Uygulamalı Davranış Analizi Yüksek Lisans: Şartlar ve Programlar

İçindekiler

• Genel Bilgilendirme: UDA'nın kısa tanımı ve temel veriler

• Bölüm 1: Uygulamalı davranış analizi yüksek lisansı nedir?

• Bölüm 2: Başvuru şartları ve değerlendirme

• Bölüm 3: BCBA sertifikası ve davranış analistliği ile ilişkisi

• Bölüm 4: Başvurunun adımları

• Bölüm 5: UDA ve otizm odaklı programlar hangi üniversitelerde?

• Bölüm 6: Farklı bölüm mezunlarının kabulü

• Bölüm 7: Sık karıştırılan nokta: sertifika, seminer ve yüksek lisans

• Bölüm 8: Başvuru yol haritası

• Gerçek Hayattan Örnekler

• Sıkça Sorulan Sorular

• Kaynakça

• Yasal Bilgilendirme

Genel Bilgilendirme

Uygulamalı davranış analizi (UDA) yüksek lisansı, Türkiye'de Anadolu Üniversitesi'nin "Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi" tezli programıyla lisansüstü düzeyde verilir. Program Türkçe, örgün ve 120 AKTS'dir. Başvuruda ALES aranır; 2025-2026 güz kontenjan tablosunda eğitim fakültesi programlarının yanında psikoloji, çocuk gelişimi, ergoterapi ve hemşirelik gibi alanların mezunları da kabul listesinde yer aldı.

Alanın İngilizce adı Applied Behavior Analysis, kısaltması ABA'dır. Türkçede UDA ve ABA kısaltmaları aynı alanı anlatmak için birlikte kullanılır. Aramalarda "davranış analizi" ifadesi pazarlamadaki tüketici davranışı analiziyle veya veri bilimindeki davranışsal analitikle karışabilir. Buradaki alan, öğrenme ilkelerine dayanan, özellikle otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylerle çalışmada kullanılan lisansüstü bir uzmanlık alanıdır.

Yazı; özel eğitim öğretmenlerine, psikoloji, çocuk gelişimi, ergoterapi ve dil ve konuşma terapisi mezunlarına ve otizm alanında akademik kariyer planlayan adaylara yönelik hazırlandı. Temel kaynaklar şunlardır:

• YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği

• Anadolu Üniversitesi Akademik Bilgi Paketi ve 2026-2027 başvuru koşulları

• Ankara, Hacettepe ve Necmettin Erbakan üniversitelerinin 2026-2027 güz ilanları

• Behavior Analyst Certification Board (BACB) ve Association for Behavior Analysis International (ABAI) sayfaları

• ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) verileri

Alanın Türkiye'deki karşılığına dair bir gösterge MEB verisidir. MEB'in 3 Aralık 2024 tarihli açıklamasına göre Eylül 2024 itibarıyla 404.905 öğrenci tam zamanlı bütünleştirme yoluyla eğitim alıyordu. Aynı açıklamaya göre özel eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrenci sayısı 176.362 idi. Başvuru takvimleri, kabul edilen lisans alanları ve kontenjanlar döneme göre değişebilir; program bilgileri ilgili enstitünün güncel ilanından teyit edilmelidir. Yurt dışı sertifika kuralları da BACB tarafından belirli tarihlerde değiştirildiği için bu bilgiler tarihleriyle birlikte verilmiştir.

Uygulamalı davranış analizi yüksek lisansı nedir?

Uygulamalı davranış analizi yüksek lisansı, davranışın ölçülmesi, işlevsel değerlendirilmesi ve öğrenme ilkelerine dayalı müdahale yöntemleri üzerine enstitülerde yürütülen lisansüstü programdır. Türkiye'de bu adı taşıyan aktif program, Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'ndeki "Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi" tezli yüksek lisanstır. Program dört yarıyıl ve 120 AKTS olarak planlanmıştır.

Programı yürüten birim enstitüdür. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Anadolu Üniversitesi'nde program, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü bünyesindeki Uygulamalı Davranış Analizi Anabilim Dalı'na bağlıdır. Anabilim dalının kendi tanıtım sayfası, alanı ve kuruluşunu şöyle anlatır:

Uygulamalı Davranış Analizi (UDA) Anabilim Dalı 2011 yılında açılmıştır. Ülkemizdeki tek anabilim dalı olma özelliği göstermektedir. UDA doğal ortamlarda sosyal açıdan önemli davranışları, edimsel koşullama ilkelerine göre inceleyen bilim dalıdır.
— Anadolu Üniversitesi, Uygulamalı Davranış Analizi Anabilim Dalı Genel Bilgi sayfası (erişim 28 Eylül 2026)

Uluslararası tanım da aynı çerçeveyi çizer. BACB'nin 15 Şubat 2024'te güncellenen "About Behavior Analysis" sayfasına göre davranış analizi, 20. yüzyılın başına uzanan bir davranış bilimidir. Kuruluş, bu bilimin yol gösterici felsefesini davranışçılık olarak tanımlar.

Programın ders planı bu tanımın uygulamaya dönüşmüş hâlidir. Anadolu Üniversitesi Akademik Bilgi Paketi'nde "Uygulamalı Davranış Analizi Temel İlkeleri I ve II", "Uygulamalı Davranış Analizinde Tek Denekli Araştırmalar", "Yoğun Davranışsal Müdahale", "Davranış Analizinde Etik" ve üç dönemlik "Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi Uygulamaları" dersleri yer alır. Tez, üçüncü ve dördüncü yarıyılda 30'ar AKTS ile yürütülür.

Program sayfası, mezunların okul, hastane, sağlık merkezi, ev ve özel gereksinimli bireylerin devam ettiği eğitim kurumlarında görev yapabileceğini belirtir. Bu ifade kurumun kendi tanıtımıdır; çalışma koşulları kurum ve iş yerine göre değişebilir. Lisansüstü derece türlerinin genel işleyişi yüksek lisans programlarının genel yapısı başlığında ayrıca anlatılır.

UDA yüksek lisans şartları nelerdir?

Uygulamalı davranış analizi yüksek lisansında temel şartları YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği belirler, ayrıntıyı üniversite tamamlar. Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 başvuru koşullarına göre tezli programa başvuruda puan türünde en az 55 ALES istenir. Ön sıralama ALES, lisans not ortalaması ve varsa yabancı dil puanıyla yapılır; ardından yazılı ve sözlü değerlendirme gelir.

ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). Tezli yüksek lisans ise ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Anadolu Üniversitesi'nin 2025-2026 güz kontenjan tablosunda UDA programı için eşit ağırlık (EA) veya sözel puan türü kabul edildi.

Tablodaki en belirleyici satır nihai puandır. Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 koşullarında lisans not ortalaması ön sıralamada yüzde 30 ağırlık taşır, ancak nihai puana girmez. Nihai puanın yarısını ALES, yarısını yazılı ve sözlü değerlendirme oluşturur. Bu yapı, alan bilgisine hazırlanan adayın sıralamasını değiştirebilir.

Programın dili Türkçedir ve yabancı dil puanı başvuru için şart olarak aranmaz; varsa ön sıralamada hesaba katılır. Mezuniyette yayın koşulu ise dikkat çeken bir ayrıntıdır. Program sayfasına göre öğrencinin tezini savunmasının yanında hakemli bir dergi makalesi veya konferans bildirisi yayımlamış olması gerekir.

ALES yerine uluslararası sınav puanı da kullanılabilir. Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 başvuru koşulları, Graduate Record Examinations (GRE) veya Graduate Management Admission Test (GMAT) gibi sınavlardan, Üniversite Yönetim Kurulu'nun kabul ettiği eşdeğerliğe göre ALES karşılığı en az 55'e denk gelen puanı kabul eder. Eşdeğerlik tablosu başvurudan önce enstitüden kontrol edilmelidir.

Anadolu Üniversitesi'nin Uygulamalı Davranış Analizi Anabilim Dalı'nda 28 Eylül 2026 itibarıyla yalnız tezli program listelenir. Tezsiz seçeneklerin genel mantığı ve hangi hedefe uyduğu tezli ve tezsiz yüksek lisans farkları başlığında karşılaştırılır.

UDA yüksek lisansı ile BCBA sertifikası alınır mı?

Türkiye'de ikamet eden bir adayın UDA yüksek lisansı sonrası Board Certified Behavior Analyst (BCBA) sertifikasına yeni başvuru yapması, BACB'nin uluslararası politikası nedeniyle mümkün görünmemektedir. BACB'nin 12 Haziran 2026'da güncellenen sayfasına göre kuruluş yalnız ABD, Kanada ve Avustralya'da ikamet edenlerden başvuru kabul eder. Avustralya için yeni sertifika 1 Ocak 2027'de sona erecektir.

BACB, ABD merkezli bir sertifikasyon kuruluşudur. Kuruluşun BCBA El Kitabı'na göre BCBA, lisansüstü düzeyde bir sertifikadır ve en az yüksek lisans derecesi ister. Uygunluk için bir eğitim yolu, 2.000 saat denetimli saha deneyimi veya 1.500 saat yoğunlaştırılmış denetimli saha deneyimi ve sınav gerekir. Uluslararası sınırlamanın kaynağı, BACB'nin 30 Aralık 2019 tarihli duyurusudur:

Effective January 1, 2023, initial BACB certification applications will no longer be accepted from individuals who reside outside of the U.S. and Canada. Individuals who earn certification prior to January 1, 2023, will be able to maintain their certification in perpetuity.
— Behavior Analyst Certification Board, "Recent Changes to International Focus", 30 Aralık 2019

Duyuruya göre 1 Ocak 2023'ten itibaren ABD ve Kanada dışında ikamet edenlerden ilk sertifika başvurusu alınmaz. Bu tarihten önce sertifika alanlar ise sertifikalarını süresiz koruyabilir. Avustralya ve Birleşik Krallık bir süre yetkili ülke olarak kaldı. BACB'ye göre Birleşik Krallık'ta ikamet edenler 1 Ocak 2026'dan itibaren hiçbir BACB sertifikasına başvuramaz.

BACB'nin 18 Eylül 2026'da güncellenen "Upcoming Changes" sayfası yeni değişiklikleri de sıralar. 1 Ocak 2027'de BCBA için üçüncü ve dördüncü uygunluk yolu kalkar. 1 Ocak 2029'dan itibaren birinci yoldan başvuranların ABD yüksek lisansına eşdeğer bir dereceye sahip olması gerekir. 1 Ocak 2032'de ise akrediteli program yolu tek seçenek olacaktır.

ABAI'nin akreditasyon listesinde 28 Eylül 2026 itibarıyla Türkiye'den bir program yer almaz. Bu nedenle Türkiye'deki UDA yüksek lisansı, BCBA'ya giden bir hazırlık programı olarak değil, Türkiye'deki eğitim ve araştırma alanına yönelik bir lisansüstü derece olarak değerlendirilmelidir. "Davranış analisti" unvanının Türkiye'deki mesleki karşılığı için Mezun Kampüsü'nün 28 Eylül 2026 tarihli taramasında ayrı bir mevzuat veya ulusal meslek standardı bulunamadı; unvan kullanımı ilgili kurumdan teyit edilmelidir.

Uygulamalı davranış analizi yüksek lisansına başvuru nasıl yapılır?

Anadolu Üniversitesi'nde 2026-2027 güz dönemi başvuruları 29 Haziran–31 Temmuz 2026 arasında çevrim içi alındı. Yazılı bilimsel değerlendirme ve sözlü sınavlar 10–11 Ağustos 2026'da yapıldı, kesin kayıt 17–21 Ağustos 2026 tarihlerinde gerçekleşti. Yeni dönem takvimi her yıl Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün ilanıyla açıklanır ve tarihler değişebilir.

Başvurunun genel akışı aşağıdaki gibidir. Sıra ve ayrıntılar yeni dönem ilanına göre farklılaşabilir.

1. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün yeni dönem ilanını ve kontenjan tablosunu inceleyin.

2. Lisans bölümünüzün UDA programının kabul listesinde yer alıp almadığını kontrol edin.

3. ALES belgenizin puan türünü (EA veya sözel) ve geçerlilik tarihini doğrulayın.

4. Varsa YDS, YÖKDİL veya eşdeğer yabancı dil belgesini hazırlayın; ön sıralamada yüzde 20 ağırlık taşıyabilir.

5. Diploma veya mezuniyet belgesi ve transkripti çevrim içi başvuru sistemine yükleyin.

6. Sınava çağrılan adaylar listesini izleyin ve yazılı bilimsel değerlendirmeye hazırlanın.

7. Yazılı sınavı geçerseniz sözlü sınava katılın, sonuç ilanından sonra kesin kayıt tarihlerinde kaydınızı yaptırın.

Yazılı aşama, alan bilgisini ölçer. Bilim sınavı, üniversitelerin lisansüstü başvurularda uyguladığı, alan bilgisini ölçen yazılı veya sözlü değerlendirmedir; merkezî bir sınav değildir ve kapsamı programa göre değişir. Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 koşullarında yazılı değerlendirmeye kontenjanın 6 katı aday çağrılır. Yazılı sınavdan 100 üzerinden en az 60 alan aday sözlüye geçer. Sınava hazırlığın genel çerçevesi bilim sınavına nasıl hazırlanılır başlığında anlatılır.

Takvim açısından dikkat edilecek nokta, sürecin yaz aylarına sıkışmasıdır. 2026 takviminde başvurunun kapanışıyla kesin kayıt arasında yaklaşık üç hafta vardı. Sınava çağrılanlar 4 Ağustos'ta, kabul edilenler 14 Ağustos 2026'da ilan edildi. Yedek kayıtlar 24 Ağustos–4 Eylül arasında yapıldı ve dersler 21 Eylül 2026'da başladı.

Kontenjan küçük olduğunda tek programa bağlı plan risk taşıyabilir. Anadolu Üniversitesi'nin 2025-2026 güz kontenjan tablosunda UDA programı için 10 kişilik tezli kontenjan açıldı. Bu nedenle adayların aynı dönemde başvuru alan otizm spektrum bozukluğu programlarını da takvimlerine eklemesi yararlı olabilir.

UDA yüksek lisansı hangi üniversitelerde var?

Uygulamalı davranış analizi adını taşıyan yüksek lisans, Mezun Kampüsü'nün 28 Eylül 2026 tarihli taramasında yalnız Anadolu Üniversitesi'nde bulundu. Taranan kırkı aşkın devlet ve vakıf üniversitesinin kaynaklarında UDA; otizm spektrum bozukluğu programlarında ders olarak ya da sürekli eğitim merkezlerinde seminer olarak yer aldı. UDA'yı ders planında taşıyan otizm programları, alana yönelen adaylar için en yakın alternatiftir.

Tarama; enstitü program listeleri, 2026-2027 güz ilanları, Akademik Bilgi Paketi kayıtları ve Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) üzerinden yapıldı. TYÇ'de Anadolu Üniversitesi adına bir "Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi Tezsiz Yüksek Lisans Diploması" kaydı bulunur. Ancak bu tezsiz program anabilim dalının 28 Eylül 2026 tarihli program listesinde ve 2026-2027 güz ders programında yer almaz.

ALES taban puanları ve kontenjan adetleri dönemsel olduğu için tabloya alınmamıştır. Tablo, programların UDA'ya ne ölçüde yer verdiğini ve hangi lisans alanlarını kabul ettiğini gösterir.

Anadolu Üniversitesi'nde iki otizm odaklı yapı yan yana bulunur. Özel Eğitim Anabilim Dalı'nın program listesinde Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi tezli programı ve uzaktan öğretimle yürütülen Erken Çocuklukta Otizm Spektrum Bozukluğu tezsiz programı yer alır. Uygulamalı Davranış Analizi Anabilim Dalı'nda ise yalnız Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi tezli programı listelenir.

Tablo iki farklı yolu gösterir. Anadolu Üniversitesi'nin UDA programı, alanı merkezine alan tek derecedir. Otizm spektrum bozukluğu programları ise UDA'yı ders ya da yöntem olarak içeren, özel eğitim çerçevesindeki programlardır. Çocuk gelişimi mezunlarının diğer lisansüstü seçenekleri çocuk gelişimi yüksek lisansı olan üniversiteler listesinde derlenmiştir.

Kontenjanlar ve kabul listeleri her dönem yeniden ilan edilir. Tablodaki bir programın listede yer alması, her dönem öğrenci alındığı anlamına gelmez. Aday, hedef programın ilgili dönemde kontenjan açıp açmadığını enstitünün güncel ilanından kontrol etmelidir.

Farklı bölüm mezunu UDA yüksek lisansı yapabilir mi?

Farklı bölüm mezunları UDA yüksek lisansına başvurabilir; kabul, lisans alanının programın listesinde yer almasına bağlıdır. Anadolu Üniversitesi'nin 2025-2026 güz kontenjan tablosu eğitim fakültesi programlarının yanında psikoloji, çocuk gelişimi, sosyal hizmetler, sosyoloji, ergoterapi, fizik tedavi ve rehabilitasyon, hemşirelik ve diş hekimliği mezunlarını saydı. Liste her dönem yeniden ilan edildiği için yeni kontenjan tablosu kontrol edilmelidir.

UDA'nın disiplinlerarası yapısı bu geniş listeyi açıklar. Davranış analizi eğitimde, sağlıkta ve rehabilitasyonda aynı ilkeleri kullanır. Bu yüzden bir hemşirelik veya ergoterapi mezunu da otizmli bireylerle çalışmaya yönelik bir lisansüstü programda yer bulabilir. Listede yer almayan bir bölümden mezun olan aday için enstitüden ön bilgi almak ve otizm programlarının kabul listelerini incelemek yeni seçenekler açabilir.

Psikoloji mezunları için karar, psikolojinin diğer lisansüstü alanlarıyla birlikte düşünülebilir. Klinik psikoloji, gelişim psikolojisi ve UDA farklı kariyer yolları açar. Psikoloji alanındaki programlar psikoloji yüksek lisansı olan üniversiteler listesinde ayrıca toplanmıştır.

Bazı otizm programları farklı alandan gelen adaylara tamamlama dersleri uygular. Bilimsel hazırlık, lisansüstü programa farklı bir alandan kabul edilen öğrencinin, asıl programa başlamadan önce tamamlaması istenen tamamlama dersleri programıdır. YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 30. maddesine göre bilimsel hazırlık en çok iki yarıyıl sürer ve yüksek lisans süresine dahil edilmez. Uygulamanın ayrıntıları yüksek lisansta bilimsel hazırlık süreci başlığında açıklanır.

[TOGGLE] Sağlık bilimleri mezunlarına açık otizm programı örnekleri
Otizm odaklı programların bir kısmı sağlık bilimleri mezunlarını da kabul eder. Hacettepe Üniversitesi'nin Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi programı dil ve konuşma terapisi ve odyoloji mezunlarını kabul listesinde sayar. Ankara Üniversitesi'nin disiplinlerarası programı fizyoterapi, ergoterapi, odyoloji ve tıp mezunlarını anar. Necmettin Erbakan Üniversitesi'nin tezsiz Erken Çocuklukta Otizm Spektrum Bozukluğu programı ergoterapi, fizyoterapi ve spor bilimleri mezunlarına açıktır.
[/TOGGLE]

Farklı bölüm mezunu bir aday için asıl karar noktası hedeftir. Araştırma ve akademik kariyer hedefi varsa Anadolu Üniversitesi'nin tezli UDA programı ve otizm programlarının tezli seçenekleri öne çıkar. Klinik veya eğitim ortamında uygulama becerisi hedefleniyorsa ders planındaki uygulamalı derslerin sayısı karşılaştırılabilir.

Sık karıştırılan nokta: UDA sertifikası yüksek lisans yerine geçer mi?

UDA sertifikası veya semineri, yüksek lisans derecesinin yerine geçmez. Sürekli eğitim merkezlerinin programları derece vermez; YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği kapsamındaki yüksek lisans ise enstitüde ders, seminer ve tezle tamamlanır. BCBA da üçüncü ve ayrı bir kategoridir: ABD merkezli bir kuruluşun verdiği ve ikamet koşuluna bağlı uluslararası bir sertifikadır.

Karışıklığın temel nedeni, üç yapının da "UDA" veya "ABA" adıyla tanıtılmasıdır. KTO Karatay Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (KARSEM) ve İstanbul Kent Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (KÜYEM), çevrim içi "Uygulamalı Davranış Analizi Semineri" düzenler. KARSEM ve KÜYEM seminerlerinin katılım belgeleri e-Devlet üzerinden sorgulanabilir. Ancak sürekli eğitim merkezi belgeleri lisansüstü diploma niteliği taşımaz.

Sık karışan noktalar şunlardır:

• Sürekli eğitim merkezi seminerleri ve sertifikaları diploma vermez; lisansüstü derece YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne tabidir.

• BCBA, Türk üniversitelerinin verdiği bir unvan değildir; BACB tarafından verilir ve ikamet koşuluna bağlıdır.

• Anadolu Üniversitesi'nin UDA programı ABAI akreditasyon listesinde yer almaz; programın incelenen resmî sayfalarında BCBA'ya hazırlık iddiası bulunmaz.

• ABAI'nin Verified Course Sequence (VCS) sistemi 1 Ocak 2026'da sona erdi; bu tarihten sonra "VCS onaylı ders" ifadesi eski bilgiye dayanabilir.

• Otizm spektrum bozukluğu programları UDA'yı ders olarak içerebilir, ancak diplomada "Uygulamalı Davranış Analizi" adı yer almaz.

• Uluslararası sertifika tanıtımında "Türkiye'de geçerli" ifadesi görülürse, iddianın hangi kurum ve mevzuata dayandığı sorulmalıdır.

Sertifika ile yüksek lisans arasındaki genel fark yüksek lisans mı sertifika mı başlığında karşılaştırılır. UDA özelinde karar verirken diplomada yazacak program adı, programı veren kurum ve belgenin hangi mevzuata dayandığı birlikte değerlendirilmelidir. Mesleki gelişim için bir seminer yararlı olabilir; akademik kariyer ve tez çalışması için ise enstitüde yürütülen bir lisansüstü program gerekir.

UDA yüksek lisansına nereden başlanır?

UDA yüksek lisansına başlamadan önce hedef netleştirilmelidir: otizm alanında akademik araştırma mı, eğitim ortamında uygulama mı, yoksa yurt dışında sertifika mı? Ardından lisans alanının Anadolu Üniversitesi'nin kontenjan tablosunda yer alıp almadığı kontrol edilir. ALES puan türü ve geçerlilik tarihi, Haziran sonunda açılan başvuru dönemine göre planlanır.

Belgelerin hazırlanması, çevrim içi sistemler ve kesin kayıt adımları yüksek lisans başvurusunun adım adım işleyişi içinde ayrıntılı olarak anlatılır. UDA alanında başvuruyu kolaylaştıran adımlar aşağıdaki listede toplanmıştır.

• Akademik araştırma, uygulama veya yurt dışında sertifika hedeflerinden önceliğinizi belirleyin.

• Lisans bölümünüzü Anadolu Üniversitesi'nin yeni dönem kontenjan tablosundaki kabul listesiyle karşılaştırın.

• ALES belgenizin EA veya sözel puan türünü ve geçerlilik tarihini not edin.

• Tek programa bağlı kalmamak için Hacettepe, Ankara ve Necmettin Erbakan'ın otizm programlarını da listeleyin.

• Yazılı bilimsel değerlendirme için UDA temel ilkeleri ve tek denekli araştırma yöntemleri üzerine çalışın.

• Mezuniyetteki yayın koşulunu göz önüne alarak ilgilendiğiniz tez konularını belirleyin.

• Yurt dışında BCBA hedefiniz varsa BACB'nin ikamet koşulunu ve 2027 değişikliklerini BACB sayfasından kontrol edin.

Başvuru dönemlerini tek yerde görmek takvim yönetimini kolaylaştırır. Enstitülerin lisansüstü başvuru tarihleri Mezun Kampüsü Duyurular sayfası üzerinden izlenebilir.

BCBA hedefi olan adaylar için yol, yetkili bir ülkede ikamet ve o ülkedeki akrediteli bir programdan geçer. Bu seçenek yurt dışında lisansüstü eğitim planlamayı gerektirir; genel çerçeve yurt dışında yüksek lisansa nereden başlanır yazısında anlatılır. BACB kurallarının 1 Ocak 2027, 1 Ocak 2029 ve 1 Ocak 2032'de yeniden değişeceği de göz önünde tutulmalıdır. Program başlangıcındaki koşulların mezuniyette aynı kalacağı varsayılmamalıdır. Türkiye'de kalmayı planlayan adaylar için UDA yüksek lisansı, otizm alanında tez yazma ve doktoraya uzanan akademik yolu açan bir basamak olarak değerlendirilebilir.

Gerçek Hayattan Örnekler

Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.

Elif: Özel eğitim öğretmeni, araştırma hedefi

Elif, özel eğitim öğretmenliği lisansını bitirdikten sonra otizmli öğrencilerin bulunduğu bir okulda çalışmaya başladı. Sınıfındaki problem davranışların işlevini daha sistemli incelemek istiyor. Anadolu Üniversitesi'nin UDA programını inceledi ve nihai puanın yarısının yazılı ve sözlü değerlendirmeden geldiğini gördü. Hazırlığını ALES ile sınırlamadı; tek denekli araştırma yöntemleri ve davranış analizinin temel ilkeleri üzerine okuma listesi hazırladı. Mezuniyette hakemli yayın koşulu bulunduğu için ilk yarıyıldan itibaren tez konusunu sınıf gözlemleriyle ilişkilendirmeyi planladı. Ders günlerini okul idaresiyle önceden konuştu. Başvuru takvimini ALES sonuç tarihlerine göre kurdu.

Mert: Psikoloji mezunu, yurt dışı sertifika planı

Mert psikoloji bölümünden mezun oldu ve BCBA sertifikası almak istiyor. BACB sayfalarını inceleyince kuruluşun 12 Haziran 2026 itibarıyla yalnız ABD, Kanada ve Avustralya'da ikamet edenlerden başvuru aldığını öğrendi. Türkiye'deki yüksek lisansın tek başına bu sertifikaya götürmeyeceğini anladı. İki seçeneği yan yana koydu: Türkiye'de UDA yüksek lisansı ile akademik kariyer ya da yetkili bir ülkede akrediteli bir programa başvuru. Yurt dışı seçeneği için dil, ikamet ve 2029'dan itibaren geçerli olacak derece eşdeğerliği koşulunu not etti. Kararını bu iki yolun takvimine göre vermeyi planlıyor.

Zeynep: Ergoterapist, sınırlı kontenjan

Zeynep bir rehabilitasyon merkezinde ergoterapist olarak çalışıyor ve otizmli çocuklarla çalışırken davranışsal yöntemleri daha derinden öğrenmek istiyor. Ergoterapinin Anadolu Üniversitesi'nin 2025-2026 kabul listesinde yer aldığını gördü. Kontenjanın küçük olduğunu fark edince başvuru planını tek programa bağlamadı. Ankara Üniversitesi'nin disiplinlerarası otizm programının ergoterapistleri kabul ettiğini öğrendi. Necmettin Erbakan Üniversitesi'nin tezsiz Erken Çocuklukta Otizm Spektrum Bozukluğu programını da listesine ekledi, çünkü tezsiz program ergoterapistlere açık. Başvuru takvimlerini karşılaştırıp iki programa aynı dönemde başvurmayı planlıyor. ALES puan türünün programlar arasında farklılaşabileceğini de not etti.

Selim: Çocuk gelişimi mezunu, seminer mi yüksek lisans mı?

Selim çocuk gelişimi mezunu ve bir özel eğitim kurumunda çalışıyor. Önce bir sürekli eğitim merkezinin çevrim içi UDA seminerine katılmayı düşündü. Seminerin e-Devlet'ten sorgulanabilir bir katılım belgesi verdiğini, ancak lisansüstü diploma olmadığını öğrendi. Seminerle temel kavramları öğrenmeyi, yüksek lisans başvurusunu ise ertesi dönem için hazırlamayı seçti. Anadolu Üniversitesi'nin kabul listesinde çocuk gelişiminin yer aldığını doğruladı. ALES'e hazırlanmak için sınav takvimini inceledi ve başvuru dönemine kadar geçerli bir sonuç almayı hedefledi. Seminerde öğrendiği kavramları yazılı bilimsel değerlendirmeye hazırlıkta da kullanmayı planlıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Uygulamalı davranış analizi gibi az sayıda kurumda açılan alanları araştıran adaylar Atlas üzerinden yakın alanlardaki otizm ve özel eğitim programlarını enstitü ve şehir bilgisiyle karşılaştırabilir, Tarihler bölümünden başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platform, adayların resmî ilanlara ulaşmadan önce seçeneklerini düzenli biçimde görmesine yardımcı olmayı amaçlar.

Yasal Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliğinde değildir. Lisansüstü programlar YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile üniversite senatolarının kararlarına tabidir. BCBA ve diğer BACB sertifikaları Behavior Analyst Certification Board'un kendi kurallarına bağlıdır ve bu kurallar 1 Ocak 2027, 1 Ocak 2029 ve 1 Ocak 2032 tarihlerinde değişecektir. Kontenjanlar, kabul edilen lisans alanları ve başvuru takvimleri dönemsel olarak değişebilir. Adayların ilgili üniversite enstitüsünün ve BACB'nin güncel açıklamalarını kontrol etmesi önerilir.