversite ALES puanı aramayabilir.

Doktora yapmak için ne gerekli?

Tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuruda en az 55 ALES puanı gerekir. Lisans diplomasıyla başvuruda en az 3,00 GNO ve en az 80 ALES puanı gerekir. Her iki durumda da yabancı dil sınavından en az 55 puan istenir. Senatolar bu sınırları yükseltebilir.

Yüksek lisans için ne gerekli?

Kısa cevap: Dört yıllık bir lisans diploması, programın istediği puan türünde ALES puanı, yeterli lisans not ortalaması (GNO), tezli programların çoğunda yabancı dil belgesi ve enstitünün ilanda istediği belgeler. Yüksek lisans yapmak için şartlar program türüne göre değişir. Tezli programlarda ALES ve dil şartı öne çıkarken, tezsiz programlarda bu şartlar farklılaşabilir. Bu farkların ayrıntısı tezsiz yüksek lisans programlarının işleyişi rehberinde yer alıyor.

4 yıllık

Lisans Diploması Şartı

Ön lisans yetersiz

55

ALES Asgari Puanı (YÖK)

Tezli için zorunlu

50-55

YDS/YÖKDİL Asgari Puan

Programa göre değişir

Güz ve Bahar

Başvuru Dönemi

Enstitülere göre değişir

Bölüm 1: Şart 1 — Lisans Diploması (Zorunlu Temel)

Ne Gerekli?

  • 4 yıllık lisans diploması (fakülte, yüksekokul veya konservatuvar mezuniyeti)

  • Veya kayıt tarihinde mezun olabilecek durumda olmak (son sınıf öğrencileri için şartlı başvuru)

Diploma Hakkında Kritik Bilgiler

  • Örgün, uzaktan, açıköğretim fark etmez — hepsi geçerlidir. Açıköğretim mezunları örgün mezunlarla eşit haklara sahiptir (Açık Yükseköğretim Yönetmeliği Madde 13).

  • Ön lisans (2 yıllık) yeterli değil — önce DGS ile lisans tamamlanmalı.

  • Yurt dışı diploması olanların YÖK denkliği alması zorunlu.

  • Diploma alanı ile başvurduğun yüksek lisans alanı aynı olmak zorunda değil (bilimsel hazırlık dersleri gerekebilir).

Şartlı Başvuru — Son Sınıf Öğrencileri İçin

Lisans son dönem öğrencisi olarak yüksek lisansa başvurabilir misin? Evet, üniversitelerin çoğu şartlı başvuruyu kabul eder. Kabul aldığında geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yaparsın. Detay için "Lisans Bitirmeden Yüksek Lisans Yapılır mı?" rehberine bakabilirsin.

YÖKSİS Kaydı

Başvuru sırasında YÖKSİS'te kaydın olması gerekir. YÖKSİS kaydı olmayan mezunların, mezun oldukları üniversite üzerinden kayıt işlemi yapması şart. Bu bilgi Marmara Üniversitesi başvuru esaslarında da açıkça belirtilmiştir.

Bölüm 2: Şart 2 — ALES Puanı

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), yüksek lisansa girişte en kritik sınavdır.

ALES Hakkında Temel Bilgiler

  • ÖSYM tarafından yılda 3 kez yapılır (Mayıs, Temmuz, Kasım)

  • 3 puan türü hesaplanır: Sayısal (SAY), Sözel (SÖZ), Eşit Ağırlık (EA)

  • Puan 5 yıl geçerlidir

  • Asgari YÖK puanı: 55

  • Üniversite senatoları bu puanı yükseltebilir (60, 65, 70, 80 gibi)

Puan Türü Nasıl Seçilir?

Başvurduğun programın puan türü senato tarafından belirlenir:

  • Sayısal (SAY): Fen bilimleri, mühendislik, matematik, istatistik

  • Sözel (SÖZ): Sosyoloji, tarih, edebiyat, felsefe, iletişim

  • Eşit Ağırlık (EA): İşletme, iktisat, kamu yönetimi, hukuk

Programın istediği puan türünde yeterli puan yoksa başvuru geçersiz sayılır.

Üniversite Örnekleri (2026 Verileri)

Üniversite

Program

ALES Şartı

Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri

Tezli YL

Sayısal 60+

Ankara Üniversitesi

Tezsiz YL

Sayısal 55+ (II. öğretim tezsizde ALES şartı yok)

Dokuz Eylül Fen Bilimleri

Tezli YL (Türkçe)

Sayısal 55+

Dokuz Eylül Fen Bilimleri

Tezli YL (İngilizce)

Sayısal 80+

Marmara SBE

Tezli YL

Program bazlı ALES puanı

Yıldız Teknik FBE

Tezli YL

Sayısal 55+

ALES Şartı Aranmayan Durumlar

Yüksek lisans yapmak için ALES şart mı sorusunun cevabı program türüne bağlıdır. Tezli programlarda ALES puanı istenir. Güzel sanatlar ve konservatuvar programları ile doktora veya tıpta uzmanlık gibi üst derecelere sahip adaylar bunun istisnasıdır. Tezsiz programlarda ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca üniversite ALES puanı aramayabilir. ALES istendiğinde taban puanı senato belirler. ALES istenmeyen programlar ALES olmadan yüksek lisans yapılabilen tezsiz programlar rehberinde listeleniyor.

Bazı özel durumlarda ALES şartı aranmaz:

  • Güzel sanatlar ve konservatuvar anabilim/anasanat dallarına başvuran adaylar

  • Tezsiz yüksek lisans programlarının çoğunda (senato belirler)

  • Doktora, tıpta uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık, sanatta yeterlik mezunlarının yüksek lisans başvurularında (ALES 70 kabul edilerek hesaplanır)

  • Yabancı uyruklu kontenjanı

  • Bazı ikinci öğretim tezsiz YL programlarında

Yüksek Lisans İçin Hangi Sınavlar Gerekir?

Yüksek lisans için hangi sınava girilir? Başvurularda genellikle üç tür değerlendirme istenir: ÖSYM'nin yaptığı ALES, yabancı dil sınavı ve bazı programlarda kurumun kendi uyguladığı bilim sınavı ya da mülakat. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi, tezli yüksek lisans için ALES'in başvurulan puan türünde en az 55 puanı alt sınır olarak belirler. Senato bu sınırı yükseltebilir. Yönetmelik yüksek lisans için genel bir yabancı dil şartı öngörmez. Dil şartını ve asgari puanı programı açan üniversitenin senatosu ve enstitü ilanı belirler. Sınavın yapısı ve takvimi için ALES sınavının süresi, soru sayısı ve oturumları incelenebilir.

Sınav

Neyi ölçer

Yüksek lisansta ne zaman istenir

ALES

Sayısal ve sözel akıl yürütme

Tezli programlarda; yönetmelikteki alt sınır 55

YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL veya eşdeğeri

Yabancı dil düzeyi

Tezli programların çoğunda ve yabancı dilde eğitim veren programlarda; asgari puanı senato belirler

Bilim sınavı veya mülakat

Alan bilgisi ve programa uyum

Programa göre; enstitü ilanında belirtilir

Bölüm 3: Şart 3 — Yabancı Dil Belgesi

Hangi Dil Sınavı?

  • YDS (Yabancı Dil Sınavı) — ÖSYM

  • e-YDS — Elektronik YDS

  • YÖKDİL — YÖK koordinatörlüğünde ÖSYM

  • e-YÖKDİL — 2022'den itibaren elektronik YÖKDİL

  • TOEFL iBT — International (iBT)

  • IELTS — Academic

  • PTE Academic

  • CAE, CPE — Cambridge sınavları

YÖKDİL Bilgileri

YÖKDİL, 3 farklı alanda düzenlenir:

  • Fen Bilimleri

  • Sağlık Bilimleri

  • Sosyal Bilimler

Ve 4 dilde sunulur: İngilizce, Almanca, Fransızca, Arapça.

Geçerlilik Süreleri

  • YDS/YÖKDİL/e-YDS/e-YÖKDİL: 5 yıl

  • TOEFL, PTE Academic, e-TEP: 2 yıl

  • Diğer uluslararası sınavlar için ÖSYM'nin eşdeğerlik tablosu geçerlidir

Asgari Puan Aralıkları

  • Tezli YL (Türkçe program): Çoğu üniversitede en az 50 puan

  • Tezli YL (İngilizce program): En az 65-80 puan

  • Doktora için: En az 55 puan (Türkçe program)

  • Tezsiz YL: Genellikle yabancı dil şartı aranmaz

Kritik Değişiklik

2025-2026 Güz yarıyılı başvurularından itibaren öğretim dili Türkçe olan yüksek lisans programlarında da (örneğin Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri) yabancı dil şartı aranmaya başlandı. Bu değişiklik yaygınlaşıyor.

Bölüm 4: Şart 4 — Lisans Not Ortalaması (GNO)

Genelde İstenen GNO Bandı

Program

Tipik Asgari GNO

Tezsiz YL

2.00/4.00 veya 50/100

Tezli YL (standart)

2.50-3.00/4.00

Tezli YL (prestijli)

3.00-3.30/4.00

Bütünleşik Doktora

3.00/4.00 + ALES 80+

GNO Hesaplaması

Üniversiteler 4'lük veya 100'lük sistemi kullanır. YÖKSİS eşdeğerlik tablosu üzerinden dönüşüm yapılır. Kendi lisans üniversitenin 4'lük sistem varsa başvuru sırasında 4'lük olarak girmelisin.

Düşük GNO ile Başvuru

GNO'n düşükse şu alternatifler mevcut:

  • Yüksek ALES puanı ile dengeleme (bazı üniversiteler kompozit puanla hesaplar)

  • Yüksek dil puanı eklemek

  • Yayın veya proje portföyü ile mülakatta ekstra kazanç

  • Tezsiz YL başvurusu (GNO eşiği daha düşük)

Bölüm 5: Şart 5 — Belgeler ve Evrak

Standart Belge Listesi

Tipik olarak şu belgeler istenir:

Zorunlu belgeler:

  • Lisans diploması veya geçici mezuniyet belgesi (onaylı örnek)

  • Lisans transkripti (onaylı)

  • ALES sonuç belgesi (kontrol kodlu)

  • Yabancı dil sonuç belgesi (gerekli ise)

  • Nüfus cüzdanı fotokopisi

  • Vesikalık fotoğraflar (2-4 adet)

  • Askerlik durum belgesi (erkek adaylar için)

Programa göre değişebilen belgeler:

  • Niyet mektubu / kişisel amaç dilekçesi

  • Özgeçmiş (CV)

  • Referans mektubu (2-3 adet)

  • Yayın listesi (varsa)

  • İş tecrübesi belgeleri (EMBA için)

  • Yabancı uyruklular için pasaport ve okul tanıma belgesi

Belge Format Uyarıları

  • Belgeler PDF formatında, onaylı, okunabilir olmalı

  • Elektronik başvuru sistemlerine yüklenir

  • Sisteme yüklenmemiş veya geçersiz belgeler başvuru dışı bırakır

  • Onaylanmış tercihler genelde silinip değiştirilemez

Bölüm 6: Şart 6 — Bilim Sınavı ve Mülakat

Bilim Sınavı

Tezli yüksek lisans programlarının çoğunda yazılı bilim sınavı vardır. Bu sınav:

  • Alanla ilgili temel bilgileri ölçer

  • Genelde çoktan seçmeli veya açık uçlu formatta

  • Üniversite tarafından hazırlanır

  • 50 puan ve üzeri alan adaylar mülakata çağrılır

Mülakat

Mülakat aşamasında değerlendirilen konular:

  • Motivasyon: Neden bu programı seçtin?

  • Akademik ilgi: Hangi konuya odaklanmak istiyorsun?

  • Kariyer planı: Yüksek lisans sonrası hedefin nedir?

  • Alan bilgisi: Sözlü sorularla temel bilgi ölçümü

  • İletişim becerileri: Türkçe/İngilizce ifade yetkinliği

Genel Başarı Puanı Hesaplaması

Yıldız Teknik Üniversitesi'nde tezli YL kabul formülü şu şekildedir:

Genel Başarı Notu = 0.40 × Giriş sınavı notu + 0.10 × Diğer kriterler + ...

Her üniversitenin senatosu bu formülü kendine göre belirler; ALES + GNO + Yabancı dil + Bilim sınavı + Mülakatkarışımından bir kompozit puan çıkar.

Sana Uygun Yüksek Lisans Programını Atlas'tan Bul

Türkiye'deki 24.000+ lisansüstü programı — tezli, tezsiz, doktora, uzaktan — şehir, üniversite, tez durumu ve eğitim diline göre filtrele. Başvuru şartlarını dakikalar içinde karşılaştır.

Atlas'a Git →

Bölüm 7: Başvuru Süreci — Adım Adım Rehber

Adım 1: Hedef Belirle

Kendine sor:

  • Hangi alan? (İşletme, mühendislik, psikoloji vb.)

  • Tezli mi tezsiz mi?

  • Şehir kısıtım var mı?

  • Uzaktan mı örgün mü?

  • Devlet mi vakıf mı?

Adım 2: Program Araştır

Mezun Kampüsü Atlas üzerinden ilgi alanına uygun programları tara. Şehir, üniversite, tez durumu, eğitim dili filtreleri ile daralt.

Adım 3: Şart ve Kontenjanları İncele

Her üniversitenin kontenjan ilanı ve başvuru koşulları belgesi vardır. Bu belgeleri enstitü web sayfasından indir ve dikkatlice oku. Programa özel ALES puan türü, GNO şartı, dil puanı, kontenjan sayısı burada belirtilir.

Adım 4: Sınavlara Hazırlan

  • ALES için 3-6 ay hazırlık planı yap

  • Yabancı dil için hedeflediğin puana göre 2-6 ay

  • Bilim sınavı için alan literatürünü tara

Adım 5: Belgeleri Hazırla

En az 1 ay önceden tüm belgeleri hazırla:

  • Onaylı diploma ve transkript örneği

  • Sınav sonuç belgeleri

  • Fotoğraflar, nüfus cüzdanı

  • Askerlik belgesi

Adım 6: Başvuru Yap

Enstitünün elektronik başvuru sistemi üzerinden başvuru yap. Belgeleri PDF olarak yükle, tercihlerini işaretle, ücret varsa öde, onaylanmadan gönderme.

Adım 7: Bilim Sınavı / Mülakat

Başvurun ön değerlendirmeyi geçtiyse sınav ve mülakata çağrılırsın. Tarih, saat, konum enstitü web sitesinde ilan edilir.

Adım 8: Sonuç ve Kesin Kayıt

Asil ve yedek listeler ilan edilir. Kabul aldıysan kesin kayıt belgeleri ile başvurursun. Şartlı kabul ise geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yaparsın.

Başvuru tarihleri için Mezun Kampüsü Tarihler, güncel duyurular için Mezun Kampüsü Duyurular sayfaları takip edilebilir.

Bölüm 8: 7 Gerçek Senaryo

Senaryo 1: Murat — Lisans Yeni Mezunu

Murat 23 yaşında, İşletme lisans mezunu. GNO 3.20. Tezli işletme YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • ALES (EA) puanı almalı — hedef 70+

  • YDS/YÖKDİL puanı almalı — hedef 65+

  • Transkript, diploma örneği, referans mektupları hazırlamalı

  • Niyet mektubu yazmalı

  • Bilim sınavına hazırlanmalı

  • Erkek olduğu için askerlik durum belgesi almalı

Senaryo 2: Selin — 33 Yaşında Çalışan Anne

Selin 33 yaşında, 8 yıllık bankacılık tecrübesi. Çocuk sahibi. Uzaktan tezsiz Sağlık Yönetimi YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • ALES çoğu üniversitede istemez — Anadolu, Atatürk gibi uzaktan tezsizde şart yok

  • Yabancı dil şartı da genelde yok

  • GNO 2.00/4.00 yeterli

  • Transkript ve diploma yeterli

  • Askerlik belgesi kadın olduğu için gerekmez

  • Direkt başvuru

Senaryo 3: Burak — AÖF Mezunu

Burak Anadolu Üniversitesi AÖF İktisat mezunu. Tezli İktisat YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • AÖF diploması örgün ile eşit (Madde 13)

  • ALES (EA) 55+ standart (üniversiteye göre 70+ olabilir)

  • YDS/YÖKDİL 50+ (Türkçe program için)

  • Transkript ve diploma

  • AÖF olduğu için ekstra bir engel yok

Senaryo 4: Ayşe — Lisans Son Sınıf Şartlı Başvuru

Ayşe Sosyoloji son sınıf öğrencisi. Haziran'da mezun olacak. Mart-Nisan döneminde YL başvurusu yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • Enstitünün şartlı başvuru kabul edip etmediğini kontrol et

  • ALES sonucu, dil belgesi, mevcut transkript hazırla

  • Kabul mektubu alırsa geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yapar

  • Ağustos-Eylül'de mezuniyet + kesin kayıt

Senaryo 5: Kemal — 30 Yaşında Öğretmen

Kemal 30 yaşında, 7 yıllık öğretmen. Uzman öğretmenlik muafiyeti için Eğitim Yönetimi YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • Uzaktan tezsiz program seçebilir (Anadolu Üniversitesi vb.)

  • ALES gerekmez (tezsiz programda genelde)

  • Yabancı dil gerekmez

  • Transkript, diploma yeterli

  • Öğretmenlik belgesi (bazı programlar isteyebilir)

Senaryo 6: Furkan — Yurt Dışı Diplomalı

Furkan Almanya'da işletme lisansı bitirdi. Türkiye'de YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • YÖK denklik belgesi almalı (zorunlu)

  • Diploma noter onaylı Türkçe tercümesi

  • YÖKSİS kaydı yapılmalı

  • ALES ve dil şartları normal aday gibi

  • Bilim sınavı ve mülakat

Senaryo 7: Esra — Doktor, İkinci YL

Esra tıp doktoru, 5 yıllık pratisyen hekim. Sağlık Yönetimi YL yapmak istiyor.

Gereken adımlar:

  • Doktora/uzmanlık mezunlarına ALES şartı aranmaz (Marmara vb.)

  • ALES 70 kabul edilir hesaplamada

  • Dil şartı normal aday gibi

  • Belgeler standart

  • Bilim sınavı/mülakata girer

Başvuru Tarihini Kaçırma

Türkiye'deki tüm enstitülerin yüksek lisans başvuru takvimlerini tek sayfada görüntüle. ALES, YDS, YÖKDİL sınav tarihleri, kontenjan ilanları — hepsi senin için derlendi.

Tarihler Sayfasına Git →

Bölüm 9: Özel Durumlar

Yaş Sınırı Var mı?

Yüksek lisans için yasal yaş sınırı yoktur. 22'de de 55'te de yüksek lisans yapabilirsin. Ancak:

  • Askerlik tehiri için 32 yaş sınırı (erkekler)

  • Doktora askerlik tehiri için 35 yaş

  • Araştırma görevliliği için 35 yaş

  • Öğretim görevliliği için yaş sınırı yok

Askerlik Durumu (Erkek Adaylar)

  • Yüksek lisans kesin kaydında askerlik durum belgesi istenir

  • Kayıt sonrası 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında sevk tehiri devreye girer

  • Tezli YL: 3 yıl 4 ay, Tezsiz YL: 1,5 yıl tehir hakkı

Yurt Dışı Diploması

  • YÖK denklik belgesi zorunlu

  • Noter onaylı Türkçe tercüme

  • YÖKSİS kayıt yapılmalı

  • Okul tanıma belgesi (yabancı uyruklular için)

Aynı Anda İki Yüksek Lisans

  • İki tezli YL aynı anda YASAK (YÖK Yönetmelik Madde 35/6)

  • Bir tezli + bir tezsiz aynı anda MÜMKÜN

  • İki tezsiz YL aynı anda MÜMKÜN (sınırsız)

  • YÖKSİS otomatik kontrol yapar

Yatay Geçiş

Başka üniversitede lisansüstü program yapan öğrenciler yatay geçiş ile başka programa geçebilir (YÖK Yönetmelik Madde 32):

  • En az 1 yarıyıl tamamlamış olmak

  • Kabul için ilgili anabilim dalının olumlu görüşü

  • Yabancı dil şartını yeni programa göre sağlamak

Doktora Yapmak İçin Şartlar (Kısaca)

Doktora yapmak için ne gerekli? Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre, tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuran adaylardan ALES'in ilgili puan türünde en az 55 puan aranır. Lisans diplomasıyla doğrudan başvuranlardan ise 4 üzerinden en az 3,00 (veya muadili) lisans not ortalaması ve en az 80 ALES puanı istenir. Senato bu sınırları yükseltebilir. Aynı madde, adayın anadili dışındaki bir dilde merkezî yabancı dil sınavlarından ya da eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan en az 55 puan almasını şart koşar. Doktora hedefleyen adaylar bu yüzden tezli yüksek lisansı ve dil hazırlığını birlikte planlayabilir. Bilim sınavı ve yeterlik aşaması dahil tüm ayrıntılar doktora başvuru şartları ve doktora süreci rehberinde anlatılıyor.

Bölüm 10: Sık Yapılan Hatalar

Hata 1: Yanlış ALES Puan Türü

Başvurduğun programın hangi puan türünde ALES istediğini kontrol etmemek en sık hatadır. Sayısal program isterken sözel puanla başvurmak = red.

Hata 2: ALES/Dil Sonuç Süresini Kaçırma

  • ALES 5 yıl geçerli

  • YDS/YÖKDİL 5 yıl

  • TOEFL/IELTS 2 yıl

Bu süreler geçtiğinde yeni sınava girmek zorunlusun.

Hata 3: Belge Eksik veya Onaysız

Onaylı olmayan, okunmayan, PDF olmayan belgeler başvuruyu geçersiz kılar. Belgeleri en az bir hafta önce hazırla.

Hata 4: Başvuru Dönemini Kaçırma

Üniversite başvuru penceresi genelde 3-4 hafta. Kaçırdığında bir sonraki dönemi beklemek zorundasın (Şubat/Eylül).

Hata 5: Tercih Sıralamasını Yanlış Yapma

Onaylanan tercihler değiştirilemez. Aday sadece bir programı tercih etmek yerine stratejik olarak birkaç programyerleştirmeli.

Hata 6: Program Şartlarını Okumamak

Her programın kendine özgü şartları olabilir: niyet mektubu, referans, portfolyo, ek sınav. Kontenjan ilanı detaylıcaokunmalı.

Hata 7: YÖKSİS Kaydı Eksikliği

YÖKSİS kaydı olmayan mezunların başvurusu sistem tarafından reddedilir. Kayıt eksikliğini mezun olduğun üniversite düzeltmeli.

Hata 8: Tezli/Tezsiz Karar Karışıklığı

Doktora hayali olan bir aday tezsiz başvurup sonra "geçemiyorum" demek olmaz. 2016 yönetmeliği tezsizden doktoraya geçişi kapadı.

Bölüm 11: Karar Matrisi — Ne Gerekli?

Senin Durumun

Öncelikle Ne Gerekli?

Tezli YL yapmak istiyorum

ALES + Yabancı dil + GNO + Belgeler + Bilim sınavı

Tezsiz YL yapmak istiyorum

Sadece Diploma + GNO + Belgeler (çoğu üniversitede)

Doktora hayalim var

Tezli YL şart + ALES + Dil + GNO

Uzaktan YL istiyorum

ALES çoğunda gerekmez + Diploma + GNO

AÖF mezunuyum

Standart şartlar aynı (engel yok)

Lisans son sınıftayım

Şartlı başvuru + geçici mezuniyet belgesi

Yurt dışı diplomam var

YÖK denklik + noter tercüme + YÖKSİS

İkinci YL yapmak istiyorum

İlk YL tezli ise ikinci YL sadece tezsiz olabilir

Doktora mezunuyum, ikinci YL

ALES şart aranmaz, ALES 70 kabul edilir


Karar Verme Yol Haritası

  1. Hedef alanı belirle: Ne yapmak istiyorsun?

  2. Tezli/tezsiz kararı ver: Doktora hayalin var mı?

  3. Üniversite ara: Mezun Kampüsü Atlas ile tara

  4. Şart listesi çıkar: Hedef üniversitenin özel kriterlerini oku

  5. ALES hazırlığı yap: 3-6 ay planla, doğru puan türünü seç

  6. Yabancı dil için sınav planla: YDS, YÖKDİL, TOEFL, IELTS

  7. Belgeleri erken hazırla: 1 ay önceden onaylı örnekleri al

  8. Başvuru takvimini takip et: Tarihler sayfasından

  9. Bilim sınavı/mülakata hazırlan: Alan literatürünü tazele

  10. Plan B hazırla: İlk tercih reddedilirse hangi 2. seçenek?

Yeni Program Açılışlarını İlk Sen Yakala

Yeni açılan yüksek lisans programları, kontenjan ilanları, başvuru duyuruları ve enstitü haberleri — hepsi Mezun Kampüsü Duyurular'da gerçek zamanlı.

Duyuruları Takip Et →
Yüksek lisans yapmak için neler gerekli?+

6 temel şart: 4 yıllık lisans diploması, ALES puanı (tezli için zorunlu), yabancı dil belgesi (tezli programların çoğunda), yeterli lisans GNO'su, gerekli belgeler, bilim sınavı ve/veya mülakat.

Yüksek lisans için ALES kaç olmalı?+

YÖK asgari puanı 55. Üniversiteler bu puanı yükseltebilir — Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri 60, prestijli üniversiteler (Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ) 70-80 bandına çıkarabilir.

Tezsiz yüksek lisans için ALES şart mı?+

Genellikle şart değildir. Üniversite senatosu isterse ALES şartı koyabilir; büyük çoğunluğunda tezsiz programlarda aranmaz.

Yabancı dil şartı yüksek lisansa nasıl etki eder?+

Tezli yüksek lisans programlarının büyük bölümünde YDS, YÖKDİL, TOEFL veya IELTS puanı istenir. Türkçe programlarda genelde 50-55, İngilizce programlarda 65-80 puan gerekir. Tezsizde çoğunlukla aranmaz.

Lisans GNO'm düşük, yüksek lisans yapabilir miyim?+

Yapabilirsin. GNO 2.00/4.00 çoğu tezsiz programa yeterlidir. Tezli programlarda 2.50-3.00 bandı standarttır. Düşük GNO'yu yüksek ALES ve dil puanı ile dengelemek mümkündür.

ALES puanı kaç yıl geçerli?+

5 yıl. Yayınlandığı tarihten itibaren 5 yıl boyunca yüksek lisans başvurularında kullanılabilir.

YDS ve YÖKDİL puanı kaç yıl geçerli?+

5 yıl. TOEFL, PTE Academic ve e-TEP sınavları ise 2 yıl geçerlidir.

Ön lisans mezunu yüksek lisans yapabilir mi?+

Doğrudan yapamaz. Önce DGS (Dikey Geçiş Sınavı) ile 4 yıllık lisans tamamlanmalı, sonra yüksek lisansa başvurulabilir.

AÖF mezunu yüksek lisans yapabilir mi?+

Evet. Açık ve Uzaktan Öğretim Yönetmeliği Madde 13 gereği örgün mezunları ile eşit haklara sahiptir. Aynı standart şartlarla başvurabilir.

Lisans son sınıfta yüksek lisansa başvurabilir miyim?+

Evet, çoğu üniversite şartlı başvuru kabul eder. Geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yapılır.

Yurt dışı diploması ile yüksek lisans başvurusu yapabilir miyim?+

Evet, ancak YÖK tanınırlık belgesi almanız zorunludur. Ayrıca noter onaylı Türkçe tercümesi ve YÖKSİS kaydı gerekir.

Yüksek lisans başvurusu ne zaman yapılır?+

Genellikle güz dönemi için Mayıs-Eylül, bahar dönemi için Aralık-Ocak arasında başvurular alınır. Her üniversite kendi takvimini ilan eder.

Bilim sınavı zorunlu mu?+

Programa göre değişir. Tezli yüksek lisans programlarının çoğunda yazılı bilim sınavı ve mülakat zorunludur. Tezsiz programlarda genelde sadece mülakat yapılır.

Mülakatta ne sorulur?+

Motivasyon, akademik ilgi alanı, kariyer planı, alan bilgisi ve iletişim becerileri değerlendirilir. Neden bu programı seçtin, ne yapmak istiyorsun soruları tipiktir.

İki yüksek lisans aynı anda yapılır mı?+

İki tezli aynı anda yasaktır (Madde 35/6). Bir tezli + bir tezsiz aynı anda mümkün. Sadece tezsiz programlarda sayı sınırı yok.

Kadın adaylar için farklı bir şart var mı?+

Hayır, kadın ve erkek adaylar aynı şartlarla başvurur. Erkek adaylar için ek olarak askerlik durum belgesi istenir.

Doktora mezunuyum, ikinci yüksek lisans yapabilir miyim?+

Evet. Doktora, tıpta uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık mezunlarına ALES şartı aranmaz; ALES 70 kabul edilerek hesaplamalara dahil edilir.

Yüksek lisansa yaş sınırı var mı?+

Yüksek lisans için yasal yaş sınırı yoktur. Ancak askerlik tehiri için erkeklerde 32 yaş, doktora için 35 yaş sınırı vardır. Araştırma görevliliği başvuruları için 35 yaş şartı aranır.

Kaynakça


Yasal Bilgilendirme

Bu içerikte yer alan bilgiler yayım tarihindeki güncel mevzuata (YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, ÖSYM sınav esasları) ve üniversitelerin resmi enstitü duyurularına dayanmaktadır. Yüksek lisans başvuru şartları, ALES ve yabancı dil sınav puanları, kontenjanlar üniversite senatoları tarafından belirlenir ve dönemsel olarak değişebilir. Adayların başvuru kararı vermeden önce ilgili üniversitenin enstitü web sayfasını ve güncel kontenjan ilanlarını birincil kaynak olarak kontrol etmesi gerekmektedir. Mezun Kampüsü, içeriği bilgilendirme amaçlı sunmakta olup hukuki veya kariyer danışmanlığı niteliği taşımaz.

Paylaş:

Gelişmeleri Kaçırma!

Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.