İkinci Üniversite Nedir? Kimler Kayıt Olabilir, Diploma Geçerli mi?
ŞÜKRAN Ç.
Yazar

İkinci Üniversite Nedir? Şartları ve 2026-2027 Takvimi
Özet
İkinci üniversite, bir üniversitede önlisans ya da lisans öğrencisi veya mezunu olan kişinin açıköğretim fakültelerinden birine merkezî sınava girmeden kayıt olmasıdır. Sınavsız ikinci üniversite kaydını Türkiye'de en çok Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi (AUZEF) ve Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi (ATA-AÖF) üzerinden duyulur. Lisans mezunları önlisans ya da lisans programı seçebilir; önlisans mezunları ise önlisans programlarıyla sınırlıdır.
Yazıda kimlerin kayıt olabileceği, kaydın adım adım nasıl yapıldığı, 2026-2027 kayıt takvimi ve üç kurumun karşılaştırması yer alıyor. İkinci üniversite diplomasının geçerliliği ve ikinci üniversite mezununun yüksek lisans başvurusunda nerede durduğu da kurum belgelerine dayanarak açıklanıyor. Ücret bilgisi bu yazıda yer almıyor; güncel tutarlar kurumların kendi duyurularında yayımlanır.
İçindekiler
İkinci üniversite nedir?
İkinci üniversiteye kimler kayıt olabilir?
İkinci üniversite sınavsız mı, kayıt nasıl yapılır?
Kayıttan önce hangi bilgiler hazır olmalı?
İkinci üniversite kayıtları ne zaman yapılır?
AÖF, AUZEF ve ATA-AÖF ikinci üniversite farkı ne?
İkinci üniversite diploması geçerli mi?
İkinci üniversite mezunu yüksek lisans yapabilir mi?
Gerçek Hayattan Örnekler
İkinci Üniversite Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
Yasal Bilgilendirme
Genel Bilgilendirme
İkinci üniversite şartları kurumdan kuruma küçük farklar gösterse de ortak çekirdek aynıdır: adayın bir yükseköğretim kurumunda kaydı ya da mezuniyeti bulunur, okuduğu veya bitirdiği alanla aynı alandaki bir programı seçmez ve kaydını sınava girmeden yaptırır. Bu yazı, 2026-2027 öğretim yılı kılavuzlarına ve kurumların resmî bilgi sayfalarına dayanarak bu çekirdeği ve kurumlar arasındaki farkları anlatır.
Yazıdaki sayıların bir kısmı farklı tarihlerden gelir. Anadolu Üniversitesi'nin mezun ve öğrenci sayıları Açıköğretim Fakültesi'nin Temmuz 2018 tarihli e-bülteninden, AUZEF'in program sayısı ve takvimi 2026-2027 kayıt kılavuzundan alınmıştır. Kayıt tarihleri, yaş koşulları ve program listeleri her öğretim yılı yeniden belirlenir.
2002
Başlangıç yılıAnadolu Üniversitesi AÖF e-bülteni, Temmuz 2018
27 program
AUZEF programıAUZEF 2026-2027 İkinci Üniversite Kayıt Kılavuzu
Bu nedenle başvurudan önce seçilen kurumun güncel kılavuzunu okumak gerekir. Mezun Kampüsü bu yazıyı kılavuzlar değiştikçe günceller.
İkinci üniversite nedir?
İkinci üniversite, bir yükseköğretim programında öğrenci ya da mezun olan kişinin açıköğretim fakültelerinin önlisans veya lisans programlarına merkezî sınava girmeden kayıt olmasını sağlayan uygulamadır. Kayıt yalnızca açıköğretim programlarına yapılır; örgün bir fakülteye bu yolla geçilmez. Anadolu Üniversitesi'nin Temmuz 2018 tarihli e-bülteni, uygulamanın 2002 yılında başladığını belirtir.
Uygulamanın mantığı basittir. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) bilgi sistemine (YÖKSİS) kaydı ya da mezuniyeti işlenmiş bir kişi, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin (ÖSYM) merkezî yerleştirmesine yeniden girmeden ikinci bir programa başlayabilir. Kurum, adayın daha önce yükseköğretime yerleşmiş olmasını yeterli sayar ve ayrı bir sınav istemez.
İkinci üniversite kavramı halk arasında "ikinci diploma" ya da "ikinci bölüm" diye de anılır. Bu üç ifade aynı kayıt yolunu anlatır. Örgün eğitimdeki çift anadal ise başka bir uygulamadır: çift anadal, öğrencinin kendi üniversitesinde ikinci bir lisans programını eşzamanlı okumasıdır ve üniversitenin kendi koşullarına bağlıdır.
Açıköğretim programlarında dersler ağırlıklı olarak çevrim içi materyal ve kitaplarla yürür, sınavlar ise belirli merkezlerde ya da kurumun belirlediği yöntemle yapılır. Bu yapı, çalışan ya da başka bir programa devam eden kişilerin ikinci bir alanda diploma almasını kolaylaştırır. Anadolu Üniversitesi'nin aynı e-bülteni, Açıköğretim Sistemi'nde aktif olarak öğrenim gören yaklaşık 1 milyon öğrenciden 700 bininin bir işte çalıştığını yazar.
İkinci üniversitenin lisansüstü eğitimle ilişkisi sık sorulur. Yüksek lisans ve doktora, lisans sonrasında enstitülerde yürütülen ayrı bir düzeydir; genel çerçeve yüksek lisansın ne olduğunu ve nasıl ilerlediğini anlatan rehberimizde yer alıyor. İkinci üniversite ise lisans ve önlisans düzeyinde kalır; bir lisansüstü programın yerini tutmaz, ama alan değiştirmek isteyen biri için hazırlık adımı olabilir.
Kayıt yaptıran kişi, seçtiği programın normal öğrencisi gibi ders alır, sınava girer ve mezuniyet koşullarını tamamlar. Önceki diplomadan gelen bazı ortak dersler muaf sayılabilir; ayrıntısı muafiyet bölümünde ve SSS'te yer alıyor.
Lisansüstü Programları Tek Noktadan İnceleyin
İkinci üniversiteden sonra yüksek lisans düşünüyorsanız Mezun Kampüsü Atlas'ta programları alan ve şehre göre karşılaştırın.
Atlası İnceleİkinci üniversiteye kimler kayıt olabilir?
İkinci üniversiteye, herhangi bir yükseköğretim kurumunda önlisans ya da lisans öğrencisi olan veya önlisans ya da lisans programlarından mezun olan kişiler kayıt olabilir. Lisans öğrencisi ve mezunları önlisans ya da lisans programı seçebilir; önlisans öğrencisi ve mezunları yalnızca önlisans programlarına kayıt olabilir. Okunan ya da mezun olunan alanla aynı alandaki program seçilemez. Bu çekirdek kural Anadolu AÖF, AUZEF ve ATA-AÖF'te ortaktır.
AUZEF'in 2026-2027 Sınavsız İkinci Üniversite Kayıt Kılavuzu, kayıt olabilecek adayları ayrıntılı sayar:
Önlisans ya da lisans programında öğrenci olanlar ve bu düzeylerde mezun olanlar
Açıköğretim önlisans ya da lisans programında öğrenci veya mezun olanlar
Yurt dışında yükseköğrenimini bitirip YÖK'ten denklik belgesi almış Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları
ÖSYM kılavuzunda yer alan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerinde kayıtlı adaylar
Felsefe, Sosyoloji ve Tarih için lisans mezunu olan ve 35 yaş ve üzerindeki adaylar
Aynı kılavuza göre kayıt yaptıramayacak gruplar da bellidir. Yükseköğretimde hiç kaydı ya da mezuniyeti olmayanlar, kaydı silinenler ve kendi isteğiyle ayrılanlar başvuramaz. YÖKSİS'te eğitim bilgisi görünmeyen adaylar önce okudukları kurumla iletişime geçip bilgilerinin sisteme aktarılmasını sağlamalıdır.
Adayın durumu | Önlisans programı | Lisans programı |
|---|---|---|
Lisans mezunu ya da öğrencisi | Kayıt olabilir | Kayıt olabilir |
Önlisans mezunu ya da öğrencisi | Farklı alanda kayıt olabilir | Bu yolla kayıt olmaz |
Açıköğretim mezunu | Farklı alanda kayıt olabilir | Lisans mezunuysa olabilir |
Aynı fakültede kayıtlı öğrenci | Önce mezuniyet ya da kayıt silme | Önce mezuniyet ya da kayıt silme |
Önlisans mezunu bir aday lisans programına geçmek istiyorsa ikinci üniversite yerine Dikey Geçiş Sınavı (DGS) yolunu değerlendirebilir; DGS ile lisansı tamamlayan kişi, ikinci üniversitede lisans programlarını da seçebilir hâle gelir. ATA-AÖF Bilgi Rehberi, fakültenin bir programında kayıtlı öğrencinin aynı fakültede başka bölüme kayıt için önce mezun olması ya da kaydını sildirmesi gerektiğini yazar.
İkinci üniversite sınavsız mı, kayıt nasıl yapılır?
Evet, ikinci üniversite sınavsızdır: aday YKS ya da DGS gibi merkezî bir sınava girmeden, doğrudan açıköğretim fakültesine başvurarak kayıt yaptırır. Anadolu Üniversitesi'nin Temmuz 2018 tarihli e-bülteni, adayların "sınava girmeden doğrudan Anadolu Üniversitesine başvurarak" kayıt yaptırabildiğini yazar. AUZEF ve ATA-AÖF de aynı ilkeyle çalışır; kayıt, YÖKSİS'teki öğrenim bilgisinin doğrulanmasıyla tamamlanır.
Daha önce ön lisans veya lisans programından mezun olanlar, İkinci Üniversite kapsamında Fakültemize sınavsız ve belge göndermeksizin kayıt yaptırabilirler.
— Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi, Bilgi Bankası, tarih belirtilmemiş
İkinci üniversite nasıl yapılır sorusunun cevabı kuruma göre ekran adlarında değişir, ama adımlar benzerdir. AUZEF'in 2026-2027 kılavuzundaki sıra şöyledir:
Başvuru sisteminde e-Devlet bilgileriyle hesap oluşturun.
Profil bilgilerini, fotoğrafı ve iletişim bilgilerini doldurun.
e-Devlet'ten Yükseköğretim Öğrenci ya da Mezun Belgesi'nin barkod numarasını girin.
Önlisans ya da lisans türünü seçip programı kaydedin.
Kayıt ödemesini kılavuzdaki yöntemle tamamlayın.
Otomatik ders seçimini ve kesin kaydı sistemden izleyin.
AUZEF kılavuzuna göre ders seçimi otomatik yapılır ve kesin kayıt 2 iş günü içinde tamamlanır; öğrencinin ayrıca ders seçimi başvurusu yapmasına gerek yoktur. Program değişikliği yalnızca ödemeden önce mümkündür. Bu yüzden program seçimi kaydedilmeden önce aynı alan kısıtı ve programa özel koşullar bir kez daha okunmalıdır. Ödemenin birden fazla kez yapılmaması da kılavuzun ayrıca uyardığı bir noktadır.
Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 başvuruları, Anadolu Ajansı'nın 13 Ağustos 2026 tarihli haberine göre e-Devlet üzerinden alındı ve adayların YÖKSİS'teki öğrenim bilgilerinin güncel olması istendi. ATA-AÖF'te süreç ön kayıt ve kesin kayıt olarak iki aşamada yürür. YÖKSİS'te mezuniyeti görünmeyen ATA-AÖF adayları onaylı diploma, kimlik fotokopisi ve dilekçeyi akademik takvimdeki tarihlerde fakülteye gönderir.

Kayıttan önce hangi bilgiler hazır olmalı?
İkinci üniversite kaydından önce hazır olması gereken başlıca şey YÖKSİS'te doğru görünen öğrenim bilgisidir. Üç kurum da kaydı bu bilgi üzerinden doğrular. Bunun yanında e-Devlet erişimi, seçilecek programın önceki alanla çakışmadığının kontrolü ve programa özel koşulların (yaş, belge) okunması gerekir. Hazırlık birkaç gün sürebilir; kayıt döneminin son günlerine bırakılmaması önerilir.
ATA-AÖF Bilgi Rehberi, 2008 ve öncesi mezunların bilgilerinin e-Devlet, ÖSYM, YÖK ve Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) sistemlerinde görünmeyebileceğini belirtir. Bu durumda adayın mezun olduğu okula başvurup kaydının sisteme işlenmesini istemesi gerekir. AUZEF kılavuzu da YÖKSİS'te bilgisi bulunmayan askerî üniversite ve yurt dışı mezunu Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından onaylı diploma örneği, nüfus cüzdanı, dilekçe ve fotoğraf ister.
Bazı programlar ek belge ister. AUZEF'te Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği adaylarından adli sicil belgesi ve sağlık heyeti raporu beklenir. Engelli, gazi ve şehit ya da gazi yakını adaylar da muafiyet haklarını kullanmak için belgelerini kayıt süresi içinde iletir.
e-Devlet'te Yükseköğretim Mezun ya da Öğrenci Belgesi'ni görüntüleyin
YÖKSİS'te öğrenim bilginizin doğru göründüğünü kontrol edin
Seçeceğiniz programın önceki alanınızla aynı olmadığını doğrulayın
Program için yaş ya da ek belge koşulu olup olmadığını okuyun
Kurumun güncel kayıt kılavuzunu baştan sona okuyun
Kayıt bitiş tarihini takviminize not edin
Muafiyet hazırlığı da kayıttan önce düşünülmelidir. Daha önce mezun olup YÖKSİS'te mezuniyeti görünen adaylar Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II derslerinden muaf olabilir. AUZEF ve ATA-AÖF bu muafiyeti ayrıca başvuru beklemeden işler. Öğrenciliği devam eden ya da mezuniyeti YÖKSİS'te görünmeyen adaylar için muafiyet, kurumun muafiyet kılavuzundaki takvime göre yürür.
Programın kendi koşullarını okumak da hazırlığın parçasıdır. ATA-AÖF Bilgi Rehberi, Çocuk Gelişimi lisans programına 2024-2025 öğretim yılından itibaren yeni öğrenci alınmadığını yazar. Bu tür değişiklikler kurumların program listelerine yansır; listeyi kayıt gününde yeniden kontrol etmek sürpriz yaşamamayı sağlar.
İkinci üniversite kayıtları ne zaman yapılır?
İkinci üniversite kayıtları genellikle yaz sonunda açılır ve ekim ayında kapanır; 2026-2027 öğretim yılında üç kurumun kayıt dönemi 12 Ekim ile 25 Ekim 2026 arasında sona erdi. Kayıt tarihleri her yıl kurumların kendi kılavuzu ve duyurusuyla belirlenir. Bir yılın takvimi sonraki yıl için kesin bilgi değildir, ama yaklaşık dönemi planlamaya yardım eder.
AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu başvuru ve kayıt dönemini 27 Temmuz ile 12 Ekim 2026 arası olarak duyurdu. ATA-AÖF Bilgi Rehberi, 2026-2027 ön kayıtlarının 1 Mayıs 2026'da başladığını, kesin kaydın 24 Ağustos'ta açılıp 25 Ekim 2026'ya kadar sürdüğünü yazar. Anadolu Üniversitesi'nin başvuruları ise Anadolu Ajansı'nın 13 Ağustos 2026 tarihli haberine göre 17 Ağustos'ta başladı ve 19 Ekim 2026'ya kadar sürdü.
Kurum | Kayıt başlangıcı | Kayıt bitişi | Dayanak |
|---|---|---|---|
Anadolu AÖF | 17 Ağustos 2026 | 19 Ekim 2026 | Anadolu Ajansı haberi, 13 Ağustos 2026 |
İÜ AUZEF | 27 Temmuz 2026 | 12 Ekim 2026 | AUZEF 2026-2027 Kayıt Kılavuzu |
ATA-AÖF ön kayıt | 1 Mayıs 2026 | Kesin kayda kadar | ATA-AÖF Bilgi Rehberi |
ATA-AÖF kesin kayıt | 24 Ağustos 2026 | 25 Ekim 2026 | ATA-AÖF Bilgi Rehberi |
12 Ekim 2026
AUZEF kayıt sonuAUZEF 2026-2027 İkinci Üniversite Kayıt Kılavuzu
19 Ekim 2026
Anadolu kayıt sonuAnadolu Ajansı haberi, 13 Ağustos 2026
Kayıt dönemini kaçıran bir aday için yol kapanmış sayılmaz. Açıköğretim fakülteleri her öğretim yılı yeni kayıt alır ve 2027-2028 takvimi kurumların kılavuzlarıyla duyurulacaktır. 2026-2027 takvimine bakıldığında hazırlığa haziran ve temmuz aylarında başlamak, ATA-AÖF'ün mayıs başında açılan ön kaydını da yakalamayı sağlar.
Kayıt tarihleri kadar dönem başlangıcı da planı etkiler. AUZEF kılavuzuna göre ders materyalleri akademik takvimdeki güz dönemi başlangıcından itibaren erişime açılır. Geç kayıt yaptıran öğrenci aynı dönem içinde derslere başlar, ama ilk ara sınava kalan süre kısalır; bu yüzden kaydı dönemin ilk haftalarında yapmak çalışma takvimini rahatlatır.
AÖF, AUZEF ve ATA-AÖF ikinci üniversite farkı ne?
AÖF ikinci üniversite, AUZEF ikinci üniversite ve ATA AÖF ikinci üniversite aynı temel kurala dayanır; fark program listesinde, kayıt takviminde ve bazı programlara özel koşullardadır. Üç kurumda da lisans mezunları önlisans ya da lisans, önlisans mezunları önlisans programı seçer ve aynı alan seçilemez. Seçimi belirleyen asıl ölçüt, adayın okumak istediği programın hangi kurumda açık olduğudur.
Ölçüt | Anadolu AÖF | İÜ AUZEF | ATA-AÖF |
|---|---|---|---|
Başvuru yolu | e-Devlet, YÖKSİS bilgisi | AKSİS, e-Devlet ve barkod | Ön kayıt ve kesin kayıt |
Program listesi | Kurumun ikinci üniversite sayfası | 14 lisans, 13 önlisans | Bilgi Bankası listesi |
35 yaş koşulu | Kurum duyurusuna bakılmalı | Felsefe, Sosyoloji, Tarih | Sosyoloji, Tarih |
Ortak ders muafiyeti | Kurum kılavuzuna bakılmalı | YÖKSİS mezunlarına otomatik | YÖKSİS mezunlarına otomatik |
Kayıt bitişi 2026 | 19 Ekim | 12 Ekim | 25 Ekim |
Program sayısı en net AUZEF'te yayımlanır: 2026-2027 kılavuzu 14 lisans ve 13 önlisans olmak üzere 27 program sayar. Anadolu Üniversitesi, Temmuz 2018 tarihli e-bülteninde Sınavsız İkinci Üniversite kapsamında 55 farklı program tercih edilebildiğini yazmıştı; güncel liste her yıl yenilenir. ATA-AÖF ise programlarını Bilgi Bankası sayfasında listeler.
Kurumun büyüklüğü de bir göstergedir. Anadolu Üniversitesi'nin aynı e-bülteni, 2017-2018 öğretim yılında 287.285 kişinin ikinci bölümünü, 11.408 kişinin üçüncü bölümünü tamamladığını bildirir. Bu sayılar 2018 tarihlidir ve güncel mezun sayısını göstermez.
Kurum seçerken üç soru işe yarar: istenen program hangi kurumda açık, sınav merkezleri adaya ne kadar yakın ve kurumun dijital sistemi adayın çalışma düzenine uyuyor mu? Üç kurumun lisansüstü tarafını merak edenler AÖF, AUZEF ve ATAUZEM'in yüksek lisans bölümlerini karşılaştıran yazımıza bakabilir. Kurumların lisansüstü programları ise Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi sayfalarında yer alıyor.

İkinci üniversite diploması geçerli mi?
Evet, ikinci üniversite diploması geçerli bir önlisans ya da lisans diplomasıdır. Açıköğretim programları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43. maddesine dayanır; madde, yükseköğretim kurumlarının "örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile" eğitim yapabileceğini söyler. Açık Yükseköğretim Yönetmeliği de açıköğretim ve örgün öğretim mezunlarına eşit hak ve yetki tanır.
Sık karıştırılan nokta, ikinci diplomanın ilk diplomayla ilişkisidir. İkinci üniversite diploması ilk diplomanın yerine geçmez ve onu değiştirmez; kişi iki ayrı diplomaya sahip olur. Lisans mezunu biri ikinci üniversitede önlisans bitirirse lisans diplomasının yanında bir önlisans diploması da alır. İki diploma ayrı alanlarda olduğu için işe başvuruda ya da kariyer planında farklı kapılar açabilir.
İkinci karışıklık diplomanın biçimiyle ilgilidir. ATA-AÖF Bilgi Bankası, fakültenin programlarından mezun olanlara yalnızca dijital diploma düzenlendiğini belirtir. Dijital diploma e-Devlet üzerinden doğrulanabilir; basılı bir belge istenen durumlarda kurumun yönlendirmesine bakılmalıdır.
Üçüncü karışıklık, "açıköğretim diploması bazı ilanlarda kabul edilmiyor mu?" sorusudur. Yönetmelik eşit hak ve yetki tanır, ama bir kamu ilanı ya da işveren belirli bir alanı, mezuniyet yılını veya ek koşulu şart koşabilir. Bu koşullar diplomanın açıköğretimden alınmasıyla değil, ilanın kendi kurallarıyla ilgilidir. Başvurmadan önce ilan metni dikkatle okunmalı ve ilgili kurumun güncel açıklamasından teyit edilmelidir.
İkinci üniversite kaydında askerlik tecili nasıl işler?
ATA-AÖF Bilgi Rehberi, sınavsız ikinci üniversite kaydı yaptıranların normal şartlarda askerlik tecil hakkından yararlanamadığını yazar. Fakülte askerlik ertelemesi için belge düzenlemez ve askerlik şubelerine bildirim göndermez. Açıköğretimde eğitim uzaktan yürüdüğü için askerlik öğrenimi engellemez; silah altındaki öğrenciler eğitimlerine devam edebilir. Anadolu AÖF ve AUZEF için aynı konuda kurum açıklamasına bakılmalı, kişisel durum askerlik şubesinden teyit edilmelidir.
287.285 kişi
İkinci bölüm mezunuAnadolu Üniversitesi AÖF e-bülteni, 2017-2018
11.408 kişi
Üçüncü bölüm mezunuAnadolu Üniversitesi AÖF e-bülteni, 2017-2018
İkinci üniversiteyi bir lisansüstü programla karıştırmamak da gerekir. Açıköğretimin yüksek lisans düzeyindeki programları ayrı başvuru koşullarına bağlıdır ve açıköğretim mezunlarının yüksek lisans başvurusunu anlatan yazımızda ayrıntılı ele alınır.
İkinci üniversite mezunu yüksek lisans yapabilir mi?
Evet, lisans düzeyinde ikinci üniversite mezunu olan kişi yüksek lisansa başvurabilir; lisans diploması açıköğretimden alınmış olsa da başvuruda kullanılabilir. Önlisans düzeyinde ikinci üniversite bitiren kişi ise yüksek lisans başvurusunu ilk lisans diplomasıyla yapar. Kabul koşullarını her üniversitenin enstitüsü ilanında belirler; ALES, not ortalaması ve yabancı dil eşikleri programa göre değişir.
ALES, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan, lisansüstü programlara başvuruda ve akademik personel alımında kullanılan merkezî sınavdır (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı). Tezli programlarda ALES genellikle aranır; tezsiz programlarda koşul üniversiteden üniversiteye farklılaşabilir. Tezsiz yüksek lisans, tez yerine dönem projesi ile tamamlanan, ders ağırlıklı lisansüstü programdır.
İkinci üniversitenin yüksek lisans açısından en somut faydası alan değişikliğidir. İşletme mezunu biri ikinci üniversitede sosyoloji okursa sosyoloji yüksek lisansına başvururken alan uyumu daha güçlü olabilir. Bilimsel hazırlık, lisansüstü programa farklı bir alandan kabul edilen öğrencinin, asıl programa başlamadan önce tamamlaması istenen tamamlama dersleri programıdır. İkinci lisans diploması bu dersleri azaltabilir, ama kararı ilgili enstitü verir.
Yol haritası şöyle kurulabilir. Önce hedeflenen yüksek lisans programı ve onun kabul koşulları belirlenir. Sonra bu koşullara göre ikinci üniversitenin gerekli olup olmadığı tartılır: ilk diploma ve ALES puanı yeterliyse ikinci üniversite şart değildir. Alan değişikliği hedefleniyorsa ikinci üniversite ya da bilimsel hazırlık seçenekleri karşılaştırılır. Hangi alana yöneleceğinden emin olmayanlar için diploma sahibi adayların uzmanlık alanı seçimini anlatan karar rehberimiz iyi bir başlangıçtır.
Takvim açısından ikinci üniversite kayıtları her yıl yeniden açılır ve kurumların kılavuzlarıyla duyurulur. 2027-2028 kayıt dönemi için ilk kontrol noktası ATA-AÖF'ün ön kaydının açıldığı mayıs ayı, ikinci kontrol noktası Anadolu AÖF ve AUZEF duyurularının yayımlandığı temmuz ve ağustos aylarıdır. Önlisans mezunu olup lisansa geçmek isteyenler, DGS ile lisans bitirenlerin yüksek lisans yolunu anlatan yazımızı okuyarak iki yolu birlikte planlayabilir.

Gerçek Hayattan Örnekler
Bu bölümdeki örnekler, adayların karşılaşabileceği durumları açıklamak amacıyla oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Selim, bir devlet üniversitesinin işletme bölümünden mezun ve bir lojistik firmasında çalışıyor. İş yerinde insan kaynakları tarafına geçmek istiyor ve sosyal bilimlerde bir alan bilgisi edinmeyi düşünüyor. Selim, lisans mezunu olduğu için ikinci üniversitede hem önlisans hem lisans programlarını seçebileceğini öğreniyor. Kurumların program listelerini karşılaştırıyor, kendi alanıyla çakışmayan bir lisans programı seçiyor ve kaydını e-Devlet üzerinden tamamlıyor. YÖKSİS'te mezuniyeti göründüğü için ortak derslerden otomatik muafiyet alıyor ve ilk dönemde daha az dersle başlıyor. Sınav tarihlerini iş takvimine işliyor ve hafta sonlarını ders çalışmaya ayırıyor.
Zeynep, bir meslek yüksekokulunun büro yönetimi önlisans programını bitirdi. İkinci üniversitede lisans programına kayıt olmak istiyor ama önlisans mezunlarının yalnızca önlisans programlarına kayıt olabildiğini öğreniyor. Zeynep iki yolu birlikte planlıyor: farklı bir alanda önlisans programına ikinci üniversiteden kaydoluyor ve aynı yıl DGS'ye hazırlanıyor. DGS ile lisansa geçtikten sonra ikinci üniversitede lisans programlarını da seçebilecek. Zeynep, iki hedefi aynı takvimde tuttuğu için hiçbir yılı boşa harcamıyor. Kayıt döneminden önce YÖKSİS'teki bilgisini kontrol ettiği için kaydı tek oturumda bitiyor. Önlisans programının sınav takvimini DGS hazırlığıyla çakışmayacak biçimde planlıyor.
Mert, 2006 yılında mezun oldu ve kayıt sırasında YÖKSİS'te bilgisinin görünmediğini fark ediyor. Kılavuzdaki yönlendirmeyi izleyerek mezun olduğu üniversitenin öğrenci işleriyle iletişime geçiyor ve bilgisinin sisteme aktarılmasını istiyor. Bilgisi göründükten sonra kaydını kayıt bitişinden önce tamamlıyor. Mert, hazırlığı kayıt döneminin başında yaptığı için zaman sıkıntısı yaşamıyor. Eski mezuniyet bilgisinin sisteme işlenmesi birkaç gün sürse de kayıt bitişine yeterli zaman kalıyor. Mezuniyeti YÖKSİS'te göründükten sonra ortak derslerden muafiyet hakkı da doğuyor. Mert, aynı sorunu yaşayabilecek eski mezun arkadaşlarına da hazırlığı erkenden yapmalarını öneriyor.
Elif, bir lisans programını bitirdikten sonra ileride sosyoloji alanında yüksek lisans yapmayı hedefliyor. Önce hedeflediği enstitünün ilanını okuyor ve farklı alandan gelen adaylara bilimsel hazırlık uygulanabildiğini görüyor. Elif, ikinci üniversitede sosyoloji okumanın alan uyumunu güçlendirebileceğini düşünüyor; 35 yaş koşulunu sağladığı için kaydını yapıyor. Yüksek lisans başvurusu sırasında ikinci lisans diplomasını da dosyasına ekleyecek. Bilimsel hazırlık kararının enstitüye ait olduğunu bildiği için hedef programın ilanlarını her yıl yeniden okumayı planlıyor. Bu sayede alan uyumu açısından hangi derslerin öne çıktığını önceden görebilecek.
Üniversiteleri ve Akademik Olanakları Keşfedin
Anadolu, İstanbul ve Atatürk üniversitelerinin lisansüstü programlarını Mezun Kampüsü üniversite sayfalarında yan yana inceleyin.
Üniversiteleri İnceleİkinci Üniversite Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Önlisans mezunu ikinci üniversitede lisans programına kayıt olabilir mi?+
Önlisans mezunları ve öğrencileri ikinci üniversite kapsamında yalnızca önlisans programlarına kayıt olabilir; lisans programları lisans öğrencisi ya da mezunu olanlara açıktır. Bu kural Anadolu AÖF, AUZEF ve ATA-AÖF belgelerinde aynıdır. Önlisans mezunu bir aday lisans programına geçmek isterse Dikey Geçiş Sınavı (DGS) yolunu değerlendirebilir. DGS ile lisansı tamamlayan kişi, sonraki yıllarda ikinci üniversitede lisans programlarını da seçebilir.
Üniversitede okurken ikinci üniversiteye kayıt olunabilir mi?+
Evet, bir yükseköğretim programında kayıtlı öğrenciler de ikinci üniversiteye kayıt olabilir. AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu önlisans ya da lisans öğrencisi olanları kayıt hakkı olanlar arasında sayar. Tek istisna, adayın kayıt olmak istediği açıköğretim fakültesinde zaten bir programa kayıtlı olmasıdır. Bu durumda AUZEF ve ATA-AÖF, adayın önce mevcut programdan mezun olmasını ya da kaydını sildirmesini ister. Örgün bir programdaki öğrenci ise iki programı birlikte yürütebilir.
Mezun olduğum bölüme ikinci üniversiteden yeniden kayıt olabilir miyim?+
Hayır, okunan ya da mezun olunan alanla aynı alandaki programa ikinci üniversite kapsamında kayıt yapılmaz. Anadolu Üniversitesi'nin e-bülteni bu kuralı "okunan veya mezun olunan alanda olmamak kaydıyla" diye özetler; AUZEF kılavuzu ve ATA-AÖF Bilgi Rehberi de aynı alan kısıtını yazar. Aday, kendi alanını tamamlayan farklı bir program seçerek ikinci üniversite hakkını kullanabilir. Hangi programların aynı alan sayıldığını kurumun kayıt ekranı gösterir.
İkinci üniversite kaydı için belge gönderilir mi?+
Çoğu aday için ikinci üniversite kaydı belge göndermeden, YÖKSİS'teki bilgiyle tamamlanır. ATA-AÖF Bilgi Bankası, ön lisans ve lisans mezunlarının sınavsız ve belge göndermeksizin kayıt yaptırabileceğini yazar. Belge yalnızca YÖKSİS'te bilgisi görünmeyen adaylardan, örneğin bazı eski tarihli mezunlardan, askerî üniversite ve yurt dışı mezunlarından istenir. Bu adaylar onaylı diploma, kimlik fotokopisi ve dilekçeyi kurumun belirttiği tarihlerde gönderir.
İkinci üniversite askerlik tecili sağlar mı?+
ATA-AÖF Bilgi Rehberi'ne göre sınavsız ikinci üniversite kaydı yaptıranlar normal şartlarda askerlik tecil hakkından yararlanamaz ve fakülte erteleme belgesi düzenlemez. Açıköğretimde eğitim uzaktan yürüdüğü için askerlik sırasında öğrenime devam etmek mümkündür. Anadolu AÖF ve AUZEF için aynı konuda kurumun kendi açıklamasına bakılmalıdır. Kişisel durum, kayıttan önce askerlik şubesinden ve ilgili kurumun güncel açıklamasından teyit edilmelidir.
İkinci üniversitede hangi derslerden muaf olunur?+
Daha önce mezun olup YÖKSİS'te mezuniyeti görünen öğrenciler genellikle Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II derslerinden muaf olur. AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu ve ATA-AÖF Bilgi Rehberi bu muafiyetin ayrıca başvuru gerekmeden işlendiğini yazar. Öğrenciliği devam edenler ya da mezuniyeti YÖKSİS'te görünmeyenler için muafiyet, kurumun muafiyet kılavuzundaki takvime göre yürür. Alan derslerinden muafiyet kurumun kendi yönetmeliğine bağlıdır.
Yurt dışında okuyan biri ikinci üniversiteye kayıt olabilir mi?+
AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu, yurt dışında yükseköğrenimini bitirip YÖK'ten denklik belgesi almış Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını kayıt hakkı olanlar arasında sayar. YÖKSİS'te bilgisi görünmeyen bu adaylar onaylı diploma örneği, nüfus cüzdanı, dilekçe ve fotoğrafı kayıt tarihleri içinde fakülteye gönderir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ÖSYM kılavuzunda yer alan üniversitelerde kayıtlı adaylar da AUZEF'e kayıt olabilir. Anadolu AÖF ve ATA-AÖF için kurumun kendi koşulları okunmalıdır.
İkinci üniversitede sosyoloji ve tarih için yaş şartı var mı?+
Evet, bazı programlarda yaş koşulu bulunur. ATA-AÖF Bilgi Rehberi'ne göre Sosyoloji ve Tarih lisans programlarına ikinci üniversite kapsamında yalnızca 35 yaş ve üzeri lisans mezunları kayıt olabilir. AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu aynı koşulu Felsefe, Sosyoloji ve Tarih programları için uygular. Bu koşulu sağlamayan adaylar diğer sosyal bilim programlarını ya da önlisans seçeneklerini değerlendirebilir. Anadolu AÖF için güncel koşul kurumun duyurusundan kontrol edilmelidir.
Çalışırken ikinci üniversite okunabilir mi?+
Evet, açıköğretim sistemi çalışanların ikinci bir programı sürdürebilmesine göre kurulmuştur. Anadolu Üniversitesi'nin Temmuz 2018 tarihli e-bülteni, Açıköğretim Sistemi'ndeki yaklaşık 1 milyon aktif öğrencinin 700 bininin bir işte çalıştığını belirtir. Dersler çevrim içi materyal ve kitaplarla yürür, sınavlar belirli tarihlerde yapılır. Çalışan bir adayın sınav takvimini iş planıyla birlikte düşünmesi ve sınav merkezinin yakınlığına bakması yeterli olur.
İkinci üniversite kaydı e-Devlet olmadan yapılabilir mi?+
İkinci üniversite kaydı büyük ölçüde e-Devlet üzerinden yürür. AUZEF'in 2026-2027 kılavuzu başvuru sisteminde hesabın e-Devlet ile açılmasını ve öğrenim bilgisinin e-Devlet'ten alınan belge barkoduyla getirilmesini ister. Anadolu Üniversitesi'nin 2026-2027 başvuruları da Anadolu Ajansı'nın haberine göre e-Devlet üzerinden alındı. e-Devlet şifresi olmayan adayın kayıt döneminden önce şifresini edinmesi işini kolaylaştırır. YÖKSİS'te bilgisi görünmeyen adaylar için kurumların belge gönderme yolu ayrıca açıktır.
İkinci üniversite kayıtlarını kaçırdım, ne yapabilirim?+
Kayıt dönemi kapandıysa bir sonraki öğretim yılının kayıt duyurusunu beklemek gerekir; açıköğretim fakülteleri her yıl yeni kayıt alır. 2026-2027 takviminde AUZEF kayıtları 12 Ekim, Anadolu AÖF başvuruları 19 Ekim, ATA-AÖF kesin kayıtları 25 Ekim 2026'da sona erdi. Bu arada YÖKSİS bilgisini kontrol etmek, program listesini incelemek ve e-Devlet erişimini hazırlamak sonraki dönemde kaydı hızlandırır.
Sınavsız ikinci üniversite ile çift anadal aynı şey mi?+
Hayır, iki uygulama farklıdır. Sınavsız ikinci üniversite, öğrenci ya da mezun olan kişinin açıköğretim fakültelerindeki bir programa merkezî sınava girmeden kayıt olmasıdır. Çift anadal ise öğrencinin kendi üniversitesinde ikinci bir lisans programını eşzamanlı okumasıdır ve üniversitenin kendi koşullarına bağlıdır. Mezun olmuş biri çift anadala başvuramaz; ikinci bir diploma için ikinci üniversite yolunu kullanabilir.
Açıköğretim mezunu ikinci üniversiteye kayıt olabilir mi?+
Evet. AUZEF 2026-2027 kayıt kılavuzu, yükseköğretim kurumlarının önlisans ya da lisans programlarında öğrenci veya mezun olanları kayıt yapabilecek adaylar arasında sayar. Açıköğretim mezunları önlisans programlarına farklı bir alanda kayıt yaptırabilir; lisans programlarına kayıt için lisans mezunu olmak gerekir. Açık Yükseköğretim Yönetmeliği açıköğretim ve örgün öğretim mezunlarına eşit hak ve yetki tanır. Koşullar kuruma göre değişebildiği için kayıttan önce ilgili kılavuz okunmalıdır.
Ücretsiz Başvurunuzu Buradan Başlatın
İkinci diplomadan sonra yüksek lisansa hazırsanız adım atın; Mezun Kampüsü üzerinden başvuru oluşturmak ücretsizdir.
Ücretsiz BaşvurMezun Kampüsü Hakkında
Mezun Kampüsü, Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü programlarını, başvuru takvimlerini ve akademik duyurularını tek noktada toplayan bir platformdur. İkinci üniversiteyle alan değiştiren ya da diplomasını güçlendiren adaylar, sonraki adım olan yüksek lisans ve doktora programlarını Mezun Kampüsü üzerinden alan, şehir ve üniversiteye göre inceleyebilir. Platformdaki rehberler, kurumların resmî belgelerine dayanır ve kılavuzlar değiştikçe güncellenir.
Kaynakça
İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi · 2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı Sınavsız İkinci Üniversite Kayıt Kılavuzu · 2026 · https://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=2026-2027-ikinci-universite-kayit-kilavuzu.pdf · Erişim: 5 Kasım 2026
Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi · Bilgi Rehberi · tarih belirtilmemiş · https://ataaof.edu.tr/s/bilgi-rehberi · Erişim: 5 Kasım 2026
Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi · Bilgi Bankası · tarih belirtilmemiş · https://ataaof.edu.tr/s/BilgiBankasi · Erişim: 5 Kasım 2026
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi · e-Bülten, Sayı 42/1 · Temmuz 2018 · https://anadolu.edu.tr/uploads/anadolu/ckfinder/aof/files/AOebulten42-I.pdf · Erişim: 5 Kasım 2026
Anadolu Ajansı (gzt.com yayını) · Anadolu Üniversitesinin "İkinci Üniversite" başvuruları başlıyor · 13 Ağustos 2026 · https://www.gzt.com/gundem/universite-mezunlarina-sinavsiz-ikinci-diploma-firsati-aof-kayitlari-ne-zaman-basliyor-4250923 · Erişim: 5 Kasım 2026
Akademik Hukuk · Açık Yükseköğretim Yönetmeliği ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu md.43 metni · tarih belirtilmemiş · https://www.akademikhukuk.org/acik-yuksekogretim-yonetmeligi · Erişim: 5 Kasım 2026
Yasal Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel akademik, hukuki ya da mali danışmanlık niteliği taşımaz. İkinci üniversite kayıt koşulları, yaş şartları, program listeleri ve kayıt tarihleri Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi tarafından her öğretim yılı yeniden belirlenir ve değişebilir. Yazıda dayanılan başlıca mevzuat 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Açık Yükseköğretim Yönetmeliği'dir. Askerlik tecili, diploma kullanımı ve muafiyet gibi hak doğuran konular ilgili kurumun güncel açıklamasından teyit edilmelidir. Başvurudan önce kurumların resmî kılavuzlarının okunması önerilir.
Gelişmeleri Kaçırma!
Mezun Kampüsü projesi ile lisansüstü programlar, duyurular ve eğitim içeriklerinden haberdar olmak için kayıt ol.