Yüksek Lisans Yapmak İçin Neler Gerekli?
Volkan E.
Yazar

Yüksek Lisans Yapmak İçin Neler Gerekli? Tam Başvuru Rehberi
Yüksek lisans yapmak isteyen her adayın kafasında aynı soru vardır: "Ne gerekli, nasıl başlarım, hangi belgeleri hazırlayacağım?" Google'a "yüksek lisans yapmak için neler gerekli" yazan on binlerce aday var — çünkü doğru bilgi dağınık, forumlarda tutarsız yorumlar, üniversitelerin farklı şartları, kafa karışıklığı yaratıyor.
YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği yüksek lisans başvurusunun temel çerçevesini belirler; ancak üniversite senatoları bu çerçevenin üzerine kendi ek şartlarını koyabilir. Bu nedenle bir aday için Marmara Üniversitesi'nin şartları ile Ankara Üniversitesi'nin şartları farklı olabilir. Ama tüm üniversitelerin ortak paydası olan temel gereksinimler vardır ve bu yazıda hepsini tek tek ele alıyoruz.
Bu rehberde yüksek lisans başvurusu için gerekli olan her şeyi; lisans diploması, ALES, yabancı dil, belgeler, niyet mektubu, bilim sınavı, mülakat, başvuru zamanları, özel durumlar ve gerçek senaryolar üzerinden ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.
En Önce Net Cevap — Yüksek Lisans için 6 Temel Şart
Yüksek lisans yapmak için tam olarak 6 temel şart var:
4 yıllık lisans diploması (veya kayıt tarihinde mezun olabilecek durumda olmak)
ALES puanı (tezli için zorunlu, tezsiz için üniversite senatosuna bağlı)
Yabancı dil belgesi (tezli programların çoğunda, tezsizde genelde aranmaz)
Yeterli lisans not ortalaması (GNO) (üniversiteye göre değişir)
Gerekli belgeler (transkript, diploma, kimlik, fotoğraf, dilekçe vb.)
Bilim sınavı ve/veya mülakat (üniversite ve programa göre)
Her üniversitenin kendi kabul kriteri farklı olabilir; ama bu 6 şart genelde her programda karşımıza çıkar
Yüksek lisans için hangi sınav gerekli?
Genellikle ALES ve bir yabancı dil sınavı (YDS, e-YDS, YÖKDİL veya eşdeğeri) istenir. Bazı programlar bunlara bilim sınavı ya da mülakat ekler. Hangi sınavların istendiği ve asgari puanlar enstitü ilanında yazar.
Yüksek lisans için ALES şart mı?
Tezli programlarda evet. Yönetmeliğe göre alt sınır ilgili puan türünde 55'tir; sanat alanları ve üst derece sahipleri istisnadır. Tezsiz programlarda üniversite ALES puanı aramayabilir.
Doktora yapmak için ne gerekli?
Tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuruda en az 55 ALES puanı gerekir. Lisans diplomasıyla başvuruda en az 3,00 GNO ve en az 80 ALES puanı gerekir. Her iki durumda da yabancı dil sınavından en az 55 puan istenir. Senatolar bu sınırları yükseltebilir.
Yüksek lisans için ne gerekli?
Kısa cevap: Dört yıllık bir lisans diploması, programın istediği puan türünde ALES puanı, yeterli lisans not ortalaması (GNO), tezli programların çoğunda yabancı dil belgesi ve enstitünün ilanda istediği belgeler. Yüksek lisans yapmak için şartlar program türüne göre değişir. Tezli programlarda ALES ve dil şartı öne çıkarken, tezsiz programlarda bu şartlar farklılaşabilir. Bu farkların ayrıntısı tezsiz yüksek lisans programlarının işleyişi rehberinde yer alıyor.
4 yıllık
Lisans Diploması ŞartıÖn lisans yetersiz
55
ALES Asgari Puanı (YÖK)Tezli için zorunlu
50-55
YDS/YÖKDİL Asgari PuanPrograma göre değişir
Güz ve Bahar
Başvuru DönemiEnstitülere göre değişir
Bölüm 1: Şart 1 — Lisans Diploması (Zorunlu Temel)
Ne Gerekli?
4 yıllık lisans diploması (fakülte, yüksekokul veya konservatuvar mezuniyeti)
Veya kayıt tarihinde mezun olabilecek durumda olmak (son sınıf öğrencileri için şartlı başvuru)
Diploma Hakkında Kritik Bilgiler
Örgün, uzaktan, açıköğretim fark etmez — hepsi geçerlidir. Açıköğretim mezunları örgün mezunlarla eşit haklara sahiptir (Açık Yükseköğretim Yönetmeliği Madde 13).
Ön lisans (2 yıllık) yeterli değil — önce DGS ile lisans tamamlanmalı.
Yurt dışı diploması olanların YÖK denkliği alması zorunlu.
Diploma alanı ile başvurduğun yüksek lisans alanı aynı olmak zorunda değil (bilimsel hazırlık dersleri gerekebilir).
Şartlı Başvuru — Son Sınıf Öğrencileri İçin
Lisans son dönem öğrencisi olarak yüksek lisansa başvurabilir misin? Evet, üniversitelerin çoğu şartlı başvuruyu kabul eder. Kabul aldığında geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yaparsın. Detay için "Lisans Bitirmeden Yüksek Lisans Yapılır mı?" rehberine bakabilirsin.
YÖKSİS Kaydı
Başvuru sırasında YÖKSİS'te kaydın olması gerekir. YÖKSİS kaydı olmayan mezunların, mezun oldukları üniversite üzerinden kayıt işlemi yapması şart. Bu bilgi Marmara Üniversitesi başvuru esaslarında da açıkça belirtilmiştir.
Bölüm 2: Şart 2 — ALES Puanı
ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), yüksek lisansa girişte en kritik sınavdır.
ALES Hakkında Temel Bilgiler
ÖSYM tarafından yılda 3 kez yapılır (Mayıs, Temmuz, Kasım)
3 puan türü hesaplanır: Sayısal (SAY), Sözel (SÖZ), Eşit Ağırlık (EA)
Puan 5 yıl geçerlidir
Asgari YÖK puanı: 55
Üniversite senatoları bu puanı yükseltebilir (60, 65, 70, 80 gibi)
Puan Türü Nasıl Seçilir?
Başvurduğun programın puan türü senato tarafından belirlenir:
Sayısal (SAY): Fen bilimleri, mühendislik, matematik, istatistik
Sözel (SÖZ): Sosyoloji, tarih, edebiyat, felsefe, iletişim
Eşit Ağırlık (EA): İşletme, iktisat, kamu yönetimi, hukuk
Programın istediği puan türünde yeterli puan yoksa başvuru geçersiz sayılır.
Üniversite Örnekleri (2026 Verileri)
Üniversite | Program | ALES Şartı |
|---|---|---|
Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri | Tezli YL | Sayısal 60+ |
Ankara Üniversitesi | Tezsiz YL | Sayısal 55+ (II. öğretim tezsizde ALES şartı yok) |
Dokuz Eylül Fen Bilimleri | Tezli YL (Türkçe) | Sayısal 55+ |
Dokuz Eylül Fen Bilimleri | Tezli YL (İngilizce) | Sayısal 80+ |
Marmara SBE | Tezli YL | Program bazlı ALES puanı |
Yıldız Teknik FBE | Tezli YL | Sayısal 55+ |
ALES Şartı Aranmayan Durumlar
Yüksek lisans yapmak için ALES şart mı sorusunun cevabı program türüne bağlıdır. Tezli programlarda ALES puanı istenir. Güzel sanatlar ve konservatuvar programları ile doktora veya tıpta uzmanlık gibi üst derecelere sahip adaylar bunun istisnasıdır. Tezsiz programlarda ise Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca üniversite ALES puanı aramayabilir. ALES istendiğinde taban puanı senato belirler. ALES istenmeyen programlar ALES olmadan yüksek lisans yapılabilen tezsiz programlar rehberinde listeleniyor.
Bazı özel durumlarda ALES şartı aranmaz:
Güzel sanatlar ve konservatuvar anabilim/anasanat dallarına başvuran adaylar
Tezsiz yüksek lisans programlarının çoğunda (senato belirler)
Doktora, tıpta uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık, sanatta yeterlik mezunlarının yüksek lisans başvurularında (ALES 70 kabul edilerek hesaplanır)
Yabancı uyruklu kontenjanı
Bazı ikinci öğretim tezsiz YL programlarında
Yüksek Lisans İçin Hangi Sınavlar Gerekir?
Yüksek lisans için hangi sınava girilir? Başvurularda genellikle üç tür değerlendirme istenir: ÖSYM'nin yaptığı ALES, yabancı dil sınavı ve bazı programlarda kurumun kendi uyguladığı bilim sınavı ya da mülakat. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi, tezli yüksek lisans için ALES'in başvurulan puan türünde en az 55 puanı alt sınır olarak belirler. Senato bu sınırı yükseltebilir. Yönetmelik yüksek lisans için genel bir yabancı dil şartı öngörmez. Dil şartını ve asgari puanı programı açan üniversitenin senatosu ve enstitü ilanı belirler. Sınavın yapısı ve takvimi için ALES sınavının süresi, soru sayısı ve oturumları incelenebilir.
Sınav | Neyi ölçer | Yüksek lisansta ne zaman istenir |
|---|---|---|
ALES | Sayısal ve sözel akıl yürütme | Tezli programlarda; yönetmelikteki alt sınır 55 |
YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL veya eşdeğeri | Yabancı dil düzeyi | Tezli programların çoğunda ve yabancı dilde eğitim veren programlarda; asgari puanı senato belirler |
Bilim sınavı veya mülakat | Alan bilgisi ve programa uyum | Programa göre; enstitü ilanında belirtilir |
Bölüm 3: Şart 3 — Yabancı Dil Belgesi
Hangi Dil Sınavı?
YDS (Yabancı Dil Sınavı) — ÖSYM
e-YDS — Elektronik YDS
YÖKDİL — YÖK koordinatörlüğünde ÖSYM
e-YÖKDİL — 2022'den itibaren elektronik YÖKDİL
TOEFL iBT — International (iBT)
IELTS — Academic
PTE Academic
CAE, CPE — Cambridge sınavları
YÖKDİL Bilgileri
YÖKDİL, 3 farklı alanda düzenlenir:
Fen Bilimleri
Sağlık Bilimleri
Sosyal Bilimler
Ve 4 dilde sunulur: İngilizce, Almanca, Fransızca, Arapça.
Geçerlilik Süreleri
YDS/YÖKDİL/e-YDS/e-YÖKDİL: 5 yıl
TOEFL, PTE Academic, e-TEP: 2 yıl
Diğer uluslararası sınavlar için ÖSYM'nin eşdeğerlik tablosu geçerlidir
Asgari Puan Aralıkları
Tezli YL (Türkçe program): Çoğu üniversitede en az 50 puan
Tezli YL (İngilizce program): En az 65-80 puan
Doktora için: En az 55 puan (Türkçe program)
Tezsiz YL: Genellikle yabancı dil şartı aranmaz
Kritik Değişiklik
2025-2026 Güz yarıyılı başvurularından itibaren öğretim dili Türkçe olan yüksek lisans programlarında da (örneğin Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri) yabancı dil şartı aranmaya başlandı. Bu değişiklik yaygınlaşıyor.
Bölüm 4: Şart 4 — Lisans Not Ortalaması (GNO)
Genelde İstenen GNO Bandı
Program | Tipik Asgari GNO |
|---|---|
Tezsiz YL | 2.00/4.00 veya 50/100 |
Tezli YL (standart) | 2.50-3.00/4.00 |
Tezli YL (prestijli) | 3.00-3.30/4.00 |
Bütünleşik Doktora | 3.00/4.00 + ALES 80+ |
GNO Hesaplaması
Üniversiteler 4'lük veya 100'lük sistemi kullanır. YÖKSİS eşdeğerlik tablosu üzerinden dönüşüm yapılır. Kendi lisans üniversitenin 4'lük sistem varsa başvuru sırasında 4'lük olarak girmelisin.
Düşük GNO ile Başvuru
GNO'n düşükse şu alternatifler mevcut:
Yüksek ALES puanı ile dengeleme (bazı üniversiteler kompozit puanla hesaplar)
Yüksek dil puanı eklemek
Yayın veya proje portföyü ile mülakatta ekstra kazanç
Tezsiz YL başvurusu (GNO eşiği daha düşük)
Bölüm 5: Şart 5 — Belgeler ve Evrak
Standart Belge Listesi
Tipik olarak şu belgeler istenir:
Zorunlu belgeler:
Lisans diploması veya geçici mezuniyet belgesi (onaylı örnek)
Lisans transkripti (onaylı)
ALES sonuç belgesi (kontrol kodlu)
Yabancı dil sonuç belgesi (gerekli ise)
Nüfus cüzdanı fotokopisi
Vesikalık fotoğraflar (2-4 adet)
Askerlik durum belgesi (erkek adaylar için)
Programa göre değişebilen belgeler:
Niyet mektubu / kişisel amaç dilekçesi
Özgeçmiş (CV)
Referans mektubu (2-3 adet)
Yayın listesi (varsa)
İş tecrübesi belgeleri (EMBA için)
Yabancı uyruklular için pasaport ve okul tanıma belgesi
Belge Format Uyarıları
Belgeler PDF formatında, onaylı, okunabilir olmalı
Elektronik başvuru sistemlerine yüklenir
Sisteme yüklenmemiş veya geçersiz belgeler başvuru dışı bırakır
Onaylanmış tercihler genelde silinip değiştirilemez
Bölüm 6: Şart 6 — Bilim Sınavı ve Mülakat
Bilim Sınavı
Tezli yüksek lisans programlarının çoğunda yazılı bilim sınavı vardır. Bu sınav:
Alanla ilgili temel bilgileri ölçer
Genelde çoktan seçmeli veya açık uçlu formatta
Üniversite tarafından hazırlanır
50 puan ve üzeri alan adaylar mülakata çağrılır
Mülakat
Mülakat aşamasında değerlendirilen konular:
Motivasyon: Neden bu programı seçtin?
Akademik ilgi: Hangi konuya odaklanmak istiyorsun?
Kariyer planı: Yüksek lisans sonrası hedefin nedir?
Alan bilgisi: Sözlü sorularla temel bilgi ölçümü
İletişim becerileri: Türkçe/İngilizce ifade yetkinliği
Genel Başarı Puanı Hesaplaması
Yıldız Teknik Üniversitesi'nde tezli YL kabul formülü şu şekildedir:
Genel Başarı Notu = 0.40 × Giriş sınavı notu + 0.10 × Diğer kriterler + ...
Her üniversitenin senatosu bu formülü kendine göre belirler; ALES + GNO + Yabancı dil + Bilim sınavı + Mülakatkarışımından bir kompozit puan çıkar.
Sana Uygun Yüksek Lisans Programını Atlas'tan Bul
Türkiye'deki 24.000+ lisansüstü programı — tezli, tezsiz, doktora, uzaktan — şehir, üniversite, tez durumu ve eğitim diline göre filtrele. Başvuru şartlarını dakikalar içinde karşılaştır.
Atlas'a Git →Bölüm 7: Başvuru Süreci — Adım Adım Rehber
Adım 1: Hedef Belirle
Kendine sor:
Hangi alan? (İşletme, mühendislik, psikoloji vb.)
Tezli mi tezsiz mi?
Şehir kısıtım var mı?
Uzaktan mı örgün mü?
Devlet mi vakıf mı?
Adım 2: Program Araştır
Mezun Kampüsü Atlas üzerinden ilgi alanına uygun programları tara. Şehir, üniversite, tez durumu, eğitim dili filtreleri ile daralt.
Adım 3: Şart ve Kontenjanları İncele
Her üniversitenin kontenjan ilanı ve başvuru koşulları belgesi vardır. Bu belgeleri enstitü web sayfasından indir ve dikkatlice oku. Programa özel ALES puan türü, GNO şartı, dil puanı, kontenjan sayısı burada belirtilir.
Adım 4: Sınavlara Hazırlan
ALES için 3-6 ay hazırlık planı yap
Yabancı dil için hedeflediğin puana göre 2-6 ay
Bilim sınavı için alan literatürünü tara
Adım 5: Belgeleri Hazırla
En az 1 ay önceden tüm belgeleri hazırla:
Onaylı diploma ve transkript örneği
Sınav sonuç belgeleri
Fotoğraflar, nüfus cüzdanı
Askerlik belgesi
Adım 6: Başvuru Yap
Enstitünün elektronik başvuru sistemi üzerinden başvuru yap. Belgeleri PDF olarak yükle, tercihlerini işaretle, ücret varsa öde, onaylanmadan gönderme.
Adım 7: Bilim Sınavı / Mülakat
Başvurun ön değerlendirmeyi geçtiyse sınav ve mülakata çağrılırsın. Tarih, saat, konum enstitü web sitesinde ilan edilir.
Adım 8: Sonuç ve Kesin Kayıt
Asil ve yedek listeler ilan edilir. Kabul aldıysan kesin kayıt belgeleri ile başvurursun. Şartlı kabul ise geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yaparsın.
Başvuru tarihleri için Mezun Kampüsü Tarihler, güncel duyurular için Mezun Kampüsü Duyurular sayfaları takip edilebilir.
Bölüm 8: 7 Gerçek Senaryo
Senaryo 1: Murat — Lisans Yeni Mezunu
Murat 23 yaşında, İşletme lisans mezunu. GNO 3.20. Tezli işletme YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
ALES (EA) puanı almalı — hedef 70+
YDS/YÖKDİL puanı almalı — hedef 65+
Transkript, diploma örneği, referans mektupları hazırlamalı
Niyet mektubu yazmalı
Bilim sınavına hazırlanmalı
Erkek olduğu için askerlik durum belgesi almalı
Senaryo 2: Selin — 33 Yaşında Çalışan Anne
Selin 33 yaşında, 8 yıllık bankacılık tecrübesi. Çocuk sahibi. Uzaktan tezsiz Sağlık Yönetimi YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
ALES çoğu üniversitede istemez — Anadolu, Atatürk gibi uzaktan tezsizde şart yok
Yabancı dil şartı da genelde yok
GNO 2.00/4.00 yeterli
Transkript ve diploma yeterli
Askerlik belgesi kadın olduğu için gerekmez
Direkt başvuru
Senaryo 3: Burak — AÖF Mezunu
Burak Anadolu Üniversitesi AÖF İktisat mezunu. Tezli İktisat YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
AÖF diploması örgün ile eşit (Madde 13)
ALES (EA) 55+ standart (üniversiteye göre 70+ olabilir)
YDS/YÖKDİL 50+ (Türkçe program için)
Transkript ve diploma
AÖF olduğu için ekstra bir engel yok
Senaryo 4: Ayşe — Lisans Son Sınıf Şartlı Başvuru
Ayşe Sosyoloji son sınıf öğrencisi. Haziran'da mezun olacak. Mart-Nisan döneminde YL başvurusu yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
Enstitünün şartlı başvuru kabul edip etmediğini kontrol et
ALES sonucu, dil belgesi, mevcut transkript hazırla
Kabul mektubu alırsa geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yapar
Ağustos-Eylül'de mezuniyet + kesin kayıt
Senaryo 5: Kemal — 30 Yaşında Öğretmen
Kemal 30 yaşında, 7 yıllık öğretmen. Uzman öğretmenlik muafiyeti için Eğitim Yönetimi YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
Uzaktan tezsiz program seçebilir (Anadolu Üniversitesi vb.)
ALES gerekmez (tezsiz programda genelde)
Yabancı dil gerekmez
Transkript, diploma yeterli
Öğretmenlik belgesi (bazı programlar isteyebilir)
Senaryo 6: Furkan — Yurt Dışı Diplomalı
Furkan Almanya'da işletme lisansı bitirdi. Türkiye'de YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
YÖK denklik belgesi almalı (zorunlu)
Diploma noter onaylı Türkçe tercümesi
YÖKSİS kaydı yapılmalı
ALES ve dil şartları normal aday gibi
Bilim sınavı ve mülakat
Senaryo 7: Esra — Doktor, İkinci YL
Esra tıp doktoru, 5 yıllık pratisyen hekim. Sağlık Yönetimi YL yapmak istiyor.
Gereken adımlar:
Doktora/uzmanlık mezunlarına ALES şartı aranmaz (Marmara vb.)
ALES 70 kabul edilir hesaplamada
Dil şartı normal aday gibi
Belgeler standart
Bilim sınavı/mülakata girer
Başvuru Tarihini Kaçırma
Türkiye'deki tüm enstitülerin yüksek lisans başvuru takvimlerini tek sayfada görüntüle. ALES, YDS, YÖKDİL sınav tarihleri, kontenjan ilanları — hepsi senin için derlendi.
Tarihler Sayfasına Git →Bölüm 9: Özel Durumlar
Yaş Sınırı Var mı?
Yüksek lisans için yasal yaş sınırı yoktur. 22'de de 55'te de yüksek lisans yapabilirsin. Ancak:
Askerlik tehiri için 32 yaş sınırı (erkekler)
Doktora askerlik tehiri için 35 yaş
Araştırma görevliliği için 35 yaş
Öğretim görevliliği için yaş sınırı yok
Askerlik Durumu (Erkek Adaylar)
Yüksek lisans kesin kaydında askerlik durum belgesi istenir
Kayıt sonrası 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında sevk tehiri devreye girer
Tezli YL: 3 yıl 4 ay, Tezsiz YL: 1,5 yıl tehir hakkı
Yurt Dışı Diploması
YÖK denklik belgesi zorunlu
Noter onaylı Türkçe tercüme
YÖKSİS kayıt yapılmalı
Okul tanıma belgesi (yabancı uyruklular için)
Aynı Anda İki Yüksek Lisans
İki tezli YL aynı anda YASAK (YÖK Yönetmelik Madde 35/6)
Bir tezli + bir tezsiz aynı anda MÜMKÜN
İki tezsiz YL aynı anda MÜMKÜN (sınırsız)
YÖKSİS otomatik kontrol yapar
Yatay Geçiş
Başka üniversitede lisansüstü program yapan öğrenciler yatay geçiş ile başka programa geçebilir (YÖK Yönetmelik Madde 32):
En az 1 yarıyıl tamamlamış olmak
Kabul için ilgili anabilim dalının olumlu görüşü
Yabancı dil şartını yeni programa göre sağlamak
Doktora Yapmak İçin Şartlar (Kısaca)
Doktora yapmak için ne gerekli? Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre, tezli yüksek lisans diplomasıyla başvuran adaylardan ALES'in ilgili puan türünde en az 55 puan aranır. Lisans diplomasıyla doğrudan başvuranlardan ise 4 üzerinden en az 3,00 (veya muadili) lisans not ortalaması ve en az 80 ALES puanı istenir. Senato bu sınırları yükseltebilir. Aynı madde, adayın anadili dışındaki bir dilde merkezî yabancı dil sınavlarından ya da eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan en az 55 puan almasını şart koşar. Doktora hedefleyen adaylar bu yüzden tezli yüksek lisansı ve dil hazırlığını birlikte planlayabilir. Bilim sınavı ve yeterlik aşaması dahil tüm ayrıntılar doktora başvuru şartları ve doktora süreci rehberinde anlatılıyor.
Bölüm 10: Sık Yapılan Hatalar
Hata 1: Yanlış ALES Puan Türü
Başvurduğun programın hangi puan türünde ALES istediğini kontrol etmemek en sık hatadır. Sayısal program isterken sözel puanla başvurmak = red.
Hata 2: ALES/Dil Sonuç Süresini Kaçırma
ALES 5 yıl geçerli
YDS/YÖKDİL 5 yıl
TOEFL/IELTS 2 yıl
Bu süreler geçtiğinde yeni sınava girmek zorunlusun.
Hata 3: Belge Eksik veya Onaysız
Onaylı olmayan, okunmayan, PDF olmayan belgeler başvuruyu geçersiz kılar. Belgeleri en az bir hafta önce hazırla.
Hata 4: Başvuru Dönemini Kaçırma
Üniversite başvuru penceresi genelde 3-4 hafta. Kaçırdığında bir sonraki dönemi beklemek zorundasın (Şubat/Eylül).
Hata 5: Tercih Sıralamasını Yanlış Yapma
Onaylanan tercihler değiştirilemez. Aday sadece bir programı tercih etmek yerine stratejik olarak birkaç programyerleştirmeli.
Hata 6: Program Şartlarını Okumamak
Her programın kendine özgü şartları olabilir: niyet mektubu, referans, portfolyo, ek sınav. Kontenjan ilanı detaylıcaokunmalı.
Hata 7: YÖKSİS Kaydı Eksikliği
YÖKSİS kaydı olmayan mezunların başvurusu sistem tarafından reddedilir. Kayıt eksikliğini mezun olduğun üniversite düzeltmeli.
Hata 8: Tezli/Tezsiz Karar Karışıklığı
Doktora hayali olan bir aday tezsiz başvurup sonra "geçemiyorum" demek olmaz. 2016 yönetmeliği tezsizden doktoraya geçişi kapadı.
Bölüm 11: Karar Matrisi — Ne Gerekli?
Senin Durumun | Öncelikle Ne Gerekli? |
|---|---|
Tezli YL yapmak istiyorum | ALES + Yabancı dil + GNO + Belgeler + Bilim sınavı |
Tezsiz YL yapmak istiyorum | Sadece Diploma + GNO + Belgeler (çoğu üniversitede) |
Doktora hayalim var | Tezli YL şart + ALES + Dil + GNO |
Uzaktan YL istiyorum | ALES çoğunda gerekmez + Diploma + GNO |
AÖF mezunuyum | Standart şartlar aynı (engel yok) |
Lisans son sınıftayım | Şartlı başvuru + geçici mezuniyet belgesi |
Yurt dışı diplomam var | YÖK denklik + noter tercüme + YÖKSİS |
İkinci YL yapmak istiyorum | İlk YL tezli ise ikinci YL sadece tezsiz olabilir |
Doktora mezunuyum, ikinci YL | ALES şart aranmaz, ALES 70 kabul edilir |
Karar Verme Yol Haritası
Hedef alanı belirle: Ne yapmak istiyorsun?
Tezli/tezsiz kararı ver: Doktora hayalin var mı?
Üniversite ara: Mezun Kampüsü Atlas ile tara
Şart listesi çıkar: Hedef üniversitenin özel kriterlerini oku
ALES hazırlığı yap: 3-6 ay planla, doğru puan türünü seç
Yabancı dil için sınav planla: YDS, YÖKDİL, TOEFL, IELTS
Belgeleri erken hazırla: 1 ay önceden onaylı örnekleri al
Başvuru takvimini takip et: Tarihler sayfasından
Bilim sınavı/mülakata hazırlan: Alan literatürünü tazele
Plan B hazırla: İlk tercih reddedilirse hangi 2. seçenek?
Yeni Program Açılışlarını İlk Sen Yakala
Yeni açılan yüksek lisans programları, kontenjan ilanları, başvuru duyuruları ve enstitü haberleri — hepsi Mezun Kampüsü Duyurular'da gerçek zamanlı.
Duyuruları Takip Et →Yüksek lisans yapmak için neler gerekli?+
6 temel şart: 4 yıllık lisans diploması, ALES puanı (tezli için zorunlu), yabancı dil belgesi (tezli programların çoğunda), yeterli lisans GNO'su, gerekli belgeler, bilim sınavı ve/veya mülakat.
Yüksek lisans için ALES kaç olmalı?+
YÖK asgari puanı 55. Üniversiteler bu puanı yükseltebilir — Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri 60, prestijli üniversiteler (Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ) 70-80 bandına çıkarabilir.
Tezsiz yüksek lisans için ALES şart mı?+
Genellikle şart değildir. Üniversite senatosu isterse ALES şartı koyabilir; büyük çoğunluğunda tezsiz programlarda aranmaz.
Yabancı dil şartı yüksek lisansa nasıl etki eder?+
Tezli yüksek lisans programlarının büyük bölümünde YDS, YÖKDİL, TOEFL veya IELTS puanı istenir. Türkçe programlarda genelde 50-55, İngilizce programlarda 65-80 puan gerekir. Tezsizde çoğunlukla aranmaz.
Lisans GNO'm düşük, yüksek lisans yapabilir miyim?+
Yapabilirsin. GNO 2.00/4.00 çoğu tezsiz programa yeterlidir. Tezli programlarda 2.50-3.00 bandı standarttır. Düşük GNO'yu yüksek ALES ve dil puanı ile dengelemek mümkündür.
ALES puanı kaç yıl geçerli?+
5 yıl. Yayınlandığı tarihten itibaren 5 yıl boyunca yüksek lisans başvurularında kullanılabilir.
YDS ve YÖKDİL puanı kaç yıl geçerli?+
5 yıl. TOEFL, PTE Academic ve e-TEP sınavları ise 2 yıl geçerlidir.
Ön lisans mezunu yüksek lisans yapabilir mi?+
Doğrudan yapamaz. Önce DGS (Dikey Geçiş Sınavı) ile 4 yıllık lisans tamamlanmalı, sonra yüksek lisansa başvurulabilir.
AÖF mezunu yüksek lisans yapabilir mi?+
Evet. Açık ve Uzaktan Öğretim Yönetmeliği Madde 13 gereği örgün mezunları ile eşit haklara sahiptir. Aynı standart şartlarla başvurabilir.
Lisans son sınıfta yüksek lisansa başvurabilir miyim?+
Evet, çoğu üniversite şartlı başvuru kabul eder. Geçici mezuniyet belgesi ile kesin kayıt yapılır.
Yurt dışı diploması ile yüksek lisans başvurusu yapabilir miyim?+
Evet, ancak YÖK tanınırlık belgesi almanız zorunludur. Ayrıca noter onaylı Türkçe tercümesi ve YÖKSİS kaydı gerekir.
Yüksek lisans başvurusu ne zaman yapılır?+
Genellikle güz dönemi için Mayıs-Eylül, bahar dönemi için Aralık-Ocak arasında başvurular alınır. Her üniversite kendi takvimini ilan eder.
Bilim sınavı zorunlu mu?+
Programa göre değişir. Tezli yüksek lisans programlarının çoğunda yazılı bilim sınavı ve mülakat zorunludur. Tezsiz programlarda genelde sadece mülakat yapılır.
Mülakatta ne sorulur?+
Motivasyon, akademik ilgi alanı, kariyer planı, alan bilgisi ve iletişim becerileri değerlendirilir. Neden bu programı seçtin, ne yapmak istiyorsun soruları tipiktir.
İki yüksek lisans aynı anda yapılır mı?+
İki tezli aynı anda yasaktır (Madde 35/6). Bir tezli + bir tezsiz aynı anda mümkün. Sadece tezsiz programlarda sayı sınırı yok.
Kadın adaylar için farklı bir şart var mı?+
Hayır, kadın ve erkek adaylar aynı şartlarla başvurur. Erkek adaylar için ek olarak askerlik durum belgesi istenir.
Doktora mezunuyum, ikinci yüksek lisans yapabilir miyim?+
Evet. Doktora, tıpta uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık mezunlarına ALES şartı aranmaz; ALES 70 kabul edilerek hesaplamalara dahil edilir.
Yüksek lisansa yaş sınırı var mı?+
Yüksek lisans için yasal yaş sınırı yoktur. Ancak askerlik tehiri için erkeklerde 32 yaş, doktora için 35 yaş sınırı vardır. Araştırma görevliliği başvuruları için 35 yaş şartı aranır.
Kaynakça
YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği — Resmî Mevzuat
Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü — Başvuru Koşulları
Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Başvuru Şartları
Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü — 2026-2027 Güz İlan Metni
Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü — Tezli YL Başvuru
Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü — 2026-2027 Kontenjan
Kampüsüla — Yüksek Lisans Başvuru Şartları ve Sınavları 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu içerikte yer alan bilgiler yayım tarihindeki güncel mevzuata (YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, ÖSYM sınav esasları) ve üniversitelerin resmi enstitü duyurularına dayanmaktadır. Yüksek lisans başvuru şartları, ALES ve yabancı dil sınav puanları, kontenjanlar üniversite senatoları tarafından belirlenir ve dönemsel olarak değişebilir. Adayların başvuru kararı vermeden önce ilgili üniversitenin enstitü web sayfasını ve güncel kontenjan ilanlarını birincil kaynak olarak kontrol etmesi gerekmektedir. Mezun Kampüsü, içeriği bilgilendirme amaçlı sunmakta olup hukuki veya kariyer danışmanlığı niteliği taşımaz.