Özel Hukuk Yüksek Lisans: Şartlar, Tezli-Tezsiz Yapı ve Başvuru
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

Özel Hukuk Yüksek Lisans: Şartlar, Tezli-Tezsiz Yapı ve Başvuru
İçindekiler
Özel hukuk yüksek lisans nedir, hangi alanları kapsar?
Özel hukuk yüksek lisansına kimler başvurabilir?
Tezli ve tezsiz özel hukuk yüksek lisansı nasıl işler?
Özel hukuk yüksek lisans başvurusu nasıl yapılır?
Özel hukuk yüksek lisansı kaç yıl sürer?
Üniversiteler arasında hangi koşullar farklılaşır?
Yüksek lisans avukatlık veya hâkimlik için şart mı?
Özel hukuk yüksek lisansından sonra hangi adımlar atılır?
Gerçek Hayattan Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
Özel hukuk yüksek lisans, hukuk fakültesi mezunlarının medeni hukuk, ticaret hukuku, icra-iflas hukuku ve milletlerarası özel hukuk gibi dallarda enstitü bünyesinde uzmanlaştığı lisansüstü programdır. Tezli seçenek akademik araştırmaya ve doktoraya, tezsiz seçenek mesleki derinleşmeye yöneliktir. Tezli programa başvuruda Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uyarınca en az 55 ALES puanı aranır; tezsiz programlarda ALES istenmeyebilir.
Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 27 Mart 2026 tarihli Yükseköğretim İstatistikleri bültenine göre 2025-2026 akademik yılında açıköğretim hariç 330.464 yüksek lisans öğrencisi bulunmaktadır. Aynı bülten, 2025-2026 döneminde 129 devlet ve 73 vakıf olmak üzere 202 üniversitenin faaliyette olduğunu gösterir. Hukuk alanına özgü lisansüstü öğrenci sayısı bu bültende ayrıca verilmemektedir.
Hukuk lisans tarafında da dikkat çeken bir değişim vardır. YÖK'ün 17 Şubat 2026 tarihli açıklamasına göre hukuk programlarının kontenjanı 2023-2025 arasında 15.313'ten 9.821'e inmiştir. Lisansüstü kontenjanlar ise her enstitünün kendi ilanında belirlenir ve dönemden döneme değişebilir.
Yazıdaki bilgiler yönetmelik metnine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) kılavuzlarına ve üniversitelerin resmî program sayfalarına dayanır. Başvuru takvimleri, puan eşikleri ve kabul koşulları dönemsel olarak güncellendiği için Mezun Kampüsü üzerinden inceleme yaparken son ilanın tarihine bakmak yararlı olur.
330.464
Yüksek lisans öğrencisi2025-2026 akademik yılı, açıköğretim hariç (YÖK, 27 Mart 2026)
15.313 → 9.821
Hukuk lisans kontenjanı2023-2025 arasında devlet ve vakıf üniversitelerinde toplam (YÖK, 17 Şubat 2026)
Özel hukuk yüksek lisans nedir, hangi alanları kapsar?
Özel hukuk yüksek lisans, kişiler arasındaki hukuki ilişkileri düzenleyen dallarda derinleşmeyi amaçlayan ve özel hukuk anabilim dalı altında yürütülen lisansüstü programdır. Program; medeni hukuk, borçlar ve ticaret hukuku, medeni usul ve icra-iflas hukuku, milletlerarası özel hukuk ile iş ve sosyal güvenlik hukuku konularını bir araya getirir. Programı üniversitenin sosyal bilimler ya da lisansüstü eğitim enstitüsü yürütür.
Özel hukuk, kişiler arasındaki ve kişilerle özel hukuk tüzel kişileri arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dallarının ortak adıdır. Kamu hukuku ise devlet ile birey arasındaki ilişkileri ve devletin örgütlenmesini inceler. Hukuk fakültelerinin bölüm yapısı da bu ayrımı izler.
Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin özel hukuk sayfasında bölüm altında yedi anabilim dalı sayılır: Medeni Hukuk, Ticaret Hukuku, Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku, Roma Hukuku, Milletlerarası Özel Hukuk, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku ile Deniz Hukuku. Aynı sayfa, Sosyal Bilimler Enstitüsü'ne bağlı Özel Hukuk Anabilim Dalı çatısı altında tezli yüksek lisans, tezsiz yüksek lisans ve doktora programlarının yer aldığını belirtir.
Programı yürüten birim fakülte değil enstitüdür. Enstitü, üniversitelerde lisansüstü eğitimin yürütüldüğü, başvuru ve kayıt süreçlerini yöneten akademik birimdir. Başvuru ilanı, kontenjan tablosu ve kayıt duyurusu bu nedenle çoğunlukla enstitünün sayfasında yayımlanır.
Ders içerikleri özel hukukun güncel meselelerine odaklanır. Galatasaray Üniversitesi'nin Özel Hukuk Yüksek Lisans öğretim programında "İş Hukukunda Güncel Gelişmeler", "Satış Sözleşmesinde Ayıptan Sorumluluk", "Anonim Şirketlerde Pay Sahipliği Hakları" ve "Tahkim ve Etik" gibi dersler yer alır. İstanbul Üniversitesi'nin 2020 ders kataloğunda ise "Kişisel Veri Koruma Hukuku" ve "Rekabet Hukukunun Güncel Sorunları" gibi seçenekler görülür.
Hukuk alanındaki tüm yüksek lisans seçeneklerini ve farklı anabilim dallarını birlikte görmek isteyenler için hukuk yüksek lisansı olan üniversitelerin listesi genel bir çerçeve sunar. Özel hukuk programı, bu geniş alanın kişiler arası ilişkilere odaklanan koludur.
Özel hukuk yüksek lisansına kimler başvurabilir?
Özel hukuk yüksek lisansına başvuru için lisans diploması ve tezli programlarda en az 55 ALES puanı gerekir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesi bu alt sınırı belirler; daha yüksek eşiği her üniversitenin senatosu koyabilir. Galatasaray, İstanbul Medeniyet ve MEF üniversitelerinin program sayfaları gibi birçok ilanda ayrıca hukuk fakültesi mezuniyeti aranır.
ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). Özel hukuk programlarında genellikle eşit ağırlık (EA) puan türü kullanılır.
Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre ALES puanı, değerlendirmede yüzde 50'den az olmayan bir ağırlıkla dikkate alınır. Kalan ağırlığı lisans not ortalaması, yazılı bilimsel değerlendirme veya mülakat oluşturabilir. Tezsiz programlarda ise yönetmelik, üniversitelere ALES aramama esnekliği tanır.
Ölçüt | Tezli özel hukuk yüksek lisans | Tezsiz özel hukuk yüksek lisans | Dayanak |
|---|---|---|---|
Lisans diploması | Aranır | Aranır | Yönetmelik md. 5/1 |
ALES | Puan türünde en az 55, senato daha yüksek belirleyebilir | Aranmayabilir; istenirse eşiği senato belirler | Yönetmelik md. 5/1 ve 5/2 |
ALES ağırlığı | Yüzde 50'den az olamaz | Senato kararına bağlı | Yönetmelik md. 5/3 |
Diğer ölçütler | Lisans notu, yazılı sınav, mülakat eklenebilir | Genellikle diploma notu ve belgeler | Yönetmelik md. 5/4, üniversite ilanları |
Yabancı dil | Yönetmelikte merkezî bir şart yok; birçok üniversite YDS veya YÖKDİL ister | Çoğu programda aranmaz | Üniversite ilanları |
Alan koşulu | Çoğu programda hukuk fakültesi mezuniyeti | Çoğu programda hukuk fakültesi mezuniyeti | Üniversite ilanları |
Alan koşulu adaylar için belirleyici olabilir. MEF Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, özel hukuk tezli ve tezsiz programları için "Hukuk Lisans derecesine sahip olmak" koşulunu açıkça yazar. Galatasaray Üniversitesi de hukuk fakültesi mezuniyetini ve belirli bir lisans ortalamasını arar. Hukuk dışından gelen adaylar için koşullar programa göre değiştiğinden, ilanın "başvuru koşulları" satırı başvurudan önce okunmalıdır.
Tezli ve tezsiz özel hukuk yüksek lisansı nasıl işler?
Tezli özel hukuk yüksek lisansı ders, seminer ve tezle; tezsiz özel hukuk yüksek lisansı ders ve dönem projesiyle tamamlanır. Tezli yüksek lisans, ders aşaması ve bir tez çalışmasının tamamlanmasıyla bitirilen lisansüstü programdır. Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır. Seçim, adayın akademik mi yoksa mesleki mi ilerlemek istediğine bağlıdır.
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, iki seçeneğin amacını ayrı maddelerde tanımlar. Tezli program için yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrası şu ifadeyi kullanır:
Tezli yüksek lisans programı öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlar.
— Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, madde 6/1 (Resmî Gazete, 20 Nisan 2016; son değişiklik 6 Mart 2026)
Tezsiz program için 11. madde, öğrenciye mesleki konularda bilgi kazandırmayı ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermeyi hedef olarak koyar. Dönem projesi, tezsiz yüksek lisans programlarında tez yerine hazırlanan ve danışman gözetiminde yürütülen bitirme çalışmasıdır.
Tezli özel hukuk yüksek lisansında danışman, yönetmeliğin 8. maddesine göre en geç birinci yarıyılın sonuna kadar atanır. Tez konusu ise en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerilir. Tez jürisi, biri danışman ve en az biri başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere üç veya beş öğretim üyesinden oluşur. Düzeltme kararı verilen tez, en geç üç ay içinde aynı jüri önünde yeniden savunulur.
İki seçenek arasında geçiş de mümkündür. Yönetmeliğin 14. maddesine göre tezsiz programa devam eden öğrenci, tezli program için belirlenen asgari şartları sağlarsa tezli programa geçebilir. Tezsizde alınan dersler, enstitü yönetim kurulu kararıyla tezli programdaki derslerin yerine sayılabilir.
Akademik kariyer ve doktora planlayan adaylar için tezli program genellikle tercih edilir; uygulamada uzmanlaşmak isteyen avukatlar ve kurum hukukçuları ise tezsiz programı değerlendirebilir. İki seçeneğin kariyer açısından karşılaştırması tezli ve tezsiz yüksek lisans farkları yazısında ayrıntılı biçimde anlatılır.
Özel hukuk yüksek lisans başvurusu nasıl yapılır?
Özel hukuk yüksek lisans başvurusu, enstitünün dönemlik ilanı yayımlandığında çevrim içi başvuru sistemi üzerinden yapılır. Aday; diploma, transkript, ALES ve varsa yabancı dil belgesini yükler, ardından tezli programlarda bilim sınavına veya mülakata girer. Kesin kayıt, enstitünün açıkladığı sonuç listesine göre ilan edilen tarihlerde tamamlanır.
Sürecin sırası çoğu üniversitede benzerdir:
Hedef üniversitelerin enstitü ilanlarını ve özel hukuk programının kontenjan satırını inceleyin.
Başvuru koşullarını kontrol edin: hukuk fakültesi mezuniyeti, ALES puan türü, yabancı dil belgesi ve lisans ortalaması.
Diploma veya mezuniyet belgesi, transkript, ALES sonuç belgesi ve kimlik bilgilerini dijital olarak hazırlayın.
Enstitünün çevrim içi sistemi üzerinden başvuruyu ilan edilen tarih aralığında tamamlayın.
Tezli programlarda bilim sınavı veya mülakat tarihini ve konu kapsamını takip edin.
Sonuç listesinde asil ya da yedek durumunuzu kontrol edin ve kesin kayıt tarihlerinde kaydınızı yaptırın.
Bilim sınavı, üniversitelerin lisansüstü başvurularda uyguladığı, alan bilgisini ölçen yazılı veya sözlü değerlendirmedir; merkezî bir sınav değildir ve kapsamı programa göre değişir. Özel hukuk programlarında sınav konuları genellikle anabilim dallarından seçilir. Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin duyurusuna göre 2026-2027 güz yarıyılı özel hukuk tezli yüksek lisans giriş sınavı 20 Temmuz 2026 tarihinde test biçiminde yapılmış ve konular beş anabilim dalından belirlenmiştir.
Başvuru kurallarının ayrıntısı üniversiteye göre değişebilir. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 2026-2027 güz duyurusunda adayların en fazla iki programa başvurabildiği ve şartlı ALES veya yabancı dil başvurusunun kabul edilmediği belirtilir. İstanbul Medeniyet Üniversitesi'nde tezli özel hukuk programı için sözlü sınav yapılır.
Sınav hazırlığında hangi konuların sorulabileceğini ve değerlendirmenin nasıl işlediğini anlamak için bilim sınavına nasıl hazırlanılır yazısı yol gösterici olabilir.
Özel hukuk yüksek lisansı kaç yıl sürer?
Tezli özel hukuk yüksek lisansının süresi dört yarıyıl, azami süresi altı yarıyıldır. Tezsiz özel hukuk yüksek lisansı en az iki, en çok üç yarıyılda tamamlanır. Bu süreler Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. ve 12. maddelerinde düzenlenir ve bilimsel hazırlıkta geçen süre bunlara dahil edilmez.
Azami süre, bir lisansüstü programın mevzuatta belirlenen, kayıt hakkının sona ermesinden önce tamamlanması gereken en uzun öğrenim süresidir. Yönetmeliğin 7. maddesine göre tezli programda kredili dersler ve seminer dersi dört yarıyıl içinde tamamlanmalıdır. Tez çalışması ise altı yarıyıllık azami süre içinde savunulmalıdır.
Yapı ölçütü | Tezli özel hukuk yüksek lisans | Tezsiz özel hukuk yüksek lisans |
|---|---|---|
Ders yükü | En az 7 ders ve 1 seminer, en az 21 kredi | En az 10 ders ve dönem projesi, en az 30 kredi |
AKTS | Dönem başına en az 60, toplam en az 120 | En az 60 |
Normal süre | 4 yarıyıl | En az 2 yarıyıl |
Azami süre | 6 yarıyıl | 3 yarıyıl |
Bitirme çalışması | Tez ve jüri önünde savunma | Yazılı proje veya rapor |
Danışman ataması | En geç birinci yarıyıl sonu | Enstitü uygulamasına göre |
Kaynak: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, madde 6, 7, 8, 11 ve 12.
Üniversiteler yönetmeliğin alt sınırlarının üzerinde yapı kurabilir. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin lisansüstü sayfasında tezli özel hukuk programı en az 8 ders, 24 kredi ve 90 AKTS ile tanımlanır. Aynı sayfada tezsiz programın 10 ders ve 70 AKTS ders yükü ile 20 AKTS'lik projeden oluştuğu belirtilir.
Başvuru takvimi de dönemseldir. 2026-2027 güz yarıyılı için Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü başvuruları 4 Mayıs–12 Haziran 2026, İstanbul Medeniyet Üniversitesi başvuruları 2–25 Haziran 2026, Marmara Üniversitesi'nin sosyal bilimler grubundaki başvuruları ise 2–22 Haziran 2026 arasında almıştır. Güz dönemi ilanları bu örneklerde mayıs ile temmuz arasında yoğunlaşmaktadır; bahar dönemi alımı yapan programlar ise ayrıca ilan verir.
7 ders + 1 seminer
Tezli ders yüküEn az 21 kredi (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 6, 6 Mart 2026 değişikliği işlenmiş metin)
10 ders, 2–3 yarıyıl
Tezsiz yapıEn az 30 kredi ve 60 AKTS, dönem projesiyle (Yönetmelik md. 11 ve 12)
Üniversiteler arasında hangi koşullar farklılaşır?
Özel hukuk yüksek lisans programlarında yönetmeliğin çizdiği çerçeve ortaktır; enstitü adı, eğitim dili, AKTS yükü, alan koşulu ve değerlendirme ağırlıkları ise üniversiteden üniversiteye değişir. Aynı adı taşıyan iki program farklı sınav, farklı dil belgesi ve farklı ders yüküyle yürütülebilir. Bu nedenle karşılaştırma her üniversitenin kendi ilanı üzerinden yapılmalıdır.
Resmî program sayfalarında görülen başlıca farklar şunlardır:
Enstitü adı: Galatasaray Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi programı Sosyal Bilimler Enstitüsü altında, Kadir Has Üniversitesi ve MEF Üniversitesi ise Lisansüstü Eğitim Enstitüsü altında yürütür.
Eğitim dili: İstanbul Medeniyet Üniversitesi'nde tezli özel hukuk yüksek lisansı hem Türkçe hem İngilizce seçenekle sunulur.
Ders ve tez yükü: Galatasaray Üniversitesi programında 60 AKTS'lik ders yükü ile 60 AKTS'lik tez birlikte tanımlanır; Kadir Has Üniversitesi tezsiz programı 90 AKTS olarak gösterir.
Değerlendirme ağırlıkları: İstanbul Medeniyet Üniversitesi tezli programda ALES'i yüzde 50, lisans notunu yüzde 20, sözlü sınavı yüzde 30 oranında değerlendirir. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün 2026-2027 güz kılavuzunda ağırlıklar ALES yüzde 50, yazılı sınav veya mülakat yüzde 30, diploma notu yüzde 20 olarak yer alır.
Ders saatleri: İstanbul Medeniyet Üniversitesi tezsiz özel hukuk programında derslerin saat 17.00'den sonra yapıldığını belirtir.
Sınav türü: MEF Üniversitesi tezli program adaylarıyla sözlü mülakat yapacağını açıklar; Trabzon Üniversitesi ise test biçiminde yazılı sınav uygulamıştır.
Birincil kaynak ile kurum uygulamasını ayırmak önemlidir. En az 55 ALES puanı ve ALES'in yüzde 50'den az olmayan ağırlığı, yönetmelikten gelen ve tüm üniversiteleri bağlayan kurallardır. Yabancı dil belgesi, hukuk fakültesi mezuniyeti ve sözlü sınav gibi koşullar ise senato kararlarına ve program ilanlarına dayanır.
Eşleşme kurarken adayın kendi önceliklerini netleştirmesi yararlı olur. Çalışan bir avukat için akşam saatlerinde ders veren tezsiz program, akademik kariyer hedefleyen bir aday için ise yabancı dil yeterliliği arayan tezli program daha uygun görünebilir. Karar, tek bir ölçüte değil bu ölçütlerin birlikte değerlendirilmesine dayanmalıdır.
Yüksek lisans avukatlık veya hâkimlik için şart mı?
Özel hukuk yüksek lisansı avukatlık veya hâkimlik için bir ön koşul değildir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 3. maddesi avukatlığa kabul için Türk hukuk fakültesi mezuniyetini ve staj bitim belgesini arar; yüksek lisans derecesi bu koşullar arasında yer almaz. Yüksek lisans, mesleki derinleşme ve akademik kariyer için tercih edilen isteğe bağlı bir yoldur.
Karışıklığın kaynağı, "uzmanlaşma" kavramının iki ayrı anlamda kullanılmasıdır. Tıp alanında olduğu gibi mevzuatla tanımlanmış bir "uzman avukat" unvanı Avukatlık Kanunu'nda bulunmaz. Özel hukuk yüksek lisansı ise akademik bir derecedir ve Yükseköğretim Kurulu mevzuatına bağlıdır. İkisi farklı sistemlerde işler.
Avukatlık Kanunu'nun 15. maddesi avukatlık stajının bir yıl olduğunu, 16. maddesi ise staja başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda başarılı olma koşulunu düzenler. Kanun metninde yüksek lisans derecesinin staj süresini kısalttığına veya sınavdan muafiyet sağladığına ilişkin bir hüküm yer almaz. Kanunun 4. maddesindeki staj istisnası ise yüksek lisansa değil, belirli akademik unvanlara ve yargı görevlerine bağlıdır.
Hâkimlik ve savcılık tarafında da yüksek lisans, adaylığa başvuru için aranan bir koşul değildir. Lisansüstü öğrenim, Hâkimler ve Savcılar Kanunu'na göre yalnızca atamadaki kadro derecesini etkileyebilir.
Hâkim ve savcı adaylığında lisansüstü öğrenimin yeri
Adalet Bakanlığı'nın adaylık sayfasında yayımlanan 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu metninin 9. maddesine göre adaylar, lisans, lisansüstü ve doktora öğrenim durumlarına göre memuriyete giriş derece ve kademesine atanır. Aynı kanunun 9/A maddesindeki bir hüküm, hukuk alanında doktora yapmış olanların yalnızca mülakata tabi tutulabileceğini düzenler; bu hüküm yüksek lisans için değil, doktora için geçerlidir. Güncel uygulama ilan metninden teyit edilmelidir.
Özel hukuk yüksek lisansı, mesleğe giriş kapısı değil, meslek içinde derinleşme ve akademiye geçiş aracıdır. Avukatlık stajı ile tezsiz yüksek lisans aynı dönemde planlanabilir; ancak devam koşulları ve ders saatleri ilgili enstitünün ilanından kontrol edilmelidir.
Özel hukuk yüksek lisansından sonra hangi adımlar atılır?
Özel hukuk yüksek lisansı sonrasında iki ana yol öne çıkar: tezli program mezunları özel hukuk doktorasına yönelebilir, tezsiz program mezunları ise kazandıkları uzmanlığı avukatlık, kurum hukukçuluğu veya danışmanlık gibi mesleki alanlarda kullanabilir. Hangi yolun seçileceği, adayın akademik hedefine ve tezli ya da tezsiz programı tamamlamış olmasına göre değişir.
Tezli programı bitiren ve akademik kariyer düşünen adaylar için bir sonraki basamak doktoradır. Başvuru koşulları, dersler, yeterlik aşaması ve tez süreci özel hukuk doktorasının şartları ve süreci yazısında ayrıntılı biçimde ele alınır.
Kamu hukuku dahil diğer dalları da içeren genel görünüm için hukuk doktorası programları ve aşamaları yazısı incelenebilir. Tezsiz programı tamamlayan adaylar ise kazandıkları bilgiyi dava dosyalarında, sözleşme hazırlığında ve şirket içi hukuk birimlerinde doğrudan kullanabilir; akademik yola sonradan yönelmek isteyenler için tezli program seçeneği açık kalır.
Yol haritasını somutlaştırmak için aşağıdaki adımlar işaretlenerek takip edilebilir:
Akademik mi mesleki mi ilerleyeceğinize karar verip tezli veya tezsiz seçeneği belirleyin.
Hedef üniversitelerin özel hukuk programı ilanlarında alan koşulunu ve dil şartını kontrol edin.
Tezli program düşünüyorsanız ALES'e girip eşit ağırlık puanınızın geçerlilik süresini not edin.
YDS veya YÖKDİL gibi dil belgelerinizin programın kabul ettiği sınavlar arasında olup olmadığını teyit edin.
Başvuru ve bilim sınavı tarihlerini takviminize işleyin.
Medeni hukuk, borçlar hukuku ve ticaret hukuku temel konularını sınav öncesinde tekrar edin.
Kesin kayıt belgelerini sonuç ilanından önce hazırlayın.
Başvuru dönemlerini tek ekrandan izlemek için lisansüstü başvuru tarihleri sayfası kullanılabilir. Yönetmelik ve ilanlar dönemsel olarak güncellendiği için her adımda son yayımlanan metne bakmak, yanlış bir tarihe ya da eski bir koşula göre hazırlanma riskini azaltır.
150 dakika, 100 soru
ALES oturumu50 sayısal ve 50 sözel soru (ÖSYM 2026-ALES/2 Kılavuzu, 10 Haziran 2026)
5 yıl
ALES geçerlilik süresiSonuçların açıklandığı tarihten itibaren (ÖSYM 2026-ALES/2 Kılavuzu)
Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Zeynep: Çalışan avukat, akşam programı arıyor
Zeynep üç yıldır bir hukuk bürosunda ticari davalara bakan bir avukattır. Anonim şirketler ve sözleşmeler hukukunda derinleşmek istemektedir, ancak gündüz duruşmaları nedeniyle derslere katılması zordur. İlanları incelediğinde bazı tezsiz özel hukuk programlarının derslerini akşam saatlerinde verdiğini görür. Tezsiz programlarda ALES aranmayabildiği için başvuru dosyasını diploma ve transkriptle hazırlar. Zeynep, akademik kariyer düşünmediği için tezsiz programın dönem projesini, büroda karşılaştığı bir ticaret hukuku meselesine ayırmayı planlar. Başvurmadan önce devam koşullarını ve ders saatlerini enstitünün güncel ilanından teyit eder. Kayıt takvimini de büronun yoğun dönemleriyle karşılaştırarak ilk dönem ders yükünü dengeli seçmeye karar verir.
Mert: Akademik kariyer için tezli programa hazırlanıyor
Mert hukuk fakültesini yeni bitirmiştir ve milletlerarası özel hukuk alanında akademisyen olmayı hedeflemektedir. Tezli özel hukuk yüksek lisansı için yönetmeliğin aradığı en az 55 ALES puanının yanında, hedeflediği üniversitenin daha yüksek bir eşik ve yabancı dil belgesi istediğini fark eder. Eşit ağırlık puanını yükseltmek için bir sonraki ALES oturumuna girmeye karar verir. Aynı zamanda bilim sınavı için medeni usul ve milletlerarası özel hukuk konularını tekrar eder. Mert, tez konusunun en geç ikinci yarıyıl sonunda belirleneceğini bildiği için ilk dönemden itibaren olası danışmanların çalışma alanlarını inceler.
Elif: İşletme mezunu, ticaret hukukuna ilgi duyuyor
Elif işletme bölümünden mezun olmuş ve şirket birleşmeleri üzerine çalışan bir danışmanlık firmasında görev almaktadır. Ticaret hukukuna ilgi duyduğu için özel hukuk yüksek lisansını araştırır. İncelediği ilanların önemli bir kısmında hukuk fakültesi mezuniyeti arandığını görür. Elif, farklı seçenekleri değerlendirmek için hukuk mezuniyeti şartı bulunmayan programları ve işletme alanındaki ticaret hukuku ağırlıklı dersleri karşılaştırmaya karar verir. Başvuru öncesinde ilgilendiği enstitülere, alan dışı mezunların kabul edilip edilmediğini ve bilimsel hazırlık uygulanıp uygulanmadığını sorar. Böylece koşulları netleşmiş programlara odaklanır. Elif, hukuk mezuniyeti şartı bulunan programlar için ise ileride farklı bir akademik yol izleyip izlemeyeceğini ayrıca değerlendirir.
Selim: Tezsiz programdan tezliye geçmeyi düşünüyor
Selim, iş hukuku alanında kendini geliştirmek için tezsiz özel hukuk yüksek lisansına başlamıştır. İlk dönemde aldığı seminer tarzı derslerde araştırma yapmaktan keyif aldığını fark eder ve akademik yola yönelmeyi düşünür. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 14. maddesi, tezli program için belirlenen asgari şartları sağlayan tezsiz öğrencinin tezli programa geçebileceğini düzenler. Selim, geçiş için gereken ALES ve dil koşullarını tamamlamaya odaklanır. Aldığı derslerin tezli programda sayılıp sayılmayacağının enstitü yönetim kurulu kararına bağlı olduğunu bildiği için enstitüye yazılı olarak danışır. Danışmanıyla birlikte, geçiş gerçekleşirse tez konusunu iş hukukundaki bir uygulama sorunundan seçmeyi planlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel hukuk yüksek lisansı için ALES kaç puan gerekir?+
Tezli özel hukuk yüksek lisansı için ALES'in ilgili puan türünden en az 55 puan gerekir. Bu alt sınır Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinde yer alır. Üniversite senatoları bu sınırın üzerinde bir eşik belirleyebilir ve özel hukuk programlarında genellikle eşit ağırlık puanı kullanılır. Tezsiz programlarda ALES aranmayabilir; istendiği durumda eşiği senato belirler. Güncel eşik her dönemin ilanında yeniden açıklandığı için başvurulacak enstitünün son ilanı esas alınmalıdır.
ALES'siz özel hukuk yüksek lisans yapılabilir mi?+
Evet, tezsiz özel hukuk yüksek lisans programlarında ALES şartı aranmayabilir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası, tezsiz programlara öğrenci kabulünde üniversitelere ALES aramama esnekliği tanır. Örneğin MEF Üniversitesi, tezsiz özel hukuk programı için ALES ve dil şartı aramadığını belirtir. Tezli programlarda ise en az 55 ALES puanı yönetmelik gereğidir. ALES olmadan başlanan tezsiz programdan tezliye geçmek isteyenlerin ALES koşulunu sonradan sağlaması gerekir.
Hukuk fakültesi dışından mezun olan biri özel hukuk yüksek lisansı yapabilir mi?+
Hukuk dışından mezun adayların kabulü programa göre değişir. Galatasaray, İstanbul Medeniyet ve MEF üniversitelerinin program sayfalarında hukuk fakültesi mezuniyeti aranırken bazı programların kabul koşullarında yalnızca lisans diploması yer alabilir. Yönetmelik, farklı alandan gelen öğrenciler için bilimsel hazırlık uygulanmasına imkân tanır; ancak bunun özel hukuk programında uygulanıp uygulanmadığı enstitü kararına bağlıdır. Başvurudan önce ilanın başvuru koşulları satırı okunmalı, belirsizlik varsa enstitüye sorulmalıdır.
Özel hukuk yüksek lisansı kaç yıl sürer?+
Tezli özel hukuk yüksek lisansı normalde iki yıl, yani dört yarıyıl sürer ve en çok altı yarıyılda tamamlanmalıdır. Tezsiz özel hukuk yüksek lisansı en az iki, en çok üç yarıyılda bitirilir. Bu süreler Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. ve 12. maddelerinde düzenlenir. Bilimsel hazırlıkta geçen süre bu sürelere dahil değildir. Tezli programda derslerin dört yarıyıl içinde tamamlanması gerekir; tez çalışması ise azami süre içinde savunulur.
Çalışan bir avukat özel hukuk yüksek lisansı yapabilir mi?+
Çalışan bir avukat özel hukuk yüksek lisansı yapabilir; özellikle tezsiz programlar bu profile göre tasarlanabilir. İstanbul Medeniyet Üniversitesi tezsiz özel hukuk programında derslerin saat 17.00'den sonra yapıldığını belirtir. Tezli programlarda ise derse devam, seminer ve danışman görüşmeleri daha fazla zaman gerektirebilir. Çalışırken başvuracak adayların ders saatlerini, devam zorunluluğunu ve sınav takvimini ilgili enstitünün güncel ilanından kontrol etmesi önerilir.
Özel hukuk yüksek lisansında yabancı dil şartı var mı?+
Yabancı dil şartı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde yüksek lisans başvurusu için merkezî olarak düzenlenmez; üniversiteler kendi kararlarıyla isteyebilir. Tezli özel hukuk programlarında YDS, YÖKDİL veya eşdeğeri bir sınavdan puan istenmesi yaygındır. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İngilizce tezli programında daha yüksek bir İngilizce puanı arar. Tezsiz programlarda dil şartı çoğu zaman aranmaz. Kabul edilen sınav türleri ve puanlar dönemden döneme değişebildiği için son ilan kontrol edilmelidir.
Özel hukuk ile kamu hukuku yüksek lisansı arasındaki fark nedir?+
Özel hukuk yüksek lisansı kişiler arasındaki ilişkilere, kamu hukuku yüksek lisansı ise devlet ile birey arasındaki ilişkilere ve devletin örgütlenmesine odaklanır. Özel hukukta medeni hukuk, ticaret hukuku, icra-iflas hukuku ve milletlerarası özel hukuk öne çıkar. Kamu hukukunda ise anayasa hukuku, idare hukuku ve ceza hukuku gibi dallar yer alır. Hukuk fakülteleri iki alanı ayrı bölümler ve anabilim dalları olarak yapılandırır; lisansüstü programlar da bu ayrıma göre açılır.
Aynı anda iki özel hukuk yüksek lisansına kayıt olunabilir mi?+
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'ne göre aynı anda yalnızca bir tezli lisansüstü programa kayıtlı olunabilir. Yönetmeliğin 35. maddesinin altıncı fıkrası, tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağını ve devam edilemeyeceğini düzenler. Bu hükmün istisnası tezsiz programlardır. İki programı birlikte planlayan adayların hangi programın tezsiz olduğunu ve kayıt koşullarını enstitülerden teyit etmesi önerilir.
Özel hukuk yüksek lisans başvuruları ne zaman yapılır?+
Özel hukuk yüksek lisans başvuruları çoğunlukla güz dönemi için ilkbahar ve yaz aylarında, bahar dönemi için ise kış aylarında alınır. 2026-2027 güz dönemi örneklerinde Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 4 Mayıs–12 Haziran 2026, İstanbul Medeniyet Üniversitesi 2–25 Haziran 2026 arasında başvuru almıştır. Her üniversite takvimini kendisi belirler ve bazı programlar yalnızca güz döneminde öğrenci alır. Takvimi kaçırmamak için enstitü duyuruları düzenli izlenmelidir.
Özel hukuk yüksek lisans tezi hangi jüri önünde savunulur?+
Özel hukuk yüksek lisans tezi üç veya beş öğretim üyesinden oluşan bir jüri önünde savunulur. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre jüri üyelerinden biri öğrencinin danışmanıdır, en az biri de başka bir yükseköğretim kurumundan olmalıdır. Jüri, tez hakkında kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Düzeltme kararı verilen öğrenci, tezi en geç üç ay içinde aynı jüri önünde yeniden savunur.
Özel hukuk yüksek lisansı hâkimlik sınavında avantaj sağlar mı?+
Özel hukuk yüksek lisansı hâkimlik ve savcılık adaylığı için bir başvuru koşulu değildir. 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 9. maddesine göre lisansüstü öğrenim, göreve başlarken atanılan kadro derecesi ve kademesinde dikkate alınır. Sınav puanına ek katkı sağladığına ilişkin bir hüküm bu çalışmada bulunamamıştır. Bununla birlikte medeni hukuk ve borçlar hukuku gibi sınav konularında derinleşmek, adayın hazırlığına dolaylı katkı sağlayabilir.
Mezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. Özel hukuk alanında yüksek lisans düşünen adaylar Atlas üzerinden tezli ve tezsiz programları anabilim dalına göre inceleyebilir, Tarihler bölümünden enstitülerin başvuru dönemlerini takip edebilir, Duyurular bölümünden üniversitelerin güncel ilanlarını izleyebilir ve Üniversiteler sayfası üzerinden ücretsiz başvuru oluşturabilir. Platformdaki bilgiler, enstitülerin resmî ilanları esas alınarak düzenlenir.
Kaynakça
Yükseköğretim Kurulu — Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Resmî Gazete 20.04.2016, sayı 29690; son değişiklik Resmî Gazete 06.03.2026, sayı 33188) — https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=21510&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 — Erişim: 25.09.2026
Türkiye Büyük Millet Meclisi — 1136 sayılı Avukatlık Kanunu — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1136.pdf — Erişim: 25.09.2026
Adalet Bakanlığı — 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu (adaylık sayfası metni) — https://adaylik.adalet.gov.tr/Sayfa/2802-sayili-h-kimler-ve-savcilar-kanunu808 — Erişim: 25.09.2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim İstatistikleri 2025-2026 Bülteni — 27.03.2026 — https://veriyonetim.yok.gov.tr/documentFiles/17768717381.B%C3%BClten20252026.pdf — Erişim: 25.09.2026
Yükseköğretim Kurulu — Yükseköğretim Kurulu Başkanı Özvar, stratejik kontenjan dönüşümünü açıkladı — 17.02.2026 — https://www.yok.gov.tr/tr/news/yuksekogretim-kurulu-baskani-ozvar-stratejik-kontenjan-donusumunu-acikladi-OlqxR — Erişim: 25.09.2026
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi — 2026-ALES/2 Kılavuzu — 10.06.2026 — https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2026/ALES-2/kilavuz_ales2d10062026.pdf — Erişim: 25.09.2026
Adalet Bakanlığı — 2025 Yılı Faaliyet Raporu — 2026 — https://rayp.adalet.gov.tr/resimler/1/dosya/adalet-bakanligi-2025-yili-faaliyet-raporu02-03-20262-21-pm.pdf — Erişim: 25.09.2026
Galatasaray Üniversitesi — Özel Hukuk Yüksek Lisans Programı (AKTS Bilgi Paketi) — https://ects.gsu.edu.tr/tr/program/index/52 — Erişim: 25.09.2026
Galatasaray Üniversitesi — Özel Hukuk Yüksek Lisans Öğretim Programı — https://ects.gsu.edu.tr/tr/program/programmedetails/52 — Erişim: 25.09.2026
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi — Lisansüstü Programlar — https://hukuk.medeniyet.edu.tr/tr/egitim/lisansustu — Erişim: 25.09.2026
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü — 2026-2027 Güz Yarıyılı Lisansüstü Programlara Başvurular Başladı — 2026 — https://enstitu.medeniyet.edu.tr/tr/duyurular/2026-2027-guz-yariyili-lisansustu-programlara-basvurular-basladi — Erişim: 25.09.2026
Kadir Has Üniversitesi — Özel Hukuk (Tezli) Yüksek Lisans Bologna Bilgi Paketi — https://bologna.khas.edu.tr/program/50258237 — Erişim: 25.09.2026
Kadir Has Üniversitesi — Özel Hukuk (Tezsiz) Yüksek Lisans Bologna Bilgi Paketi — https://bologna.khas.edu.tr/program/50258375 — Erişim: 25.09.2026
MEF Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü — Özel Hukuk Yüksek Lisans Programları Başvuru ve Kabul Şartları — https://www.mef.edu.tr/tr/fakulteler/lisansustu-egitim-enstitusu/programlar/yuksek-lisans/ozel-hukuk-y-l-programlari/basvuru-ve-kabul-sartlari — Erişim: 25.09.2026
Başkent Üniversitesi — Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programı Bilgi Paketi — https://truva.baskent.edu.tr/bilgipaketi/?dil=TR&menu=akademik&inner=genelBilgi&birim=938 — Erişim: 25.09.2026
Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — 2026-2027 Güz Yarıyılı Lisansüstü Program Kontenjanları ve Başvuru İşlemleri Duyurusu — 30.04.2026 — https://sosbilens.ankara.edu.tr/2026/04/30/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-lisansustu-program-kontenjanlari-ve-basvuru-islemleri-duyurusu/ — Erişim: 25.09.2026
Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — 2026-2027 Güz Başvuru Kılavuzu — 2026 — https://sosbilens.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/271/2026/04/KILAVUZ-2026-2027-GUZ-SON-SON.pdf — Erişim: 25.09.2026
Marmara Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı — 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Lisansüstü Başvuruları — 2026 — https://oidb.marmara.edu.tr/notice/2026-2027-egitim-ogretim-yili-guz-yariyili-lisansustu-basvurulari — Erişim: 25.09.2026
Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi — 2026-2027 Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programı Giriş Sınavına İlişkin Bilgilendirme — 2026 — https://hukuk.trabzon.edu.tr/Duyuru/11443/2026-2027-ogretim-yili-guz-yariyili-ozel-hukuk-tezli-yuksek-lisans-programi-giris-sinavina-iliskin-bilgilendirme — Erişim: 25.09.2026
Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi — Özel Hukuk Anabilim Dalı — https://hukuk.akdeniz.edu.tr/tr/ozel_hukuk_anabilim_dali-2829 — Erişim: 25.09.2026
İstanbul Üniversitesi — Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programı Ders Kataloğu (2020) — https://ebs.istanbul.edu.tr/home/dersprogram/?id=1846&birim=ozel_hukuk__tezli_yuksek_lisans_programi__&yil=2020 — Erişim: 25.09.2026
Yasal Bilgilendirme
Bu yazı, özel hukuk yüksek lisans programları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıdaki bilgiler Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, ÖSYM kılavuzları ve üniversitelerin resmî sayfaları esas alınarak derlenmiştir. Mevzuat ve uygulamalar zaman içinde değişebilir; kabul koşulları, puan eşikleri, kontenjanlar ve başvuru takvimleri üniversiteye ve döneme göre farklılaşabilir. Adayların başvuru öncesinde ilgili üniversitenin ve enstitünün güncel açıklamalarını kontrol etmesi önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.